Ainmniúcháin do Dhuais Sakharov um Shaoirse Smaointeoireachta 2019 

 
 

Roinn an leathanach seo: 

Andrei Sacharov lena bhean chéile Jelena Bonner © Yury Rost  

Rinneadh na hainmniúcháin do Dhuais Sakharov na Parlaiminte a fhógairt an 19 Meán Fómhair. Fógrófar gearrliosta de thriúr iarrthóirí an 8 Deireadh Fómhair.

Cuirfear na hainmniúcháin do Dhuais Sakharov um Shaoirse Smaointeoireachta 2019 faoi bhráid na gcoistí um ghnóthaí eachtracha, um fhorbairt agus um chearta an duine an 30 Meán Fómhair. Fógrófar gearrliosta de thriúr iarrthóirí an 8 Deireadh Fómhair, agus cuirfear an liosta sin faoi bhráid Chomhdháil na nUachtarán i gcomhair vóta chríochnaithigh an 24 Deireadh Fómhair. Bronnfar an Duais ag searmanas in Strasbourg an 18 Nollaig.


Cúlra na Duaise


Bunaíodh Duais Sakharov um Shaoirse Smaointeoireachta sa bhliain 1988 in onóir Andrei Sakharov, an t-eolaí núicléach Rúiseach agus gníomhaíoch ar son chearta an duine, agus is ionann í agus an comhartha ómóis is mó a bhronnann an tAontas Eorpach d’iarrachtaí ar son chearta an duine. Tugtar aitheantas agus tacaíocht mhorálta léi do na buaiteoirí a ghlacann misneach agus a théann ó neart go neart agus iad ag troid ar son a gcúiseanna. Bronnadh Duais 2018 ar Oleg Sentsov, stiúrthóir scannán Úcránach; gearradh 20 bliain príosúnacht air i gcúisimh a bhain le “gníomhartha sceimhlitheoireachta a bheartú” in aghaidh riail “de facto” na Rúise sa Chrimé.


Ainmniúcháin 2019


Ainm

Arna n-ainmniú ag

Alexei Navalny

Páirtí an Phobail Eorpaigh

Marielle Franco; Claudelice Silva dos Santos; Chief Raoni

Na Sóisialaithe agus na Daonlathaithe, Grúpa Cónasctha den Chlé Aontaithe Eorpach - den Chlé Ghlas Nordach

Ilham Tohti

Renew Europe, le tacaíocht freisin ó Phillip Bennion, Ilhan Kyuchyuk, Reinhard Bütikofer agus 58 feisirí eile

Jean Wyllys; Marielle Franco

An Grúpa Glas/Grúpa na Saor-Comhghuaillíochta Eorpa, le tacaíocht freisin ó Terry Reintke, Tanja Fajon agus 43 feisirí eile

The Restorers

An Grúpa do Choimeádaigh agus Leasaitheoirí na hEorpa


Alexei Navalny, dlíodóir agus gníomhaí polaitiúil ón Rúis. Gabhadh é don chéad uair sa bhliain 2011 mar gheall ar an ról a bhí aige i léirsiú os comhair an Duma, parlaimint na Rúise. Tháinig sé sa dara háit i dtoghchán méarachta Mhoscó in 2013. D’fhoilsigh sé tuarascáil sa bhliain 2017 inar cáineadh caimiléireacht pholaitiúil, chomh maith le Vladimir Putin agus a chuid comhghuaillithe. Chuir údaráis na Rúise bac ar an Uasal Navalny bheith ina iarrthóir i dtoghchán uachtaránachta na Rúise anuraidh. Cuireadh i bpríosún é trí huaire in 2018 agus 2019 ar chúisimh gur sháraigh sé dlíthe na Rúise maidir le hagóidíocht.

Marielle Franco, gníomhaí polaitiúil agus cosantóir ar chearta an duine. Feallmharaíodh in Rio de Janeiro í i Márta 2018. Bean ghorm, dhéghnéasach a rugadh i favela (sna slumaí), bhí clú agus cáil uirthi as an obair a rinne sí ar son chearta daoine óga gorma, na mban, áitritheoirí na slumaí agus daoine leispiacha, aeracha, déghnéasacha, trasinscneacha agus idirghnéasacha.


Claudelice Silva dos Santos, gníomhaí timpeallachta agus gníomhaí ar son chearta an duine. Chuir sí tús lena cuid gníomhaíochais tar éis mharú brúidiúil a dearthár agus a deirféar céile mar gheall ar a n-iarrachtaí dífhoraoisiú i bhforaois bháistí na hAmasóine a chomhrac. Tá aithne mhaith uirthi as a seasamh i gcoinne lománaíochta, rainseoireachta agus táirgeadh guail atá ar siúl go neamhdhleathach i réigiún Praia-Alta Piranheira.


Raoni Metuktire, pearsa siombalach sa chomhrac i gcoinne an dhífhoraoisithe i réigiún na hAmasóine. Tá sé ar cheann de cheannairí an phobail Kayapo agus tá a shaol caite aige ag troid ar son chearta na ndúchasach agus chaomhnú na hAmasóine.

Ilham Tohti, eacnamaí Uigiúrach a bhíonn ag troid ar son mhionlach na nUigiúrach sa tSín. Tá sé ar dhuine den dream is mó atá i bhfách le cur i bhfeidhm dlíthe maidir le féinriar réigiúnach sa tSín. Gearradh príosún saoil air sa bhliain 2014 ar chúisimh a bhain le scarúnachas. In ainneoin sin, ionadaí láidir ar son na measarthachta agus an athmhuintearais is ea é i gcónaí.


Jean Wyllys, cosantóir ar son chearta an duine, iriseoir, léachtóir agus polaiteoir ón mBrasaíl. Toghadh é ina bhall de Theach na dTeachtaí sa Bhrasaíl sa bhliain 2010. Bhí sé ar an gcéad duine aerach a toghadh ina theachta i bparlaimint sa Brasaíle. I rith a théarma oifige, chuir sé dlíthe síos maidir le comhionannas pósta, fíorú an ghinmhillte, rialáil na hoibre gnéis, féiniúlacht inscne, breith clainne níos daonna agus fíorú an channabais. Atoghadh é in Eanáir na bliana seo ach bhí air an Bhrasaíl a fhágáil mar bagraíodh an bás air. Labhraíonn sé amach i gcoinne pholasaithe seanaimseartha Uachtarán na Brasaíle Jair Bolsonaro.


The Restorers, grúpa mac léinn ón gCéinia: Stacy Owino, Cynthia Otieno, Purity Achieng, Mascrine Atieno agus Ivy Akinyi. D’fhorbair siad i-Cut, aip a chabhraíonn le cailíní deileáil le ciorrú ball giniúna ban. Leis an bhfeidhmchlár seo, tugtar cúnamh do mhná óga i dtaca le hionad tarrthála a aimsiú nó an coir a thuairisciú.


Conas a roghnaítear an buaiteoir?


I mí Mheán Fómhair gach bliain, is féidir le feisirí iarrthóirí do Dhuais Sakharov a ainmniú. Ní mór tacaíocht 40 feisire ar a laghad a bheith ag gach ainmní, agus ní féidir le gach feisire aonair tacú ach amháin le haon ainmní amháin. Measúnaítear ainmniúcháin shínithe lena ngabhann fianaise tacaíochta ansin i gcomhchruinniú den choiste um ghnóthaí eachtracha agus den choiste um fhorbairt. Dréachtar gearrliosta de thriúr iarrthóirí ansin agus cuirtear é faoi bhráid Chomhdháil na nUachtarán i gcomhair vóta chríochnaithigh. Fógraítear an buaiteoir de ghnáth i mí Dheireadh Fómhair.