Bithéagsúlacht: spriocanna ceangailteacha de dhíth chun an fiadhúlra agus daoine a chosaint 

Preasráiteas 
Seisiún iomlánach 
 
 

Roinn an leathanach seo: 

  • Caithfear limistéir chosanta a dhéanamh de 30% de thalamh agus muir an Aontais 
  • Spriocanna ceangailteacha le haghaidh bithéagsúlacht uirbeach, amhail díonta glasa ar fhoirgnimh nua 
  • Beart práinneach ag teastáil chun stop a chur leis an meath ar bheacha agus pailneoirí eile 
Teastaíonn bearta práinneacha chun stop a chur leis an meath ar fhiadhúlra ©AdobeStock/creativenature  

Teastaíonn saghas ‘Comhaontú Pháras’ le haghaidh na bithéagsúlachta agus Dlí Bithéagsúlachta AE le haghaidh éiceachórais athshlánaithe, athléimneacha agus leorchosanta faoi 2050.

An 8 Meitheamh 2021, ghlac an Pharlaimint rún ar ‘Straitéis Bhithéagsúlachta an Aontais Eorpaigh go dtí 2030: An dúlra a thabhairt ar ais inár saol’ le 515 vóta in aghaidh 90 agus le 86 ag staonadh. Sa straitéis sin, tugtar aghaidh ar na ngéarchéim bhithéagsúlachta reatha san Eoraip agus sa chuid eile den domhan.


De réir mar atá meath domhanda, ag ráta nach bhfacthas riamh cheana, ag teacht ar an dúlra, le haon mhilliún amháin as thart ar ocht milliún speiceas i mbaol a ndíothaithe (IPBES), is díol sásaimh do na feisirí an uaillmhian atá leagtha amach i Straitéis Bhithéagsúlachta AE go gcinnteofar go mbeidh éiceachórais an domhain athshlánaithe, athléimneach agus leorchosanta faoi 2050. Chun go mbeadh cúl taca leis an uaillmhian seo, tá Dlí Bithéagsúlachta AE á éileamh ag na feisirí a bheadh cosúil le Dlí Aeráide AE.


Is oth go mór leis na feisirí nach bhfuil cuspóirí bithéagsúlachta 2020 bainte amach agus deir siad go gcaithfidh an straitéis nua dul i ngleic ar bhonn leormhaith le gach ceann de na cúig phríomhrud a spreagann athrú: athruithe ar úsáid na talún agus na farraige; saothrú díreach ar orgánaigh; an t-athrú aeráide; truailliú; speicis choimhthíocha ionracha. Tá siad á áitiú go gcaithfear €20 billiún in aghaidh na bliana a chur in úsáid le haghaidh gníomhaíocht bhithéagsúlachta san Eoraip.


Tá na feisirí ag iarraidh freisin go ndéanfaí saghas ‘Comhaontú Pháras’ le haghaidh na bithéagsúlachta a bhreithniú ag Comhdháil na Náisiún Aontaithe a bheidh ann i mí Dheireadh Fómhair 2021, ar comhaontú é sin a leagfadh síos na tosaíochtaí bithéagsúlachta domhanda go dtí 2030 agus ina dhiaidh.


Caithfear limistéir chosanta a dhéanamh de 30% de thalamh agus muir an Aontais


Cé gur san Aontas Eorpach atá an gréasán is mó ar domhan de limistéir chosanta, creideann na feisirí go bhfuil gá le Plean Athchóirithe Dúlra AE. Iarrann siad arís eile 30%, ar a laghad, de thalamh agus muir an Aontais a chosaint faoi 2030 agus go gcosnófaí ar a laghad an tríú cuid de na limistéir sin, lena n-áirítear a bhfuil fágtha d’fhoraoisí príomhúla agus cianaosta an Aontais, ar bhealach níos déine. Ba cheart aird a thabhairt ar éagsúlachtaí i méid na tíre agus sa sciar de limistéir nádúrtha nuair atá na spriocanna náisiúnta á leagan síos.


An fiadhúlra a chosaint


Deir na feisirí go gcaithfear a áirithiú nach dtiocfaidh meath faoi 2030 ar threochtaí caomhnaithe agus ar ‘stádas caomhantais fabhrach’ atá ag na speicis agus gnáthóga cosanta go léir. Sa bhreis air sin, ba cheart stádas fabhrach a thabhairt do ar a laghad 30% de na speicis agus de na gnáthóga nach bhfuil an stádas sin acu faoi láthair, nó go mbeadh claonadh fabhrach ann sa treo sin. Dar leis na feisirí, caithfidh an tAontas Eorpach iarrachtaí a stiúradh chun deireadh a chur le trádáil tráchtála i speicis atá i mbaol agus i gcodanna de na speicis sin.


Bithéagsúlacht i gceantair uirbeacha


Tacaíonn an Pharlaimint le hArdán Eorpach um Ghlasú Uirbeach a chur ar bun, a bheadh ann in éineacht le spriocanna ceangailteacha maidir le bithéagsúlacht uirbeach, amhail sciar íosta de dhíonta glasa ar fhoirgnimh nua agus toirmeasc ar lotnaidicídí ceimiceacha a úsáid.


Beacha agus pailneoirí eile


Tá na feisirí i gcoinne aon ath-údarú a dhéanamh ar ghliofosáit i ndiaidh an 31 Nollaig 2022. Iarrann siad arís eile athbhreithniú ar bhonn práinneach a dhéanamh ar Thionscnamh an Aontais Eorpaigh maidir le Pailneoirí agus creat faireacháin uaillmhianach maidir le pailneoirí ar fud an Aontais a chur ann ina mbeidh cuspóirí agus táscairí soiléire a chuideoidh le deireadh a chur leis an meath ar phailneoirí, ar nithe iad atá ríthábhachtach don chomhshaol agus don tslándáil bhia. Cuireann siad i bhfáth go bhfuil réitigh agus modhanna cosanta barr atá sábháilte ó thaobh an chomhshaoil de de dhíth ar fheirmeoirí d’fhonn úsáid lotnaidicídí a laghdú.



Athlua


Dúirt an rapóirtéir César Luena (Sóisialaithe agus Daonlathaithe, an Spáinn): “Inniu táimid ag éileamh go mbeadh Dlí Bithéagsúlachta AE ann cosúil le Dlí Aeráide AE, ina leagfaí síos an creat rialachais go dtí 2050 chun an bhithéagsúlacht a chosaint, lena n-áirítear spriocanna ceangailteacha a leagan síos le haghaidh 2030. Táim sásta gur fhormhuiníomar na príomhspriocanna atá sa togra ón gCoimisiún agus gur thacaíomar leis an moladh Plean Athchóirithe Dúlra AE a chruthú ar mhaithe le 30% ar a laghad de thalamh agus muir an Aontais Eorpaigh a athshlánú. Tá tacaíocht fhorleathan ann freisin do dhlí chun inbhuanaitheacht ithreach a chosaint agus a chothú, mar aon le plean chun dul i ngleic ar bhonn comhpháirteach leis an ngéarchéim aeráide agus bhithéagsúlachta.”