Schengen: welke problemen hebben invloed op 'het gebied zonder grenzen'? 

Bijgewerkt op: 
 
Gecreëerd:   
 
Schengenvisum in paspoort ©AP Images/European Union-EP  

Schengen wordt geconfronteerd met problemen die het voortbestaan ervan in gevaar kunnen brengen. Meer informatie over deze problemen en de gevolgen daarvan voor het grensvrije gebied.

Het Parlement heeft de voortzetting van de controles aan de binnengrenzen in het Schengengebied veroordeeld in een verslag van 30 mei 2018. 

Schengen staat onder "enorme druk", waarschuwen de EP-leden in een verslag over het functioneren van het paspoortvrije gebied. "Nationale regeringen hebben Schengen tot de zondebok gemaakt van het falen van het veiligheidsbeleid en van de zwakte van een gemeenschappelijk Europees asielstelsel. Toch is Schengen niet het probleem, het is de oplossing", zei rapporteur Carlos Coelho (EVP, PT), waarschuwend dat de gemakkelijke retoriek van het beschuldigen van het vrije verkeer het unieke Schengensysteem zou kunnen vernietigen: "Als Schengen ten onder gaat, zal het Europa van de burgers dat we vandaag de dag hebben, verdwijnen."

"Als Schengen ten onder gaat, zal het Europa van de burgers dat we vandaag de dag hebben, verdwijnen."

Carlos Coelho (EVP, PT) 

Lastige tijd voor het Schengen-gebied


Als reactie op de aanzienlijke toestroom van vluchtelingen naar de EU in 2015 en na terroristische aanslagen in Europa, werden er controles op bepaalde grenzen ingevoerd. De stroom van migranten en asielzoekers werd gezien als een bedreiging voor de interne veiligheid en als gevolg hiervan gebruikten de lidstaten de bepalingen van de Schengengrenscode om interne grenscontroles in te voeren. Ze zouden een tijdelijke en uitzonderlijke maatregel geweest zijn, de normale werking van het Schengengebied is nog steeds niet volledig hersteld.

"Interne grenzen zijn nog steeds van kracht, vooral omdat we de prijs betalen van problemen die buiten de Schengengebied vallen, zoals het asielbeleid," zei Coelho. De Europese Commissie houdt een bijgewerkte lijst bij met landen die interne controles uitvoeren.



Hoeveel kost het en wie heeft er invloed op?


De grenscontroles verstoren de vrije stroom van mensen, goederen en diensten in de EU:
•  Ze hebben voornamelijk invloed op: grensoverschrijdend goederenvervoer, grensarbeiders (1,7 miljoen werknemers in de EU steken dagelijks een grens over om naar hun werk te gaan) en toerisme.
• Er zijn administratieve- en infrastructuurkosten voor de publieke sector.
• Na meer dan twee jaar worden de kosten van grenscontroles geschat op € 25-50 miljard aan eenmalige kosten en € 2 miljard aan jaarlijkse bedrijfskosten. Meer informatie in deze EPRS-briefing.

Kaart van de Europese Schengen-ruimte  

"Schengen maakt deel uit van de oplossing, niet van het probleem"


De EU heeft onlangs verschillende maatregelen genomen om de integriteit van het Schengengebied te versterken:
systematische controles aan de buitengrenzen van de EU op iedereen die de EU binnenkomt - inclusief EU-burgers - werden in april 2017 ingevoerd.
nieuw in- en uitreissysteem om de verplaatsing(en) van niet-EU-burgers in het Schengengebied te registreren en om de controles te verbeteren en versnellen
• versterkte externe grensbewaking door de oprichting van het Europees Grens- en kustwachtagentschap (Frontex)
meer bevoegdheden voor Europol, het politiebureau van de EU, om de strijd tegen terrorisme op te voeren


Schengen herstellen


"De oplossing is politieke wil. Ondanks het Europese kader blijven de grenzen nationaal. Dus alleen lidstaten kunnen dit veranderen",  zei Coelho. De leden steunen het stappenplan van de Europese Commissie voor het herstel van de grensvrije zone en stellen voor hoe verder te gaan.

Het Parlement zegt dat Bulgarije en Roemenië klaar zijn om toe te treden tot het Schengengebied en verzoekt de Raad hun toetreding goed te keuren.


Het Schengengebied in cijfers 
  • 26: aantal landen in het Schengengebied 
  • 4: aantal niet-EU-landen die deel van Schengen zijn (IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland) 
  • 5: EU-landen die niet deel van Schengen zijn (Bulgarije, Cyprus, Kroatië, Ierland, Roemenië) 
  • 50 000: lengte van de externe grenzen van het Schengengebied, uitgedrukt in kilometer  

Deel van het artikel werd aangepast in 2020 om het vertrek van het VK uit de EU te weerspiegelen.