Bearta na Parlaiminte chun comhionannas inscne a chur chun cinn 

 
 

Roinn an leathanach seo: 

Is ionann an líon ban agus níos mó ná leath de dhaonra an domhain (Grianghraf: Brooke Cagle, Unsplash)  

Seasann an Pharlaimint – agus an tAontas Eorpach i gcoitinne – an fód chun cearta na mban agus comhionannas inscne a chur chun cinn san ionad oibre, sa pholaitíocht agus in earnálacha eile.

Is bunluach de chuid an Aontais Eorpaigh é an comhionannas idir fir agus mná a chur chun cinn. D’fhéadfadh go bhfuil an Eoraip ar thús cadhnaíochta sa mhéid a bhaineann le cearta na mban, ach tuilleann mná níos lú airgid ná fir i gcónaí, agus ar fud an Aontais tá mná faoi ghannionadaíocht sa pholaitíocht agus i bpoist ceannasaíochta gnó.


Ó cuireadh an tAontas Eorpach ar bun, is iomaí beartas atá curtha i bhfeidhm aige chun comhionannas inscne a chur chun cinn agus chun Eoraip shóisialta a chruthú. Glacann an tAontas Eorpach reachtaíocht, tugann sé moltaí, cuireann sé dea-chleachtas chun cinn, agus tugann sé maoiniú do na ballstáit chun tacú lena mbearta maidir le comhionannas inscne.

Bhí tionchar suntasach ag rialuithe Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ar bheartas AE maidir le comhionannas inscne. Glacann feisirí Eorpach tuarascálacha féintionscnaimh go minic maidir le ceisteanna a bhaineann le comhionannas inscne agus tá buanchoiste ann sa Pharlaimint a dhíríonn ar chearta na mban agus ar chomhionannas inscne.


Straitéis 2020-2025

I Márta 2020, foilsíodh straitéis nua an Choimisiúin Eorpaigh maidir le comhionannas inscne le bearta nithiúla chun dul i ngleic le foréigean agus ciapadh in aghaidh na mban, chun an bhearna phá idir na hinscní a laghdú, chun cothromaíocht oibre agus saoil a chur chun cinn, agus chun cur le rannpháirteachas na mban sa phróiseas cinnteoireachta. Táthar ag súil leis go gcuirfidh an straitéis bonn faoi thograí agus thionscnaimh reachtacha amach anseo.


I rún an 30 Eanáir 2020, d’éiligh feisirí Eorpacha ar an gCoimisiún straitéis uaillmhianach um chomhionannas inscne a ullmhú. Tá feisirí ag iarraidh go mbeidh forálacha ann maidir leis an mbearna phá idir na hinscní agus trédhearcacht phá, ar forálacha iad a bheadh ina gceangal ar na hearnálacha poiblí agus príobháideach araon. Tá gá chomh maith, dar leo, le feidhmiú láidir, spriocanna soiléire agus le monatóireacht chun dul chun cinn a mheas.


Lena chois sin, chun dul i ngleic le heaspa rannpháirtíochta na mban i margadh an tsaothair - ceann de na cúiseanna leis an mbearna phá idir na hinscní - tá feisirí ag iarraidh go ndéanfar níos mó a infheistiú san oideachas luath-óige, i seirbhísí cúraim agus i socruithe oibre atá oiriúnach do theaghlaigh.

Tá siad ag iarraidh freisin mná a spreagadh i dtreo postanna le pá níos fearr trí réimse leathan bearta, mar shampla cailíní scoile a spreagadh le staidéar a dhéanamh ar na heolaíochtaí agus ar an teicneolaíocht, fiontraíocht na mban a chur chun cinn, agus foghlaim fad saoil a spreagadh.


Comhionannas inscne ag an obair


Chun borradh a chur faoi líon na bhfear a ghlacann saoire teaghlaigh agus chun cur le ráta fostaíochta na mban, sa bhliain 2019, ghlac an tAontas rialacha úra maidir le saoire teaghlaigh agus saoire cúramóirí, agus maidir le coinníollacha oibre solúbtha.

Tá gá chomh maith, dar le feisirí le bearta nithiúla chun an bhearna phá agus an bhearna phinsin idir na hinscní a ísliú. San Aontas Eorpach sa bhliain 2018, bhí meánphá na mban 15% níos ísle ná meánphá na bhfear, agus bhí pinsin na mban 35.7% níos lú ná pinsin na bhfear. Chun deireadh a chur leis an éagothroime sin, molann feisirí bearta amhail creidmheasanna cúraim agus íosphinsin a thabhairt isteach. Toisc gur mó seans go mbeidh mná i ngreim ag an mbochtaineacht i gcomparáid le fir, tá bearta á n-éileamh ag feisirí freisin chun tabhairt faoi bhochtaineacht na mban.


Tá na mná faoi ghannionadaíocht in earnáil dhigiteach na hEorpa, le níos lú acu ag dul i mbun staidéir nó ag cur isteach ar phostanna san earnáil seo. I rún sa bhliain 2018, d’iarr feisirí Eorpacha ar na ballstáit bearta a chur i bhfeidhm chun mná a imeascadh san earnáil teicneolaíochta faisnéise agus cumarsáide, agus chun cur le hoideachas agus le hoiliúint san eolaíocht, sa teicneolaíocht, san innealtóireacht agus sa mhatamaitic.

Foréigean in aghaidh na mban a chosc

Tá sé léirithe ag neart staidéar gur fadhb ollmhór é an foréigean in aghaidh na mban san Aontas Eorpach. De réir shuirbhé FRA, rinneadh ciapadh gnéis ar bhean amháin as beirt san Eoraip; rinne a hiarpháirtí nó a páirtí reatha foréigean fisiciúil agus/nó gnéasach ar níos mó ná bean amháin as cúigear.


Déanann an tAontas Eorpach foréigean in éadan na mban a chomhrac ar go leor bealaí. I vóta i Samhain 2019, d’iarr feisirí ar an gComhairle an próiseas i dtaca le Coinbhinsiún Iostanbúl a dhaingniú ar leibhéal an Aontais Eorpaigh a chríochnú. Is conradh idirnáisiúnta é Coinbhinsiún Iostanbúl maidir le foréigean in aghaidh na mban agus foréigean teaghlaigh a chosc agus a chomhrac.


Tháinig an coinbhinsiún i bhfeidhm i Lúnasa 2014 agus cé go bhfuil sé sínithe ag gach ceann de bhallstáit AE, níl sé daingnithe ach ag 21 bhallstát. Is conradh é atá ina cheangal de réir dlí. Faoin gCoinbhinsiún déantar coir as an bhforéigean ar bhonn inscne, leagtar síos forálacha faoi conas dul i ngleic le saoirse ó phionós agus faoi íospartaigh a chosaint.


Ina theannta sin, tarraingíonn feisirí Eorpacha aird ar chineálacha foréigin amhail gnéaschiapadh, gáinneáil, striapachas éigeantais, ciorrú ball giniúna ban, cibearstalcaireacht agus foréigean ar líne.


Sa bhliain 2014, bhronn Parlaimint na hEorpa Duais Sakharov um Shaoirse Smaointeoireachta ar an ngínéiceolaí Congólach Denis Mukwege a thug a shaol chun cabhrú leis na mílte ban a rinneadh éigniú droinge agus foréigean brúidiúil gnéis orthu i bPoblacht Dhaonlathach an Chongó.

Beartas imirce agus trádála


Tá an Pharlaimint ag áitiú le fada an lá gur chóir don Choimisiún Eorpach comhsheasmhacht a chothú idir beartas an Aontais (maidir le cúrsaí trádála, forbartha, talmhaíochta, fostaíochta agus imirce, cuir i gcás) ar lámh amháin, agus comhionannas inscne ar an lámh eile.


Sa bhliain 2016, chuir feisirí Eorpacha in iúl go raibh gá le treoirlínte inscne AE mar chuid de leasuithe a bhí á ndéanamh ar pholasaithe imirce agus tearmainn an Aontais. I rún eile sa bhliain 2018, d’éiligh feisirí go gcuirfí ról, cumasú agus cosaint na mban san áireamh agus bearta aeráide á n-ullmhú.


I rún eile ón mbliain chéanna, chuir feisirí in iúl go gcaithfidh go bhfuil forálacha ceangailteacha chun comhionannas inscne a chinntiú ann i gcomhaontuithe trádála uile an Aontais.

Mná sa pholaitíocht


Is ionann an líon ban agus níos mó ná leath de dhaonra an domhain. Tá a rannpháirtíocht agus a bhfuil déanta acu sa phróiseas polaitiúil araon tábhachtach agus riachtanach. Ach tá na mná fós faoi ghannionadaíocht sa pholaitíocht agus sa saol poiblí ar an leibhéal áitiúil, náisiúnta agus Eorpach.


Creideann an Pharlaimint go bhfuil tábhacht mhór le comhionannas inscne sa pholaitíocht, agus le rannpháirtíocht chothrom na mban i bpróisis cinnteoireachta ag gach leibhéal. I dtuarascáil a cuireadh chun vóta sa Pharlaimint an 15 Eanáir 2019, leag feisirí Eorpacha béim arís ar an ngá le gannionadaíocht na mban ar liostaí toghchánacha a chomhrac. D’iarr siad ar pháirtithe polaitiúla na hEorpa ionadaíocht chothrom ar mhná agus ar fhir a chinntiú agus iarrthóirí á roghnú nó á n-ainmniú do na toghcháin Eorpacha i mí Bealtaine 2019.


Sna chéad toghcháin Eorpacha siar in 1979, ba mhná iad 15.2% de na feisirí a toghadh. Tá méadú tagtha ar líon na mban sa Pharlaimint i ngach toghchán ó 1979, agus is mná iad 41% d’fheisirí na Parlaiminte faoi láthair (Iúil 2019). Is mná iad seisear den triúr déag a toghadh ina bhfeisirí Eorpacha in Éirinn i dtoghcháin 2019.