Comhaontú aeráide Pháras: ‘Ní mór dúinn beart a dhéanamh de réir ár mbriathar’ 

 
 

Roinn an leathanach seo: 

Sa Pharlaimint an 14 Meitheamh, pléadh cinneadh Uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump an tír a tharraingt amach as comhaontú aeráide Pháras.

Adina-Ioana Valean  

Seo thíos agallamh le hAdina-Ioana Vălean, cathaoirleach an choiste pharlaimintigh um an gcomhshaol.

An bhfuil comhaontú aeráide Pháras i mbaol tar éis chinneadh Uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump an tír a tharraingt amach as?

An laige a bhaineann le comhaontú Pháras ná go bhfeidhmíonn sé ar bhonn deonach. Braithfidh cur i bhfeidhm an chomhaontaithe mar sin ar conas a éireoidh le geilleagar an domhain as seo amach.

Tá sé dainséarach a rá gur chóir tús áite a thabhairt do chúrsaí geilleagracha in ionad dár ngealltanais i dtaca leis an bpláinéad. Cur chuige thar a bheith coimeádach atá ann, ach tá sé éasca é a mhíniú don phobal agus is cur chuige é a thaitníonn le han-chuid polaiteoirí timpeall na cruinne.

Ag an bpointe seo, táim ag iarraidh go gcuirfí tuilleadh airgid ar fáil. Tá airgead á thabhairt ag na Stáit Aontaithe don Chiste Domhanda um Aeráid. Tá sé curtha in iúl ag na sínitheoirí eile go bhfuil sé ar intinn acu airgead a chur ar fáil tar éis thús thréimhse cur chun feidhme chomhaontú Pháras. Ní mór dúinne na síntiúis airgid sin a chur ar fáil chomh maith, agus a léiriú go bhfuilimid dáiríre faoi na gealltanais atá tugtha againn.  

Ní mór dúinn beart a dhéanamh de réir ár mbriathar. Má dhéantar sin, tá todhchaí romhainn. Mura dhéantar sin, ní bheidh i gcomhaontú Pháras ach cor beag i stair an domhain, tréimhse ina shocraíomar an t-athrú aeráide a chomhrac, ach theip orainn.

Cén tionchar a bheidh ag tarraingt siar na Stát Aontaithe ar thíortha neamh-AE agus ar a dtiomantas an t-athrú aeráide a chomhrac?

Braitheann sé go mór ar spleáchas a ngeilleagair ar gheilleagar na Stát Aontaithe. Má tá dlúthchaidreamh eacnamaíoch ag tír leis na Stáit Aontaithe, tagann ceist an iomaíochais thionsclaíoch chun cinn. Measaim mar sin gur chóir don Choimisiún Eorpach gníomhú agus freagairt don imní dhlisteanach seo faoi mhíchothromaíochtaí eacnamaíocha a d’fhéadfadh a bheith ann sa chaidreamh trasatlantach.

Seachas é sin, tá sé fós le feiceáil cé chomh tiomanta is a bheidh tíortha neamh-AE. Tá a fhios againn ar fad gur mór idir dearbhuithe polaitiúla agus fíorfheidhmiú.

I gcás an Aontais Eorpaigh, céard é an chéad chéim eile sa chomhrac i gcoinne athrú na haeráide?

Tá gá le taidhleoireacht aeráide fhíorghníomhach d’fhonn a chinntiú go gcomhlíonann na sínitheoirí na gealltanais atá tugtha acu. Bhí na Stáit Aontaithe i gcónaí ina chomhpháirtí nádúrtha dúinne, ach anois tá muidne san Eoraip inár n-aonar a mhéid a bhaineann le ceannaireacht i dtaca le cúrsaí aeráide.

Beidh sé dúshlánach cinnte ach tá an-chuid taithí ag an Aontas Eorpach de bheith ag obair le tíortha eile chun dul i ngleic leis an athrú aeráide. Ní haon rud nua é seo dúinne.

Ní mór dúinn gníomhú go sciobtha, áfach, ó thaobh cúrsaí eacnamaíocha de. Tá mise den tuairim gur chóir dúinn dlús a chur leis an athrú i dtreo geilleagair ísealcharbóin. Bíonn sé i gcónaí deacair athrú mar seo a dhéanamh agus bíonn tionchar aige ar an iomaíochas. Dá luaithe a bhaineann muid é sin amach áfach, is ea is fearr iad na deiseanna geilleagracha a bheidh againn.

Príomhspriocanna chomhaontú Pháras 
  • An mheánteocht dhomhanda a choimeád go mór faoi bhun 2°C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch  
  • Iarracht a dhéanamh teorainn de 1.5°C a chur leis 
  • $100 billiún ar a laghad i gcúnamh airgeadais bliantúil chun cabhrú le tíortha atá i mbéal forbartha a gcuid astaíochtaí a laghdú