Ευρωπαϊκός στρατός: μύθος ή πραγματικότητα;  

Τελευταία ενημέρωση: 
 
Δημιουργήθηκε στις:   
 

Κοινοποίηση αυτής της σελίδας: 

Φωτογραφία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας  

Παρότι δεν υπάρχει κοινός ευρωπαϊκός στρατός και οι πολιτικές άμυνας παραμένουν αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών, η ΕΕ έχει καταφέρει να ενισχύσει σημαντικά την αμυντική συνεργασία.

Από το 2016, η ΕΕ έχει σημειώσει αισθητή πρόοδο στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας μέσω σημαντικών πρωτοβουλιών που ενθαρρύνουν τη διακρατική συνεργασία και ενισχύουν τις αμυντικές ικανότητες της Ευρώπης. Συνεχίστε το διάβασμα για να αποκτήσετε μια πλήρη εικόνα των τελευταίων εξελίξεων.


Υψηλές οι προσδοκίες για το μέλλον της ευρωπαϊκής άμυνας


Οι Ευρωπαίοι πολίτες στρέφονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διατήρηση της ασφάλειας και της ειρήνης: σύμφωνα με ειδική έρευνα του Ευρωβαρομέτρου του 2017, το 75% των πολιτών τάσσεται υπέρ μιας κοινής πολιτικής άμυνας και ασφάλειας και το 55% υποστηρίζει τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού στρατού. Πιο πρόσφατα, το 68% των Ευρωπαίων δήλωσε ότι θα ήθελε η ΕΕ να δραστηριοποιηθεί περισσότερο στο θέμα της άμυνας (έρευνα Ευρωβαρομέτρου, Μάρτιος 2018).


Οι ηγέτες της ΕΕ συνειδητοποιούν ότι καμία χώρα δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί μόνη της τις υφιστάμενες απειλές. Για παράδειγμα, τo 2017, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού στρατιωτικού εγχειρήματος ενώ, κατά τη διάρκεια ομιλίας της στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Νοέμβριο του 2018, η Γερμανίδα καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ, δήλωσε ότι «πρέπει να εργαστούμε στο όραμα, μία μέρα να καθιερωθεί ένας πραγματικός ευρωπαϊκός στρατός». Η δημιουργία μιας Ένωσης Ασφάλειας και Άμυνας αποτελεί, επιπλέον, μία από της προτεραιότητες της Επιτροπής φον ντερ Λάιεν.

Ευρωβαρόμετρο 2018: το 75% των πολιτών της ΕΕ τάσσεται υπέρ μιας κοινής πολιτικής άμυνας και ασφάλειας  

Πρόσφατα ευρωπαϊκά μέτρα για την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας


Η χάραξη μιας κοινής ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής προβλέπεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας (Άρθρο 42(2) της ΣΕΕ). Η Συνθήκη, ωστόσο, ορίζει σαφώς τη σημασία των εθνικών πολιτικών άμυνας, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής στο ΝΑΤΟ ή της ουδετερότητας.


Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ αναλαμβάνει φιλόδοξες πρωτοβουλίες για την παροχή περισσότερων πόρων, την διευκόλυνση της συνεργασίας, την αύξηση της αποτελεσματικότητας και την υποστήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων:


Περισσότερες και πιο εύστοχες δαπάνες


Στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ του 2014, οι χώρες της ΕΕ που είναι μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν να ξοδέψουν το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους στην άμυνα έως το 2024. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί τα κράτη μέλη να τηρήσουν αυτή τους τη δέσμευση.


Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΝΑΤΟ, μόνο 5 χώρες της ΕΕ (Ελλάδα, Εσθονία, Λετονία, Πολωνία και Λιθουανία) ξόδεψαν πάνω από το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους στην άμυνα το 2019.


Η ανάπτυξη των αμυντικών ικανοτήτων της ΕΕ δεν επαφίεται απλώς στην αύξηση των δαπανών αλλά και στη διάθεση κονδυλίων με αποτελεσματικό τρόπο. Τα κράτη μέλη της ΕΕ κατέχουν τη δεύτερη θέση παγκοσμίως όσον αφορά τις στρατιωτικές δαπάνες, μετά τις ΗΠΑ, αλλά υπολογίζεται ότι 26,4 εκατ. ευρώ σπαταλούνται κάθε χρόνο ως αποτέλεσμα της αλληλεπικάλυψης, της πλεονάζουσας ικανότητας και των φραγμών στην προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού. Κατά συνέπεια, χρησιμοποιούνται έξι φορές περισσότερα αμυντικά συστήματα στην Ευρώπη απ’ ότι στις ΗΠΑ. Εδώ είναι που η ΕΕ μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες που απαιτούνται για την ενίσχυση της διακρατικής συνεργασίας.


Για να είναι ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ευρώπη θα χρειαστεί να συγκεντρώσει και να αξιοποιήσει το μέγιστο των δυνατοτήτων της δεδομένου ότι, έως το 2025, η Κίνα αναμένεται να βρεθεί στη δεύτερη θέση παγκοσμίως όσον αφορά τις στρατιωτικές δαπάνες μετά τις ΗΠΑ.

Άμυνα: Πώς να κάνουμε περισσότερα με λιγότερη χρηματοδότηση  

Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου


Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένως ζητήσει την πλήρη αξιοποίηση των διατάξεων της Συνθήκης της Λισαβόνας ώστε να γίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση μια αμυντική ένωση. Προωθεί σταθερά τη διακρατική συνεργασία, την αύξηση των επενδύσεων και τη συγκέντρωση των πόρων για τη δημιουργία συνεργιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την καλύτερη προστασία των Ευρωπαίων πολιτών.


Οι προκλήσεις για την Ευρώπη


Εξαιρουμένων των πρακτικών προκλήσεων, η ΕΕ πρέπει να συμφιλιώσει διαφορετικές παραδόσεις και στρατηγικές προσεγγίσεις. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης αλλά και την υποστήριξη της ανάπτυξης μιας μελλοντικής αμυντικής συνεργασίας, το Κοινοβούλιο προτείνει την εκπόνηση ενός Λευκού Βιβλίου για την πολιτική άμυνας της ΕΕ.