Μητρώο διαφάνειας: ποια συμφέροντα επιδιώκονται, από ποιον και με τι προϋπολογισμό; 

Τελευταία ενημέρωση: 
 
Δημιουργήθηκε στις:   
 

Κοινοποίηση αυτής της σελίδας: 

Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ συμφώνησαν να αναβαθμίσουν το Μητρώο Διαφάνειας, μια βάση δεδομένων στην οποία εγγράφονται οι ομάδες και οι οργανώσεις που εκπροσωπούν συμφέροντα στην ΕΕ.

Μεγέθυνση της εικόνας: infographic illustration on the number of registered organisations on the Transparency Register 
infographic illustration on the number of registered organisations on the Transparency Register        
Γράφημα σχετικά με τον αριθμό εγγεγραμμένων οργανισμών στο Μητρώο Διαφάνειας  

Τον Απρίλιο του 2021, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε συμφωνία που επετεύχθη με την Επιτροπή και το Συμβούλιο για την αναβάθμιση κανόνων που αποσκοπούν να προσδώσουν διαφάνεια στις δραστηριότητες των εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων σε επίπεδο ΕΕ. Η συμφωνία υπεγράφη από τους τρεις θεσμούς στις 20 Μαΐου.


Από το 2011, το Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκμεταλλεύονται από κοινού το Μητρώο Διαφάνειας, στο οποία εγγράφονται οι ομάδες και οι οργανώσεις που εκπροσωπούν συγκεκριμένα συμφέροντα στην ΕΕ. Το εν λόγω μητρώο έχει αντικαταστήσει προηγούμενα ξεχωριστά μητρώα (εκείνο του Κοινοβουλίου χρονολογείται από το 1995). Το Συμβούλιο δρούσε ως παρατηρητής από το 2014. Άρχισε όμως να συμμετέχει πλήρως από τότε που έληξαν οι σχετικές διαπραγματεύσεις, στο τέλος του 2020.

Ποιες είναι οι ομάδες εκπροσώπησης συμφερόντων;

Οι εγγεγραμένοι οργανισμοί εκπροσώπησης συμφερόντων στο Μητρώο Διαφάνειας  

Στόχος του μητρώου είναι να διασφαλίσει ότι όσοι συνομιλούν και συνεργάζονται με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, δηλώνουν δημόσια τα συμφέροντα που εκπροσωπούν. Αν επιθυμήσει κάποιος να διεξάγει ορισμένες δραστηριότητες για να ασκήσει επιρροή στις πολιτικές της ΕΕ, όπως για παράδειγμα να μιλήσει σε δημόσια ακρόαση που διοργανώνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρέπει να εγγραφεί.

Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ομάδων εκπροσώπησης συμφερόντων όλο και αυξάνεται. Σήμερα υπάρχουν στο μητρώο περίπου 12.500 οργανισμοί με περισσότερους από 50.000 εργαζομένους, μεταξύ των οποίων ΜΚΟ, επιχειρηματικές ενώσεις, εταιρείες, συνδικάτα και ομάδες προβληματισμού.

Οι οργανώσεις διαφέρουν σημαντικά ως προς το μέγεθός τους και τα πεδία ενδιαφέροντός τους. Πολλές οργανώσεις ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον, την έρευνα και την καινοτομία, καθώς και την κλιματική δράση. Σχεδόν το 1/5 των οργανισμών αυτών έχουν βάση τους τις Βρυξέλλες.

Είδη εγγεγραμμένων οργανισμών στο Μητρώο Διαφάνειας  

Τι κανόνες ισχύουν σήμερα;

Τα κράτη μέλη έχουν διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα της ρύθμισης των σχέσεων τους με τις ομάδες εκπροσώπησης συμφερόντων. Η Αυστρία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Λιθουανία, η Πολωνία, και η Σλοβενία, καθώς και η ισπανική περιφέρεια της Καταλονίας έχουν ψηφίσει σχετικούς νόμους, ενώ το Βέλγιο, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες και η Ρουμανία προσφέρουν κίνητρα στις ομάδες συμφερόντων για την εθελοντική τους εγγραφή.

Άλλες χώρες της ΕΕ δεν έχουν θεσπίσει κανόνες αλλά στηρίζονται σε μηχανισμούς αυτορρύθμισης.

Το νομοθετικό πλαίσιο για τις ομάδες εκπροσώπησης συμφερόντων στις χώρες της ΕΕ  

Το αίτημα του Κοινοβουλίου για περισσότερη διαφάνεια


Στις διαπραγματεύσεις του με την Επιτροπή και το Συμβούλιο, το ΕυρωπαΪκό Κοινοβούλιο επιδίωξε να ενισχύσει και να βελτιώσει τη λογοδοσία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και να διασφαλίσει μια διαφανή και ανοιχτή διαδικασία λήψης αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ.


Το ψήφισμα του Κοινοβουλίου του Απριλίου 2021 χαιρετίζει τη συμπερίληψη των έμμεσων δραστηριοτήτων εκπροσώπησης ομάδων συμφερόντων·στους κανόνες εγγραφής (στα πλαίσια της νέας συμφωνίας), λαμβάνοντας υπόψη ότι η πανδημία έχει μειώσει τις διαπροσωπικές συναντήσεις και έχει οδηγήσει στην εμφάνιση νέων μορφών αλληλεπίδρασης μεταξύ εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων και φορέων λήψης αποφάσεων.


Οι ευρωβουλευτές εξέφρασαν επίσης την ικανοποίησή τους για το γεγονός ότι το καθεστώς του Συμβουλίου έχει αλλάξει από παρατηρητής σε επίσημο συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας. "Θέτοντας θετικό παράδειγμα, μπορούμε να λειτουργήσουμε ως υπόδειγμα για τα κράτη μέλη [...]. Με τους νέους κανόνες, οι πολίτες μπορούν να κατανοήσουν πιο εύκολα πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητά τους", είπε η αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου, Καταρίνα Μπάρλει (S&D, Γερμανία), μία από τους συνδιαπραγματευτές του Κοινοβουλίου.


Η εισηγήτρια και συνδιαπραγματευτής Ντανούτα Χούμπνερ (ΕΛΚ, Πολωνία) είπε: "Οι στόχοι του Κοινοβουλίου αντικατοπτρίζονται πλήρως στο νέο πλαίσιο: έχουμε επεκτείνει το πεδίο αρμοδιοτήτων και ενισχύσει το Μητρώο Διαφάνειας, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία της ελεύθερης εντολής των ευρωβουλευτών".