Ποιες είναι οι νομοθετικές διαδικασίες και οι εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου; 

Το Κοινοβούλιο είναι συννομοθέτης, έχει δηλαδή την εξουσία να εγκρίνει και να τροποποιεί νομοθεσία και να αποφασίζει σχετικά με τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΕΕ επί ίσοις όρους με το Συμβούλιο. Εποπτεύει επίσης το έργο της Επιτροπής και άλλων οργάνων της ΕΕ και συνεργάζεται με τα εθνικά κοινοβούλια των χωρών της ΕΕ ώστε να υπάρχει και δική τους συμβολή.

 

Η συντριπτική πλειοψηφία της νομοθεσίας της ΕΕ εγκρίνεται μέσω της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας, επίσης γνωστής και ως «συναπόφασης», όπως ονομαζόταν στο παρελθόν. Πρόκειται για την πλέον διαδεδομένη διαδικασία και για εκείνη που αποδίδει ίσο βάρος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφαρμόζεται σε ευρύ φάσμα τομέων, όπως η μετανάστευση, η ενέργεια, οι μεταφορές, η κλιματική αλλαγή, το περιβάλλον, η προστασία των καταναλωτών και η οικονομική διακυβέρνηση.

 

Υπάρχουν ωστόσο ορισμένοι τομείς στους οποίους χρησιμοποιούνται άλλες διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Σε τομείς όπως η φορολογία, το δίκαιο του ανταγωνισμού και η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, «ζητείται η γνώμη» του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στις περιπτώσεις αυτές, το Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει ή να απορρίψει νομοθετική πρόταση, ή να ζητήσει τροποποιήσεις, αλλά το Συμβούλιο δεν είναι νομικά υποχρεωμένο να ακολουθήσει τη γνώμη του Κοινοβουλίου, αν και οφείλει να περιμένει την έκδοσή της πριν λάβει απόφαση. Η διαδικασία «έγκρισης» από την άλλη, στην οποία απαιτείται η συναίνεση του Κοινοβουλίου, εφαρμόζεται σε περιπτώσεις προσχώρησης νέων κρατών μελών στην ΕΕ και σύναψης διεθνών εμπορικών συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών ή ομάδων χωρών. Η διαδικασία έγκρισης εφαρμόζεται επίσης για την τελική απόφαση για το διορισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Τι συμβαίνει με τη νομοθετική πρωτοβουλία; Ποιος ξεκινάει τη νομοπαραγωγική διαδικασία στην ΕΕ;

Αν και εναπόκειται στην Επιτροπή να προτείνει νέα νομοθεσία της ΕΕ, το Κοινοβούλιο μπορεί να πάρει την πρωτοβουλία να ζητήσει από την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση. Όταν κάνουν χρήση της «νομοθετικής πρωτοβουλίας», οι ευρωβουλευτές μπορούν να ορίσουν προθεσμία για την υποβολή μιας πρότασης. Αν η Επιτροπή αρνηθεί να την υποβάλει, πρέπει να εξηγήσει το γιατί.

 

Πράξεις κατ' εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις

Όταν υιοθετείται νέα νομοθεσία, οι ευρωβουλευτές και το Συμβούλιο μπορούν να αναθέσουν στην Επιτροπή τη συμπλήρωσή της με μικρές προσθήκες ή τροποποιήσεις (όπως τεχνικά παραρτήματα ή ενημερώσεις) μέσω κατ' εξουσιοδότηση πράξεων (που συμπληρώνουν ή τροποποιούν τμήματα του νόμου) ή εκτελεστικών πράξεων (με πληροφορίες για τη διαδικασία εφαρμογής του νόμου). Με τον τρόπο αυτό, η νομοθεσία μπορεί να παραμείνει απλή και, αν χρειαστεί, να συμπληρωθεί και να ενημερωθεί χωρίς νέες διαπραγματεύσεις σε νομοθετικό επίπεδο.

 

Ανάλογα με το είδος της πράξης που υιοθετείται από την Επιτροπή, οι ευρωβουλευτές έχουν διαφορετικές επιλογές εάν διαφωνούν με τα προτεινόμενα μέτρα. Οι ευρωβουλευτές έχουν δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) για πράξεις κατ' εξουσιοδότηση. Για τις εκτελεστικές πράξεις, οι ευρωβουλευτές μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή να τις τροποποιήσει ή να τις ανακαλέσει, αλλά η Επιτροπή δεν έχει καμία νομική υποχρέωση να το πράξει.