Bréagaisnéis Covid-19: conas an fhírinne a dheighilt ón mbréag 

 
 

Roinn an leathanach seo: 

Déanann go leor daoine bréagaisnéis a scaipeadh i ngan fhios dóibh féin agus gan rún mioscaise ©Mirko/Adobe Stock  

Tá an phaindéim Covid-19 tar éis ráig bhréagaisnéise a chothú atá ag cur bac ar iarrachtaí chun dul i ngleic leis an gcoróinvíreas.

Mar fheiniméan atá scaipthe ar fud an domhain, is feiceálaí go mór anois í an bhréagaisnéis – faisnéis a ndéantar cúbláil uirthi d’aon turas ar mhaithe le dallamullóg a chur ar dhaoine. Agus mar thoradh ar na meáin shóisialta, tá sé níos éasca ná riamh scéalta bréagacha a scaipeadh.


“Ba é anraith ialtóig a chuir tús le scaipeadh an víris.” “Tá tíortha an Aontais Eorpaigh ag achrann faoi fhearas míochaine.” Is iomaí (bréag)scéal a bhíonn le cloisteáil maidir leis an ráig de Covid-19. Tá sé ráite ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte go bhfuil an bhréagaisnéis “ag scaipeadh ar bhonn níos sciobtha ná an víreas é féin”. Tá bearta á ndéanamh ag na hardáin mhóra ar líne cheana féin chun srian a chur le scaipeadh na bréagnuachta seo.


Ach conas is féidir bréagaisnéis a aithint? Céard is féidir leatsa a dhéanamh chun scaipeadh na bréagaisnéise a chosc? Agus céard atá á dhéanamh ag an Aontas Eorpach chun dul i ngleic leis an bhfadhb? Caith súil ar an alt seo thíos!


Céard atá á dhéanamh ag an Aontas Eorpach chun scaipeadh na bréagaisnéise a chomhrac?


Chun faisnéis fhíorasach agus iontaofa a chothú, tá suíomh gréasáin ag an Aontas Eorpach maidir leis an bhfreagairt ar an gcoróinvíreas. Beidh eolas le fáil ar an suíomh go luath chun na miotais is coitianta maidir le Covid-19 a bhréagnú.


Lena chois sin, bíonn físchomhdhálacha ag saineolaithe agus ag polaiteoirí AE agus náisiúnta go rialta chun an bhréagaisnéis a phlé, agus chun dea-chleachtas a roinnt maidir le conas daoine a chur ar an eolas maidir leis na hiarmhairtí a bhaineann le bréagaisnéis agus conas dul i ngleic leis an bhfadhb. Chomh maith leis sin, cuirtear brú ar na hardáin ar líne camscéimeanna ar líne a chomhrac.


Cad chuige a gcuireann daoine bréageolas amach?


Uaireanta, déantar é ar mhaithe le leasanna airgid, mar shampla chun táirgí lochtacha a dhíol, chun cuairteoirí a tharraingt chuig suíomh gréasáin, d’fhonn ioncam fógraíochta a mhéadú.


De réir thuarascáil fhoireann AE a dhéanann an bhréagaisnéis a chomhrac, is iad fórsaí polaitiúla – an tSín nó an Rúis mar shampla – atá taobh thiar de roinnt de na héilimh bhréagacha. Déantar é seo chun an bonn a bhaint ón Aontas Eorpach nó chun athruithe polaitiúla a chothú.


Mar sin féin, déanann go leor daoine bréagaisnéis a scaipeadh i ngan fhios dóibh féin agus gan rún mioscaise.


Tá tuilleadh faisnéise ar an leathanach seo maidir le roinnt de na miotais Covid-19 is coitianta.

An mbaineann an oiread sin dainséir le bréagaisnéis Covid-19?


Agus an-imní ar go leor daoine mar gheall ar an ráig den choróinvíreas, bíonn sé níos deacra a bheith fuaraigeanta agus na fíricí a sheiceáil.


San am atá thart, bhí bréagaisnéis maidir le vaicsíní ina cúis le méadú mór ar líon na ndaoine a tháinig an bhruitíneach orthu.


Fiú muna gcreideann daoine an mhífhaisnéis, tá seans go mbainfidh sí an bonn ó choincheapanna na fírinne agus an tsaineolais. Uaireanta tugtar an meas céanna do tvuít fánach duine nach bhfuil eolas dá laghad acu agus do mhionanailís arna déanamh ag saineolaí.


Céard is féidir liom a dhéanamh chun scaipeadh na bréagaisnéise a chomhrac?


Is í an fhírinne lom ná nach scaipfear an bhréagaisnéis mura gcreidtear ná mura roinntear í. Agus bíonn sé an-éasca an dallamullóg a chur ar dhaoine. Chun bheith lánchinnte nach bhfuil bréagaisnéis a scaipeadh agat, bí cúramach go mór mór nuair a bhfuil nuacht á roinnt agat a spreagfaidh freagairt láidir nó a bhfuil cuma rómhaith (nó ródhona) uirthi le bheith fíor. Déan cuardach chun fáil amach an bhfuil an scéal céanna á thuairisciú ag níos ná foinse iontaofa amháin.


Mura bhfuil tú cinnte, caith súil ar an leathanach seo maidir le conas a aithint nuair is bréagnuacht atá ann.

Céard ba cheart dom a dhéanamh má fheicim go bhfuil bréagaisnéis á roinnt?


Tuairiscigh scéalta bréaga don ardán má fheiceann tú ar na meáin shóisialta iad. Tá roinnt cuideachtaí meán sóisialta tar éis gabháil orthu féin bréagaisnéis a bhaineann leis an gcoróinvíreas a chomhrac. Chomh maith leis sin, labhair leis an duine nó leis na daoine a bhfuil an bhréagnuacht á roinnt acu. Tá gach seans nach d’aon ghnó a roinn siad é. De réir taighde, is é an bealach is fearr le cur ina luí ar dhaoine athsmaoineamh a dhéanamh ná comhbhá a léiriú agus dul i muinín a smaointeoireachta criticiúla, agus gan bheith ag spochadh astu.