Grafaic faisnéise: comhaontuithe trádála atá ar na bacáin 

An leagan is deireanaí: 
 
Cruthaithe:   
 

Roinn an leathanach seo: 

Comhaontuithe trádála atá faoi chaibidil  

Tá sé mar aidhm ag comhaontuithe trádála deiseanna trádála níos fearr a chruthú agus bacainní ar an trádáil a shárú. Tuilleadh san alt seo faoi na comhaontuithe trádála AE atá ar na bacáin.

I vóta iomlánach an 12 Nollaig 2018, thug feisirí a dtoiliú le comhaontú trádála leis an tSeapáin. An 13 Feabhra 2019, chaith siad vóta ar son chomhpháirtíocht trádála nua le Singeapór. Leis an gcomhaontú saorthrádála seo, déanfar beagnach na taraifí ar fad ar thrádáil idir an tAontas Eorpach agus Singeapór a dhíchur laistigh de cúig bliana. Chomh maith leis na comhaontuithe seo, tá ionadaithe an Aontais i mbun idirbheartaíochta faoi chomhaontuithe trádála le tíortha ar fud an domhain. Ní féidir le comhaontú trádála AE teacht i bhfeidhm gan toiliú Pharlaimint na hEorpa áfach.


Taraifí ar allmhairí a laghdú


Déanann an tAontas Eorpach bainistiú ar chaidreamh trádála le tríú tíortha i bhfoirm comhaontuithe trádála. Bíonn sé mar aidhm ag na comhaontuithe seo taraifí ar allmhairí a laghdú nó deireadh a chur leo fiú. Is féidir le comhaontuithe trádála trádáil a dhéanamh níos saoire chomh maith trí fáil réidh le dleachtanna custaim agus aontas custam a chur ar bun.


Tá níos mó bacainní ar an trádáil ná taraifí amháin ar ndóigh. Bíonn forálacha i gcomhaontuithe trádála maidir le conas díospóidí infheistíochta a réiteach. Baineann tábhacht le bacainní neamhtharaifí chomh maith. Is srianta iad a thagann as toirmisc, coinníollacha, nó riachtanais shonracha an mhargaidh a mbíonn allmhairiú nó onnmhairiú earraí deacair agus/nó costasach mar thoradh orthu. Tá cosc san Aontas Eorpach, mar shampla, ar hormóin áirithe i gcás eallaigh mairteola.


An tábhacht a bhaineann le comhaontuithe trádála


Cuireann an trádáil in earraí agus i seirbhísí go mór le méadú an fháis inbhuanaithe agus le cruthú post. Tá os cionn 30 milliún post san Aontas Eorpach ag brath ar onnmhairiú táirgí as AE. Sa bhliain 2015, bhí an tAontas Eorpach sa chéad áit ar domhan ó thaobh easpórtáil agus iompórtáil earraí agus seirbhísí de. Is ionann trádáil an Aontais Eorpaigh agus 32.15% den trádáil domhanda; tá na Stáit Aontaithe (12.01%) agus an tSín (10.68%) sa dara agus sa tríú háit faoi seach.


Mar gheall ar an méadú ar iomaíocht, tá imní ar dhaoine áirithe gur féidir le comhaontuithe trádála a bheith ina gcúis le caillteanais phost in earnálacha áirithe. Le comhaontuithe trádála áfach, cruthaítear níos mó post ná mar a chailltear. Tá imní ann freisin gur féidir caighdeán bia a laghdú de bharr na gcomhaontuithe seo, ach is bunphrionsabal é caighdeáin cháilíochta an Aontais agus comhaontú trádála á chur i gcrích le tír neamh-AE. Chomh maith leis sin, nuair a bhíonn AE i mbun idirbheartaíochta ar chomhaontú eacnamaíoch nó trádála le tíortha lasmuigh den Aontas, déanann an Pharlaimint cinnte de go dtugtar meas ar chearta an duine.


Comhaontuithe le Ceanada agus leis na Stáit Aontaithe


Tar éis comhchainteanna a bhí ar siúl ar feadh níos mó ná cúig bliana, cuireadh an comhaontú saorthrádála idir AE agus Ceanada chun vóta sa Pharlaimint an 15 Feabhra 2017; vótáil 408 feisire ‘Tá’, 254 ‘Níl’ agus staon 33 feisire ón vóta. Tháinig an comhaontú i bhfeidhm ar bhonn sealadach an 21 Meán Fómhair 2017. Beidh feidhm iomlán ag an gcomhaontú tar éis do thíortha uile an Aontais é a dhaingniú.


B’fhiú €63.5 billiún an trádáil iomlán idir AE agus Ceanada sa bhliain 2015, agus le CETA táthar ag súil go dtiocfaidh borradh de 20% faoi sin. Bainfidh CETA níos mó ná 99% de tharaifí a fhorchuirtear faoi láthair ar an trádáil idir AE agus Ceanada, agus leagtar amach leis ardchaighdeáin do chosaint tomhaltóirí, an chomhshaoil agus saothair.

Cliceáil ar an ngrafaic faisnéise thuas  

Is é TTIP an chomhpháirtíocht trádála agus infheistíochta thrasatlantach. Comhaontú an-chonspóideach is ea é agus tá imní curtha in iúl ag saoránaigh agus polaiteoirí araon faoi chaighdeáin agus faoi conas díospóidí idir infheisteoirí agus an stát a réiteach. Cuireadh tús leis na comhchainteanna i mí Iúil 2013 ach cuireadh ar an méar fhada iad ó toghadh Donald Trump ina uachtarán.


Tíortha eile na hÁise


Tá an tAontas Eorpach agus an tSín i mbun idirbheartaíochta faoi láthair i dtaca le comhaontú cuimsitheach maidir le hinfheistíocht. Cuireadh tús leis an gcaibidlíocht i Samhain 2013 agus bhí an babhta idirbheartaíochta is déanaí ar siúl an 29-30 Deireadh Fómhair 2018.

Chomh maith leis sin, áirítear ar na próisis chaibidlíochta trádála atá ar bun faoi láthair:


  • An India (tá an dá thaobh ag déanamh measúnú faoi láthair ar thoradh na gcainteanna),
  • An Mhalaeisia (tá an dá thaobh ag déanamh measúnú faoi láthair),
  • An Téalainn (tá an tAontas Eorpach réidh le tús a chur arís le comhchainteanna),
  • Maenmar (ní fios go fóill cathain a mbeidh an chéad bhabhta idirbheartaíochta eile ar siúl),
  • Na hOileáin Fhilipíneacha (ní fios go fóill cathain a mbeidh an chéad bhabhta idirbheartaíochta eile ar siúl),
  • Vítneam (tá comhaontú saorthrádála á ullmhú i gcomhair sínithe),
  • An Indinéis (bhí babhtaí idirbheartaíochta ar siúl i rith 2018).

An Astráil agus an Nua-Shéalainn

An 18 Meitheamh 2018, cuireadh tús le hidirbheartaíocht leis an Astráil maidir le comhaontú trádála cuimsitheach. Rinneadh amhlaidh i gcás na Nua-Shéalainne an 21 Meitheamh 2018.


Meiriceá Laidineach


Maidir le tíortha Mheiriceá Laidinigh, bhí comhchainteanna ar siúl an 10-14 Meán Fómhair 2018 leis an mbloc trádála Mercosur.

I Meitheamh 2016, cuireadh tús le hidirbheartaíocht le Meicsiceo maidir le nuashonrú ar Chomhaontú Domhanda AE-Mheicsiceo. Thángthas ar chomhaontú polaitiúil an 21 Aibreán 2018 agus meastar go gcuirfear an téacs dlíthiúil ar fad i gcrích roimh dheireadh na bliana seo.

Bhí comhchainteanna ar siúl i mBealtaine 2018 le hionadaithe rialtas na Síle maidir le comhaontú trádála leis an tír sin.


Tíortha na Meánmhara Theas agus an Meánoirthear


Tá roinnt comhaontuithe trádála tugtha i gcrích ag an Aontas Eorpach le tíortha sa Mheánoirthear agus san Afraic Thuaidh. Is cuid iad roinnt de na comhaontuithe trádála sin de chomhaontuithe polaitiúla níos leithne, mar shampla i gcás roinnt comhaontuithe comhlachais.


Trádáil i seirbhísí


Tá 23 bhall den Eagraíocht Dhomhanda Trádála - an tAontas Eorpach san áireamh - i mbun idirbheartaíochta faoi láthair ar TiSA ar chomhaontú é chun tuilleadh léirscaoilte a dhéanamh ar thrádáil i seirbhísí. Trí éascú a dhéanamh ar allmhairí agus onnmhairí seirbhísí, tá an tAontas ag súil go mbeadh margadh níos leithne ar fáil do chuideachtaí Eorpacha agus go gcuirfí le roghanna thomhaltóirí na hEorpa. Is é AE an t-easpórtálaí seirbhísí is mó ar domhan. Cuireadh tús leis na comhchainteanna i Márta 2013 ach cuireadh ar an méar fhada iad sa bhliain 2016. Má chuirtear an comhaontú i bhfeidhm cuimseofar 70% de thrádáil seirbhísí an domhain.


Ról na Parlaiminte

Ó tháinig Conradh Liospóin i bhfeidhm siar in 2009 bíonn ceadú na Parlaiminte ag teastáil i gcás comhaontuithe trádála. Níl ról idirbheartaíochta ag feisirí Eorpacha a mhéid a bhaineann le comhaontuithe trádála. Is é an Coimisiún Eorpach, faoi threoir na mballstát, atá freagrach as an idirbheartaíocht sin. É sin ráite, cuireann an Pharlaimint moltaí ar fáil do na hidirbheartaithe chun tionchar a bheith aici ar an gcomhaontú sula dtugtar chun críche é. Chomh luath is atá an téacs curtha i gcrích is féidir leis an bParlaimint é a cheadú nó a mhalairt, ach ní bhíonn deis ag na feisirí féin é a leasú. Sa bhliain 2012 dhiúltaigh feisirí Eorpacha don chomhaontú ACTA um fhrith-ghóchumadh.

Nuashonraíodh an t-alt seo don uair dheireanach an 4 Nollaig 2018. Caith súil ar an ngrafaic faisnéise chun tuilleadh a fhoghlaim.