Comhaontú Glas don Eoraip: Aontas aeráidneodrach agus inbhuanaithe 

An leagan is deireanaí: 
 
Cruthaithe:   
 

Roinn an leathanach seo: 

Tá feisirí ag iarraidh go mbeidh an Comhaontú Glas ag croílár phacáiste téarnaimh Covid-19 an Aontais, d’fhonn Eoraip aeráidneodrach a bhaint amach.

Nuair a tháinig moill ar ghníomhaíocht eacnamaíoch le linn phaindéim Covid-19, tháinig laghdú ar astaíochtaí carbóin, ach bhuail cúlú eacnamaíochta an tAontas. D’éiligh feisirí an 15 Bealtaine 2020 plean téarnaimh uaillmhianach leis an Chomhaontú Glas i gcroílár aige.


Mar fhreagairt, d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach plean téarnaimh €750 billiún, Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh. Tá sé mar aidhm ag an phlean – in éineacht le buiséad fadtéarmach an Aontais, atá le faomhadh fós ag na ballstáit agus ag feisirí – Eoraip níos glaise, níos digití agus níos inbhuanaithe a thógáil, agus í a ullmhú i gcás géarchéimeanna eile a bheidh ann amach anseo amhail an ghéarchéim aeráide.


I mí na Samhna 2019, d’fhógair feisirí éigeandáil aeráide, ag iarraidh ar an Choimisiún an sprioc i dtaca leis an mhéadú ar an mheánteocht dhomhanda a theorannú go 1.5°C a chur chun cinn i mbeartais uile an Aontais. 


Mar fhreagra, d’fhoilsigh an Coimisiún an Comhaontú Glas don Eoraip, treochlár d’fhonn aeráidneodracht a bhaint amach in AE faoi 2050.


Tuilleadh maidir le spriocanna aeráide an Aontais

Na chéad chéimeanna faoin chomhaontú glas


Ag maoiniú an aistrithe ghlais


I mí Eanáir 2020, d’fhoilsigh an Coimisiún plean infheistíochta don Chomhaontú Glas, straitéis d’fhonn €1 trilliún ar a laghad a mhealladh ó fhoinsí poiblí agus príobháideacha as seo go ceann deich bliana. 


Mar chuid den phlean infheistíochta, tá sé mar aidhm ag an Sásra um Aistriú Cóir tionchar socheacnamaíoch an aistrithe a mhaolú do na hoibrithe agus na pobail is mó a bheidh thíos leis an aistriú. I mí Bealtaine 2020, mhol an Coimisiún saoráid iasachta san earnáil phoiblí chun tacú le hinfheistíocht ghlas i réigiúin a bhraitheann ar bhreosla iontaise, rud atá le faomhadh fós ag feisirí.  


Tháinig idirbheartaithe na Parlaiminte agus na Comhairle ar chomhaontú maidir le foinsí nua ioncaim a chur i bhfeidhm d’fhonn an buiséad agus an plean téarnaimh a mhaoiniú, mar shampla ón chóras trádála astaíochtaí agus ó shásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha a chuirfeadh tobhach ar iompórtálacha áirithe.


Chun infheistíocht sa ghníomhaíocht inbhuanaithe a spreagadh, agus chun stop a chur le “snas glas” – nuair a mhargaítear táirge mar cheann atá neamhdhíobhálach don timpeallacht, nuair is amhlaidh i ndáiríre nach gcomhlíonann sé caighdeáin bhunúsacha chomhshaoil – ghlac feisirí reachtaíocht úr maidir le hinfheistíocht inbhuanaithe an 18 Meitheamh 2020.

An Ciste um Aistriú Cóir agus an t-aistriú glas sna réigiúin


An aeráidneodracht sa dlí


I mí Márta 2020, d’fhoilsigh an Coimisiún togra le haghaidh an Dlí Aeráide Eorpach, lena chinntiú go mbeidh an tAontas Eorpach neodrach ó thaobh na haeráide de faoi 2050. I mí Eanáir, bhí cuspóirí laghdaithe ó thaobh astaíochtaí de éilithe ag feisirí a bhí ní b’uaillmhianaí ná cuspóirí an Choimisiúin.


Ghlac feisirí mandáid idirbheartaíochta na Parlaiminte maidir leis an dlí aeráide i mí Dheireadh Fómhair 2020, ag seasamh le sprioc 2050 ó thaobh aeráidneodrachta de agus le sprioc laghdaithe 60% sna hastaíochtaí faoi 2030 i gcomparáid le leibhéil 1990 – sprioc atá níos uaillmhianaí ná 55%, mar a bhí molta ag an Choimisiún i dtús báire, agus ná 40%, an sprioc reatha.


Rachaidh ionadaithe na Parlaiminte agus na Comhairle i mbun idirbheartaíochta maidir leis an téacs deiridh – atá le faomhadh ag an dá institiúid – nuair a thiocfaidh ballstáit na Comhairle ar sheasamh comhaontaithe maidir leis an dí aeráide.


Grafaic faisnéise: tuilleadh maidir leis an idirbheartaíocht aeráide

I mí Márta 2020, d’fhoilsigh an Coimisiún an straitéis Eorpach maidir le tionsclaíocht, ar plean é chun deimhin a dhéanamh de go mbeidh gnólachtaí na hEorpa ar thús cadhnaíochta de réir mar a thugaimid aghaidh ar ré nua ghlas agus dhigiteach. I mí na Samhna 2020, d’iarr feisirí an togra a leasú mar fhreagairt ar thionchar na paindéime ar an earnáil tionsclaíochta. Tá feisirí ag iarraidh go dtacódh an tAontas leis an earnáil le linn tréimhse théarnaimh i dtús báire, agus go ndíreofaí ar chlaochlú agus ar neamhspleáchas ina dhiaidh sin. 


Toisc go bhfuil os cionn 20 milliún fiontar beag agus meánmhéide san Aontas – agus gur ionann iad agus 99% de ghnólachtaí, agus dhá phost as trí phost san earnáil phríobháideach – d’fhoilsigh an Coimisiún straitéis úr maidir le fiontair bheaga agus mheánmhéide chomh maith, d’fhonn nuálaíocht a spreagadh, constaicí maorlathacha a bhaint agus rochtain ar mhaoiniú a éascú.


Tuilleadh maidir leis an straitéis tionsclaíochta


Ag cur leis an gheilleagar ciorclach


Anuas air sin, d’fhoilsigh an Coimisiún plean gníomhaíochta don gheilleagar ciorclach i mí Márta, d’fhonn próisis geilleagair chiorclaigh a chur chun cinn, tomhaltas inbhuanaithe a spreagadh, agus dramhaíl a laghdú. Díreofar ar:

  • earraí leictreonacha agus ríomhaireachta
  • cadhnraí agus feithiclí 
  • pacáistíocht agus plaistic 
  • teicstílí
  • tógáil agus foirgnimh
  • an biashlabhra

Tuilleadh maidir le bearta AE chun geilleagar ciorclach a chruthú agus dramhaíl phlaisteach a chomhrac


Córas bia inbhuanaithe


Tá an earnáil bhia ina cúis mhór le hathrú aeráide. Cé go bhfuil laghdú 20% tagtha ar astaíochta gás ceaptha teasa ó thalmhaíocht Eorpach ó bhí 1990 ann, tá sé seo fós mar chúis le 10% d’astaíochtaí (le 70% de mar gheall ar ainmhithe). 


I mí Bealtaine 2020, foilsíodh an straitéis “Ón bhFeirm go dtí an Forc” d’fhonn córas bia a bhaint amach atá níos inbhuanaithe, níos cothroime agus níos sláintiúla, agus a chosnódh slí bheatha na bhfeirmeoirí chomh maith. Tá slabhra an tsoláthair bia ar fad i gceist leis an phlean: tá de rún aige laghdú 50% a dhéanamh ar úsáid na lotnaidicídí agus ar dhíolacháin frithmhiocróbach; laghdú 20% a dhéanamh ar úsáid na leasachán; agus feirmeoireacht orgánach a chur chun cinn.


Tuilleadh maidir le hiarmhair lotnaidicídí sa bhia

Caomhnú na bithéagsúlachta


Tá sé de rún ag an Aontas dul i ngleic le meath na bithéagsúlachta chomh maith, leis an ochtú cuid de speicis an domhain i mbaol a ndíothaithe. I mí Bealtaine, foilsíodh straitéis bhithéagsúlachta an Aontais, straitéis arb é is aidhm di acmhainní nádúrtha leochaileacha ár bpláinéid a chosaint, mar shampla trí:

  • líon na limistéar faoi chosaint a mhéadú
  • meath na bpailneoirí a chomhrac
  • trí bhilliún crann a chur faoi 2030
  • €20 billiún a chur ar fáil don bhithéagsúlacht gach bliain



I bhfianaise an róil bhunriachtanaigh atá ag foraoisí maidir le hionsú agus cúiteamh astaíochtaí carbóin, tá feisirí ar son fhoraoiseacht inbhuanaithe. Aithníonn siad ról na foraoiseachta maidir le poist a chruthú i gceantair tuaithe, agus gur cheart don Aontas foraoisí an domhain a chosaint agus a athbhunú. 


Tuilleadh maidir le bearta aeráide AE