Sprawiedliwe przejście na zieloną gospodarkę dla wszystkich regionów w Europie 

Ostatnia aktualizacja: 
 
Opublikowano:   
 

Udostępnij tę stronę: 

Przejście na gospodarkę neutralną dla klimatu to ogromna zmiana dla regionów zależnych od węgla. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji ma udzielić im pomocy.

UE chce osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r. i ten cel jest częścią wszystkich jej polityk w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, walczącego ze zmianą klimatu. Ten ambitny cel wymaga przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, co jest wyzwaniem dla obszarów zależnych głównie od paliw kopalnych i wysokoemisyjnych sektorów przemysłu.

Więcej o reakcji UE na zmianę klimatu.


Aby zmierzyć się ze społecznymi, gospodarczymi i środowiskowymi skutkami transformacji, Komisja Europejska zaproponowała w styczniu 2020 r. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, który jest częścią planu finansowania działań klimatycznych o wartości 1 biliona euro na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu.

Kto otrzyma fundusze?

Wszystkie państwa członkowskie będą miały dostęp do finansowania, ale środki będą skoncentrowane na regionach, przed którymi stoją największe wyzwania: o wysokiej emisji dwutlenku węgla czy intensywnie wykorzystujących paliwa kopalne (czyli węgiel brunatny, torf i łupki bitumiczne). Zamożność danego kraju będzie również brana pod uwagę.

©Peruphotoart/AdobeStock  

Większy budżet dla europejskich regionów

Na wrześniowej sesji plenarnej, Parlament wezwał do zwiększenia wsparcia dla regionów, aby pomyślnie przeprowadzić transformację sektora energetycznego.

Posłowie potwierdzili potrzebę znacznego zwiększenia środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji pochodzących z budżetu UE na lata 2021-2027. Parlament nalega na zwiększenie kwoty zaproponowanej w maju przez Komisję Europejską w jej zmienionym wniosku do 25 mld euro w cenach z 2018 r. Do tego należy dodać 32 miliardy euro w cenach bieżących, zaproponowane już w ramach Instrument Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy Next Generation EU.


Kalendarium negocjacji

Środki z budżetu UE

Finansowanie w ramach unijnego instrumentu na rzecz odbudowy

14 stycznia 2020: Propozycja Komisji Europejskiej

€7,5 mld

X

28 maja 2020: Zmieniona propozycja KE

€11 mld

€32 mld

15 lipca 2020: projekt sprawozdania parlamentarnej Komisji REGI

€25 mld

€32 mld

21 lipca 2020: Konkluzje Rady Europejskiej

€7,5 mld

€10 mld

16 września 2020: Rezolucja Parlamentu

€25 mld

€32 mld

Zielona transformacja nie pozostawiająca nikogo w tyle

W swoim sprawozdaniu przyjętym na wrześniowej sesji plenarnej Parlament przedstawił szereg propozycji dotyczących funkcjonowania Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji:

  1. Rozszerzenie zakresu Funduszu na zrównoważone inwestycje, na przykład w mikroprzedsiębiorstwa, zrównoważoną turystykę, technologie magazynowania energii, inteligentną i zrównoważoną mobilność, niskoemisyjne ciepłownictwo komunalne, projekty walczące z ubóstwem energetycznym, kulturę, edukację i budowanie społeczności
  2. Stopę współfinansowania do 85% odpowiednich kosztów w przypadku kwalifikowalnych projektów skierowanych do najbardziej wrażliwych społeczności w każdym regionie
  3. Szczególny przydział 1% łącznego budżetu dla wysp i kolejnego 1% dla regionów najbardziej oddalonych
  4. Przeznaczenie 18% całości środków funduszu dla krajów, które najszybciej redukują emisje gazów cieplarnianych w ramach zielonego mechanizmu nagradzającego, a udostępnienie tylko 50% przydziału krajowego państwom, które jeszcze nie zobowiązały się do osiągnięcia krajowego celu neutralności klimatycznej do 2050 r.,

Europosłowie zwrócili się również z prośbą, aby regiony w dużym stopniu uzależnione od wydobycia i spalania węgla kamiennego, brunatnego, łupków bitumicznych lub torfu miały możliwość wykorzystania Funduszu do inwestowania w projekty związane z gazem ziemnym, jeśli te projekty można uznać za zrównoważone środowiskowo.

Tekst popierany przez posłów przewiduje możliwość dobrowolnego transferu środków z innych funduszy spójności.

Planowane obszary inwestycji Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji 
  • MŚP i nowe firmy 
  • badania i innowacje 
  • przystępna cenowo czysta energia, redukcja emisji, efektywność energetyczna i energia odnawialna 
  • cyfryzacja i łączność cyfrowa 
  • regeneracja i odkażanie terenów, rekultywacja gruntów i zmiana ich przeznaczenia 
  • gospodarka o obiegu zamkniętym, w tym zapobieganie powstawaniu odpadów, ich ograniczanie, efektywne gospodarowanie zasobami, ponowne wykorzystanie, naprawa i recykling 
  • podnoszenie kwalifikacji i przekwalifikowanie pracowników  
  • pomoc w poszukiwaniu pracy 
  • transformacja istniejących instalacji wysokoemisyjnych 

Platforma na rzecz sprawiedliwej transformacji

W czerwcu, Komisja Europejska uruchomiła platformę na rzecz sprawiedliwej transformacji, wspierającą podmioty publiczne i prywatne z regionów węglowych i innych regionów o dużym zużyciu węgla. Będzie zawierać bazę danych projektów i ekspertów, umożliwiać wymianę informacji i porad technicznych.

Kontekst

W marcu 2018 r. Parlament wezwał do utworzenia kompleksowego funduszu wspierającego sprawiedliwą transformację w sektorze energetycznym.

W styczniu 2020 r. KE zaproponowała Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, aby wesprzeć regiony najbardziej dotknięte jej skutkami.

W lipcu przywódcy UE uzgodnili mniejszą kwotę na plan odbudowy i wieloletni budżet na lata 2021-2027, co spotkało się z ostrą krytyką ze strony PE.

Już na posiedzeniu plenarnym 23 lipca Parlament wezwał Radę do uzasadnienia poważnych cięć budżetów Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i InvestEU w kontekście Zielonego Ładu - długoterminowego priorytetu UE, któremu nie należy zagrażać.

Po rezolucji przyjętej na wrześniowym posiedzeniu plenarnym, negocjacje z Radą i Komisją we wszystkich sprawach z wyjątkiem budżetu finansowego powinny rozpocząć się jak najszybciej. Dokładne finansowanie zostanie wyjaśnione po osiągnięciu ostatecznego porozumienia w toczących się negocjacjach w sprawie wieloletniego budżetu UE na lata 2021-2027.