Utrata bioróżnorodności: znaczenie i przyczyny 

Ostatnia aktualizacja: 
 
Opublikowano:   
 

Udostępnij tę stronę: 

© Shutterstock.com/Simon Bratt  

Działalność człowieka powoduje coraz szybkie znikanie gatunków roślin i zwierząt. Dlaczego tak się dzieje i jakie znaczenie ma różnorodność biologiczna?

Bioróżnorodność, lub różnorodność biologiczna, w ostatnich latach spada w alarmującym tempie. Główne powody to działalność człowieka, np. zmiana użytkowania gruntów i zanieczyszczanie środowiska, oraz zmiana klimatu.

W czwartek 16 stycznia posłowie do PE wezwali do ustanowienia prawnie wiążących celów w kierunku zatrzymania utraty bioróżnorodności podczas szczytu ONZ o bioróżnorodności (COP15) w Chinach w październiku 2020. Na tej konferencji spotkają się strony Konwencji o różnorodności biologicznej z 1993 r., aby zadecydować o strategii na kolejne lata. Parlament chce, aby Unia Europejska przejęła inicjatywę, zapewniając, że do 2030 r. obszary naturalne będą stanowić 30% terytorium UE oraz że zachowanie bioróżnorodności będzie brane pod uwagę we wszystkich unijnych politykach.

Czym jest bioróżnorodność?

Bioróżnorodność jest definiowana jako zróżnicowanie życia na naszej planecie we wszystkich jego formach. Składa się na nią liczba gatunków, ich zmienność genetyczna i interakcje tych form życia w złożonych ekosystemach.

W raporcie ONZ opublikowanym w 2019 r. naukowcy ostrzegają, że wyginięcie grozi milionowi gatunków, z szacunkowych 8 milionów; w wielu przypadkach to kwestia dekad. Niektórzy badacze uważają nawet, że jesteśmy w trakcie szóstego masowego wymierania gatunków w historii Ziemi. Podczas wcześniejszych masowych wymierań, szacuje się, że wyginęło między 60% a 95% wszystkich gatunków. Powrót ekosystemów do normy po takim zdarzeniu zajmuje miliony lat.

Fakty i liczby o zagrożonych gatunkach w Europie

Dlaczego bioróżnorodność jest ważna?

Zdrowe ekosystemy zapewniają nam wiele podstawowych rzeczy, których istnieje bierzemy za pewnik. Rośliny przetwarzają energię słoneczną, udostępniając ją innym formom życia. Bakterie i inne żywe organizmy rozkładają materię organiczną na składniki odżywcze, zapewniając roślinom zdrową glebę do wzrostu. Zapylacze są niezbędne dla rozmnażania roślin, gwarantując produkcję żywności. Rośliny i oceany to ważne pochłaniacze dwutlenku węgla. Cykl wodny w dużej mierze polega na żywych organizmach.

Krótko mówiąc, bioróżnorodność daje nam czyste powietrze i wodę, dobrej jakości glebę i zapylanie upraw, pomaga nam walczyć ze zmianą klimatu i dostosowywać się do niej oraz ogranicza skutki katastrof naturalnych.

Ponieważ żywe organizmy oddziałują na siebie nawzajem w dynamicznych ekosystemach, zniknięcie jednego gatunku może mieć daleko idące konsekwencje dla łańcucha pokarmowego. Nie można dokładnie przewidzieć jaki wpływ masowe wymieranie miałoby dla ludzi, ale wiemy, że bioróżnorodność pozwala nam się rozwijać.

Główne przyczyny utraty różnorodności biologicznej 
  • Zmiana sposobu użytkowania gruntów (np. wylesianie, intensywna gospodarka monokulturowa, urbanizacja) 
  • Bezpośrednia eksploatacja, np. polowania i przełowienie  
  • Zmiana klimatu 
  • Zanieczyszczenie środowiska 
  • Inwazyjne gatunki obce 

Co proponuje Parlament?

Eurodeputowani wzywają do ustanowienia prawnie wiążących celów zarówno na szczeblu lokalnym, jak i globalnym, aby podnieść poprzeczkę w kwestii ochrony i odtwarzania różnorodności biologicznej. Obszary naturalne powinny stanowić 30% terytorium UE do 2030 r., a zdegradowane ekosystemy powinny zostać odtworzone. Aby zagwarantować wystarczające finansowanie, Parlament proponuje przeznaczenie 10% przyszłego wieloletniego budżetu UE na ochronę różnorodności biologicznej.

Parlament chce też lepiej chronić owady zapylające, takie jak pszczoły. W grudniu 2019 r., posłowie do PE określili inicjatywę UE na rzecz owadów zapylających jako niewystarczającą do wyeliminowania przyczyn spadku ich liczebności.

Jak zachować różnorodność biologiczną: polityka UE