Circulaire economie: definitie, belang en voordelen 

Bijgewerkt op: 
 
Gecreëerd:   
 

Ontdek de betekenis van circulaire economie en de voordelen voor milieu, groei en burgers met onze video en infografiek

De Europese Unie produceert elk jaar meer dan 2,5 miljard ton afval. Het werkt momenteel zijn wetgeving inzake afvalbeheer bij om de overgang van een lineaire naar een circulaire economie te bevorderen.

Maar wat is eigenlijk circulaire economie? Wat zijn de redenen voor en de voordelen van een dergelijke verandering?


Wat is de circulaire economie?


Circulaire economie is een model van productie en consumptie, waarbij bestaande materialen en producten zo lang mogelijk worden gedeeld, verhuurd, hergebruikt, hersteld, opgeknapt en gerecycleerd om meer waarde te creëren. Op deze manier wordt de levenscyclus van producten uitgebreid. In de praktijk betekent dit dat het afval tot een minimum wordt beperkt. Wanneer een product het einde van zijn levensduur bereikt, worden de materialen zoveel mogelijk binnen de economie gehouden. Deze kunnen keer op keer productief worden gebruikt, waardoor meer waarde wordt gecreëerd.

Dit staat in schril contrast met het traditionele, lineaire economische weggooimodel. Dit model is gebaseerd op grote hoeveelheden goedkope, gemakkelijk toegankelijke materialen en energie.

Geplande veroudering van producten door fabrikanten, waar het Europees Parlement maatregelen tegen wil, maakt ook deel uit van dit model.

Waarom moeten we overstappen naar een circulaire economie?

Redenen om over te stappen naar een circulaire economie zijn een toenemende vraag naar grondstoffen en schaarste van hulpbronnen: een aantal cruciale grondstoffen is eindig daarnaast neemt de vraag toe door de groei van de wereldbevolking.


Verder zijn sommige EU-landen voor hun grondstoffen afhankelijk van andere landen.


Verder levert het winst voor het klimaat op: het winnen en gebruiken van grondstoffen heeft een grote impact op het milieu en het verhoogt het energieverbruik en de CO2-uitstoot.


Wat zijn de voordelen?

Maatregelen zoals afvalpreventie, ecodesign en hergebruik zouden bedrijven in de EU besparingen kunnen opleveren, terwijl de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen zou worden teruggedrongen. Op dit moment is de productie van materialen voor dagelijks gebruik verantwoordelijk voor 45% van de CO2-uitstoot.


De weg naar een meer circulaire economie kan dus voordelen opleveren zoals een verminderde druk op het milieu, verbeterde leveringszekerheid van grondstoffen, een betere concurrentiepositie en het kan bijdragen aan innovatie, groei (een extra 0,5% bbp) en banen (700.000 banen in de EU tegen 2030).

Verder kan het consumenten ook voorzien van duurzamere en innovatieve producten die geld besparen en een hogere kwaliteit van leven bieden.

Wat doet de EU om een circulaire economie te worden?

In maart 2020 stelde de Europese Commissie het nieuwe actieplan voor de circulaire economie voor, als één van de bouwstenen van de Green Deal en onderdeel van het voorstel van de nieuwe industriestrategie. Het plan omvat maatregelen gericht op duurzamere productontwikkeling, afvalvermindering en meer rechten voor consumenten (zoals het recht op reparatie). De nadruk wordt vooral gelegd op de sectoren die de meeste hulpbronnen gebruiken, zoals elektronica en ICT, plastic, textiel en constructie.

In februari 2021 heeft het Parlement een resolutie goedgekeurd over het nieuwe actieplan voor de circulaire economie waarin aanvullende maatregelen worden geëist om tegen 2050 een koolstofneutrale, duurzame, gifvrije en volledig circulaire economie tot stand te brengen, inclusief strengere recyclingregels en bindende doelstellingen voor materiaalgebruik en -consumptie tegen 2030.

In maart 2022, diende de Europese Commissie het eerste pakket maatregelen in om de overgang naar een circulaire economie te versnellen, zoals aangekondigd in het EU-Actieplan voor de circulaire economie. De voorstellen omvatten het stimuleren van duurzame producten, consumenten in hun kracht te zetten voor de groene transitie, de herziening van de verordening inzake bouwproducten, en een strategie voor duurzaam textiel.