Bilion euro na europejski plan finansowania działań klimatycznych 

Ostatnia aktualizacja: 
 
Opublikowano:   
 

Udostępnij tę stronę: 

© Shutterstock.com/Franco Lucato  

Dowiedz się, w jaki sposób Europa planuje finansować walkę ze zmianą klimatu i wspieranie regionów najbardziej dotkniętych skutkami transformacji ekologicznej.

Nieco ponad miesiąc po zaprezentowaniu Europejskiego Zielonego Ładu, Komisja Europejska przedstawiła eurodeputowanym szczegółowy projekt jego finansowania. Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu ma na celu przyciągnięcie co najmniej 1 biliona (1000 miliardów) euro inwestycji publicznych i prywatnych w ciągu następnej dekady.

Dlaczego to ważne

Przekształcenie gospodarki UE w neutralną dla klimatu do 2050 r. będzie wymagało ogromnych inwestycji w czyste technologie energetyczne. Według szacunków Komisji Europejskiej, osiągnięcie pośredniego celu redukcji emisji gazów cieplarnianych o 40% do 2030 roku wymagałoby 260 mld euro dodatkowych inwestycji rocznie.

Dowiedz się więcej o reakcji UE na zmianę klimatu

Skąd wziąć fundusze

Około połowa funduszy powinna pochodzić z wieloletniego budżetu UE poprzez różne programy przyczyniające się do projektów klimatycznych i środowiskowych, takie jak fundusze rolne, Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Horyzont Europa (program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji) oraz program działań na rzecz środowiska i klimatu LIFE.


To z kolei przyciągnęłoby dodatkowe 114 miliardów euro współfinansowania przez państwa członkowskie. Oczekuje się, że dzięki InvestEU i funduszom systemu handlu emisjami (ETS) zmobilizowanych zostanie ok. 300 mld euro inwestycji prywatnych i publicznych, a kolejne 100 mld euro powinno zostać przyciągnięte dzięki nowemu mechanizmowi sprawiedliwej transformacji, który ma na celu wsparcie regionów i społeczności, dla których ekologiczna transformacja będzie najtrudniejsza, na przykład regionów silnie uzależnionych od węgla. Wszystko po to, żeby przejście do gospodarki neutralnej dla klimatu przebiegało w sprawiedliwy sposób i nie pozostawiło nikogo w tyle.

Mechanizm sprawiedliwej transformacji

Mechanizm będzie się opierał na trzech głównych filarach:

  • Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji z nowymi środkami w wysokości 7,5 miliarda euro
  • specjalnym systemie sprawiedliwej transformacji w ramach InvestEU
  • instrumencie pożyczkowym Europejskiego Banku Inwestycyjnego na rzecz sektora publicznego gwarantowanym przez budżet UE

Oczekuje się, że te trzy instrumenty zmobilizują 100 miliardów euro publicznych i prywatnych inwestycji, które będą mogły zostać przeznaczone na pomoc pracownikom w zdobyciu nowych umiejętności dla zawodów przyszłości, wsparcie dla firm w tworzeniu nowych możliwości zatrudnienia oraz inwestycje w czystą energię i izolację domów.

I. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

Inwestycje z funduszu mają wesprzeć regiony szczególnie uzależnione od paliw kopalnych, takich jak węgiel, który jest nadal odpowiedzialny za ok. jedną czwartą produkcji energii w UE. Sektor węglowy UE zatrudnia ok. 238 000 osób, w kopalniach i elektrowniach w ponad 100 regionach Europy, od Polski po Hiszpanię. W 2015 r. było 128 kopalni węgla w 12 państwach członkowskich i 207 elektrowni zasilanych węglem w 21 państwach członkowskich.


Prezentując ten projekt posłom do PE 14 stycznia, Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej odpowiedzialny za Europejski Zielony Ład Frans Timmermans powiedział: „To wiadomość dla górników z Asturii, Macedonii Zachodniej lub Śląska, dla zbieraczy torfu w środkowej Irlandii, regionów bałtyckich polegających na łupkach bitumicznych i wielu innych. Wiemy, że przed wami jest bardziej stroma droga do neutralności klimatycznej i wiemy, że perspektywa innej przyszłości - bardziej ekologicznej - może być w zasadzie przyjemna, ale na chwilę obecną ścieżka do niej prowadząca wygląda zniechęcająco. Mechanizm na rzecz Sprawiedliwej Transformacji o wartości co najmniej 100 miliardów euro jest obietnicą, że UE będzie przy was podczas tej transformacji”.

W maju 2020 r. Komisja Europejska zmieniła projekt Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) w kontekście Next Generation EU - planu UE na ożywienie gospodarki w walce ze skutkami pandemii koronawirusa. Proponowane finansowanie w wysokości 7,5 mld euro z wieloletniego budżetu UE zostało zwiększone do 10 mld euro, oprócz 30 mld euro zewnętrznych dochodów z europejskiego narzędzia służącego odbudowie. FST zapewni dotacje na projekty w zakresie wsparcia społecznego, rewitalizacji gospodarczej i rekultywacji gruntów.

Dowiedz się więcej o Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

II. Szczególna procedura w ramach programu InvestEU

Program InvestEU ma nadać priorytet finansowaniu na rzecz klimatu i uruchomić łącznie 45 mld euro inwestycji w projekty w ramach sprawiedliwej transformacji w latach 2021-2027.

Utworzony w 2018 r. InvestEU to sztandarowy program inwestycyjny proponowany przez UE w celu ożywienia europejskiej gospodarki.

Pod koniec maja 2020 r., w ramach Next Generation UE Komisja Europejska zaproponowała zwiększenie budżetu InvestEU i podwojenie środków na zrównoważoną infrastrukturę do 20 mld euro z łącznej kwoty 75 mld euro gwarantowanej z budżetu UE.

III. Instrument pożyczkowy na rzecz sektora publicznego

Dalsze finansowanie mogłoby pochodzić z instrumentu pożyczkowego na rzecz sektora publicznego - 1,5 mld euro w postaci dotacji z wieloletniego budżetu i do 10 mld euro pożyczek z Europejskiego Banku Inwestycyjnego - z dodatkowymi inwestycjami władz publicznych w wysokości 25-30 mld euro, aby pomóc najbardziej dotkniętym obszarom poradzić sobie z kosztami dekarbonizacji.

Fundusze zostałyby przeznaczone na inwestycje w wielu obszarach - od energii i transportu, po sieci ciepłownicze i transport publiczny.

Kolejne kroki

W listopadzie, parlamentarna Komisja Rozwoju Regionalnego (REGI) zatwierdziła utworzenie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, ale wezwała do ustanowienia większego budżetu, szerszego zakresu i mechanizmu nagród.

Parlament ma zagłosować nad swoim stanowiskiem podczas wrześniowej sesji plenarnej.