Voorstel voor het nieuwe migratie- en asielpact stuit op gemengde reacties van EP-leden  

 
 
Vluchtelingen van het Moria kamp op Lesbos worden overgeplaatst naar een nieuw tentenkamp ©Στράτος Μπριλάκης/Adobe Stock  

Het nieuwe migratie- en asielpact, dat door de Commissie werd voorgesteld riep vragen op tijdens het eerste debat van de commissie burgerlijke vrijheden.

Leden van de commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken (LIBE) van het Parlement bespraken op 24 september het nieuwe plan voor een migratie- en asielpact. Het voorstel, dat de dag ervoor door de Europese Commissie werd voorgesteld, wil de huidige procedures veranderen en verbeteren dankzij een gedeelde verantwoordelijkheid en solidariteit. Maar EP-leden van de LIBE commissie reageerden met gemengde gevoelens, en vroegen zich af of het echt verandering teweeg zal brengen.


Tijdens het debat met de vicevoorzitter van de Europese Commissie Margaritis Schinas en de commissaris voor binnenlandse zaken Ylva Johansson, vroegen EP-leden meer concrete informatie over hoe het pact toegepast zou worden en afgedwongen worden in de praktijk. Voor sommigen is het initiatief een stap vooruit om lidstaten aan de frontlinie te helpen, terwijl anderen het als de enige mogelijke weg beschouwen uit de huidige situatie.


Maar EP-leden betwijfelden ook of de nieuwe regels een andere humanitaire ramp - zoals de recente brand in het Moria vluchtelingenkamp - zou kunnen voorkomen, en ze vroegen zich af of de nieuwe screening en grensprocedures fundamentele rechten zouden respecteren. Enkele EP-leden betreurden dat het principe van de huidige Dublinverordering - waardoor het land waar een asielzoeker het eerst aankomt verantwoordelijk is voor de asielaanvraag - in het nieuwe wetsvoorstel aanwezig blijft. EP-leden zijn ongerust dat de druk bij landen aan de frontlinie te hoog blijft.


Het voorstel van de Commissie vermijdt verplichte quota’s voor hervestiging, die in het vorige voorstel erg controversieel waren. EU-landen kunnen nu kiezen om asielzoekers te op te nemen (hervestiging) of illegale migranten van een ander EU-land terug te sturen naar hun land van herkomst (terugkeer sponsoren). EP-leden waren ongerust dat deze flexibiliteit een situatie zou creëren waar vele lidstaten kiezen om de terugkeer te sponsoren, in plaats van asielzoekers te accepteren.

Ze hadden ook vragen bij de handhavingsmechanismen en de efficiënte samenwerking met derde landen. Sommige EP-leden eisten de verplichte herplaatsing van vluchtelingen, terwijl anderen een sterker standpunt willen op het vlak van illegale migranten.

Belangrijkste pijlers van het Commissie-voorstel voor het nieuwe migratie- en asielpact:


  • Efficiëntere en snellere procedures, met onder andere:
    • Een eerste screening omvat identificatie, een gezondheids- en veiligheidscontrole, het nemen van vingerafdrukken en registratie in de Eurodac-databank.
    • Een snellere grensprocedure voor zij die weinig kans op asiel hebben.
    • Onafhankelijk controlemechanisme om fundamentele rechten te respecteren.
  • Lidstaten kunnen zelf invullen hoe ze solidariteit willen tonen
    • Lidstaten kunnen asielzoekers op hun grondgebied toelaten (= hervestiging), verantwoordelijkheid nemen voor de terugkeer van asielzoekers met een afgewezen aanvraag (= terugkeer sponsoren) of in specifieke gevallen, operationele steun bieden.
    • Lidstaten zullen wettelijk verplicht zijn om bij te dragen op basis van hun bruto nationaal product (bnp of bbp) en aantal inwoners, en hun solidaire bijdrage zal afhankelijk zijn van het scenario - een reddingsoperatie op zee, een hoogdringende situatie of een crisissituatie.
  • Een gemeenschappelijk EU-stelsel voor terugkeer
    • Samenwerking met derde landen om gemeenschappelijke uitdagingen - zoals migrantensmokkel - aan te pakken en legale migratiekanalen te organiseren
    • Een efficiënter wettelijk kader
    • Een sterkere rol voor het Europees Grens- en Kustwachtagentschap
    • Een nieuwe aangestelde EU-coördinator voor terugkeer
  • Een actieplan voor integratie en inclusie voor 2021-2024
    • Een nieuwe verordening asiel- en migratiebeheer om de Dublin-verordening te vervangen

    Volgende stappen

    Het Parlement en de Raad moeten de wetgeving goedkeuren om een gemeenschappelijk EU-asiel en migratiebeleid operationeel te maken.