Karta praw podstawowych Unii Europejskiej: pięć faktów, które warto znać 

 
 

Udostępnij tę stronę: 

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej  

1 grudnia 2019 przypada 10-ta rocznica Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Z tej okazji przedstawiamy pięć faktów, które każdy powinien znać.

Czym jest Karta praw podstawowych UE?

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej zawiera idee leżące u podstaw UE: uniwersalne wartości takie jak godność człowieka, wolność, równość i solidarność, które pomogły stworzyć przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla obywateli w oparciu o zasady demokracji i państwa prawnego.

Kiedy utworzono Kartę?

Europejska konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności została przyjęta w 1950 r., ale rozszerzenie kompetencji UE o polityki mające bezpośredni wpływ na prawa podstawowe oznaczało, że należy jasno zdefiniować wartości unijne. Karta praw podstawowych Unii Europejskiej weszła w życie razem z traktatem lizbońskim 1 grudnia 2009 roku i jest prawnie wiążąca w każdym państwie członkowskim UE.

Traktat z Lizbony rozszerzył uprawnienia Parlamentu Europejskiego do współstanowienia prawa z państwami członkowskimi w Radzie o szereg nowych obszarów, takich jak rolnictwo i bezpieczeństwo, a także nadał PE prawo do wyboru przewodniczącego lub przewodniczącej Komisji Europejskiej. Traktat wprowadził również procedurę inicjatywy obywatelskiej i ustanowił 751 jako maksymalną liczbę posłów do PE.

Dlaczego utworzono Kartę?

Prawa obywateli UE były ustanawiane w różnym czasie, na różne sposoby i w różnych formach w różnych krajach. Aby sprostać zmianom zachodzącym w społeczeństwie, a także rozwojowi, zarówno społecznemu, naukowemu, jak i technologicznemu, UE postanowiła zgromadzić wszystkie osobiste, obywatelskie, polityczne, gospodarcze i społeczne prawa swoich obywateli w jednym dokumencie: Karcie praw podstawowych.

Jakie prawa gwarantuje Karta?

Karta zawiera 54 artykuły zapewniające prawa i wolności obywateli UE, pod sześcioma tytułami:

  • godność
  • wolności
  • równość
  • solidarność
  • prawa obywatelskie
  • wymiar sprawiedliwości

Oprócz bardziej tradycyjnych wartości takich jak sprawiedliwość i wolność, karta została rozszerzona o tzw. prawa człowieka trzeciej generacji, które wykraczają poza kwestie obywatelskie i społeczne, takie jak:

  • ochrona danych osobowych
  • gwarancje w dziedzinie bioetyki
  • prawo do dobrej administracji

W jaki sposób Karta stawia czoła nowym wyzwaniom?

Komisja Europejska co roku publikuje raport o tym, jak instytucje UE i państwa członkowskie wprowadzają Kartę praw podstawowych UE w życie, a Parlament Europejski w odpowiedzi przyjmuje stanowisko w sprawie praw podstawowych w UE. Wśród praw przyjętych przez UE w celu ochrony praw podstawowych jest np. ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO).


Raport za rok 2018 wymienia: