Terroryzm dżihadystyczny w UE od 2015 roku 

Ostatnia aktualizacja: 
 
Opublikowano:   
 

Udostępnij tę stronę: 

Europa doświadcza fali ataków terrorystycznych od 2015 roku. Kim są terroryści? Dlaczego i jak działają?

Patrol antyterrorystyczny. Zdjecie: Manu Sanchez na Unsplash  

Terroryzm dżihadystyczny to nic nowego w UE, ale od 2015 roku w UE uderzyła nowa fala ataków islamistycznych. Dowiedz się, czego chcą dżihadystyczni terroryści, kim  są i w jaki sposób atakują.


Czym jest terroryzm dżihadystyczny?

Celem ugrupowań dżihadystycznych jest stworzenie państwa islamskiego, w którym będzie obowiązaywać wyłącznie prawo islamskie - szariat. Odrzucają demokrację i parlamenty wybrane w wyborach, ponieważ ich zdaniem jedynym prawodawcą jest Bóg.


Europol definiuje dżihadyzm jako „brutalną ideologię wykorzystującą tradycyjne islamskie koncepcje. Dżihadyści legitymizują użycie przemocy, odwołując się do klasycznej islamskiej doktryny dżihadu, terminu dosłownie oznaczającego 'walkę' lub 'zmaganie', ale w prawie islamskim traktowanego jako usankcjonowana religijnie wojna”.


Al-Kaida i tzw. Państwo Islamskie to dwie główne grup dżihadystów. Dżihadyzm jest podzbiorem salafizmu, sunnickiego ruchu odnowy religijnej.

Terroryzm w UE: ataki, ofiary śmiertelne i zatrzymania w 2019 r.

Kim są terroryści dżihadystyczni?

Według Europolu, w 2018 r. ataki dżihadystyczne były przeprowadzane głównie przez terrorystów, którzy dorastali i byli radykalizowani we własnym kraju, a nie przez tzw. zagranicznych bojowników (osoby, które podróżowały za granicę, aby dołączyć do grupy terrorystycznej).


W 2019 r., prawie 60% zamachowców dżihadystycznych miało obywatelstwo kraju, w którym dokonano ataku lub planowano go.


Radykalizacja rodzimych terrorystów przyspieszyła, ponieważ tzw. „samotne wilki”, czyli terroryści działający w pojedynkę, są radykalizowani przez propagandę w internecie, a ich ataki są raczej inspirowane przez grupy terrorystyczne takie jak Al-Kaida czy Państwo Islamskie, raczej niż wykonywane na ich rozkaz.

Dowiedz się o działaniach Unii Europejskiej w zakresie zapobiegania radykalizacji.


Europol wyjaśnia, że terroryści ci niekoniecznie muszą być bardzo religijni: mogą mieć niewielką wiedzę o islamie, nie czytać Koranu i nie uczęszczać regularnie do meczetu.


W 2016 r., znaczna liczba osób zgłaszanych do Europolu w związku z terroryzmem to osoby, które wcześniej popełniły czyny zabronione o niższej szkodliwości społecznej. To sugeruje, że przestępcza przeszłość lub obracanie się w środowisku przestępczym wzmaga podatność na radykalizację i rekrutację.


Europol konkluduje, że to nie religia musi być czynnikiem zapoczątkowującym proces radykalizacji ani głównym czynnikiem go napędzającym, tylko że osoby zmagające się z problemami w życiu prywatnym są bardziej podatne na radykalizację. Jednostki mogą też postrzegać przeprowadzenie ataku w ich własnym kraju jako okazję do „wybicia się".


Według raportu Europolu z 2020 r., większość terrorystów dżihadystycznych to młodzi dorośli - prawie 70% było w wieku od 20 do 28 lat. 85% stanowili mężczyźni.


Jak atakują terroryści dżihadystyczni?

Od 2015 r., ataki dżihadystyczne są popełniane przez osoby działające w pojedynkę i w grupach. Terroryści używają broni, która jest im najłatwiej dostępna. „Samotne wilki” podczas zamachów wykorzystują głównie noże i samochody lub ciężarówki. Ich ataki są mniej skomplikowane i bardziej chaotyczne. Terroryści działający w grupie wykorzystują karabiny automatyczne, ładunki wybuchowe, a same ataki są złożone i dobrze skoordynowane.


W 2019 r. prawie wszystkie skuteczne lub zakończone niepowodzeniem ataki były przeprowadzane przez osoby działające w pojedynkę, podczas gdy w większość udaremnionych spisków zamieszanych było wielu podejrzanych.


Dżihadystyczni terroryści jako cele ataków wybierają raczej duże skupiska ludzi, a nie budynki lub instytucje, w celu wywołania w społeczeństwie emocjonalnej reakcji.


Nie ma przy tym znaczenia, czy w skupiskach znajdują się muzułmanie czy przedstawiciele innych wyznań. Ataki mają na celu maksymalizację liczby ofiar, tak jak wydarzyło się to w Londynie, Paryżu, Nicei, Sztokholmie, Manchesterze, Barcelonie i Cambrils.

Walka UE z terroryzmem

Na szczeblu krajowym i europejskim podjęto działania w celu zwiększenia stopnia i skuteczności współpracy między państwami członkowskimi.

UE stosuje szeroki zakres środków zapobiegania zamachom, od bardziej szczegółowych kontroli na granicach Europy, przez lepszą współpracę policyjną i sądową w zakresie śledzenia podejrzanych i ścigania sprawców, po odcinanie źródeł finansowania terroryzmu, walkę z przestępczością zorganizowaną oraz przeciwdziałanie radykalizacji.

Na przykład, posłowie do PE przyjęli nowe przepisy utrudniające terrorystom dostęp do broni i wytwarzanie ładunków wybuchowych sposobami domowymi.

Europol zyskał nowe uprawnienia. Może teraz łatwiej tworzyć wyspecjalizowane jednostki, takie jak Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu, powstałe w styczniu 2016 r. W niektórych przypadkach może także wymieniać informacje z prywatnymi firmami i prosić platformy społecznościowe o usunięcie stron prowadzonych przez PI.

W lipcu 2017 r. Parlament Europejski utworzył specjalną komisję ds. terroryzmu, która ocenia, jak najlepiej zwalczać terroryzm na szczeblu UE. Posłowie przygotowali raport zawierający konkretne środki przeciwdziałania terroryzmowi, które Komisja Europejska powinna uwzględnić w nowym prawodawstwie.

Dowiedz się więcej o tym, jak UE walczy z terroryzmem.