Wat betekent het om CO2-neutraal te zijn en hoe kunnen we het tegen 2050 bereiken? 

Bijgewerkt op: 
 
Gecreëerd:   
 
De green deal  

Met de Europese Klimaatwet zet de EU zich in voor CO2-neutraliteit in 2050. Wat betekent dat in de praktijk?

Klimaatverandering heeft nu al gevolgen voor de hele wereld. Extreme weersomstandigheden zoals droogte, hittegolven, zware regenval, overstromingen en aardverschuivingen komen steeds vaker voor, ook in Europa. Daarnaast moeten verscheidene landen leven met de gevolgen van een stijgende zeespiegel, verzuring van de oceanen en een krimpende biodiversiteit.


Om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius – een drempel die volgens het IPCC, het wetenschappelijk klimaatpanel van de Verenigde Naties, veilig is – is het essentieel om CO2-neutraal te zijn tegen 2050. Deze doelstelling werd ook vastgelegd in het klimaatakkoord van Parijs, dat door 195 landen ondertekend werd, waaronder ook de EU.


In december 2019, stelde de Europese Commissie de Europese Green Deal voor, het kernplan om Europa tegen 2050 klimaatneutraal te maken. Deze doelstelling zal behaald worden dankzij de Europese klimaatwet, die klimaatneutraliteit wettelijk bindend maakt in de EU.

Doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs 
  • De wereldwijde uitstoot moet zo spoedig mogelijk pieken  
  • Daarna moeten de emissies snel verminderen  

Wat betekent het om CO2-neutraal te zijn?

Om CO2-neutraal te zijn, moet er een evenwicht zijn tussen de CO2-uitstoot en de opname van CO2 uit de atmosfeer in ‘carbon sinks’ (of natuurlijke koolstofputten), zoals bomen. Om deze CO2-balans te bereiken, moeten alle broeikasgassen van de wereld gecompenseerd worden door koolstofopname.


Koolstofputten zijn systemen die meer CO2 opnemen dan ze uitstoten. De voornaamste systemen zijn de bodem, bossen en oceanen. Volgens schattingen verwijderen natuurlijke putten tussen de 9,5 en 11 gigaton CO2 per jaar. Maar de jaarlijkse CO2-uitstoot in 2017 was maar liefst 38,0 gigaton.


Tot hiertoe zijn er nog geen kunstmatige koolstofputten die voldoende koolstof kunnen absorberen om klimaatverandering te bestrijden.


De koolstof die in natuurlijke putten zoals bossen wordt bewaard, komt terug in de atmosfeer terecht via bosbranden, veranderingen in landgebruik of het kappen van bossen. Daarom is het essentieel om CO2-uitstoot te verminderen om klimaatneutraliteit te bereiken.



CO2-Compensatie

Een andere manier om de uitstoot te verlagen in een poging om CO2-neutraal te zijn, is de uitstoot van een bepaalde sector compenseren met een vermindering ergens anders.


Dit kan door te investeren in hernieuwbare energie, energie-efficiëntie of via het gebruik van schone, koolstofarme technologieën. Het EU-emissiehandelssysteem (ETS) is bijvoorbeeld een systeem om CO2-uitstoot te compenseren. Het ETS heeft tot doel de CO2-stoot van de industrie te verminderen door bedrijven te verplichten een vergunning te hebben voor elke ton CO2 die ze uitstoten.

Een ander voorbeeld van een systeem om de uitstoot te verminderen, is het mechanisme voor koolstofgrensaanpassing. Dit systeem moet koolstoflekkage helpen voorkomen door een verschuiving van de productie naar een land met minder strenge regels voor de uitstoot van broeikasgassen te ontmoedigen. De Commissie zou deze koolstofheffing in 2021 moeten voorstellen.

Doelstellingen van de EU

 De Europese Unie heeft een ambitieus klimaatbeleid. Met de Green Deal wil de EU tegen 2050 het eerste continent worden dat evenveel CO2-uitstoot terugneemt als het produceert.


Het Europees Parlement gaf op 7 oktober zijn goedkeuring aan klimaatneutraliteit tegen 2050 en de emissiereductiedoelstelling van 60 procent tegen 2030 (vergeleken met het niveau in 1990) - ambitieuzer dan het oorspronkelijke Commissievoorstel van 50-55 procent. De leden roepen bovendien de Commissie op om een tussentijds doel te stellen voor 2040 om vooruitgang te verzekeren op weg naar het einddoel.

Daarnaast vragen de EP-leden aan elk EU-land om zelf klimaatneutraal te worden en dringen aan dat na 2050 meer CO2 uit de atmosfeer wordt opgenomen dan uitgestoten wordt. Ook moeten alle rechtstreekse en onrechtstreekse subsidies voor fossiele brandstoffen ten laatste tegen 2050 afgeschaft worden.

In april 2021 bereikten Europarlementariërs een akkoord met de Raad over de verplichting voor de EU om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn.

Op 24 juni nam het Parlement de nieuwe klimaatwet aan, die de huidige emissiereductiedoelstelling voor 2030 van 40 procent tot 55 procent verhoogt en de doelstelling voor klimaatneutraliteit voor 2050 juridisch bindend maakt.


Op dit moment hebben vijf EU-landen de doelstelling om klimaatneutraal te zijn in de wet vastgelegd: Zweden wil een netto nul-uitstoot tegen 2045, en Denemarken, Frankrijk, Duitsland en Hongarije tegen 2050.


Meer informatie over het doel van de EU om de CO2-uitstoot te verminderen:


Nationale doelstellingen voor 2030


CO2-doelstellingen voor auto’s


CO2-uitstoot van auto’s: feiten en cijfers (infografiek)


Infografiek: geschiedenis van de onderhandelingen over klimaatverandering