Τι κάνει η ΕΕ για την βελτίωση της δημόσιας υγείας 

 
 

Κοινοποίηση αυτής της σελίδας: 

Φωτογραφία του Owen Beard στο Unsplash  

Η ΕΕ συμβάλλει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας μέσω προγραμμάτων χρηματοδότησης και νομοθετικών ρυθμίσεων σε ένα ευρύ φάσμα τομέων όπως είναι τα τρόφιμα, ο καθαρός αέρας και οι ασθένειες.

Γιατί είναι απαραίτητες οι πολιτικές υγείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο;


Η πρωταρχική αρμοδιότητα της οργάνωσης και παροχής υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής ασφάλισης εμπίπτει στα κράτη μέλη. Εναπόκειται στην ΕΕ να συμπληρώσει την εθνική δράση και να υποστηρίξει τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους να βελτιώσουν την υγεία των Ευρωπαίων, να μειώσουν τις ανισότητες στον τομέα της υγείας και να κινηθούν προς μια πιο κοινωνική Ευρώπη.


Οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας και η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και προσώπων εντός της εσωτερικής αγοράς απαιτεί το συντονισμό σε θέματα δημόσιας υγείας. Η ευρωπαϊκή πολιτική σε θέματα δημόσιας υγείας έχει βοηθήσει τα κράτη μέλη στη συγκέντρωση πόρων και στην αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων όπως είναι η μικροβιακή αντοχή, η πρόληψη χρόνιων νόσων και η γήρανση του πληθυσμού.

Η ΕΕ εκδίδει συστάσεις και διαθέτει νόμους και πρότυπα για την προστασία των πολιτών της, καλύπτοντας προϊόντα και υπηρεσίες υγείας (όπως είναι τα φαρμακευτικά είδη, οι ιατρικές συσκευές, οι υπηρεσίες ηλεκτρονικής υγείας e-Health), και ασθενείς (κανόνες σχετικά με τα δικαιώματα των ασθενών σε διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη).


Πρόγραμμα της ΕΕ για την υγεία


Οι εργασίες χρηματοδοτούνται μέσω του προγράμματος της ΕΕ για την υγεία, που ενθαρρύνει τη διακρατική συνεργασία και προωθεί στρατηγικές για τη διασφάλιση καλής υγείας και υγειονομικής περίθαλψης.


Το τρέχον πρόγραμμα για την υγεία καλύπτει την περίοδο 2014-2020 και διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 450 εκατ. ευρώ. Στόχος του είναι:


  • η προώθηση υγιεινών τρόπων ζωής
  • η προστασία των πολιτών της ΕΕ από σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας
  • η διευκόλυνση της πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη υψηλής ποιότητας και ασφάλειας
  • η συνεισφορά σε βιώσιμα συστήματα υγείας

Οι χρηματοδοτήσεις για την υγεία θα ενταχθούν στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+) στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027.


Το ερευνητικό πρόγραμμα Horizon 2020, η πολιτική συνοχής της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων παρέχουν επιπλέον χρηματοδοτήσεις στον τομέα της υγείας.

Οργανισμοί της ΕΕ  

Οι παρακάτω οργανισμοί της ΕΕ εργάζονται για τη εξασφάλιση καλύτερης υγείας και την προαγωγή πιο ασφαλών και πιο υγιεινών συνθηκών στον χώρο εργασίας.

Φάρμακα και ιατροτεχνολογικά προϊόντα


Η ΕΕ ρυθμίζει την έγκριση και ταξινόμηση των φαρμάκων μέσω του Ευρωπαϊκού Κανονιστικού Δικτύου Φαρμάκων, μια συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) και των εθνικών ρυθμιστικών αρχών φαρμάκων.


Όλα τα φάρμακα των οποίων εγκρίνεται η κυκλοφορία στην κοινοτική αγορά παρακολουθούνται διαρκώς ως προς την ασφάλειά τους.


Η ΕΕ διαθέτει ειδικούς κανόνες που ισχύουν για τα παιδιατρικά φάρμακα, τις σπάνιες ασθένειες, τα προϊόντα προηγμένων θεραπειών και τις κλινικές δοκιμές. Διαθέτει επίσης κανόνες για την εξάλειψη των ψευδεπίγραφων φαρμάκων και τον αποτελεσματικό έλεγχο του εμπορίου φαρμάκων.


Το 2017, οι ευρωβουλευτές υιοθέτησαν νέους κανόνες σχετικά με τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και τα ιατροτεχνολογικά βοηθήματα διάγνωσης in vitro, όπως είναι βαλβίδες της καρδιάς ή ο εργοστασιακός εξοπλισμός, προκειμένου να συμβαδίζουν καλύτερα με την επιστημονική πρόοδο, να βελτιώσουν την ασφάλεια και να διασφαλίσουν μεγαλύτερη διαφάνεια.


Λαμβάνοντας υπόψη ότι η νομοθεσία στα κράτη μέλη διαφέρει αρκετά όσον αφορά το θέμα της χρήσης φαρμακευτικής κάνναβης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε την χάραξη μιας κοινής ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τη χρήση της ιατρικής κάνναβης και την επαρκή χρηματοδότηση ποιοτικής έρευνας το 2019.

Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στο εξωτερικό


H Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης είναι μια δωρεάν κάρτα που προσφέρει πρόσβαση σε ιατρικά αναγκαία, κρατική περίθαλψη κατά την προσωρινή διαμονή σας σε μια από τις 28 χώρες της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία, με τους ίδιους όρους και το ίδιο κόστος (σε ορισμένες χώρες, δωρεάν) με τους ασφαλισμένους της εν λόγω χώρας.


Προάγοντας την υγεία και αντιμετωπίζοντας τις ασθένειες


Η ΕΕ εργάζεται για την προαγωγή της υγείας και την αντιμετώπιση των ασθενειών σε τομείς όπως είναι η ψυχική υγεία, ο καρκίνος και οι σπάνιες ασθένειες, και παρέχει πληροφορίες για ασθένειες μέσω του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC).


Η κατανάλωση καπνού ευθύνεται για σχεδόν 700.000 θανάτους κάθε χρόνο στην ΕΕ. Η επικαιροποιημένη οδηγία για τα προϊόντα καπνού, που έχει ως στόχο να καταστήσει το κάπνισμα όσο το δυνατόν λιγότερο ελκυστικό ως συνήθεια για τους νέους, τέθηκε σε ισχύ το 2016.


Η σύσταση του Συμβουλίου για περιβάλλον χωρίς καπνό καλεί τα κράτη μέλη να εκδώσουν και να εφαρμόσουν νόμους για να προστατεύσουν τους πολίτες από την έκθεση στον καπνό τσιγάρων σε κλειστούς χώρους, θέσεις εργασίας και στα μέσα δημοσίων συγκοινωνιών.


Περίπου 30 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πάσχουν από σπάνιες και σύνθετες νόσους. Για να συμβάλει στη διάγνωση και τη θεραπευτική αγωγή των ασθενών, η ΕΕ δημιούργησε τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς (ΕΔΑ) το 2017. Τα 24 υπάρχοντα εικονικά δίκτυα κινητοποιούν εμπειρογνώμονες από ολόκληρη την Ευρώπη που εργάζονται πάνω σε διάφορα ζητήματα, όπως είναι η ασφάλεια των ασθενών ή η πρόληψη της μικροβιακής αντοχής.


Η μικροβιακή αντοχή (AMR) αυξάνεται λόγω της υπερβολικής χρήσης αντιβιοτικών, της μεταφοράς ανθεκτικών βακτηρίων από τα ζώα στους ανθρώπους μέσω της άμεσης επαφής ή μέσω της τροφικής αλυσίδας, της απελευθέρωσης αντιμικροβιακών ουσιών στο περιβάλλον, της διάθεσης των αχρησιμοποίητων φαρμάκων στα υπόγεια ύδατα και της έλλειψης ανάπτυξης νέων αντιβιοτικών. Προκαλεί περίπου 33.000 θανάτους κάθε χρόνο στην ΕΕ. Το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης κατά της μικροβιακής αντοχής του 2017 στοχεύει στην ευαισθητοποίηση του κοινού ως προς το ζήτημα αυτό, την βελτίωση της υγιεινής και την τόνωση της έρευνας.


Το 2018, οι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ νέων κανόνων για τον περιορισμό της χρήσης αντιβιοτικών στην κτηνοτροφία και την αποτροπή της μεταβίβασης της αντιμικροβιακής ανθεκτικότητας από τα ζώα στον άνθρωπο.


Ένας σημαντικός αριθμός χωρών της ΕΕ βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπες με πρωτοφανή κρούσματα ασθενειών που θα μπορούσαν να προληφθούν με εμβολιασμό όπως είναι η ιλαρά, λόγω ανεπαρκών ποσοστών κάλυψης με εμβολιασμό. Σε ψήφισμα που υιοθέτησαν το 2018, οι ευρωβουλευτές καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκολύνει την κατάρτιση ενός πιο εναρμονισμένου προγράμματος εμβολιασμού σε ολόκληρη την ΕΕ και ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια κατά την παραγωγή των εμβολίων. Καλούν, επίσης, τα κράτη μέλη να αγοράζουν από κοινού εμβόλια προκειμένου να μειώσουν τις τιμές.

Καθαρότερος αέρας, καθαρότερο νερό


Η χαμηλή ποιότητα του αέρα αποτελεί την υπ’ αριθμόν ένα αιτία πρόωρου θανάτου στην Ευρώπη. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, η ΕΕ έχει λάβει μέτρα για τον έλεγχο τον εκπομπών επιβλαβών ουσιών. Το 2016, οι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της μείωσης των εθνικών εκπομπών ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων, όπως είναι τα οξείδια του αζώτου, με στόχο τη βελτίωση της ανθρώπινης υγείας.


Η οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα προστατεύει τα ύδατα της ΕΕ και αφορά όλες τις μορφές υδάτων, συμπεριλαμβανομένων των ποταμών, των λιμνών και των παράκτιων υδάτων.


Από την πλευρά της, η οδηγία για τα ύδατα κολύμβησης έχει ως στόχο τα ύδατα κολύμβησης να ανταποκρίνονται σε ελάχιστα ποιοτικά κριτήρια καθιερώνοντας δέσμη αυστηρών προτύπων της ΕΕ για σειρά καθοριστικής σημασίας παραμέτρων, συμπεριλαμβανομένων των δεικτών της παρουσίας βακτηρίων.


Η ΕΕ ενημερώνει, επίσης, την οδηγία της για το πόσιμο νερό που βελτιώνει ακόμα περισσότερο την ποιότητα και την πρόσβαση σε πόσιμο νερό για όλους τους Ευρωπαίους, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τα πλαστικά απόβλητα.


Ασφαλή τρόφιμα


Η ΕΕ διαθέτει κανόνες που εξασφαλίζουν υψηλό επίπεδο ασφάλειας σε όλα τα στάδια της διαδικασίας παραγωγής και διανομής για τα τρόφιμα. Το 2017, το ΕΚ ψήφισε νέους κανόνες προκειμένου οι επίσημοι έλεγχοι σε όλη την τροφική αλυσίδα να γίνουν πιο αυστηροί.


Η νέα νομοθεσία στοχεύει στη βελτίωση της ανιχνευσιμότητας των προϊόντων στο σύνολο της αλυσίδας των τροφίμων, στη καταπολέμηση της απάτης και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στην ακεραιότητα της τροφικής αλυσίδας.


Υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες υγιεινής για:

  • τρόφιμα ζωικής προέλευσης
  • μόλυνση τροφίμων (καθορισμός μέγιστων τιμών ανοχής για επιβλαβείς ουσίες, όπως τα βαρέα μέταλλα, τα νιτρώδη ή οι διοξίνες)
  • νέα τρόφιμα (που παράγονται από μικροοργανισμούς ή με νέα πρωτοταγή μοριακή σύνταξη)
  • υλικά και αντικείμενα που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα (όπως είναι τα υλικά συσκευασίας ή τα επιτραπέζια σκεύη)

Η ΕΕ έχει, επίσης, ένα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο για την καλλιέργεια και εμπορευματοποίηση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε τρόφιμα και ζωοτροφές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δίνει ιδιαίτερη προσοχή στους δυνητικούς κινδύνους των γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στην υγεία και έχει αντιταχθεί στην έγκριση νέων γενετικών τροποποιημένων φυτών, όπως είναι η σόγια.


Το 2019, οι ευρωβουλευτές υιοθέτησαν έκθεση σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της αειφόρου χρήσης των φυτοφαρμάκων και υποστήριξαν την έκθεση της ειδικής επιτροπής για τον έλεγχο της ευρωπαϊκή διαδικασίας έγκρισης των φυτοφαρμάκων η οποία ζητά μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικασίες.


Με την αύξηση της κατανάλωσης βιολογικών τροφίμων, η ΕΕ ενημέρωσε τους κανόνες της βιολογικής γεωργίας το 2018, στοχεύοντας σε αυστηρότερους ελέγχους και στην καλύτερη πρόληψη της μόλυνσης τροφίμων.

Υγιείς χώροι εργασίας


Η ευρωπαϊκή νομοθεσία καθορίζει τα ελάχιστα πρότυπα για την προστασία των εργαζομένων, επιτρέποντας ταυτόχρονα στα κράτη μέλη να διατηρούν ή να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα. Στις ειδικές οδηγίες περιλαμβάνονται η χρήση εξοπλισμού εργασίας, η προστασία εγκύων εργαζομένων και η έκθεση σε συγκεκριμένους παράγοντες κατά την εργασία, όπως είναι οι καρκινογόνοι ή μεταλλαξιογόνοι παράγοντες.


Η γήρανση του εργατικού δυναμικού και η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης δημιουργεί προκλήσεις για το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρώπη. Το 2018, οι ευρωβουλευτές υιοθέτησαν μέτρα για την διατήρηση και την επανένταξη των εργαζομένων στον χώρο εργασίας μετά από μακρά ασθένεια ή τραυματισμό.


Τα μέτρα αυτά προβλέπουν την υλοποίηση ολοκληρωμένων προγραμμάτων ανάπτυξης δεξιοτήτων, τη διασφάλιση ευέλικτων συνθηκών εργασίας και την παροχή υποστήριξης στους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένης της παροχής πρόσβασης σε δραστηριότητες καθοδήγησης και υπηρεσίες ψυχολόγου ή θεραπευτή.


Κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς


Το 2019, το Κοινοβούλιο ενέκρινε την Ευρωπαϊκή Πράξη Προσβασιμότητας που διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση σε όλους τους τομείς της ζωής για τα άτομα με αναπηρία. Οι νέοι κανόνες βελτιώνουν την προσβασιμότητα ενός συνόλου προϊόντων και υπηρεσιών - όπως υπολογιστές, smartphone, tablet, ATM και υπηρεσίες τραπεζών - για τα άτομα με αναπηρία σε όλη την Ευρώπη.