Ιράν: Πώς μπορεί η ΕΕ να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση των εντάσεων; 

 
 

Κοινοποίηση αυτής της σελίδας: 

Τεχεράνη, Ιράν - ©Shutterstock.com/Vanchai Tan  

Οι ευρωβουλευτές συζητούν σήμερα, Τρίτη, τις εξελίξεις στο Ιράν, μετά την πρόσφατη αποκλιμάκωση της κατάστασης. Πώς διαμορφώθηκε η τρέχουσα κατάσταση και τι ρόλο μπορεί να παίξει η ΕΕ;

Οι σχέσεις της ΕΕ με το Ιράν είναι τεταμένες τα τελευταία χρόνια, λόγω ανησυχιών ότι η χώρα αναπτύσσει πυρηνικά όπλα. Το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης του 2015 είχε ως στόχο να αποτρέψει μία τέτοια εξέλιξη, αλλά τα πρόσφατα γεγονότα, που κορυφώθηκαν με το θάνατο του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί σε αεροπορική επιδρομή των ΗΠΑ, αναζωπύρωσαν τις εντάσεις.


Οι ευρωβουλευτές συζητούν τις πρόσφατες εξελίξεις στην ολομέλεια. Μπορείτε να παρακολουθήσετε τη συζήτηση σε ζωντανή μετάδοση.


Διαβάστε το παρακάτω άρθρο και ανακαλύψτε το ιστορικό της σημερινής κατάστασης, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με την πυρηνική συμφωνία και τον ρόλο της ΕΕ.

Πυρηνική συμφωνία


Το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (ΚΟΣΔ) είναι μια συμφωνία που αποσκοπεί στη διασφάλιση του ειρηνικού χαρακτήρα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν με αντάλλαγμα την άρση περιοριστικών μέτρων κατά της χώρας.Υπεγράφη το 2015 από το Ιράν, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία.Η συμφωνία τέθηκε σε εφαρμογή στις 16 Ιανουαρίου 2016, μόλις ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας επιβεβαίωσε ότι το Ιράν έχει συμμορφωθεί με τις δεσμεύσεις του σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα.



Ντόναλντ Τραμπ


Ο Ντόναλντ Τραμπ, που ανέλαβε την προεδρία των ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2017, έχει συστηματικά αντιταχθεί στη συμφωνία. Τον Ιανουάριο του 2018, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα θέσουν τέρμα στην εφαρμογή της συμφωνίας έως ότου αντιμετωπιστούν τα "καταστροφικά ελαττώματά" της. Παρά τις προσπάθειες της ΕΕ να ανταποκριθεί στις ανησυχίες αυτές, το Μάιο του 2018, ο Τραμπ ανακοίνωσε την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία και την εκ νέου επιβολή κυρώσεων. Οι τελευταίες απαγορεύουν στις αμερικανικές επιχειρήσεις να συναλλάσσονται με το Ιράν, ενώ οι ξένες επιχειρήσεις που δεν αποσύρονται από τη χώρα κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με σοβαρές ποινές και να αποκλειστούν από το αμερικανικό τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα.


Από την πλευρά της, η ΕΕ συνέχισε να υπερασπίζεται την πυρηνική συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι το Ιράν υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους και ότι ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας επιβεβαίωσε επανειλημμένα ότι το Ιράν τηρεί τις δεσμεύσεις του βάσει της συμφωνίας. Η ΕΕ προσπάθησε να παρουσιάσει μέτρα που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να συνεχίσουν τις συναλλαγές τους με το Ιράν χωρίς να υφίστανται κυρώσεις από τις ΗΠΑ.


Το Ιράν αρχικά συμμορφώθηκε με τη συμφωνία, αλλά έπειτα ανακοίνωσε ότι δεν θα τηρήσει όλους τους όρους της πυρηνικής συμφωνίας, ξεπερνώντας, για παράδειγμα,το όριο των αποθεμάτων του σε εμπλουτισμένο ουράνιο.



Η κλιμάκωση


Η ένταση κλιμακώθηκε όταν στις αρχές Ιανουαρίου, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι σκότωσαν τον Ιρανό στρατηγό Κασέμ Σολεϊμανί κατά τη διάρκεια αεροπορικής επίθεσης. Οι αρχές των ΗΠΑ δήλωσαν, ότι ο Σολεϊμανί σχεδίαζε επίθεση εναντίον Αμερικανών διπλωματών και προσωπικού στο Ιράν και στις κοντινές χώρες.


Λίγο μετά την αεροπορική επίθεση και το θάνατο του Σολεϊμανί, το Ιράν ανακοίνωσε ότι αποσύρεται από την πυρηνική συμφωνία και, ως αντίποινο, εξαπέλυσε επίθεση με πυραύλους σε δύο αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο Ιράκ.


Η κατάσταση κλιμακώθηκε περαιτέρω όταν, στις 11 Ιανουαρίου το Ιράν δήλωσε ότι είχε καταρρίψει κατά λάθος ένα αεροπλάνο των Διεθνών Ουκρανικών Αερογραμμών, σκοτώνοντας και τους 176 επιβάτες. Μετά την ανακοίνωση του συμβάντος, πλήθος Ιρανών πολιτών διαδήλωσε κατά της ιρανικής κυβέρνησης.


Ο ρόλος της ΕΕ


Η ΕΕ έχει ζητήσει την αποκλιμάκωση της κατάστασης, ενώ την Κυριακή, η Γαλλία, η Γερμανία και η Μεγάλη Βρετανία κάλεσαν το Ιράν να συμμορφωθεί και πάλι με τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας.


Το ΕΚ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή,διεξάγοντας τακτικές συζητήσεις και υιοθετώντας σχετικά ψηφίσματα. Στις 19 Δεκεμβρίου, για παράδειγμα, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν ψήφισμα που καταγγέλλει την παράλογη χρήση βίας κατά των διαδηλωτών από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας. Το Κοινοβούλιο δεσμεύθηκε, επίσης, να συνεχίσει να υποστηρίζει την πυρηνική συμφωνία.


Η Κορνήλια Ερνστ (GUE/NGL, Γερμανία) πρόεδρος της Αντιπροσωπείας για τις σχέσεις με το Ιράν δήλωσε: "Ως ΕΕ οφείλουμε να καταστήσουμε σαφές στις ΗΠΑ ότι η δολοφονία του Σολεϊμανί συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου και ότι η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή συνιστά απειλή για την παγκόσμια ειρήνη. Πρέπει επίσης να ξεκαθαρίσουμε στους Ιρανούς ότι η χρήση βίας αποτελεί εντελώς λανθασμένο τρόπο αντιμετώπισης των διαδηλώσεων. Η ΕΕ μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό συντονιστικό ρόλο".

Ο Ντέιβιντ Μακάλιστερ (ΕΛΚ, Γερμανία) πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων είπε: "Με απασχολούν έντονα οι τελευταίες βίαιες εξελίξεις στο Ιράκ, μετά τον πρόσφατο θάνατο του Ιρανού στρατηγού Σολεϊμάνι και του ηγέτη της ιρακινής πολιτοφυλακής Αμπού Μαχντί αλ-Μουχάντις. Υπάρχει άμεση ανάγκη να αποκλιμακωθούν οι εντάσεις και είναι σημαντικό οι εμπλεκόμενες πλευρές να ασκήσουν αυτοσυγκράτηση, ώστε να σταματήσει ο κύκλος της βίας και των αντιποίνων. Πρέπει να αποφευχθούν οι περαιτέρω συγκρούσεις και η απώλεια ανθρώπινων ζωών, μετά από όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει για την καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους και την επαναφορά της ειρήνης στο Ιράκ και στην περιοχή. Η διαφύλαξη του Συνασπισμού είναι στρατηγικής σημασίας." Κάλεσε επίσης την ΕΕ να συνεχίσει να υποστηρίζει την πυρηνική συμφωνία και το Ιράν να τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της συμφωνίας.