Obronność UE: czy czeka nas europejska armia? 

Ostatnia aktualizacja: 
 
Opublikowano:   
 

Udostępnij tę stronę: 

Zdjęcie: Europejska Agencja Obrony  

Chociaż europejska armia nie istnieje, a obronność pozostaje wyłączną odpowiedzialnością państw członkowskich, UE podejmuje ważne kroki w celu zacieśnienia współpracy w tej dziedzinie.

Od 2016 r. UE zrobiła znaczny postęp w zakresie swojego bezpieczeństwa i obrony dzięki konkretnym inicjatywom zmierzającym do zainicjowania współpracy i wzmocnienia zdolności Europy do obrony. Przedstawiamy je poniżej.


Wysokie oczekiwania względem obronności UE

Obywatele Europy oczekują, że UE zagwarantuje m bezpieczeństwo i pokój. W 2017 r., trzy czwarte Europejczyków (75%) wyraziło poparcie dla wspólnej polityki obrony i bezpieczeństwa w specjalnym badaniu Eurobarometru nt. bezpieczeństwa i obrony, a większość (55%) wyraziła poparcie dla stworzenia europejskiej armii. Według badania z 2018 r., 68% Europejczyków chciałoby, żeby UE robiła więcej w obszarze obronności (badanie Eurobarometru z marca 2018 r.).


Przywódcy krajów UE zdają sobie sprawę, że żadne państwo członkowskie nie jest w stanie w pojedynkę stawić czoła obecnym zagrożeniom dla bezpieczeństwa. Prezydent Francji Emmanuel Macron, w 2017 r. ogłosił swój pomysł na wspólny europejski projekt wojskowy, a Kanclerz Niemiec Angela Merkel powiedziała, że „powinniśmy pracować nad wizją, aby pewnego dnia stworzyć prawdziwą europejską armię” podczas przemowy w Parlamencie Europejskim w listopadzie 2018. Zmierzanie w kierunku unii obronnej było jednym z priorytetów Komisji Europejskiej pod przewodnictwem Jean-Claude'a Junckera; jest również priorytetem Komisji Europejskiej pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen.

Eurobarometr 2018: % Europejczyków uważających, że UE powinna robić więcej w obszarze polityki bezpieczeństwa i obrony  

Ostatnie działania UE wspierającą współpracę w dziedzinie obronności

Wspólna polityka obrony UE jest zapisana w traktacie lizbońskim (art. 42 ust. 2 TUE). Jednak traktat wyraźnie stwierdza, że narodowa polityka obrony jest nadrzędna, w tym członkostwo w NATO lub neutralność.


W ostatnich latach, UE zaczęła wprowadzać ambitne inicjatywy aby zapewnić więcej środków na, stymulować efektywność, usprawniać współpracę w zakresie i wspierać rozwój potencjału obronnego, takie jak:

Większe, lepsze i wspólne wydatki

Podczas szczytu NATO w Walii w 2014 r., kraje UE będące członkami NATO zobowiązały się do 2024 r. wydawać 2% PKB na obronność. Parlament Europejski wezwał państwa członkowskie do realizacji tego zobowiązania.


Według szacunków NATO za 2019 r., tylko pięć państw UE (Grecja, Estonia, Łotwa, Polska i Rumunia) przeznacza 2% PKB na wydatki związane z obronnością.


Jednak budowanie obronności UE to nie tylko kwestia większych wydatków, ale bardziej efektywnego wydawania funduszy. Państwa członkowskie UE jako wspólnota znajdują się na drugim miejscu na świecie jeśli chodzi o wydatki na obronność, po USA. Jednak szacuje się, że 26,4 miliardów euro rocznie marnowanuje się przez nadwyżki mocy produkcyjnej przemysłów obronnych, przeszkody w sprowadzaniu zaopatrzenia dla armii czy dublowanie zadań. Dlatego w Europie używanych jest sześć razy więcej systemów obronnych niż w USA. To w tym obszarze UE może zapewnić państwom wspólnoty ramy i zachęty do współpracy.


Jeśli Europa ma być konkurencyjna w skali globalnej, będzie musiała połączyć i zintegrować swój potencjał, ponieważ szacuje się, że do 2025 r. Chiny będą na drugim miejscu na świecie pod względem wydatków na obronność, po USA.

Korzyści płynące ze ściślejszej współpracy w zakresie obronności  

Pozycja Parlamentu Europejskiego

Parlament Europejski wielokrotnie wzywał do pełnego wykorzystania potencjału zapisów traktatu lizbońskiego w kierunku europejskiej unii obrony. PE konsekwentnie wspiera bliższą współpracę, zwiększone inwestycje i łączenie zasobów w celu stworzenia synergii na poziomie UE dla zapewnienia Europejczykom lepszej obrony.


Czy wysokie oczekiwania są realistyczne?

Oprócz praktycznych wyzwań, UE musi pogodzić różne tradycje i kultury strategiczne. Parlament jest zdania, że biała księga UE na temat obronności byłaby dobrą drogą do tego i do wspierania rozwoju przyszłej polityki obronnej UE.