Dowody elektroniczne: nowe przepisy przyspieszające transgraniczne dochodzenia karne 

Pakiet legislacyjny przyjęty we wtorek przez Parlament Europejski wprowadzi spójne unijne ramy postępowania z dowodami elektronicznymi, przyspieszy proces gromadzenia dowodów i utrzyma zabezpieczenia praw podstawowych. Posłowie przyjęli dwuczęściowy pakiet 433 głosami za, 157 przeciw, przy 34 wstrzymujących się (w przypadku rozporządzenia w sprawie nakazów dowodowych) oraz 438 głosami za, 152 przeciw, przy 34 wstrzymujących się (w przypadku dyrektywy w sprawie przedstawicieli prawnych).

Przejrzysty mechanizm z gwarancjami praw podstawowych

Nowe przepisy umożliwią władzom krajowym zwracanie się o dowody bezpośrednio do usługodawców w innych państwach członkowskich (tzw. "nakazy wydania") lub zwracanie się o zachowanie danych przez okres do 60 dni, tak aby odpowiednie dane nie zostały zniszczone lub utracone ("nakazy zabezpieczenia"). Ustawa wprowadza również obowiązkowy termin 10 dni na udzielenie odpowiedzi na nakaz wydania danych (osiem godzin w nagłych przypadkach). W ramach tego samego pakietu posłowie przyjęli dyrektywę zobowiązującą usługodawców oferujących usługi w UE do wskazania wyznaczonych placówek lub przedstawicieli prawnych, do których organy państw członkowskich mogą kierować wnioski o dowody elektroniczne.

Posłowie wprowadzili przepisy zapewniające organom możliwość odrzucenia wniosków o dowody, jeśli mają obawy co do wolności mediów lub naruszeń praw podstawowych w państwie członkowskim składającym wniosek, a dostawcy usług będą mogli zgłaszać obawy dotyczące wolności mediów. Zapewnili również, że organy zamawiające żądające danych wrażliwych (takich jak dane o ruchu, z wyjątkiem przypadków, gdy są one wykorzystywane wyłącznie do identyfikacji, oraz dane dotyczące treści) będą w większości przypadków musiały powiadomić władze w kraju docelowym, aby zapewnić przejrzystość.

Cytat

Po głosowaniu sprawozdawczyni Birgit Sippel (S&D, DE) powiedziała: "To ogromny krok naprzód dla współpracy organów ścigania w państwach członkowskich UE i dostawców usług. Parlament Europejski zapewnił, że prawa podstawowe pozostaną chronione, ponieważ państwo członkowskie, w którym znajduje się usługodawca, będzie "powiadamiane" o nakazach wydania szczególnie wrażliwych danych, chyba że podejrzany mieszka w państwie wydającym nakaz, a przestępstwo zostało tam popełnione. Możliwa jest odmowa wydania nakazu, np. gdy zagraża to prawom podstawowym lub gdy przestępstwo nie jest przestępstwem w kraju usługodawcy. Zapewniliśmy również dostosowanie do dorobku prawnego UE w zakresie ochrony danych oraz wprowadzenie bezpiecznego, zdecentralizowanego modelu oprogramowania do uwierzytelniania organów wnioskujących oraz bezpiecznej wymiany nakazów i żądanych danych. Teraz nadszedł czas na dokładne wdrożenie tego pakietu".

Kontekst

Komisja Europejska szacuje, że dowody elektroniczne mają znaczenie dla 85% dochodzeń karnych, a w 65% tych przypadków dowody muszą zostać uzyskane z innego państwa członkowskiego. Dowody mogą obejmować dane dotyczące treści (takie jak tekst, głos, obrazy, wideo lub dźwięk), dane o ruchu (na przykład znaczniki czasu, szczegóły protokołu i kompresji oraz informacje o odbiorcach) lub dane abonenta (informacje identyfikujące abonenta lub klienta). Obecnie wymiana tego rodzaju dowodów zależy od różnych dwustronnych i międzynarodowych umów o wzajemnej pomocy prawnej (MLA), co skutkuje często długimi procedurami. Od 2017 r. Parlament Europejski opowiada się za harmonizacją procedur dotyczących transgranicznych wniosków o dowody elektroniczne.