Cúrsaí cosanta: An bhfuil arm á bhunú ag an Aontas Eorpach?  

An leagan is deireanaí: 
 
Cruthaithe:   
 

Roinn an leathanach seo: 

Grianghraf ón nGníomhaireacht Eorpach um Chosaint  

Cé nach ann d’arm AE agus gur faoi na ballstáit go heisiach atá cúrsaí cosanta, tá bearta móra curtha i gcrích ag an Aontas Eorpach le gairid chun borradh a chur faoin gcomhar um chosaint.

Ó 2016, rinneadh dul chun cinn suntasach i réimse slándála agus cosanta an Aontais Eorpaigh, le roinnt tionscnamh nithiúil ón Aontas ar mhaithe le comhar a spreagadh agus acmhainneacht na hEorpa a neartú chun go mbeidh ar a cumas í féin a chosaint. Léigh ár bhforléargas ar na forbairtí is déanaí.


Ionchais mhóra ó thaobh chosaint AE de


Bíonn Eorpaigh ag súil go ndéanfaidh an tAontas Eorpach an tslándáil agus an tsíocháin a ráthú. Tá trí cheathrú díobh (75%) i bhfabhar chomhbheartas cosanta agus slándála ar leibhéal Eorpach, de réir Eorabharaiméadar speisialta maidir le slándáil agus cosaint in 2017 agus bhí tromlach (55%) i bhfabhar arm AE a bhunú. Níos déanaí, luaigh 68% de mhuintir na hEorpa gur mhian leo go mbeadh an tAontas níos treallúsaí ó thaobh na cosanta de (suirbhé Eorabharaiméadair ó Mhárta 2018).


Is léir do cheannairí na hEorpa nach féidir le haon tír san Aontas dul i ngleic ina haonar leis na bagairtí slándála atá ann faoi láthair. Mar shampla, d’iarr Uachtarán Macron na Fraince tionscadal comhpháirteach míleata Eorpach in 2017, agus dúirt Seansailéir Merkel na Gearmáine “ba cheart dúinn oibriú ar an bhfís lena mbunófar arm Eorpach oiriúnach” ina haitheasc a thug sí os comhair Pharlaimint na hEorpa i Samhain 2018. Bhí an druidim i dtreo aontas slándála agus cosanta ar cheann de thosaíochtaí Choimisiún Ursula von der Leyen.

Tá formhór mhuintir na hEorpa ag iarraidh ar an Aontas níos mó a dhéanamh chun borradh a chur faoin tslándáil agus faoin gcosaint  

Bearta le déanaí chun borradh a chur faoin gcomhar um chosaint


Déantar foráil do chomhbheartas cosanta AE i gConradh Liospóin (Airteagal 42(2) CAE). Maítear go soiléir sa chonradh, áfach, an tábhacht a bhaineann le beartas cosanta náisiúnta, lena n-áirítear ballraíocht in Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (NATO) nó neodracht.


Le blianta beaga anuas, tá tús curtha ag an Aontas Eorpach le tionscnaimh uaillmhianacha a chur chun feidhme chun tuilleadh acmhainní a sholáthar, éifeachtúlacht a spreagadh, comhar a éascú agus tacú le forbairt cumas:


  • Rinneadh buanchomhar struchtúrtha (PESCO) a sheoladh i Nollaig 2017, agus tá 25 bhallstát rannpháirteach ann ó Mheitheamh 2019. Faoi láthair feidhmíonn sé ar bhonn 47 dtionscadal nithiúla le gealltanais cheangailteacha lena n-áirítear Ceannasaíocht Leighis Eorpach, Córas Faireachais Mhuirí, cúnamh frithpháirteach le haghaidh foirne cibearshlándála agus mearfhreagartha, agus scoil chomhpháirteach faisnéise AE.
  • Rinneadh An Ciste Eorpach Cosanta (EDF) a sheoladh i Meitheamh 2017. Seo é an chéad uair a úsáidtear buiséad AE chun comhar um chosaint a chomhchistiú, agus beidh an ciste ina chomhchuid den chéad bhuiséad fadtéarmach eile AE (2021-2027) tar éis d'fheisirí maoiniú an chláir a cheadú i vóta an 29 Aibreán 2021. Déanfaidh an Ciste Eorpach Cosanta infheistíochtaí náisiúnta a chomhlánú agus dreasachtaí praiticiúla agus airgeadais araon a sholáthar ar dreasachtaí iad le haghaidh taighde comhoibríoch, forbairt chomhpháirteach agus éadáil trealamh agus teicneolaíocht chosanta.
  • Rinne an tAontas Eorpach comhar le NATO a neartú i 74 réimse lena n-áirítear an chibearshlándáil, freachnaimh chomhpháirtíochta agus an fhrithsceimhlitheoireacht.
  • Plean chun soghluaisteacht mhíleata laistigh agus ar fud an Aontais Eorpaigh a éascú ionas gur féidir le pearsanra agus trealamh míleata gníomhú níos tapúla i bhfreagairt ar ghéarchéimeanna.
  • Maoiniú níos éifeachtaí a dhéanamh ar mhisin shibhialta agus mhíleata agus ar oibríochtaí. Faoi láthair tá 16 mhisean den sórt sin ag an Aontas Eorpach ar thrí mhór-roinn, le raon leathan sainorduithe agus ag imlonnú os cionn 6,000 pearsanra sibhialta agus míleata.
  • Ó Mheitheamh 2017, tá struchtúr nua ceannasaíochta agus rialaithe (MPCC) i bhfeidhm, chun bainistiú géarchéime AE a fheabhsú.

Tuilleadh caiteachais, caiteachas níos fearr, caiteachas le chéile


Ag cruinniú mullaigh Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh sa Bhreatain Bheag in 2014, gheall na tíortha AE ar comhaltaí NATO iad, 2% dá n-olltáirgeacht intíre a chaitheamh ar an gcosaint faoi 2024. Tá Parlaimint na hEorpa ag iarraidh ar na ballstáit a ngealltanais a chomhlíonadh.


Léiríonn meastacháin NATO 2019 nach ndearna ach cúig thír (an Ghréig, an Eastóin, an Laitvia, an Pholainn agus an Liotuáin) níos mó ná 2% dá n-olltáirgeacht intíre a chaitheamh ar chosaint.


Níl cosaint AE a neartú taobh le tuilleadh caiteachais amháin, áfach, tá caiteachas éifeachtúil i gceist leis freisin. Is iad na ballstáit na tíortha is mó ar domhan a chaitheann airgead ar chosaint i ndiaidh na Stát Aontaithe ach, meastar go gcuirtear €26.4 billiún amú gach bliain mar gheall ar dhúbláil, ró-acmhainneacht agus bacainní ar sholáthar. Mar thoradh air sin, úsáidtear breis agus a shé oiread córas cosanta san Eoraip agus a úsáidtear sna Stáit Aontaithe. Dá dheasca sin, féadfaidh an tAontas Eorpach na coinníollacha a chur ar fáil chun go mbeidh ar chumas tíortha comhoibriú níos fearr.


Más mian leis an Eoraip a bheith iomaíoch ar bhonn domhanda, ní mór di a sárinniúlachtaí a chomhthiomsú agus a chomhtháthú mar meastar faoi 2025 go mbeidh an tSín ar an tír is mó ar domhan a chaitheann airgead ar chosaint i ndiaidh na Stát Aontaithe.

Na tairbhí a bhaineann le comhar um chosaint níos dlúithe  

Seasamh Pharlaimint na hEorpa


Tá iarrtha ag Parlaimint na hEorpa arís agus arís eile lánúsáid a bhaint as acmhainneacht fhorálacha Chonradh Liospóin ionsar aontas Eorpach um chosaint a bhaint amach. Tacaíonn sí go comhsheasmhach le tuilleadh comhair, le hinfheistíocht mhéadaithe agus le hacmhainní a chomhthiomsú chun sineirgíochtaí a chruthú ar leibhéal AE ar mhaithe le cosaint níos fearr a thabhairt do mhuintir na hEorpa.


Cé is moite de dhúshláin phraiticiúla, ní mór don Aontas Eorpach réiteach a dhéanamh idir traidisiúin éagsúla agus cultúir straitéiseacha éagsúla. Creideann an Pharlaimint go mbeadh páipéar bán ó AE úsáideach mar bhealach chun é sin a chur i gcrích agus chun taca a chur faoi bheartas cosanta AE a bheidh ann amach anseo.