Procedura : 2011/0129(COD)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A7-0244/2012

Teksty złożone :

A7-0244/2012

Debaty :

PV 11/09/2012 - 21
CRE 11/09/2012 - 21

Głosowanie :

PV 12/09/2012 - 7.1
Wyjaśnienia do głosowania
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P7_TA(2012)0327

SPRAWOZDANIE     ***I
PDF 545kWORD 690k
18 lipca 2012
PE 480.616v02-00 A7-0244/2012

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw

(COM(2011)0275 – C7-0127/2011 – 2011/0129(COD))

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia

Sprawozdawczynie: Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Antonyia Parvanova

(Wspólne posiedzenia komisji – art. 51 Regulaminu)

POPRAWKI
PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Prawnej
 PROCEDURA

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw

(COM(2011)0275 – C7-0127/2011 – 2011/0129(COD))

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–   uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2011)0275),

–   uwzględniając art. 294 ust. 2 oraz art. 82 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C7-0127/2011),

–   uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–   uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 7 grudnia 2011 r. (1),

­     uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 16 lutego 2012 r. (2),

–    uwzględniając zobowiązanie przedstawiciela Rady, przekazane pismem z dnia 1 czerwca 2012 r., do zatwierdzenia stanowiska Parlamentu Europejskiego, zgodnie z art. 294 ust. 4 TFUE

–   uwzględniając art. 55 Regulaminu,

–   uwzględniając wspólne posiedzenia Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia zgodnie z art. 51 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, a także opinię Komisji Prawnej (A7-0244/2012),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego wniosku lub zastąpienie go innym tekstem;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, a także parlamentom narodowym.

STANOWISKO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO(3)*

PRZYJĘTE W PIERWSZYM CZYTANIU

---------------------------------------------------------

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2012/…/UE

ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 82 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego(4),

uwzględniając opinię Komitetu Regionów(5),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą(6),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)         Unia ▌postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwijanie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, której fundamentem jest wzajemne uznawanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i karnych.

(2)         Unia zdecydowana jest chronić ofiary przestępstw oraz ustanowić normy minimalne, dlatego przyjęła decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW z dnia 15 marca 2001 r. o pozycji ofiar w postępowaniu karnym(7). Zgodnie z programem sztokholmskim − Otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli(8), przyjętym przez Radę Europejską na posiedzeniu w dniach 10 i 11 grudnia 2009 r., Komisja i państwa członkowskie zostały wezwane do zbadania sposobów udoskonalenia przepisów i środków praktycznej pomocy w celu ochrony ofiar, traktując priorytetowo zapewnienie wszystkim ofiarom − w tym ofiarom terroryzmu – pomocy, wsparcia i uznania ich statusu.

(2a)       Artykuł 82 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przewiduje możliwość ustanowienia norm minimalnych, które miałyby zastosowanie w państwach członkowskich, w celu ułatwienia wzajemnego uznawania wyroków i orzeczeń sądowych, jak również usprawnienia współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych o wymiarze transgranicznym. Artykuł 82 ust. 2 lit. c) TFUE odnosi się do „praw ofiar przestępstw” jako jednego z obszarów, w których można ustanowić normy minimalne.

(2b)       W swojej rezolucji z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie harmonogramu działań na rzecz zwiększania praw i ochrony ofiar, zwłaszcza w postępowaniu karnym(9), Rada stwierdziła, że na szczeblu Unii należy podjąć działania zmierzające do zwiększenia praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw. W związku z tym, zgodnie ze wspomnianą rezolucją, celem niniejszej dyrektywy jest dokonanie przeglądu i uzupełnienie zasad określonych w decyzji ramowej 2001/220/WSiSW oraz podjęcie istotnych działań mających na celu zwiększenie poziomu ochrony ofiar w całej Unii, zwłaszcza w ramach postępowania karnego.

(3)         W rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie eliminacji przemocy wobec kobiet(10) wezwano państwa członkowskie do poprawienia przepisów prawa krajowego i strategii politycznych w zakresie zwalczania wszelkich form przemocy wobec kobiet oraz do podjęcia działań ukierunkowanych na przyczyny przemocy wobec kobiet, przede wszystkim za pomocą środków prewencyjnych, a także wezwano Unię do zagwarantowania wszystkim ofiarom przemocy prawa do otrzymania pomocy i wsparcia.

(3a)       W rezolucji z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie priorytetów oraz zarysu ram nowej polityki UE w dziedzinie walki z przemocą wobec kobiet(11) Parlament Europejski proponuje strategię zwalczania przemocy wobec kobiet, przemocy domowej i okaleczania żeńskich narządów płciowych jako podstawę przyszłych prawnokarnych instrumentów ustawodawczych służących zwalczaniu przemocy na tle płciowym, obejmującą metody walki z przemocą wobec kobiet (polityka, zapobieganie, ochrona, ściganie, świadczenie usług i partnerstwo), która uzupełniona zostanie planem działania UE. Międzynarodowe uregulowania prawne w tej dziedzinie obejmują Konwencję ONZ z 1979 r. w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW), zalecenia i decyzje komitetu CEDAW oraz Konwencję Rady Europy w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej przyjętą w dniu 7 kwietnia 2011 r.

(3b)       W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/99/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie europejskiego nakazu ochrony(12) [i rozporządzeniu (UE) nr …/2012 w sprawie wzajemnego uznawania środków ochrony w sprawach cywilnych(13)] określono mechanizmy wzajemnego uznawania środków ochrony wśród państw członkowskich. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/93/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej(14) i dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar(15) odnoszą się do określonych potrzeb poszczególnych kategorii ofiar niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych, wykorzystywania seksualnego i pornografii dziecięcej oraz handlu ludźmi.

(3c)       W decyzji ramowej Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu, uznano, że terroryzm stanowi jedno z najpoważniejszych naruszeń zasad, na których opiera się Unia, w tym zasad demokracji oraz swobodnego korzystania z praw człowieka.

(5)         Przestępczość godzi w społeczeństwo, a także narusza indywidualne prawa ofiar. W związku z tym ofiary należy uznawać oraz traktować je z szacunkiem i w sposób delikatny i profesjonalny, bez dyskryminacji w jakiejkolwiek formie, na przykład ze względu na rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek, płeć, ekspresję i tożsamość płciową, orientację seksualną, status pobytowy czy stan zdrowia. We wszelkich kontaktach z jakimkolwiek właściwym organem działającym w ramach postępowania karnego i jakąkolwiek służbą mającą kontakt z ofiarami, taką jak służba wsparcia dla ofiar lub służba sprawiedliwości naprawczej, należy brać pod uwagę osobistą sytuację ofiar i ich najpilniejsze potrzeby, wiek, płeć, ewentualną niepełnosprawność oraz poziom dojrzałości, przy pełnym poszanowaniu integralności fizycznej, psychicznej i moralnej ofiar. Powinny one być chronione przed wtórną i ponowną wiktymizacją i przed zastraszaniem, powinny otrzymać odpowiednie wsparcie ułatwiające ich rehabilitację oraz uzyskać dostateczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości.

(5a)       Niniejsza dyrektywa nie dotyczy warunków pobytu ofiar przestępstwa na terytorium państw członkowskich. Państwa członkowskie powinny podjąć niezbędne środki, po to by stosowanie praw przewidzianych w niniejszej dyrektywie nie było uzależnione od legalnego pobytu ofiary na ich terytorium ani od jej obywatelstwa czy narodowości. Zgłoszenie przestępstwa czy udział w postępowaniu karnym nie skutkują żadnymi prawami w odniesieniu do statusu pobytowego ofiary.

(6)         Niniejsza dyrektywa zmierza do zmiany i rozszerzenia przepisów decyzji ramowej 2001/220/WSiSW. Ponieważ zmiany, które mają zostać wprowadzone, są liczne i istotne, w celu zapewnienia przejrzystości decyzję ramową należy zastąpić w całości.

(7)         Niniejsza dyrektywa respektuje prawa podstawowe i jest zgodna z zasadami, które zostały uznane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. W szczególności zmierza ona do promowania prawa do godności, życia, integralności fizycznej i psychicznej, wolności i bezpieczeństwa, prawa do niedyskryminacji, prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, zasady równości kobiet i mężczyzn, prawa do własności, ▌praw dzieci, osób starszych i osób niepełnosprawnych, jak również prawa do rzetelnego procesu sądowego.

(8)         Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy minimalne. Państwa członkowskie mogą rozszerzyć zakres praw określonych w niniejszej dyrektywie w celu zapewnienia wyższego poziomu ochrony.

(8a)       Prawa przewidziane w niniejszej dyrektywie pozostają bez uszczerbku dla praw przestępcy. Termin „przestępca” stosuje się bez uszczerbku dla zasady domniemania niewinności i oznacza osoby podejrzane i oskarżone, w przypadku gdy odnosi się do etapów postępowania przed ewentualnym uznaniem winy lub skazaniem. Ma on jednak zastosowanie również wtedy, gdy dana osoba została skazana za popełnienie przestępstwa.

(8b)       Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie w związku z przestępstwami popełnionymi w Unii Europejskiej oraz postępowaniami karnymi toczącymi się w Unii. Nadaje ona prawa ofiarom przestępstw eksterytorialnych wyłącznie w związku z postępowaniem karnym toczącym się w Unii. Zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa składane właściwym organom znajdującym się poza Unią, takim jak ambasady, nie powodują obowiązków określonych w niniejszej dyrektywie.

(8c)       Przy stosowaniu przepisów niniejszej dyrektywy musi być uwzględniane w pierwszym rzędzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka, zgodnie z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej i Konwencją ONZ z 1989 r. o prawach dziecka. Dzieci będące ofiarami powinny być uznawane za osoby posiadające pełnię praw przewidzianych w niniejszej dyrektywie i traktowane jako takie, i powinny być uprawnione do wykonywania tych praw w sposób uwzględniający ich zdolność do formułowania własnych poglądów.

(8d)       Przy stosowaniu przepisów niniejszej dyrektywy państwa członkowskie powinny dbać o to, by ofiary będące osobami niepełnosprawnymi korzystały z pełni praw przysługujących na mocy niniejszej dyrektywy na równi z innymi, w tym ułatwiając dostęp do pomieszczeń, w których prowadzone jest postępowanie karne, a także dostęp do informacji.

(8e)       Ofiary terroryzmu ucierpiały w wyniku zamachów, które ostatecznie miały wyrządzić szkodę społeczeństwu. W przypadku tych ofiar konieczne mogą być zatem: szczególna pomoc, szczególne wsparcie oraz uznanie ich statusu, ze względu na szczególny charakter przestępstwa, które przeciwko nim popełniono. Ofiary terroryzmu mogą być poddane bacznej obserwacji publicznej i często potrzebują społecznego uznania i godnego traktowania przez społeczeństwo. Państwa członkowskie powinny zatem zwracać szczególną uwagę na ofiary terroryzmu i powinny dążyć do ochrony ich godności i bezpieczeństwa.

(8f)        Przemoc, która jest skierowana przeciwko osobie ze względu na jej płeć, tożsamość płciową lub ekspresję płciową lub której ofiarami padają w przeważającej mierze osoby danej płci, rozumiana jest jako przemoc na tle płciowym. Może ona powodować krzywdę o charakterze fizycznym, seksualnym, psychologicznym lub ekonomicznym lub cierpienie ofiary. Przemoc na tle płciowym jest rozumiana jako forma dyskryminacji oraz pogwałcenie podstawowych wolności ofiary i obejmuje przemoc w bliskich związkach, przemoc seksualną (w tym gwałt, napaść na tle seksualnym i molestowanie seksualne), handel ludźmi i niewolnictwo oraz różne formy krzywdzących praktyk, takie jak przymusowe małżeństwa, okaleczanie żeńskich narządów płciowych i przestępstwa popełniane w imię tak zwanego honoru, choć nie ogranicza się do wymienionych rodzajów przemocy. Kobiety będące ofiarami przemocy na tle płciowym oraz ich dzieci, ze względu na występujące w przypadku tego rodzaju przestępstw wysokie ryzyko ponownej wiktymizacji i zastraszania, często wymagają szczególnego wsparcia i szczególnej ochrony.

(8g)       W przypadku gdy do przemocy dochodzi w bliskich związkach, sprawcą przemocy jest osoba, która jest aktualnym lub byłym małżonkiem, partnerem lub innym członkiem rodziny ofiary, niezależnie od tego czy dzieli lub dzielił z ofiarą gospodarstwo domowe czy też nie. Taka przemoc może obejmować przemoc fizyczną, seksualną, psychologiczną lub ekonomiczną i może powodować uraz fizyczny lub psychiczny, cierpienie emocjonalne lub straty majątkowe. Przemoc w bliskich związkach jest poważnym i często ukrywanym problemem społecznym, który może skutkować systematycznymi urazami psychicznymi i fizycznymi o poważnych konsekwencjach, gdyż sprawcą tej przemocy jest osoba, której ofiara powinna móc ufać. Ofiary przemocy w bliskich związkach mogą zatem potrzebować szczególnych środków ochrony. Ofiarami tego rodzaju przemocy są w przeważającej mierze kobiety, a ich sytuacja może być tym poważniejsza, im bardziej są uzależnione od przestępcy z powodów finansowych, społecznych lub przez wzgląd na prawo pobytu.

(9)         Daną osobę należy uznać za ofiarę niezależnie od tego, czy przestępca został zidentyfikowany, schwytany, oskarżony lub skazany, a także niezależnie od więzi rodzinnych łączących przestępcę z tą osobą. Członkowie rodziny ofiary mogą także być pokrzywdzeni wskutek danego przestępstwa. W szczególności członkowie rodziny osoby, której śmierć była bezpośrednim skutkiem przestępstwa, mogą doznać szkody w wyniku tego przestępstwa. Takie pośrednie ofiary mogą zatem także korzystać z ochrony na mocy niniejszej dyrektywy. Państwa członkowskie mogą jednak ustanowić procedury ograniczające liczbę członków rodziny, którzy mogą korzystać z praw przysługujących na mocy niniejszej dyrektywy. W przypadku dziecka, samo dziecko lub, w jego imieniu, osoba sprawująca nad nim władzę rodzicielską powinny być uprawnione do korzystania z praw przewidzianych w niniejszej dyrektywie, chyba że nie służy to najlepszemu zabezpieczeniu interesów dziecka. Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla krajowych procedur i formalności administracyjnych mających na celu potwierdzenie, że dana osoba jest ofiarą.

(9a)       Rola ofiar w systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych oraz możliwości ich aktywnego udziału w postępowaniu karnym są różne w poszczególnych państwach członkowskich, w zależności od systemu krajowego, i opierają się na jednym z następujących kryteriów: system krajowy przewiduje status prawny ofiary jako strony w postępowaniu karnym; ofiara jest prawnie zobowiązana do czynnego udziału w postępowaniu karnym, na przykład jako świadek, lub jest proszona o taki udział; lub ofiara ma zagwarantowane w przepisach krajowych prawo do czynnego udziału w postępowaniu karnym i stara się o ten udział, w przypadku gdy dany system krajowy nie przewiduje jej statusu prawnego jako strony w postępowaniu karnym. Państwa członkowskie powinny ustalić, które z tych kryteriów będą miały zastosowanie przy określaniu zakresu praw przewidzianych w części normatywnej, w przypadku odniesienia do roli ofiary w danym systemie sprawiedliwości w sprawach karnych.

(9b)       Informacje i porady ze strony właściwych organów, służb wsparcia dla ofiar oraz służb sprawiedliwości naprawczej powinny w możliwie największym stopniu być dostarczane za pośrednictwem szeregu różnych mediów, w taki sposób, by ofiara mogła je zrozumieć. Te informacje i porady powinny być przekazywane w prostym i przystępnym języku. Należy również zadbać o to, by ofiara była rozumiana podczas postępowania. Z tego powodu należy wziąć pod uwagę jej znajomość języka, w którym przekazywane są informacje, jej wiek, dojrzałość, potencjał intelektualny i stan emocjonalny, poziom umiejętności czytania i pisania oraz wszelkie formy upośledzenia psychicznego lub fizycznego. Należy zwrócić szczególną uwagę na problemy ze zrozumieniem lub komunikacją, które mogą wynikać z pewnego rodzaju niepełnosprawności, takiego jak upośledzenie słuchu lub mowy. Tak samo, ograniczone możliwości ofiary w zakresie komunikowania się należy uwzględnić podczas postępowania karnego.

(9c)       Do celów niniejszej dyrektywy moment złożenia zawiadomienia uznaje się za mieszczący się w ramach postępowania karnego. Obejmuje to także sytuacje, gdy w rezultacie przestępstwa popełnionego na ofierze organy wszczynają postępowanie karne z urzędu.

(9d)       Po pierwszym kontakcie z właściwym organem informacje o zwrocie kosztów mogą zostać przekazane np. w formie ulotki informującej o podstawowych warunkach. Od państw członkowskich nie wymaga się, by na tak wczesnym etapie postępowania karnego podejmowały decyzję o tym, czy dana ofiara spełnia warunki zwrotu kosztów.

(9e)       W momencie zgłoszenia przestępstwa ofiary powinny otrzymać od policji pisemne potwierdzenie, zawierające podstawowe informacje o przestępstwie, takie jak informacje o rodzaju przestępstwa, czasie i miejscu, szkodach powstałych na skutek przestępstwa, itp. To potwierdzenie powinno zawierać numer sprawy oraz czas i miejsce zgłoszenia przestępstwa, tak by mogło ewentualnie służyć jako materialny dowód na to, że przestępstwo zostało zgłoszone, np. w przypadku roszczeń ubezpieczeniowych.

(9f)        Bez uszczerbku dla przepisów dotyczących przedawnienia, zwłoka w zgłoszeniu przestępstwa wynikająca z obaw przed odwetem, poniżeniem lub napiętnowaniem nie powinna skutkować odmową wydania potwierdzenia, że ofiara złożyła zawiadomienie.

(10)    Dostarczane informacje powinny być wystarczająco szczegółowe, by zagwarantować, że ofiary będą traktowane z szacunkiem, oraz umożliwić im podejmowanie świadomych decyzji co do udziału w postępowaniu ▌. W tym kontekście szczególnie istotne znaczenie mają informacje umożliwiające ofierze zapoznanie się z aktualnym stanem wszelkich postępowań. Dotyczy to również informacji umożliwiających ofierze podjęcie decyzji, czy wystąpić o kontrolę decyzji o odmowie ścigania. Jeżeli nie ma szczególnych wymogów, informacje przekazywane ofierze mogą zostać podane ustnie lub pisemnie, w tym w formie elektronicznej.

(10a)     Informacje przeznaczone dla ofiary należy przekazać, wykorzystując ostatni znany adres korespondencyjny lub elektroniczne dane kontaktowe podane przez ofiarę właściwemu organowi. W wyjątkowych przypadkach, na przykład w sprawach dotyczących dużej liczby ofiar, informacje mogą być dostarczane za pośrednictwem prasy, oficjalnej strony internetowej właściwego organu lub jakiegokolwiek podobnego kanału komunikacji.

(10b)     Państwa członkowskie nie powinny być zobowiązane do przekazywania informacji, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby negatywnie wpłynąć na odpowiednie rozpatrzenie sprawy lub zaszkodzić danej sprawie lub osobie albo jeżeli państwo członkowskie uznaje to za sprzeczne z podstawowymi interesami swojego bezpieczeństwa.

(10c)     Zaangażowane właściwe organy powinny zadbać o to, by ofiary otrzymały uaktualnione dane kontaktowe na potrzeby komunikowania się w dotyczącej ich sprawie, chyba że ofiara stwierdziła, że nie życzy sobie otrzymywania takich informacji.

(10d)     Odniesienie do „decyzji” w kontekście prawa do informacji, tłumaczenia pisemnego lub ustnego należy rozumieć wyłącznie jako odniesienie do ustalenia winy lub do zakończenia postępowania karnego w inny sposób. Uzasadnienie tej decyzji może zostać przekazane ofierze albo w formie odpisu postanowienia, w którym decyzja ta jest zawarta, albo w formie krótkiego streszczenia.

(10e)     Prawo do informacji o dacie i miejscu procesu sądowego będącego wynikiem złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na ofierze ma zastosowanie również do informacji o dacie i miejscu rozprawy w związku z odwołaniem od wyroku w danej sprawie.

(10f)      Konkretne informacje na temat zwolnienia lub ucieczki przestępcy powinny zostać przekazane ofiarom, jeżeli wyraziły taką wolę, co najmniej w przypadkach gdy może występować zagrożenie lub stwierdzone ryzyko, że ofiara poniesie szkodę, chyba że istnieje stwierdzone ryzyko, że wskutek takiego powiadomienia szkodę poniesie przestępca. Jeżeli istnieje stwierdzone ryzyko, że wskutek powiadomienia szkodę poniesie przestępca, właściwy organ powinien przy ustalaniu odpowiednich działań uwzględnić każde ryzyko. Odniesienie do „stwierdzonego ryzyka, że ofiara poniesie szkodę” powinno obejmować takie czynniki, jak powaga lub charakter przestępstwa i ryzyko odwetu. W związku z tym nie powinno się go stosować w przypadku drobnych przestępstw, kiedy prawdopodobieństwo poniesienia szkody przez ofiarę jest niewielkie.

(10g)     Ofiary powinny otrzymać informacje o wszelkich prawach do odwołania od decyzji o uwolnieniu przestępcy, jeżeli w przepisach krajowych istnieje takie prawo.

(12)       Sprawiedliwości może stać się zadość wyłącznie wtedy, gdy ofiary mają możliwość wyjaśnienia okoliczności popełnionego na nich przestępstwa oraz dostarczenia swoich dowodów w sposób zrozumiały dla właściwych organów. Równie istotne jest zapewnienie traktowania ofiary z szacunkiem oraz zagwarantowanie jej możliwości korzystania z przysługujących jej praw. Dlatego też podczas przesłuchania ofiary oraz rozpraw sądowych z jej czynnym udziałem ofiara powinna mieć zawsze możliwość bezpłatnego korzystania z tłumaczenia ustnego, zgodnie z rolą ofiary w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. W odniesieniu do innych aspektów postępowania karnego konieczność zapewnienia tłumaczenia ustnego i pisemnego może zależeć od konkretnych kwestii, roli ofiary w postępowaniu oraz jej zaangażowania w to postępowanie, jak również wszelkich szczególnych praw, które jej przysługują. W związku z tym w tych innych przypadkach tłumaczenie ustne i pisemne musi być zapewnione wyłącznie w zakresie niezbędnym do skorzystania przez ofiarę z przysługujących jej praw.

(12a)     Ofiara powinna mieć prawo do zaskarżenia decyzji stwierdzającej, że nie jest potrzebne tłumaczenie pisemne lub ustne, zgodnie z procedurami w prawie krajowym. Prawo to nie powoduje zobowiązania państw członkowskich do zapewnienia odrębnego mechanizmu czy odrębnej procedury zaskarżenia, w ramach których taką decyzję można zaskarżyć, i nie powinno wydłużać w sposób nieuzasadniony postępowania karnego. Wystarczająca byłaby wewnętrzna kontrola decyzji.

(12b)     Fakt, że ofiara porozumiewa się tylko w języku, który jest rzadko używany, nie powinien stanowić podstawy do stwierdzenia, że tłumaczenie ustne lub pisemne w sposób nieuzasadniony wydłużyłoby postępowanie karne.

(13)       Wsparcie ▌powinno być dostępne z chwilą, gdy organy dowiedzą się o istnieniu ofiary, a także w toku całego postępowania karnego i przez odpowiedni czas po jego zakończeniu, stosownie do potrzeb ofiary i do praw przysługujących na mocy niniejszej dyrektywy. Wsparcie powinno być udzielane w różnoraki sposób, bez nadmiernych formalności oraz za pośrednictwem odpowiednio geograficznie rozmieszczonych ośrodków, by wszystkie ofiary miały możliwość korzystania z tych służb. Ofiary, które doznały znacznej szkody ze względu na powagę i ciężar danego przestępstwa, mogą wymagać wsparcia ze strony wyspecjalizowanych służb ▌.

(13a)     Osoby, które są szczególnie narażone lub są szczególnie podatne na zagrożenia, np. osoby narażone na powtarzające się akty przemocy w bliskich związkach, ofiary przemocy na tle płciowym lub osoby padające ofiarą innych rodzajów przestępstw w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami ani w którym nie mają miejsca zamieszkania, potrzebują specjalistycznego wsparcia i ochrony prawnej. Specjalistyczne służby wsparcia powinny opierać się na zintegrowanym i ukierunkowanym podejściu, które powinno uwzględniać zwłaszcza szczególne potrzeby ofiar, powagę szkody doznanej na skutek przestępstwa, a także związek między ofiarami, przestępcami, dziećmi a ich szeroko pojętym środowiskiem społecznym. Jednym z głównych zadań tych służb oraz ich personelu, odgrywających ważną rolę we wspieraniu ofiar w procesie rehabilitacji i przezwyciężania ewentualnych traumatycznych przeżyć, będących skutkiem przestępstwa, powinno być informowanie ofiar o ich prawach objętych zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy oraz dbanie o to, by mogły podejmować decyzje w życzliwym otoczeniu, w którym traktowane są godnie, z szacunkiem i w sposób delikatny. Rodzaje wsparcia, które powinny oferować te wyspecjalizowane służby, może obejmować, choć nie wyłącznie, zapewnienie schronienia i bezpiecznego zakwaterowania, najpilniejszą pomoc medyczną, skierowanie na badania lekarskie i obdukcję w celu uzyskania dowodów w przypadku gwałtu i napaści na tle seksualnym, krótko- i długoterminowe doradztwo psychologiczne, opiekę pourazową, doradztwo prawne, dostęp do adwokata oraz specyficzne usługi dla dzieci będących bezpośrednio lub pośrednio ofiarami. Od samych służb wsparcia dla ofiar, zgodnie z ich definicją, nie oczekuje się, by zapewniały rozległą specjalistyczną i profesjonalną wiedzę. W razie potrzeby służby wsparcia dla ofiar powinny pomagać ofiarom w zwracaniu się o dostępne profesjonalne wsparcie, na przykład psychologów.

(14)       Chociaż udzielanie wsparcia nie powinno zależeć od tego, czy ofiary złożyły właściwemu organowi, takiemu jak policja, zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, takie organy są często najlepiej predestynowane do udzielania ofiarom informacji o możliwościach uzyskania wsparcia. Dlatego też zachęca się państwa członkowskie do ustanowienia właściwych warunków umożliwiających kierowanie ofiar do służb wsparcia dla ofiar, w tym przez dbanie o to, by wymogi ochrony danych mogły być i były przestrzegane. Należy zapobiegać wielokrotnemu odsyłaniu ofiar.

(14a)     Należy uznać, że prawo ofiar do bycia wysłuchanym zostało udzielone także wtedy, gdy ofiary mają możliwość złożenia zeznań lub wyjaśnień na piśmie.

(14b)     Sam fakt, że ofiara jest dzieckiem, ani wiek dziecka nie powinny być podstawą do odmówienia dzieciom będącym ofiarami prawa do bycia wysłuchanym w postępowaniu karnym.

(15)       Prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie decyzji o odmowie ścigania odnosi się do decyzji podjętych przez prokuratorów i sędziów śledczych lub przez organy ścigania, np. funkcjonariuszy policji, lecz nie do orzeczeń sądów. Jakiekolwiek ponowne rozpoznanie decyzji o odmowie ścigania powinno zostać przeprowadzane przez osobę lub organ inne niż te, które podjęły pierwotną decyzję, chyba że pierwotna decyzja o odmowie ścigania została wydana przez organ ścigania najwyższej instancji, którego decyzja nie podlega ponownemu rozpoznaniu; w takim przypadku ponowne rozpoznanie może przeprowadzić ten sam organ. Prawo do ponownego rozpoznania decyzji o odmowie ścigania nie dotyczy specjalnych procedur, takich jak postępowanie wobec posłów lub członków rządu w związku z pełnionymi przez nich oficjalnymi funkcjami.

(15a)     Decyzja kończąca postępowanie powinna obejmować także sytuacje, w których prokurator postanawia o wycofaniu zarzutów lub umorzeniu postępowania.

(15b)     Decyzja prokuratora skutkująca rozstrzygnięciem pozasądowym i kończąca w ten sposób postępowanie, powinna wyłączać prawo ofiary do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie decyzji prokuratora o odmowie ścigania tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie skutkuje upomnieniem lub obowiązkiem.

(16)       Usługi sprawiedliwości naprawczej, w tym przykładowo mediacja między sprawcą a ofiarą, mediacja między nieletnim przestępcą a członkami rodziny jego ofiary oraz zgromadzenia wyrokujące, mogą być bardzo korzystne dla ofiary, jednak wymagają gwarancji zapobiegających jakiejkolwiek dalszej wiktymizacji. Dlatego też przy świadczeniu tych usług należy mieć w pierwszym rzędzie na uwadze interesy i potrzeby ofiary, naprawienie krzywd wyrządzonych ofierze i zapobieżenie dalszym krzywdom. Podejmując decyzję, czy dana sprawa będzie przedmiotem procesu sprawiedliwości naprawczej, oraz przeprowadzając taki proces, należy uwzględnić takie czynniki jak: rodzaj, charakter i ciężar przestępstwa, zakres zaistniałych urazów, powtarzające się naruszenia fizycznej, seksualnej lub psychologicznej integralności ofiary, nierównowaga sił oraz wiek, dojrzałość lub potencjał intelektualny ofiary, mogące ograniczyć lub zmniejszyć zdolność ofiary do podejmowania świadomych wyborów lub przeszkodzić w uzyskaniu przez ofiarę pozytywnych rezultatów. Prywatne postępowania powinny być zasadniczo poufne, chyba że strony uzgodnią inaczej lub wymaga tego prawo krajowe ze względu na nadrzędny interes publiczny. Czynniki, takie jak groźby lub wszelkie inne formy przemocy występujące podczas takiego postępowania, można uznać za wymagające ujawnienia w interesie publicznym.

(16a)  Nie należy oczekiwać od ofiar, że będą ponosić koszty udziału w postępowaniu karnym. Ofiary nie powinny jednak generować niepotrzebnych kosztów w związku ze swoim udziałem w postępowaniu. Od państw członkowskich wymaga się zwrotu wyłącznie niezbędnych kosztów, nie są jednak zobowiązane do zwrotu ofiarom kosztów usług prawnych. Państwa członkowskie mogą określić w prawie krajowym warunki płatności, takie jak terminy złożenia wniosków o zwrot kosztów, standardowe stawki kosztów utrzymania i kosztów podróży oraz maksymalne kwoty dzienne z tytułu rekompensaty za utracone zarobki. Prawo do zwrotu kosztów poniesionych w związku z postępowaniem karnym nie powinno odnosić się do sytuacji, gdy ofiara składa zeznanie w sprawie przestępstwa. Koszty muszą być zwracane tylko w takim zakresie, w jakim ofiara jest zobowiązana przez właściwe organy do obecności oraz czynnego udziału w postępowaniu lub została przez nie o to poproszona.

(16b)     Możliwe do odzyskania mienie, które zostało zajęte w toku postępowania karnego, powinno zostać jak najszybciej zwrócone ofierze przestępstwa, chyba że wyniknęły szczególne okoliczności, takie jak spór dotyczący własności, nielegalność posiadania tego mienia lub nielegalność samego mienia. Zwrot mienia powinien pozostawać bez uszczerbku dla jego uprawnionego zatrzymania do celów innego postępowania prawnego.

(16c)     Prawo do decyzji w sprawie odszkodowania od przestępcy w toku postępowania karnego i odnośną procedurę należy stosować także do osób mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym doszło do przestępstwa.

(16d)     Określony w niniejszej dyrektywie obowiązek przekazania zawiadomień nie powinien mieć wpływu na uprawnienia państw członkowskich do wszczynania postępowania i pozostaje bez uszczerbku dla przepisów dotyczących konfliktu jurysdykcji określonych w decyzji ramowej Rady 2009/948/WSiSW z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie zapobiegania konfliktom jurysdykcji w postępowaniu karnym i w sprawie rozstrzygania takich konfliktów(16).

(16e)     Jeżeli ofiara opuści terytorium państwa członkowskiego, w którym doszło do przestępstwa, to dane państwo członkowskie nie ma już obowiązku zapewnienia jej pomocy, wsparcia ani ochrony, z wyjątkiem pomocy, wsparcia czy ochrony, mających bezpośredni związek z jakimkolwiek postępowaniem karnym, które państwo to prowadzi w sprawie przedmiotowego przestępstwa, takich jak specjalne środki ochrony w toku postępowania sądowego. Państwo członkowskie, w którym ofiara ma miejsce zamieszkania, powinno zapewnić pomoc, wsparcie i ochronę, które są niezbędne w celu rehabilitacji ofiary.

(16f)      Należy udostępnić środki chroniące bezpieczeństwo i godność ofiar oraz członków ich rodzin przed odwetem, zastraszaniem, ponowną lub dalszą wiktymizacją, takie jak tymczasowe zakazy sądowe lub nakazy ochrony lub nakazy sądowe.

(16g)   Ryzyko dalszej wiktymizacji, bądź to ze strony przestępcy, bądź też wskutek udziału w postępowaniu karnym, należy ograniczyć poprzez prowadzenie postępowań w sposób skoordynowany, tak aby ofiary były traktowane z szacunkiem i by mogły nabrać zaufania do danych organów. Interakcje z organami powinny być jak najłatwiejsze, przy równoczesnym ograniczeniu niepotrzebnych kontaktów ofiary z tymi organami, przykładowo poprzez utrwalanie audiowizualne rozmów oraz umożliwienie wykorzystywania nagrań w postępowaniu sądowym. Specjalistom należy udostępnić jak najszerszy zakres środków, by mogli zapobiegać stresowi u ofiar podczas postępowania sądowego, w szczególności wskutek kontaktu wzrokowego z przestępcą, jego rodziną, wspólnikami lub publicznością. W tym celu zachęca się państwa członkowskie do wprowadzenia – w szczególności w budynkach sądów i na posterunkach policji – wykonalnych i praktycznych środków umożliwiających zapewnienie w tych obiektach udogodnień, takich jak osobne wejścia, poczekalnie itp., z przeznaczeniem dla ofiar. Ponadto państwa członkowskie powinny w możliwym zakresie planować postępowania karne tak, by nie dopuścić do kontaktów między przestępcą a ofiarami i członkami ich rodzin, na przykład wzywając ofiarę i przestępcę na rozprawę w różnych terminach.

(16h)     Ochrona prywatności ofiary może być jednym z istotnych sposobów zapobiegania dalszej wiktymizacji i może zostać zrealizowana poprzez szeroki zakres środków, w tym nieujawnianie informacji dotyczących tożsamości i miejsca pobytu ofiary lub ograniczenia w zakresie przekazywania takich informacji. Taka ochrona, w tym nieujawnianie imienia i nazwiska dziecka, ma szczególne znaczenie w przypadku ofiar, którymi są dzieci. W pewnych przypadkach jednak ujawnienie informacji lub nawet jej szerokie rozpowszechnienie może być dla dziecka korzystne, np. gdy dziecko zostało uprowadzone. Środki służące ochronie prywatności i wizerunku ofiar oraz członków ich rodziny powinny być zawsze zgodne z art. 6 i 10 europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dotyczącymi prawa do rzetelnego procesu i wolności wyrażania opinii.

(17)    Niektóre ofiary są podczas postępowania karnego szczególnie narażone na wtórną i ponowną wiktymizację oraz zastraszanie ze strony przestępcy ▌. Powiązane jest to zasadniczo z cechami osobowymi ofiary, rodzajem lub charakterem przestępstwa oraz okolicznościami przestępstwa. Skuteczne ustalenie występowania takich zagrożeń jest możliwe wyłącznie na podstawie indywidualnych ocen, przeprowadzanych na jak najwcześniejszym etapie. Takie oceny należy przeprowadzać w odniesieniu do wszystkich ofiar, tak by określić, czy zagrożone są one dalszą wiktymizacją i jakich szczególnych środków ochrony potrzebują.

(18)    Przy indywidualnej ocenie ▌należy uwzględnić takie cechy osobowe ofiary, jak wiek, płeć oraz tożsamość i ekspresja płciowa, pochodzenie etniczne, rasa, religia, orientacja seksualna, ▌zdrowie, niepełnosprawność, status pobytowy, problemy z komunikacją, związek z przestępcą lub zależność od tej osoby, uprzednia styczność z przestępstwem, rodzaj lub charakter przestępstwa lub okoliczności przestępstwa, takie jak przestępstwo z nienawiści, wynikające z uprzedzeń lub dyskryminacji, przemoc seksualna, przemoc w bliskich związkach, przypadki gdy przestępcą była osoba występująca z pozycji władzy, gdy miejsce zamieszkania ofiary znajduje się na obszarze o dużej przestępczości lub zdominowanym przez gangi albo gdy ofiarą jest obcokrajowiec.

(18a)     Wśród ofiar handlu ludźmi, terroryzmu, przestępczości zorganizowanej, przemocy w bliskich związkach, przemocy seksualnej lub wykorzystywania seksualnego, przemocy na tle płciowym, przestępstwa z nienawiści, ofiar będących osobami niepełnosprawnymi lub dziećmi występuje na ogół duża liczba przypadków wtórnej lub ponownej wiktymizacji lub zastraszania. Należy szczególnie dokładnie ocenić, czy takie ofiary zagrożone są dalszą wiktymizacją, i można mieć poważne podstawy, by zakładać, że w przypadku tych ofiar korzystne będą szczególne środki ochrony.

(19)    Ofiarom, które zostały uznane za ▌narażone na ponowną i wtórną wiktymizację lub zastraszanie, należy zaoferować odpowiednie środki, by chronić je podczas postępowania karnego. Dokładny charakter ▌takich środków należy ustalić w trybie indywidualnej oceny, uwzględniając wolę ofiary. Zakres wszelkich takich środków należy określić bez uszczerbku dla praw do obrony i zgodnie z przepisami o swobodzie sędziowskiej. Obawy i lęki ofiar związane z postępowaniem powinny być kluczowym czynnikiem przy ustalaniu, czy potrzebuje ona jakiegoś szczególnego środka.

(19a)     Pilne potrzeby i ograniczenia operacyjne mogą sprawić, że nie będzie możliwe zapewnienie na przykład stałego prowadzenia rozmów z daną ofiarą przez tego samego funkcjonariusza policji; przykładami takich ograniczeń są choroba czy urlop macierzyński lub rodzicielski. Ponadto pomieszczenia specjalne zaprojektowane do rozmów z ofiarami mogą nie być dostępne ze względu na remonty, itp. Gdy występują takie operacyjne lub praktyczne ograniczenia, może nie być możliwe zapewnienie specjalnych środków przewidzianych po przeprowadzeniu indywidualnej oceny w poszczególnych przypadkach.

(23)       W przypadku gdy zgodnie z niniejszą dyrektywą ma być wyznaczony opiekun lub przedstawiciel dziecka, funkcje te mogą być pełnione przez tę samą osobę; może je też pełnić osoba prawna, instytucja lub organ.

(24)     Wszyscy urzędnicy uczestniczący w postępowaniu karnym, którzy mogą mieć osobisty kontakt z ofiarami, powinni mieć możliwość dostępu do odpowiednich szkoleń i wzięcia w nich udziału, aby móc identyfikować ▌ofiary i zajmować się nimi delikatnie, z szacunkiem i w sposób profesjonalny i niedyskryminacyjny – zarówno w formie szkoleń wprowadzających, jak i ustawicznych, na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami. Specjaliści, którzy mogą być zaangażowani w dokonywanie indywidualnej oceny służącej ustaleniu szczególnych potrzeb ofiar w zakresie ochrony i określeniu potrzebnych im specjalnych środków ochrony, powinni zostać szczegółowo przeszkoleni w zakresie przeprowadzania takiej oceny. Państwa członkowskie powinny zaspokoić zapotrzebowanie na to szkolenie ze strony policji i pracowników organów wymiaru sprawiedliwości. Należy także propagować szkolenia prawników, prokuratorów i sędziów oraz specjalistów świadczących usługi wsparcia dla ofiar i usługi sprawiedliwości naprawczej. Wymóg ten powinien w odpowiednich przypadkach obejmować szkolenie dotyczące szczególnych służb, do których należy kierować ofiary, lub szkolenie specjalistyczne, gdy praca tych urzędników skupia się na ofiarach mających szczególne potrzeby, a także szkolenie specjalistyczne z zakresu psychologii. W stosownych przypadkach takie szkolenie powinno uwzględniać aspekt płci. Działania państw członkowskich powinny być uzupełniane wytycznymi, zaleceniami oraz wymianą wzorcowych rozwiązań zgodnie z rezolucją Rady z dnia 10 czerwca 2011 r.

(25)       Państwa członkowskie powinny zachęcać do działania organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym uznane i aktywne organizacje pozarządowe pracujące w ofiarami przestępstw i blisko współpracować z tymi organizacjami, w tym w ramach inicjatyw służących opracowywaniu polityk, kampanii informacyjnych i uświadamiających, programów badawczych i edukacyjnych oraz szkoleń, jak również w monitorowaniu i ocenie skutków środków na rzecz wspierania i ochrony ofiar przestępstw. Aby ofiary przestępstw otrzymały w odpowiednim zakresie pomoc, wsparcie i ochronę, konieczna jest skoordynowana praca i zaangażowanie szeregu służb publicznych na wszelkich szczeblach administracji – na szczeblu Unii, krajowym regionalnym i lokalnym. Ofiary powinny uzyskać pomoc w znalezieniu właściwych organów i kierowaniu się do nich, co zapobiegnie wielokrotnemu odsyłaniu ofiar. Państwa członkowskie powinny rozważyć stworzenie usług świadczonych przez wiele podmiotów, na zasadzie „pojedynczego punktu dostępu” lub „punktu kompleksowej obsługi”, które zaspokajałyby mnogie potrzeby ofiar biorących udział w postępowaniu karnym, w tym potrzebę uzyskania informacji, wsparcia, pomocy, ochrony i odszkodowania.

(25a)     Aby zachęcić do zawiadamiania o przestępstwach i ułatwić ten proces oraz aby umożliwić ofiarom przerwanie cyklu ponownej wiktymizacji, konieczne jest udostępnienie ofiarom niezawodnych usług wsparcia oraz zadbanie o to, aby właściwe organy były przygotowane na to, by na zawiadomienia składane przez ofiary reagować z szacunkiem, w sposób taktowny, równy i profesjonalny. Dzięki temu poziom zaufania ofiar do systemu sprawiedliwości w sprawach karnych mógłby wzrosnąć, a liczba niezgłoszonych przestępstw mogłaby się zmniejszyć. Specjaliści, którzy mogą przyjmować od ofiar zawiadomienia o popełnieniu przestępstw są odpowiednio szkoleni, aby ułatwiać składanie zawiadomień, i należy zapewnić środki umożliwiające składanie zawiadomienia o przestępstwach przez strony trzecie, w tym organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Należy umożliwić wykorzystywanie technologii komunikacyjnych, takich jak poczta elektroniczna, nagrania wideo czy elektroniczne formularze zawiadomienia.

(25b)     Systematyczne i odpowiednie gromadzenie danych jest uznawane za niezbędny element składowy skutecznego opracowywania polityk w obszarze praw ofiar, które to prawa objęte są zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy. Aby ułatwić dokonywanie oceny stosowania niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie przekazują Komisji właściwe dane na temat stosowania krajowych procedur dotyczących ofiar przestępstw, w tym przynajmniej na temat liczby, rodzaju lub charakteru zgłoszonych przestępstw oraz, o ile są znane i dostępne, dane na temat liczby ofiar, ich wieku i płci. Odpowiednie dane statystyczne mogą obejmować dane sądowe zarejestrowane przez organy sądowe i organy ścigania oraz – w miarę możliwości – dane administracyjne zebrane przez placówki służby zdrowia i opieki społecznej, a także publiczne i pozarządowe organizacje zapewniające ofiarom wsparcie i usługi sprawiedliwości naprawczej oraz inne organizacje pracujące z ofiarami przestępstw. Dane sądowe mogą obejmować informacje na temat zgłoszonych przestępstw, liczby dochodzeń, aktów oskarżenia oraz wyroków skazujących. Dane administracyjne dotyczące usług mogą – w miarę możliwości – obejmować informacje na temat tego, w jaki sposób ofiary korzystają z usług instytucji rządowych oraz publicznych i prywatnych organizacji wsparcia, takie jak: liczba przypadków kierowania przez policję do służb wsparcia dla ofiar, liczba ofiar, które zwracają się o wsparcie, oraz liczba ofiar, które otrzymują pomoc w formie tego wsparcia lub usług sprawiedliwości naprawczej, a także liczba ofiar, które nie otrzymują takiej pomocy.

(26)       Ponieważ państwa członkowskie nie mogą jednostronnym działaniem, czy to na szczeblu krajowym, regionalnym czy lokalnym, osiągnąć w wystarczającym stopniu celu niniejszej dyrektywy, którym jest ustanowienie ▌norm minimalnych w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw, i ponieważ cel ten ze względu na skalę i potencjalne skutki może zostać lepiej osiągnięty na szczeblu Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.

(27)       Dane osobowe przetwarzane w związku z wdrażaniem niniejszej dyrektywy powinny być chronione zgodnie z decyzją ramową Rady 2008/977/WSiSW z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych oraz zgodnie z zasadami określonymi w Konwencji o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych, przyjętej przez Radę Europy w dniu 28 stycznia 1981 r. i ratyfikowanej przez wszystkie państwa członkowskie.

(28)       Niniejsza dyrektywa nie wpływa na szerzej zakrojone przepisy zawarte w innych aktach Unii, które w sposób bardziej ukierunkowany ujmują kwestię szczególnych potrzeb ofiar, takich jak ofiary handlu ludźmi oraz dzieci będące ofiarami niegodziwego traktowania w celach seksualnych, wykorzystywania seksualnego oraz pornografii dziecięcej.

(29)       ▌Zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Zjednoczone Królestwo i Irlandia powiadomiły o tym, że zamierzają wziąć udział w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy ▌.

(30)       Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy, ▌nie jest nią związana ani jej nie stosuje.

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Rozdział 1

PRZEPISY WPROWADZAJĄCE

Artykuł 1

Cele

1.      Niniejsza dyrektywa ma na celu zadbanie o to, by ▌ofiary przestępstwa, zdefiniowane w art. 2, otrzymały odpowiednie wsparcie i odpowiednią ochronę ▌i mogły uczestniczyć w postępowaniu karnym ▌.

         Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary były uznawane i by traktowano je z szacunkiem, w sposób taktowny ▌, zindywidualizowany, profesjonalny oraz niedyskryminacyjny ▌we wszelkich kontaktach ze ▌służbami wsparcia dla ofiar lub służbami sprawiedliwości naprawczej, lub wszelkimi właściwymi organami działającymi w kontekście postępowania karnego. Prawa przewidziane w niniejszej dyrektywie stosuje się do ofiar w sposób niedyskryminacyjny, również w odniesieniu do ich statusu pobytowego.

2.      Przy stosowaniu niniejszej dyrektywy państwa członkowskie dbają o to, by gdy ofiarą jest dziecko, w pierwszym rzędzie brano pod uwagę najlepsze zabezpieczenie jego interesów, które należy ocenić indywidualnie dla każdego przypadku. We wszelkich interakcjach pierwszeństwo ma podejście uwzględniające potrzeby dziecka, odpowiednio biorące pod uwagę wiek dziecka, poziom jego dojrzałości, jego opinie, potrzeby i obawy. Dziecko i jego przedstawiciel prawny, o ile takiego posiada, są informowani o wszelkich środkach lub prawach skupiających się w szczególny sposób na prawach dziecka.

Artykuł 2

Definicje

1.        Do celów niniejszej dyrektywy:

a)          „ofiara” oznacza

(i)     osobę fizyczną, która doznała szkody, w tym urazu fizycznego lub psychicznego, cierpień emocjonalnych lub strat majątkowych, bezpośrednio wskutek przestępstwa;

(ii)     ▌członków rodziny osoby, której śmierć była bezpośrednim skutkiem przestępstwa, jeżeli członkowie ci doznali w wyniku tego szkody;

b)          „członkowie rodziny” oznaczają małżonka, osobę żyjącą z ofiarą w sposób stały i ciągły w zadeklarowanym, bliskim związku we wspólnym gospodarstwie domowym, krewnych w linii prostej, rodzeństwo oraz osoby pozostające na utrzymaniu ofiary;

e)          „usługi sprawiedliwości naprawczej” oznaczają ▌wszelkie procedury, dzięki którym ofiara oraz przestępca mają możliwość, pod warunkiem wyrażenia przez nich na to dobrowolnej zgody, czynnego udziału w rozwiązaniu kwestii będących wynikiem przestępstwa przy pomocy bezstronnej strony trzeciej;

f)           „dziecko” oznacza każdą osobę w wieku poniżej 18 lat.

2.        Państwa członkowskie mogą ustanowić procedury:

a)     ograniczające liczbę członków rodziny mogących korzystać z praw przysługujących na mocy niniejszej dyrektywy, z uwzględnieniem okoliczności każdego indywidualnego przypadku; oraz

b)     w przypadkach objętych art. 2 ust. 1 lit. a) ppkt (ii) – służące ustaleniu, którzy członkowie rodziny mają pierwszeństwo w odniesieniu do korzystania z praw przysługujących na mocy niniejszej dyrektywy.

Rozdział 2

UDZIELANIE INFORMACJI I WSPARCIA

Artykuł 2a

Prawo do rozumienia i bycia rozumianym

1.      Państwa członkowskie podejmują odpowiednie środki, aby pomóc ofiarom w rozumieniu i byciu rozumianym od momentu pierwszego kontaktu z wszelkimi właściwymi organami i podczas jakichkolwiek niezbędnych interakcji z nimi w ramach postępowania karnego, również w przypadku udzielania informacji przez takie organy.

2.      Państwa członkowskie dbają o to, by przekazywanie informacji ofiarom odbywało się z zastosowaniem prostego i przystępnego języka, ustnie lub pisemnie. Przy takim przekazywaniu informacji uwzględnia się cechy osobowe ofiary, w tym wszelkie rodzaje niepełnosprawności, które mogą mieć wpływ na zdolność ofiary do rozumienia lub komunikowania się

3.      Jeżeli nie byłoby to sprzeczne z interesem ofiary ani nie naruszałoby przebiegu postępowania, państwa członkowskie zezwalają, by w pierwszym kontakcie z właściwymi organami ofiarom towarzyszyła wybrana przez nie osoba, gdy – ze względu na skutki przestępstwa – dana ofiara wymaga pomocy w rozumieniu i byciu rozumianą.

Artykuł 3

Prawo do otrzymywania informacji od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem

1.      Państwa członkowskie dbają o to, by – od momentu pierwszego kontaktu ofiar z właściwym organem i bez zbędnej zwłoki – oferowano im następujące informacje w prostym i przystępnym języku, aby zapewnić im dostęp do praw przewidzianych w niniejszej dyrektywie:

a)      rodzaj dostępnego ofierze wsparcia i od kogo można je uzyskać, w tym w odpowiednich przypadkach podstawowe informacje o dostępie do pomocy medycznej, wszelkiego wsparcia specjalistycznego, w tym wsparcia psychologa, oraz informacje o zakwaterowaniu zastępczym;

d)     procedury dotyczące zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa oraz rola ofiary w takich procedurach;

e)     w jaki sposób oraz na jakich warunkach ofiara może uzyskać ochronę, w tym środki ochrony;

f)      w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara może uzyskać poradę prawną, pomoc prawną lub innego rodzaju doradztwo;

g)     w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara może uzyskać odszkodowanie;

ga)    w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara jest uprawniona do tłumaczenia ustnego i pisemnego;

h)     jeżeli ofiara ma miejsce zamieszkania w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym dokonano przestępstwa – informacje o wszelkich dostępnych szczególnych środkach, procedurach lub ustaleniach ▌chroniących interesy ofiary w państwie członkowskim kontaktu;

i)      wszelkie procedury składania zawiadomień w przypadku braku poszanowania praw ofiary przez właściwy organ działający w ramach postępowania karnego;

j)      dane kontaktowe na potrzeby przekazywania informacji o sprawie, która dotyczy ofiary;

ja)    dostępne usługi sprawiedliwości naprawczej;

jb)    w jaki sposób i na jakich warunkach ofiara może uzyskać zwrot kosztów poniesionych w związku z udziałem w postępowaniu karnym.

2.      Zakres lub szczegółowość tych informacji może być zróżnicowana w zależności od szczególnych potrzeb i osobistych uwarunkowań ofiary oraz od rodzaju i charakteru przestępstwa. Dodatkowe szczegóły można także przekazać na późniejszym etapie w zależności od potrzeb ofiary oraz znaczenia tych informacji na poszczególnych etapach postępowania.

Artykuł 3a

Prawa ofiar w chwili składania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa

1.      Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary otrzymywały pisemne potwierdzenie złożenia przez nie we właściwym organie państwa członkowskiego wszelkich oficjalnych zawiadomień o popełnieniu przestępstwa, zawierające podstawowe informacje o tym przestępstwie.

2.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, które pragną złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa i które nie rozumieją języka właściwego organu lub nie mówią tym językiem, możliwość złożenia zawiadomienia w języku, który ofiara rozumie, lub uzyskanie niezbędnej pomocy językowej.

3.      Państwa członkowskie dbają o to by ofiary, które nie rozumieją języka właściwego organu lub nie mówią tym językiem, na swój wniosek otrzymały bezpłatnie tłumaczenie na zrozumiały dla siebie język pisemnego potwierdzenia zawiadomienia, które przewidziano w ust. 1.

Artykuł 4

Prawo do otrzymania informacji o sprawie

1.      Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary były bez zbędnej zwłoki powiadamiane o przysługującym im prawie do otrzymania poniższych informacji o ▌postępowaniu karnym wszczętym na skutek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na ofierze, oraz by na swój wniosek otrzymały te informacje:

a)     informacje o wszelkich decyzjach o zaprzestaniu prowadzenia lub zakończeniu dochodzenia lub o nieściganiu przestępcy;

b)     informacje o dacie i miejscu rozprawy oraz o rodzaju zarzutów.

1a.    Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary – zgodnie z ich rolą w odnośnym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych – były bez zbędnej zwłoki powiadamiane o przysługującym im prawie do otrzymania poniższych informacji o postępowaniu karnym wszczętym na skutek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa na ofierze, oraz by na swój wniosek otrzymały te informacje w formie ustnej lub pisemnej:

a)     informacje o wszelkich prawomocnych orzeczeniach wydanych na rozprawie ▌;

b)     informacje umożliwiające ofierze zapoznanie się ze stanem ▌postępowania karnego ▌, chyba że w wyjątkowych okolicznościach mogłoby to zaszkodzić właściwemu rozpatrzeniu sprawy ▌.

1b.    Informacje przewidziane w ust. 1 lit. a) i w ust. 1a lit. a) obejmują albo uzasadnienie, albo krótkie streszczenie uzasadnienia danej decyzji, z wyjątkiem decyzji poufnych lub wydanych przez ławę przysięgłych, w których przypadku zgodnie z prawem krajowym nie przedstawia się uzasadnienia.

1c.    Wola ofiar w kwestii otrzymywania lub nieotrzymywania informacji jest wiążąca dla właściwego organu, chyba że informacje te muszą zostać przekazane ze względu na prawo ofiary do czynnego udziału w postępowaniu karnym. Państwa członkowskie umożliwiają ofiarom zmianę swojego życzenia w dowolnym momencie i życzenie to zostaje następnie uwzględnione.

2.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość uzyskania bez zbędnej zwłoki powiadomienia o tym, że osoba tymczasowo aresztowana, oskarżona lub skazana w związku z przestępstwami jej dotyczącymi została zwolniona lub zbiegła z miejsca odosobnienia. Ponadto ofiary informowane są o wszelkich odpowiednich środkach wydanych w celu ich ochrony w przypadku zwolnienia lub ucieczki przestępcy.

3.      Ofiary otrzymują informacje przewidziane w ust. 2, jeżeli wyraziły taką wolę, co najmniej w przypadkach gdy może występować zagrożenie lub stwierdzone ryzyko, że ofiara poniesie szkodę, chyba że istnieje stwierdzone ryzyko, że wskutek takiego powiadomienia szkodę poniesie przestępca.

Artykuł 6

Prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego

1.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, które nie rozumieją języka danego postępowania karnego lub nie mówią tym językiem, możliwość skorzystania, na ich wniosek, z bezpłatnego tłumaczenia ustnego – zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych – co najmniej podczas wszelkich rozmów z ofiarami lub ich przesłuchań podczas postępowania karnego przed organami dochodzeniowymi lub sądowymi, również podczas przesłuchania przez policję, oraz z tłumaczenia ustnego w związku z ich czynnym udziałem w rozprawach sądowych i wszelkich niezbędnych posiedzeniach między rozprawami.

3.      Bez uszczerbku dla praw do obrony i zgodnie z przepisami o swobodzie sędziowskiej, można wykorzystywać technologie komunikacyjne, takie jak wideokonferencje, telefon lub internet, chyba że właściwe skorzystanie przez ofiarę z jej praw lub zrozumienie postępowania wymaga fizycznej obecności tłumacza ustnego.

4.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, które nie rozumieją języka danego postępowania karnego lub nie mówią tym językiem – zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnychna ich wniosek bezpłatne tłumaczenie pisemne na język, który jest dla niech zrozumiały, ▌informacji niezbędnych do skorzystania przez nie z praw przysługujących im w postępowaniu karnym, w zakresie w jakim informacje te są udostępniane ofierze, a co najmniej: wszelkich decyzji kończących postępowanie karne związane z przestępstwem popełnionym na ofierze oraz, na wniosek ofiary, uzasadnienia decyzji lub krótkiego streszczenia tego uzasadnienia, z wyjątkiem decyzji poufnych lub wydanych przez ławę przysięgłych, w których przypadku zgodnie z prawem krajowym nie przedstawia się uzasadnienia.

4a.    Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary, które są uprawnione do uzyskania informacji o dacie i miejscu rozprawy zgodnie z art. 4 ust. 1 i które nie rozumieją języka właściwych organów, otrzymały na swój wniosek tłumaczenie tych informacji, do których uzyskania są uprawnione.

4b.    Nie istnieje wymóg tłumaczenia fragmentów istotnych dokumentów, które nie mają znaczenia dla umożliwienia ofiarom czynnego udziału w postępowaniu karnym. Ofiara może złożyć uzasadniony wniosek o uznanie dokumentu za istotny.

4c.    W drodze wyjątku od przepisów ogólnych ustanowionych w ust. 1, 3 i 4, zamiast tłumaczenia pisemnego można zapewnić ustne tłumaczenie lub streszczenie istotnych dokumentów, pod warunkiem że takie ustne tłumaczenie lub streszczenie nie wpłyną negatywnie na sprawiedliwe postępowanie.

5.      Państwa członkowskie dbają o to, by właściwe organy dokonały oceny, czy ofiary potrzebują tłumaczenia pisemnego i pomocy tłumacza ustnego, przewidzianych w ust. 1 i 4. Ofiary mogą zaskarżyć decyzję o tym, by nie zapewniać tłumaczenia pisemnego lub ustnego. Zasady proceduralne określa prawo krajowe.

5a.    Tłumaczenie ustne i pisemne oraz jakiekolwiek rozpatrzenie zaskarżenia decyzji o tym, by nie zapewniać tłumaczenia pisemnego lub ustnego, nie wydłużają w sposób nieuzasadniony postępowania karnego.

Artykuł 7

Prawo do korzystania z usług wspierania ofiar

1.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom ▌ stosownie do ich potrzeb ▌ bezpłatny dostęp do poufnych służb wsparcia dla ofiar działających w interesie ofiar przed rozpoczęciem postępowania karnego, w jego trakcie i przez odpowiedni czas po jego zakończeniu. Członkowie rodziny mają dostęp do służb wsparcia dla ofiar stosownie do swych potrzeb oraz do stopnia szkody doznanej wskutek przestępstwa popełnionego na ofierze.

2.      Państwa członkowskie ułatwiają kierowanie ofiar przez właściwy organ, który przyjął zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, lub inne odpowiednie agencje, do służb wsparcia dla ofiar.

3.      Państwa członkowskie podejmują środki, by utworzyć bezpłatne i poufne specjalistyczne służby wsparcia jako uzupełnienie lub integralną część ogólnych służb wsparcia dla ofiar, lub umożliwiając organizacjom wsparcia dla ofiar zwracanie się do istniejących profesjonalnych agencji świadczących takie specjalistyczne wsparcie. Ofiary, stosownie do ich szczególnych potrzeb, mają dostęp do takich służb, a członkowie rodziny mają dostęp stosownie do ich szczególnych potrzeb i do stopnia szkody doznanej wskutek przestępstwa popełnionego na ofierze.

3a.    Służby wsparcia dla ofiar i wszelkie specjalistyczne służby wsparcia można utworzyć jako organizacje publiczne lub pozarządowe i mogą one mieć charakter zawodowy lub wolontariacki.

3b.    Państwa członkowskie dbają o to, by dostęp do usług wsparcia dla ofiar nie był uzależniony od złożenia przez ofiarę oficjalnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa właściwemu organowi.

Artykuł 7a

Wsparcie udostępniane przez służby wsparcia dla ofiar

1.      Służby wsparcia dla ofiar, określone w art. 7, zapewniają co najmniej:

a)     informacje, doradztwo i wsparcie dotyczące praw ofiar, w tym w zakresie korzystania z państwowych systemów odszkodowań za szkody poniesione wskutek przestępstwa, oraz dotyczące roli ofiar w postępowaniu karnym, także w zakresie przygotowania do udziału w procesie sądowym;

b)     informacje o ▌wszelkich istniejących specjalistycznych służbach wsparcia dla ofiar lub bezpośrednie kierowanie do tych służb;

c)      wsparcie emocjonalne oraz, gdy jest dostępne, wsparcie psychologiczne;

d)     doradztwo dotyczące kwestii finansowych i praktycznych ▌będących skutkiem przestępstwa;

e)      doradztwo dotyczące zagrożenia odwetem, zastraszaniem, ponowną lub dalszą wiktymizacją i sposobów zapobiegania tym zjawiskom i unikania ich – o ile takie doradztwo nie jest zapewniane przez inne służby publiczne lub prywatne.

2.      Państwa członkowskie zachęcają służby wsparcia dla ofiar, by zwracały szczególną uwagę zwłaszcza na szczególne potrzeby ofiar, które doznały znacznej szkody ze względu na powagę i ciężar przestępstwa.

3.      O ile nie jest to zapewniane przez inne służby publiczne lub prywatne, specjalistyczne służby wsparcia, o których mowa w art. 7 ust. 3, przygotowują i zapewniają co najmniej:

a)     schroniska lub inne odpowiednie zakwaterowanie zastępcze dla ofiar potrzebujących bezpiecznego miejsca ze względu na bezpośrednie ryzyko odwetu, zastraszania lub ponownej lub dalszej wiktymizacji;

b)     ukierunkowane i zintegrowane wsparcie dla ofiar o szczególnych potrzebach, takich jak ofiary przemocy seksualnej, ofiary przemocy na tle płciowym i ofiary przemocy w bliskich związkach, w tym wsparcie i doradztwo dotyczące radzenia sobie z traumatycznymi przeżyciami.

Rozdział 3

UDZIAŁ W POSTĘPOWANIU KARNYM

Artykuł 9

Prawo do bycia wysłuchanym

1.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość bycia wysłuchanymi podczas postępowania karnego i możliwość przedkładania dowodów. Gdy przesłuchiwane ma być dziecko będące ofiarą, odpowiednio uwzględnia się jego wiek i dojrzałość.

2.      Zasady proceduralne zapewniania ofiarom możliwości bycia wysłuchanym podczas postępowania karnego i możliwości przedkładania dowodów określa prawo krajowe.

Artykuł 10

Prawa przysługujące w przypadku decyzji o odmowie ścigania

1.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom, zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie decyzji o odmowie ścigania. Zasady proceduralne takiego ponownego rozpoznania określa prawo krajowe.

1a.    Gdy zgodnie z prawem krajowym, rola ofiary w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych zostanie ustalona dopiero po tym, jak zostanie podjęta decyzja o ściganiu przestępcy, państwa członkowskie dbają o to, by przynajmniej ofiary poważnych przestępstw miały prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie decyzji o odmowie ścigania za popełnione na nich przestępstwo. Zasady proceduralne takiego ponownego rozpoznania określa prawo krajowe.

2.      Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary były bez zbędnej zwłoki powiadamiane o przysługującym im prawie do otrzymania informacji wystarczających do podjęcia decyzji o tym, czy zwrócić się o ponowne rozpoznanie decyzji o odmowie ścigania, oraz by na swój wniosek takie informacje otrzymały.

2a.    W przypadku gdy pierwotna decyzja o odmowie ścigania jest podjęta przez organ ścigania najwyższej instancji, którego decyzja zgodnie z prawem krajowym nie podlega ponownemu rozpoznaniu, ten sam organ może skorzystać z prawa do ponownego rozpoznania.

2b.    Ustępy 1, 2 i 2a nie mają zastosowania do decyzji prokuratora o odmowie ścigania, jeżeli taka decyzja skutkuje rozstrzygnięciem pozasądowym, w zakresie w jakim prawo krajowe przewiduje taką możliwość.

Artykuł 11

Prawo do gwarancji w ramach ▌usług sprawiedliwości naprawczej

1.      W celu zabezpieczenia ofiary przed zastraszaniem lub dalszą wiktymizacją państwa członkowskie podejmują środki, które mają być stosowane podczas świadczenia ▌usług sprawiedliwości naprawczej, jeżeli są one w ogóle realizowane. Takie środki zapewniają ofiarom, które decydują się na udział w procedurze sprawiedliwości naprawczej, dostęp do bezpiecznych i zadowalających usług sprawiedliwości naprawczej i obejmują co najmniej następujące elementy:

a)      ▌usługi sprawiedliwości naprawczej stosuje się tylko wtedy, gdy leżą w interesie ofiary, biorąc pod uwagę względy bezpieczeństwa, i opierają się one na dobrowolnej i świadomej zgodzie wyrażonej przez ofiarę; zgodę taką można w każdej chwili wycofać;

b)     przed wyrażeniem zgody na udział w danej procedurze ofiara otrzymuje pełne i obiektywne informacje na temat tej procedury i jej potencjalnych rezultatów, jak również informacje o trybie nadzoru nad realizacją jakiejkolwiek ugody;

c)     przestępca musiał wcześniej ▌potwierdzić podstawowe fakty związane ze sprawą;

d)     każda ugoda powinna być wynikiem dobrowolnego porozumienia i mogłaby być uwzględniana we wszelkich dalszych postępowaniach karnych;

e)     rozmowy prowadzone ▌podczas realizacji procedur sprawiedliwości naprawczej, które nie są prowadzone publicznie, mają charakter poufny i nie są następnie ujawniane, chyba że strony wyrażą na to zgodę lub wymaga tego prawo krajowe ze względu na nadrzędny interes publiczny.

2.      Państwa członkowskie ułatwiają kierowanie spraw, odpowiednich do takich środków, do ▌służb sprawiedliwości naprawczej, również poprzez ustanowienie procedur lub wytycznych dotyczących warunków takiego kierowania.

Artykuł 12

Prawo do pomocy prawnej

Państwa członkowskie zapewniają ofiarom dostęp ▌do pomocy prawnej, jeżeli ofiary mają status stron w postępowaniu karnym. Warunki lub zasady proceduralne dostępu ofiar do pomocy prawnej określa prawo krajowe.

Artykuł 13

Prawo do zwrotu wydatków

Państwa członkowskie ▌przyznają ofiarom uczestniczącym w postępowaniu karnym możliwość uzyskania zwrotu kosztów poniesionych w związku z czynnym udziałem w postępowaniu karnym, zgodnie z ich rolą w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Warunki lub zasady proceduralne uzyskania zwrotu kosztów przez ofiary określa prawo krajowe.

Artykuł 14

Prawo do zwrotu własności

Państwa członkowskie zapewniają na podstawie decyzji właściwego organu niezwłoczny zwrot ofiarom możliwego do odzyskania mienia ▌zajętego w toku postępowania karnego, chyba że jest ono niezbędne do celów postępowania karnego. Warunki lub zasady proceduralne zwrotu takiego mienia określa prawo krajowe.

Artykuł 15

Prawo do decyzji w sprawie odszkodowania od sprawcy w toku postępowania karnego

1.      Państwa członkowskie zapewniają ofiarom w toku postępowania karnego prawo do uzyskania w rozsądnym terminie decyzji w sprawie odszkodowania od przestępcy, z wyjątkiem sytuacji, w których prawo krajowe przewiduje, że taka decyzja podejmowana jest w drodze innego postępowania prawnego.

2.      Państwa członkowskie propagują środki mające zachęcić przestępców do przekazywania ofiarom odpowiedniego odszkodowania.

Artykuł 16

Prawa ofiar mających miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim

1.      Państwa członkowskie zapewniają swoim właściwym organom możliwość podjęcia odpowiednich środków w celu zminimalizowania napotykanych trudności w sytuacjach, w których ofiara ma miejsce zamieszkania w państwie członkowskim innym niż to, w którym popełniono przestępstwo, w szczególności w odniesieniu do organizacji postępowania. W tym celu organy państwa członkowskiego, w którym popełniono przestępstwo, są w szczególności przygotowane na:

a)     odebranie zeznania od ofiary bezpośrednio w następstwie złożenia we właściwym organie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

b)     skorzystanie w możliwym zakresie z przepisów dotyczących wideokonferencji oraz konferencji telefonicznych, określonych w Konwencji o wzajemnej pomocy w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej z dnia 29 maja 2000 r.(17), w celu wysłuchania ofiar zamieszkałych za granicą.

2.      Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary przestępstwa w państwach członkowskich innych niż to, w którym mają miejsce zamieszkania, miały możliwość złożenia zawiadomienia we właściwych organach państwa członkowskiego zamieszkania, jeżeli nie mogą tego uczynić w państwie członkowskim, w którym popełniono przestępstwo, lub – w przypadku poważnego przestępstwa określonego w prawie krajowym tego państwa – jeżeli nie chcą tego zrobić.

3.      Państwa członkowskie zapewniają bezzwłoczne przekazanie sprawy przez właściwy organ, w którym złożono zawiadomienie, do właściwego organu na terytorium, na którym przestępstwo zostało popełnione, pod warunkiem że nie doszło do wykonania uprawnień.

Rozdział 4

OCHRONA OFIAR ORAZ UZNANIE OFIAR O SZCZEGÓLNYCH POTRZEBACH W ZAKRESIE OCHRONY

Artykuł 17

Prawo do ochrony

Bez uszczerbku dla prawa do obrony państwa członkowskie zapewniają dostępność środków służących ochronie bezpieczeństwa ofiar i członków ich rodzin przed odwetem, zastraszaniem, ponowną lub dalszą wiktymizacją – w tym także środków przeciwko ryzyku szkód psychicznych lub emocjonalnych oraz służących ochronie godności ofiar podczas przesłuchań lub składania zeznań. W razie konieczności prawo do ochrony obejmuje także ustanowione przez prawo krajowe procedury fizycznej ochrony ofiar i członków ich rodzin.

Artykuł 17a

Prawo ofiary do unikania kontaktu z przestępcą

1.      Państwa członkowskie ustanawiają warunki niezbędne do zapewnienia unikania kontaktu między ofiarami i, w stosownych przypadkach, członkami ich rodzin a przestępcą w pomieszczeniach, gdzie prowadzone jest postępowanie karne, chyba że ze względu na to postępowanie taki kontakt jest wymagany.

2.      Państwa członkowskie dbają o to, by nowe pomieszczenia sądowe miały osobne poczekalnie dla ofiar.

Artykuł 17b

Prawo do ochrony ofiar podczas dochodzenia

Bez uszczerbku dla praw do obrony i zgodnie z przepisami o swobodzie sędziowskiej, państwa członkowskie dbają o to, by podczas dochodzenia:

a)          gdy z ofiarami mają być prowadzone rozmowy, rozmowy te były przeprowadzane bez nieuzasadnionej zwłoki po złożeniu we właściwych organach zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa;

b)          liczba rozmów z ofiarami była jak najmniejsza i by były one przeprowadzane tylko w tych przypadkach, gdy jest to absolutnie niezbędne do celów dochodzenia;

c)          ofiarom towarzyszyć mogli przedstawiciel prawny lub wybrana przez ofiarę osoba, chyba że wydano uzasadnioną decyzję odmowną w stosunku do jednej z tych osób lub w stosunku do ich obu;

d)          badania lekarskie do celów postępowania karnego ograniczały się do minimum i były przeprowadzane jedynie w przypadkach, gdy jest to absolutnie niezbędne do tego celu.

Artykuł 17c

Prawo do ochrony prywatności

1.      Państwa członkowskie dbają o to, by właściwe organy mogły przyjmować podczas postępowania karnego odpowiednie środki na rzecz ochrony prywatności, w tym ochrony cech osobowych uwzględnianych w indywidualnej ocenie przewidzianej w art. 18 oraz wizerunku ofiar i członków ich rodzin. Ponadto państwa członkowskie dbają o to, by właściwe organy mogły podejmować wszelkie legalne środki w celu zapobieżenia publicznemu rozpowszechnianiu wszelkich informacji, które mogłyby prowadzić do zidentyfikowania dziecka będącego ofiarą.

2.      W celu ochrony prywatności ofiar, ich integralności osobistej i danych osobowych, państwa członkowskie, z zachowaniem poszanowania wolności mediów i wolności wyrażania opinii, zachęcają media do przyjmowania środków samoregulacyjnych.

Artykuł 18

Indywidualna ocena służąca ustaleniu szczególnych potrzeb ofiar w zakresie ochrony

1.      Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary poddano na czas indywidualnej ocenie, zgodnie z procedurami krajowymi, w celu ustalenia szczególnych potrzeb w zakresie ochrony i określenia, czy i w jakim zakresie korzystne byłyby dla ofiary specjalne środki w trakcie postępowania karnego, przewidziane w art. 21, ze względu na jej szczególne narażenie na wtórną i ponowną wiktymizację lub zastraszanie.

2.      Ocena uwzględnia w szczególności:

a)     cechy osobowe ofiary;

b)     rodzaj lub charakter przestępstwa; oraz

ba)   okoliczności przestępstwa.

2a.    W ramach indywidualnej oceny należy zwracać szczególną uwagę na ofiary, które doznały znacznej szkody ze względu na powagę i ciężar przestępstwa, ofiary, które ucierpiały na skutek przestępstw popełnionych z powodu uprzedzeń lub dyskryminacji – co mogło być wyraźnie powiązane z ich cechami osobowymi – oraz ofiary, których szczególne narażenie jest skutkiem związku ze sprawcą lub zależności od niego. W tym sensie należycie uwzględnia się ofiary terroryzmu, przestępczości zorganizowanej, handlu ludźmi, przemocy na tle płciowym, przemocy w bliskich związkach, przemocy seksualnej lub wykorzystywania seksualnego, przestępstw z nienawiści oraz ofiary będące osobami niepełnosprawnymi.

3.      Do celów niniejszej dyrektywy zawsze zakłada się, że dzieci będące ofiarami mają szczególne potrzeby w zakresie ochrony, gdyż narażone są na wtórną i ponowną wiktymizację lub na zastraszanie. W celu określenia, czy i w jakim stopniu powinny one korzystać ze środków specjalnych przewidzianych w art. 22 i 23, poddawane są indywidualnej ocenie przewidzianej w ust. 1.

5.      Zakres oceny może być dostosowany odpowiednio do powagi przestępstwa oraz stopnia widocznej szkody, którą poniosła ofiara.

5a.    W dokonywanie indywidualnej oceny ściśle angażuje się ofiary i uwzględnia się ich wolę, w tym życzenie niekorzystania przez nie ze środków specjalnych.

5b.    Jeżeli elementy indywidualnej oceny uległy znacznej zmianie, państwa członkowskie dbają o to, by indywidualna ocena, o której mowa w ust. 1, była aktualizowana w toku całego postępowania karnego.

Artykuł 21

Prawo do ochrony szczególnie narażonych ofiar ▌w toku postępowania karnego

1.      Bez uszczerbku dla praw do obrony i zgodnie z przepisami o swobodzie sędziowskiej, państwa członkowskie dbają o to, by ofiary korzystające ze szczególnych środków ustalonych w rezultacie indywidualnej oceny mogły korzystać ze środków przewidzianych w ust. 2 i 3. Środek specjalny przewidziany w wyniku indywidualnej oceny może nie zostać zapewniony, jeżeli uniemożliwiają to ograniczenia operacyjne lub praktyczne lub gdy istnieje pilna potrzeba przeprowadzenia rozmowy z ofiarą, a jej nieprzeprowadzenie mogłoby przynieść szkodę ofierze, innej osobie lub postępowaniu.

2.      Ofiarom określonym zgodnie z art. 18 udostępnia się podczas dochodzenia następujące środki specjalne:

a)      przesłuchanie ofiar przeprowadzane jest w specjalnie zaprojektowanych lub dostosowanych pomieszczeniach;

b)     przesłuchania ofiary prowadzone są przez odpowiednio przeszkolonych specjalistów, lub z ich udziałem;

c)      wszystkie przesłuchania ofiary prowadzone są przez te same osoby, chyba że jest to sprzeczne z właściwym funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości;

d)     wszystkie przesłuchania ofiar przemocy seksualnej, przemocy na tle płciowym lub przemocy w bliskich związkach – jeżeli nie są prowadzone przez prokuratora ani sędziego – prowadzone są przez osobę tej samej płci, o ile takie jest życzenie ofiary i o ile nie naruszy to przebiegu postępowania.

3.      Ofiarom określonym zgodnie z art. 18 udostępnia się podczas postępowania sądowego następujące środki:

a)      środki pozwalające zapobiec kontaktowi wzrokowego między ofiarami a przestępcami, również w trakcie składania zeznań, dzięki wykorzystaniu odpowiednich narzędzi, w tym technologii komunikacyjnych;

b)     środki służące temu, by ofiara mogła zostać wysłuchana na sali sądowej, nie będąc na niej obecną, w szczególności dzięki wykorzystaniu odpowiednich technologii komunikacyjnych;

c)      środki pozwalające uniknąć niepotrzebnych pytań dotyczących życia prywatnego ofiary, niezwiązanych z przestępstwem; oraz

d)     środki umożliwiające przeprowadzenie wysłuchania bez obecności publiczności.

Artykuł 22

Prawo do ochrony dzieci będących ofiarami podczas postępowania karnego

1.      Jeżeli ofiarą jest dziecko, państwa członkowskie – w uzupełnieniu środków przewidzianych w art. 21 – dbają o to, by:

a)      w toku dochodzenia wszystkie rozmowy z dzieckiem będącym ofiarą mogły być utrwalane audiowizualnie, a takie ▌ nagrane rozmowy mogły być wykorzystane ▌jako dowody w postępowaniu przed sądem karnym. Zasady proceduralne takich nagrań oraz korzystanie z nich określa prawo krajowe;

b)     w toku dochodzenia w sprawie karnej i postępowania przed sądem, zgodnie z rolą ofiar w danym systemie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, właściwe organy wyznaczają specjalnego przedstawiciela dla dziecka będącego ofiarą, jeżeli – zgodnie z prawem krajowym – osoby, które sprawują władzę rodzicielską, nie mogą reprezentować dziecka będącego ofiarą ze względu na konflikt interesów między nimi a dzieckiem będącym ofiarą lub jeżeli dziecko będące ofiarą nie ma opieki albo jest odłączone od rodziny;

ba)   w przypadku gdy dziecko będące ofiarą ma prawo do adwokata, dziecko to ma prawo do własnego adwokata i zastępstwa prawnego, we własnym imieniu, w postępowaniach, w których istnieje lub może zaistnieć konflikt interesów między dzieckiem a rodzicami lub innymi zaangażowanymi stronami.

1a.    W przypadku gdy niemożliwe jest ustalenie wieku ofiary, a istnieją powody, by sądzić, że ofiarą jest dziecko, ofiarę tę do celów niniejszej dyrektywy uznaje się za dziecko.

Rozdział 6

PRZEPISY OGÓLNE

Artykuł 24

Szkolenie specjalistów

1.      Państwa członkowskie dbają o to, by urzędnicy, którzy mogą mieć kontakt z ofiarami, tacy jak funkcjonariusze policji i pracownicy sądu, przeszli zarówno ogólne, jak i specjalistyczne szkolenie na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami, mające im uświadomić potrzeby ofiar oraz konieczność traktowania ich z szacunkiem oraz w sposób bezstronny i profesjonalny.

2.      Bez uszczerbku dla niezawisłości sądów oraz różnic w organizacji wymiaru sprawiedliwości w całej Unii, państwa członkowskie występują z wnioskiem, aby osoby odpowiedzialne za szkolenie sędziów i prokuratorów uczestniczących w postępowaniu karnym udostępniały zarówno ogólne, jak i specjalistyczne szkolenia pozwalające sędziom i prokuratorom lepiej zrozumieć potrzeby ofiar.

2a.    Z należytym uwzględnieniem niezależności zawodów prawniczych, państwa członkowskie zalecają, by osoby odpowiedzialne za szkolenie prawników udostępniały zarówno ogólne, jak i specjalistyczne szkolenia pozwalające prawnikom lepiej zrozumieć potrzeby ofiar.

3.      Poprzez swoje służby publiczne lub finansowanie organizacji wsparcia dla ofiar państwa członkowskie popierają inicjatywy, które umożliwiają osobom zapewniającym ofiarom wsparcie oraz usługi sprawiedliwości naprawczej odpowiednie szkolenie na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami oraz przestrzeganie norm zawodowych w celu zagwarantowania świadczenia tych usług z szacunkiem oraz w sposób bezstronny i profesjonalny.

4.      Stosownie do odpowiednich obowiązków oraz rodzaju i poziomu kontaktów danego specjalisty z ofiarami, szkolenie służy temu, by specjalista był w stanie rozpoznać ofiary oraz traktować je z szacunkiem i w sposób profesjonalny i niedyskryminacyjny.

Artykuł 25

Współpraca i koordynacja usług

1.      Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania, aby ułatwić współpracę między państwami członkowskimi na rzecz poprawy dostępu ofiar do przysługujących im praw przewidzianych w niniejszej dyrektywie oraz w prawie krajowym. Taka współpraca ma na celu co najmniej:

a)     wymianę wzorcowych rozwiązań;

b)     konsultację w poszczególnych sprawach; oraz

c)     pomoc dla europejskich sieci pracujących nad kwestiami bezpośrednio dotyczącymi praw ofiar.

2.      Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania, prowadzone między innymi przez internet, służące zwiększeniu wiedzy o prawach określonych w niniejszej dyrektywie, zmniejszeniu zagrożenia wiktymizacją oraz zminimalizowaniu negatywnego wpływu przestępstwa oraz ryzyka wtórnej i ponownej wiktymizacji ▌, w szczególności przez ukierunkowanie tych działań na grupy ryzyka, takie jak dzieci, ofiary przemocy na tle płciowym oraz przemocy w bliskich związkach. Takie działania mogą obejmować kampanie informacyjne i uświadamiające, programy badawcze i edukacyjne, prowadzone w stosownych przypadkach we współpracy z odpowiednimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i innymi podmiotami.

Rozdział 7

PRZEPISY KOŃCOWE

Artykuł 26

Transpozycja

1.      Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej ... (18)*.

3.      Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

Artykuł 27

Dostarczanie danych i statystyk

Państwa członkowskie najpóźniej (19)**, a następnie co trzy lata, przekazują Komisji Europejskiej dostępne dane pokazujące, w jaki sposób ofiary skorzystały ze swoich praw objętych zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy.

Artykuł 27a

Sprawozdawczość

Przed ... (20)*** Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające, w jakim stopniu państwa członkowskie podjęły środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy, w tym opis działań podjętych na mocy art. 7, 7a i 21; sprawozdaniu w razie potrzeby towarzyszą wnioski ustawodawcze.

Artykuł 28

Zastąpienie

Niniejszym zastępuje się decyzję ramową 2001/220/WSiSW w odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w przyjęciu niniejszej dyrektywy, bez uszczerbku dla zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminu transpozycji do prawa krajowego.

W odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w przyjęciu niniejszej dyrektywy odesłania do tej decyzji ramowej traktuje się jako odesłania do niniejszej dyrektywy.

Artykuł 29

Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie ▌następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Artykuł 30

Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich zgodnie z Traktatami.

Sporządzono w ...,

W imieniu Parlamentu Europejskiego                      W imieniu Rady

Przewodniczący                                                          Przewodniczący

_______________

(1)

   Dz.U. L 43 z 15.2.2012, s. 39.

(2)

   Dz.U. L 113 z 18.4.2012, s. 56.

(3)

*          Poprawki: tekst nowy lub zmieniony został zaznaczony kursywą i wytłuszczonym drukiem; symbol ▌sygnalizuje skreślenia.

(4)

         Dz.U. C 43 z 15.2.2012, s. 39.

(5)

         Dz.U. C 113 z 18.4.2012, s. 56.

(6)

         Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia ... (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym) oraz decyzja Rady z dnia ... .

(7)

Dz.U. L 82 z 22.3.2001, s. 1.

(8)

Dz.U. C 115 z 4.5.2010, s. 1.

(9)

Dz.U. C 187 z 28.6.2011, s. 1.

(10)

Dz.U. C 285E z 21.10.2010, s. 53.

(11)

Dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym.

(12)

Dz.U. L 388 z 21.12.2011, s. 2.

(13)

Dz.U. …

(14)

Dz.U. L 335 z 17.12.2011, s. 1.

(15)

Dz.U. L 101 z 14.4.2011, s. 1.

(16)

Dz.U. L 328 z 15.12.2009, s. 42.

(17)

Dz.U. C 197 z 12.7.2000, s. 3.

(18)

*             Dz.U.: proszę wstawić datę: trzy lata od daty przyjęcia niniejszej dyrektywy.

(19)

**            Dz.U.: proszę wstawić datę: pięć lat od daty przyjęcia niniejszej dyrektywy.

(20)

***           Dz.U.: proszę wstawić datę: dwa lata od daty przyjęcia niniejszej dyrektywy.


UZASADNIENIE

Sprawozdawczynie z zadowoleniem przyjmują wniosek Komisji dotyczący dyrektywy dotyczącej praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw jako części pakietu legislacyjnego zmierzającego do wzmocnienia praw ofiar w UE, który obejmuje oprócz tego wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania środków ochronnych w sprawach cywilnych i komunikat w sprawie wzmocnienia praw ofiar w UE. Począwszy od wejścia w życie Traktatu z Lizbony w 2009 r. oraz wytycznych dotyczących ustanowienia europejskiej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, co przewiduje program sztokholmski, ochrona ofiar wszystkich przestępstw w UE należy do najważniejszych celów określonych w programie działania UE.

Wniosek Komisji zwiększa potrzebę przyjęcia całościowych europejskich ram prawnych zapewniających wszystkich ofiarom przestępstw, niezależnie od ich statusu prawnego, uznanie i jak najszerszą ochronę na terytorium Unii. Wniosek ten częściowo wynika z decyzji ramowej Rady 2011/220/WSiSW z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym. Komisja zwiększyła prawa przysługujące wszystkim ofiarom każdego rodzaju przestępstwa poprzez ustanowienie minimalnych norm obowiązujących w całej UE, przyznając wszystkim ofiarom – niezależnie ich przynależności państwowej lub miejsca przestępstwa – między innymi prawa do informacji, prawo do zrozumienia i bycia zrozumianym, prawo do tłumaczenia ustnego i pisemnego, prawo dostępu do pomocy prawnej, praw dostępu do usług wspierania ofiar, prawo do bycia wysłuchanym, prawa do sprawiedliwości naprawczej, prawo na wypadek podjęcia decyzji o odmowie ścigania, prawo do unikania kontaktu między ofiarą i sprawcą, prawo do ochrony ofiary podczas przesłuchania w toku dochodzenia karnego. Istotne znaczenie ma również to, że przyszła dyrektywa zawiera jednolitą definicję „ofiary”, zgodnie z którą status ofiary nadaje się nie tylko osobom skrzywdzonym przez sprawcę, lecz także członkom ich bliskich rodzin.

Sprawozdawczynie z zadowoleniem przyjmują wiele propozycji przedstawionych w przedmiotowej dyrektywie.

Zaufanie do wymiaru sprawiedliwości ma priorytetowe znaczenie dla wszystkich obywateli, a zwłaszcza dla ofiar, których prawa są nieuwzględniane i niewysłuchiwane. Aby wywiązać się ze zobowiązań wynikających z programu sztokholmskiego, UE musi niezwłocznie wprowadzić wspólny i przejrzysty system sprawiedliwości, który będzie obowiązywał we wszystkich państwach członkowskich UE. Przedmiotowa dyrektywa nie tylko przyczyni się do ochrony praw ofiar, zapewni im wsparcie i ochronę, lecz także pomoże obywatelom europejskim zdobyć zaufanie do swojego krajowego systemu sądowego i systemów stosowanych w sąsiadujących państwach członkowskich UE poprzez harmonizację minimalnych norm.

Zgodnie z procedurami związanymi ze stosowaniem Traktatu z Lizbony w artykule 51 Regulaminu Parlamentu Europejskiego dopuszcza się międzykomisyjne przygotowywanie sprawozdań. Podczas opracowywania przedmiotowego sprawozdania wykorzystano wyniki dyskusji Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, a także współpracy pomiędzy sprawozdawczyniami.

Ogólne podejście – wzmocnienie praw ofiar

W celu ochrony potrzeb ofiar w poszczególnych państwach członkowskich można też podjąć inne działania niż tylko te przedstawione we wniosku Komisji. Wszystkie ofiary, niezależnie od ich pochodzenia lub doznanej krzywdy, muszą mieć poczucie, że zostały uwzględnione w przedmiotowej dyrektywie. Z badań i danych wynika, że zbyt wiele ofiar nie zgłasza przestępstw ze względu na strach, niepewność, brak zaufania lub informacji. Ze względu na swoją bezbronność ofiary są wręcz sparaliżowane trudnym doświadczeniem, co sprawia, że mają trudności z radzeniem sobie z procedurami prawnymi. W związku z tym ważne jest, aby ofiarom udzielać wsparcia od momentu, w którym zostały skrzywdzone. Na wszystkich etapach procesu prawnego ofiary muszą być traktowane z szacunkiem i godnością, a jeśli chodzi o względy praktyczne, komunikacja z nimi musi odbywać się w języku, który rozumieją.

Sprawozdawczynie uważają, że niektóre aspekty należy jeszcze bardziej podkreślić i uszczegółowić. W związku z tym prawo do otrzymywania informacji od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem zostało rozszerzone i pogłębione w odniesieniu do ofiar, które doświadczyły poważnej traumy. Prawo do otrzymania informacji o swojej sprawie obejmuje udzielenie ofierze przez państwo członkowskie pomocy w momencie powiadomienia ofiary o zwolnieniu sprawcy. Ze względu na możliwy nacisk psychologiczny oraz na komfort osoby, która doświadczyła przemocy, ofiara powinna mieć prawo do odmowy otrzymania niektórych informacji i do wycofania tej odmowy w dowolnym momencie.

Ofierze należy zaoferować bezpłatne wsparcie od momentu, w którym doznała krzywdy. Takie wsparcie obejmuje również dzieci i członków rodziny ofiary. Wsparcie ofiar powinno również zostać przekształcone w programy lub inicjatywy społecznościowe promowane przez państwa członkowskie. Powszechniejsze uznanie wiktymizacji w społeczeństwie jest ważne dla ofiar z uwagi na to, że powrót do normalności wiąże się z doświadczeniem przez ofiary pozytywnych reakcji ze strony społeczeństwa, co wskazuje na uznanie szczególnego stanu ofiar i ich trudnej sytuacji. Sprawozdawczynie są zdania, że media powinny odgrywać ważną rolę w zachęcaniu do uznania wiktymizacji w społeczeństwie oraz jednocześnie powinny podejmować odpowiednie działania w celu zapewnienia ochrony życia prywatnego i rodzinnego ofiar oraz członków ich rodzin w ramach swojej działalności informacyjnej.

Sprawozdawczynie zdają sobie sprawę, że dodatkowe działania, jakie zaleca się państwom członkowskim, mogą obejmować, w niektórych przypadkach, zmianę ukierunkowania lub zwiększenie mobilizacji zasobów, jakimi dysponują władze krajowe. Należy jednak pamiętać o tym, że zgodnie z szacunkami Komisji Europejskiej łączny koszt przestępstw – ponoszony nie tylko przez ofiary, lecz także przez pracodawców, państwo i całe społeczeństwo – wynosi w Unii Europejskiej około 233 mld euro rocznie. Koszty te wynikają nie tylko z samego przestępstwa, lecz także z braku odpowiedniego wsparcia ofiary w procesie rehabilitacji i radzeniu sobie z postępowaniem karnym. Wszelkie wysiłki zmierzające do wzmocnienia praw ofiar i zaoferowania im odpowiednich usług wsparcia należy postrzegać zatem jako opłacalne działanie, które przyczyni się do ułatwienia zawiadamiania o przestępstwach oraz zachowania zrównoważonego charakteru krajowych systemów sprawiedliwości i opieki zdrowotnej.

Dalsza ochrona ofiar mających szczególne potrzeby

Sprawozdawczynie popierają ogólną koncepcję dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw, lecz uważają, że konieczne jest podjęcie dalszych działań zapewniających dostęp do usług wsparcia ofiarom, które są szczególnie narażone na dalszą krzywdę, zastraszanie lub ponowną wiktymizację w trakcie postępowania karnego.

Sprawozdawczynie zgadzają się z propozycją Komisji dotyczącą odniesienia do szczególnie narażonych ofiar, lecz preferują sformułowanie „ofiary mające szczególne potrzeby”. Terminologię stosowaną we wniosku Komisji, zgodnie z którą kategoria ofiar, o której mowa, jest zdefiniowana jako „szczególnie narażone ofiary”, można by uznać za nieumyślnie dyskryminującą. Wiele ofiar, w tym ofiary przemocy na tle płciowym, nie chce, by kojarzono je z tym, że są szczególnie narażone. Ofiary przemocy na tle płciowym mogą jednak mieć szczególne potrzeby, co nie wpłynie na postrzeganie ich jako osób szczególnie narażonych. We wniosku Komisji słusznie zaznaczono, że dzieci i osoby niepełnosprawne są szczególnie narażonymi ofiarami ze względu na ich cechy osobowe. Faktycznie logiczne wydaje się zdefiniowanie osoby niepełnosprawnej, kobiety, która padła ofiarą napaści na tle seksualnym, lub dziecka jako ofiary szczególnie narażonej, lecz cechy osobowe ofiar, którymi charakteryzowały się jeszcze zanim padły ofiarą przestępstwa, nie powinny być postrzegane za jedyne kryteria służące ich zdefiniowaniu. W związku z tym sprawozdawczynie opowiadają się za nazywaniem tej grupy „ofiarami mającymi szczególne potrzeby” oraz za udostępnieniem tego rodzaju ofiarom szczególnych środków wsparcia.

Takie środki obejmują między innymi udzielenie schronienia, pomoc medyczną, badania z zakresu medycyny sądowej, doradztwo psychologiczne i prawne. Tego rodzaju usługi wsparcia powinny być dostatecznie rozpowszechnione w całym kraju i dostępne dla wszystkich ofiar.

W celu dalszej oceny okoliczności i cech ofiar sprawozdawczynie wprowadziły również dodatkowe definicje, a mianowicie „przemoc na tle płciowym” i „przemoc w bliskim związku”. Przemoc na tle płciowym oznacza przemoc skierowaną wobec osoby ze względu na jej płeć. Przemoc w bliskim związku obejmuje przemoc ze strony partnerów intymnych, byłych partnerów lub innych członków rodziny i prowadzi do dyskryminacji i naruszenia podstawowych wolności ofiar.

Pomagając ofiarom mającym szczególne potrzeby ze względu na charakter przestępstwa, powinniśmy również pamiętać o innych rodzajach ofiar, nie tylko o ofiarach handlu ludźmi lub ofiarach przemocy seksualnej (o których jest mowa w tekście Komisji).

Do kategorii ofiar mających szczególne potrzeby należy również zaliczyć ofiary terroryzmu, ofiary przestępczości zorganizowanej, ofiary przemocy w bliskich związkach oraz ofiary przemocy na tle płciowym. Jako że przestępstwa przybierają różne formy, ofiary również mają różne potrzeby. Ważne jest nie tylko samo zwrócenie uwagi na szczególne potrzeby ofiar, lecz także sposób zwrócenia uwagi. Na przykład główna różnica między ofiarami terroryzmu i innymi ofiarami polega na kontekście, w którym następuje wiktymizacja terrorystyczna, oraz na osobach padających jej ofiarą. Ofiary terroryzmu już z samej definicji są atakowane jako przedstawiciele większej grupy. Uznanie ich wiktymizacji wymaga uznania tego faktu. Wsparcie grup ofiar terroryzmu obejmuje uwzględnienie potrzeb ofiar, między innymi potrzeby ich wsparcia prawnego, które można podzielić na cztery kategorie: prawo do sprawiedliwości, godności, prawdy i pamięci, przy czym prawo do pamięci oznacza niepochwalenie działalności terrorystycznej i wiktymizacji oraz zachowanie pamięci o zdarzeniach terrorystycznych z myślą o kolejnych pokoleniach.

Ocena indywidualna i szkolenia

Pomijając konwencjonalne wsparcie ofiar, oprócz skoncentrowania się w pierwszej kolejności na ofiarach, których doświadczenia okazały się szczególnie drastyczne, należy koniecznie uwzględnić: poważne narażenie, poważne szkody lub traumatyczne straty; traumatyczne doświadczenia; obecną lub wcześniejszą historię choroby psychicznej i stosowane metody leczenia; brak wsparcia społecznego; brak wsparcia ze strony bliskiej rodziny i przyjaciół. Należy dołożyć wszelkich starań w celu objęcia ochroną tych członków społeczeństwa, którzy są samotni, ponieważ wsparcie społeczne lub pomoc na dalszych etapach rehabilitacji mogą być dla nich szczególnie ważne.

W związku z tym sprawozdawczynie uważają, że oceny indywidualne powinny być przeprowadzane od momentu doznania krzywdy przez ofiarę. Takie oceny pozwolą określić potrzeby ofiar przed rozpoczęciem postępowania karnego, a także w jego toku i po jego zakończeniu. W trakcie postępowania karnego władze często nie znają potrzeb ofiary, co sprawia, że ofierze trudno jest zaangażować się we współpracę. Policjanci, prokuratorzy i inni pracownicy powinni przejść przeszkolenie pozwalające im postępować z ofiarą w odpowiedni sposób, w zależności od rodzaju przestępstwa. W celu lepszego zaspokojenia potrzeb ofiar przemocy na tle płciowym i przemocy w bliskich związkach sprawozdawczynie domagają się w szczególności, aby pracownicy wymiaru sprawiedliwości, policjanci i osoby zatrudnione w służbach wspierania ofiar przeszli przeszkolenie, które uwrażliwi ich na aspekt płci oraz umożliwi im szybkie rozpoznawanie potrzeb ofiar i udzielanie odpowiedniego wsparcia ofiarom. Zgodnie z duchem współpracy sprawozdawczynie uważają, że tego rodzaju szkolenia powinny być prowadzone po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi i dostawcami usług na rzecz ofiar przemocy na tle płciowym, a także powinny zostać zinstytucjonalizowane i ujednolicone we wszystkich państwach członkowskich.

Zrozumienie dynamiki płci związanej z prawami ofiar

Przemoc na tle płciowym jest formą przemocy, której ofiarami w przeważającej mierze są kobiety i która może być powiązana z przemocą w bliskich związkach, lecz która nie ogranicza się do tego rodzaju przemocy. Z badań wynika, że w Europie od jednej piątej do jednej czwartej populacji kobiet doznało przemocy fizycznej co najmniej raz w ciągu swojego dorosłego życia oraz że ponad jedna dziesiąta doznało przemocy na tle seksualnym z użyciem siły. W związku z tym sprawozdawczynie uważają, że należy uznać za niezgodne z prawem wszystkie formy przemocy na tle płciowym oraz zapewnić ofiarom takiej przemocy szczególne środki zapobiegawcze, ochronne i prawne.

W tym celu sprawozdawczynie określają jasny obowiązek, zgodnie z którym wsparcie ofiar mających szczególne potrzeby musi uwzględniać dynamikę płci oraz musi być udzielane w ramach równości płci i praw człowieka. Sprawozdawczynie wyrażają nadzieję, że tego rodzaju podejście ma również kluczowe znaczenie dla uniknięcia wtórnej wiktymizacji ofiar przemocy na tle płciowym.

Sprawozdawczynie dążą do dopilnowania, aby kompleksowa definicja „ofiary” została przyjęta na szczeblu europejskim oraz aby podczas planowania odpowiednich usług wsparcia lub szkolenia praktyków mających bezpośredni kontakt z ofiarami uwzględniono konkretną sytuację ofiar mających szczególne potrzeby. W tym celu w przedmiotowej dyrektywie uwzględniono szereg praw, które należy zagwarantować ofiarom; poza tym przedmiotowa dyrektywa przyczynia się do wypełnienia znaczącej luki w ochronie praw człowieka przysługujących ofiarom przestępstw. Sprawozdawczynie twierdzą również, że przemoc na tle seksualnym jest przejawem nierówności płci i naruszenia praw człowieka, i w związku z tym apelują o uznanie przemocy wobec kobiet jako formy dyskryminacji, z której należy zdać sobie sprawę i którą należy zwalczać.

Pogłębienie współpracy i zwiększenie koordynacji w celu ochrony ofiar

Państwom członkowskim zaleca się ponadto opracowanie ogólnego wielopodmiotowego podejścia, które zapewni skuteczną koordynację między organami udzielającymi wsparcia ofiarom. W tym kontekście przedmiotowa dyrektywa przewiduje stworzenie formalnych lub nieformalnych struktur, które umożliwiłyby pracownikom organów sądowych, organów ścigania i organizacji pozarządowych znormalizowaną współpracę. Sprawozdawczynie uważają, że skoordynowane podejście do wszystkich ofiar zminimalizowałoby negatywny wpływ przestępstwa, zagrożenie wtórną lub ponowną wiktymizacją, lub wtórnym lub ponownym piętnowaniem oraz obciążenie ofiar związane z wielokrotnymi kontaktami ofiary z organami wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.

Zapewnienie ochrony prywatności ofiar

Sprawozdawczynie określają wyraźny obowiązek ochrony życia prywatnego i rodzinnego ofiar w toku postępowania karnego oraz po jego zakończeniu. Ochrona prywatności ofiar jest konieczna niezależnie od rodzaju krzywdy, ponieważ ochrona prywatności wiąże się z potrzebami ofiar odnoszącymi się ogólnie do powrotu do zdrowia psychicznego, a w szczególności do procesu prawnego. Na przykład media w wielu przypadkach mogą narazić ofiary przestępstw lub osoby, które doświadczyły przemocy, na dalszą wiktymizację poprzez intensyfikację odczuć związanych z naruszeniem praw, dezorientacją i utratą kontroli. W związku z tym sprawozdawczynie apelują również do mediów o przedsięwzięcie „środków samoregulacji” w celu ochrony integralności osobistej ofiar przed natarczywością mediów.

Sieć europejska i statystyki

Ofiary muszą wiedzieć, że przysługujące im prawa zostaną ujednolicone w całej UE. Kampanie informacyjne i uświadamiające, programy badawcze i edukacyjne oraz współpraca z podmiotami społeczeństwa obywatelskiego powinny być prowadzone za pośrednictwem odpowiednio zsynchronizowanych kampanii pomiędzy państwami członkowskimi UE. Ponadto w celu ostatecznego zwalczania przestępstw konieczne są gromadzenie i wymiana danych dotyczących wszystkich rodzajów ofiar. W związku z tym sprawozdawczynie apelują o ustanowienie, za pośrednictwem już istniejących europejskich stowarzyszeń zajmujących się potrzebami ofiar, europejskiej sieci monitorowania ofiar i pomocy ofiarom w celu stworzenia bazy danych statystycznych dotyczących liczby, wieku, płci i przynależności państwowej ofiar. Tego rodzaju sieć mogłaby posłużyć za podstawę przyszłych dyrektyw mających na celu dalsze wzmocnienie rozwoju przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Podziękowania

Sprawozdawczynie dziękują za wyjaśnienia udzielone przez Komisję za pośrednictwem DG ds. Sprawiedliwości oraz za owocną wymianę poglądów z kontrsprawozdawcami i duńską prezydencją UE. Sprawozdawczynie pragną również podziękować organizacjom, w tym organizacjom pozarządowym, i stowarzyszeniom za przekazanie stanowisk i ekspertyz dotyczących praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw.


OPINIA Komisji Prawnej (26.3.2012)

dla Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw

(COM(2011)0275 – C7-0127/2011 – 2011/0129(COD))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Antonio López-Istúriz White

ZWIĘZŁE UZASADNIENIE

Jedna z typowych spraw przedstawionych Trybunałowi Sprawiedliwości dotyczyła obywatela brytyjskiego Iana Cowana, który stał się ofiarą brutalnej napaści przy wyjściu ze stacji metra podczas krótkiego pobytu w Paryżu. Sprawcy czynu nie zostali zidentyfikowani. Dlatego też zwrócił się on do władz francuskich o odszkodowanie w związku z urazami, jakich doznał w wyniku napaści.

Okazało się, że władze francuskie uwarunkowały przyznanie przez państwo ofierze napaści odszkodowania za szkody w postaci urazów fizycznych wyrządzone we Francji posiadaniem przez poszkodowanego pozwolenia na pobyt lub posiadaniem obywatelstwa kraju, który zawarł z Francją wzajemne porozumienia w tej sprawie. Ian Cowan nie należał do żadnej z tych kategorii, w związku z czym odmówiono mu wypłaty odszkodowania. Trybunał, w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne krajowego organu ds. odszkodowań stwierdził, że ograniczenie to było sprzeczne z zapisanym w traktacie zakazem dyskryminacji ze względu na pochodzenie.

Sprawa ta pokazuje, w jakiej mierze brak środków, a nawet środki dyskryminujące w zakresie ochrony poszkodowanych na rynku wewnętrznym, a obecnie w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, mogą utrudniać obywatelom Unii korzystanie z praw podstawowych, szczególnie w przypadku tych obywateli, którzy korzystają ze swobody przemieszczania się. Trybunał Sprawiedliwości słusznie orzekł, że ochrona poszkodowanych jest „następstwem tej swobody przemieszczania się”(1). Unia, gwarantując swobodny przepływ osób, musi również zapewnić właściwe normy i przepisy w przypadku, gdy swoboda ta zostaje naruszona.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje zatem wniosek Komisji dotyczący dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw, mając w szczególności na uwadze niedoskonałość przyjętych wcześniej instrumentów unijnych, tak w odniesieniu do ich treści, jak i wdrażania(2). Uważa ona, że istotne i od dłuższego czasu niezbędne jest wzmocnienie i propagowanie tych praw, aby zapewnić właściwą równowagę z realizowanymi obecnie w UE inicjatywami dotyczącymi praw osób podejrzanych i oskarżonych. Zasadniczo systemy wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych koncentrują się na sprawcach i opinii publicznej, czasem ze szkodą dla ofiar i traumatycznych skutków przestępstw. Poszkodowani nie powinni czuć się wykluczeni z postępowania.

Komisja uważa, że należy poprawić pewne aspekty wniosku i nadać im większej skuteczności, a jednocześnie zadbać o to, by pozostał on racjonalny pod względem kosztów i wyważony finansowo.

Komisja popiera podejście Komisji, która zamierza ustanowić minimalne normy, co pozwoli państwom członkowskim, które tego pragną, na przyjęcie dalej idących środków w celu ochrony ofiar. Zgodnie z tym podejściem należy ustalić podstawowy poziom wsparcia ofiar w tych państwach członkowskich, które nie posiadają powołanych od dawna organizacji wspierania ofiar.

W niektórych przypadkach, w wyniku poważnych przestępstw, ofiary mogą doznać szczególnych urazów psychicznych. Dzieje się tak zazwyczaj w przypadku ofiar terroryzmu, lecz może to także dotyczyć ofiar przestępczości zorganizowanej. Jest to spowodowane faktem, że dane przestępstwo ze względu na rozmiary, ale również sposób, w jaki zostało dokonane, zaburza poważnie życie codzienne ofiar, które tracą poczucie normalności. Dla przykładu ofiary terrorystycznych zamachów bombowych i ofiary handlu ludźmi mogą w podobny sposób bezpowrotnie stracić pewność siebie. Takie ofiary muszą nauczyć się na nowo żyć. Dlatego sprawozdawca uważa, że ofiary takich przestępstw powinny być traktowane jako szczególnie narażone.

Nawet jeżeli szereg praw minimalnych stanowi ważną podstawę, ofiary te wymagają przede wszystkim indywidualnej i pełnej szacunku uwagi wymiaru sprawiedliwości.

Ponadto komisja uważa, że systemy sprawiedliwości państw członkowskich w sprawach karnych powinny być w większym stopniu ukierunkowane na ochronę ofiar, a nie skoncentrowane wyłącznie na sprawcy. Ta zmiana sposobu myślenia nie może zostać osiągnięta jedynie ustawowo, lecz wymaga trwałych wysiłków w zakresie szkoleń i edukacji, praktycznego doradztwa i wymiany najlepszych rozwiązań. Unia znajduje się w uprzywilejowanej sytuacji, by przejąć inicjatywę w takich kwestiach, jak lepsze uświadomienie ofiar o przysługujących im prawach, lepsze egzekwowanie tych praw i właściwe szkolenia, zwłaszcza skierowane do pracowników wymiaru sprawiedliwości i prawników.

POPRAWKI

Komisja Prawna zwraca się do Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, jako do komisji przedmiotowo właściwej, o naniesienie w swoim sprawozdaniu następujących poprawek:

Poprawka  1

Wniosek dotyczący dyrektywy

Punkt 8 preambuły

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(8) Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy minimalne. Państwa członkowskie mogą rozszerzyć zakres praw określonych w niniejszej dyrektywie w celu zapewnienia wyższego poziomu ochrony.

(8) Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy minimalne. Państwa członkowskie mogą rozszerzyć zakres praw określonych w niniejszej dyrektywie, w szczególności przyznając ofiarom kompleksowy status strony w postępowaniu karnym, w tym prawo do pomocy prawnej oraz wglądu do akt, w celu zapewnienia wyższego poziomu ochrony.

Poprawka  2

Wniosek dotyczący dyrektywy

Punkt 10 preambuły

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(10) Dostarczane informacje powinny być wystarczająco szczegółowe, by zagwarantować, że ofiary będą traktowane z szacunkiem, oraz umożliwić im podejmowanie świadomych decyzji co do udziału w postępowaniu oraz sposobu korzystania z przysługujących im praw. W tym kontekście szczególnie istotne znaczenie mają informacje umożliwiające ofierze zapoznanie się z aktualnym stanem wszelkich postępowań. Dotyczy to również informacji umożliwiających ofierze podjęcie decyzji, czy wystąpić o kontrolę decyzji o odmowie ścigania.

(10) Dostarczane informacje powinny być wystarczająco szczegółowe, przy czym ofiarom należy zapewnić wgląd do odnośnych akt postępowania, by zagwarantować, że ofiary będą traktowane z szacunkiem, oraz umożliwić im podejmowanie świadomych decyzji co do udziału w postępowaniu oraz sposobu korzystania z przysługujących im praw. W tym kontekście szczególnie istotne znaczenie mają informacje umożliwiające ofierze zapoznanie się z aktualnym stanem wszelkich postępowań. Dotyczy to również informacji umożliwiających ofierze podjęcie decyzji, czy wystąpić o kontrolę decyzji o odmowie ścigania.

Poprawka  3

Wniosek dotyczący dyrektywy

Punkt 13 preambuły

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(13) Wsparcie, czy to ze strony organizacji rządowych, czy też pozarządowych, powinno być dostępne od momentu popełnienia przestępstwa, jak również przez całe postępowanie karne i po jego zakończeniu, stosownie do potrzeb ofiary. Wsparcie powinno być udzielane na różnorodne sposoby, bez nadmiernych formalności oraz za pośrednictwem odpowiednio geograficznie rozmieszczonych ośrodków, by umożliwić wszystkim ofiarom skorzystanie z takich usług. Niektóre grupy ofiar, takie jak ofiary przemocy seksualnej, przemocy ze względu na płeć oraz na tle nienawiści rasowej lub innych przestępstw popełnianych na tle uprzedzeń, jak również ofiary terroryzmu, mogą wymagać specjalistycznych usług wsparcia ze względu na charakterystykę przestępstwa, którego padły ofiarą.

(13) Wsparcie, czy to ze strony organizacji rządowych, czy też pozarządowych, zarejestrowanych i monitorowanych zgodnie z prawem krajowym, powinno być dostępne od momentu popełnienia przestępstwa, jak również przez całe postępowanie karne i po jego zakończeniu, stosownie do potrzeb ofiary. Wsparcie powinno być udzielane na różnorodne sposoby, bez nadmiernych formalności oraz za pośrednictwem odpowiednio geograficznie rozmieszczonych ośrodków, by umożliwić wszystkim ofiarom skorzystanie z takich usług. Niektóre grupy ofiar, takie jak ofiary przemocy seksualnej, przemocy ze względu na płeć oraz na tle nienawiści rasowej lub innych przestępstw popełnianych na tle uprzedzeń oraz ofiary terroryzmu lub przestępczości zorganizowanej, mogą wymagać specjalistycznych usług wsparcia ze względu na charakterystykę przestępstwa, którego padły ofiarą.

Uzasadnienie

Ofiary przestępczości zorganizowanej należą do grupy szczególnie narażonych ofiar, gdyż są one wyjątkowo narażone na zastraszanie i groźby ponowienia aktów przemocy ze strony sprawców tego rodzaju przestępstw. Dlatego też potrzebują one specjalnych środków nie tylko służących ochronie w trakcie postępowania karnego, lecz również w zakresie specjalistycznych usług wsparcia.

Poprawka  4

Wniosek dotyczący dyrektywy

Punkt 17 preambuły

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(17) Niektóre ofiary są w trakcie postępowania karnego szczególnie narażone na wtórną i ponowną wiktymizację oraz zastraszanie ze strony sprawcy lub jego wspólników. Takie narażenie można ogólnie ustalić na podstawie cech osobowych ofiary oraz rodzaju albo charakteru przestępstwa. Na tej podstawie takie ofiary jak dzieci, osoby niepełnosprawne, ofiary przemocy seksualnej oraz ofiary handlu ludźmi są w większości przypadków szczególnie narażone na dalszą wiktymizację oraz potrzebują specjalnych środków ochronnych. Dostęp do takich środków ochronnych powinien być ograniczony wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, takich jak wyważenie praw podstawowych podejrzanych lub oskarżonych, lub na życzenie ofiary. W przypadku ofiar handlu ludźmi oraz dzieci będących ofiarami niegodziwego traktowania i wykorzystywania do celów seksualnych oraz pornografii dziecięcej, gdzie szczególne, bardziej szczegółowe przepisy zostały już zawarte w odrębnych instrumentach, już przyjętych lub będących przedmiotem negocjacji, niniejsza dyrektywa nie dotyczy tych samych spraw.

(17) Niektóre ofiary są w trakcie postępowania karnego szczególnie narażone na wtórną i ponowną wiktymizację oraz zastraszanie ze strony sprawcy lub jego wspólników. Takie narażenie można ogólnie ustalić na podstawie cech osobowych ofiary oraz rodzaju albo charakteru przestępstwa. Na tej podstawie takie ofiary jak dzieci, osoby niepełnosprawne, ofiary przemocy seksualnej, ofiary przestępczości zorganizowanej oraz ofiary handlu ludźmi są w większości przypadków szczególnie narażone na dalszą wiktymizację oraz potrzebują specjalnych środków ochronnych. Dostęp do takich środków ochronnych powinien być ograniczony wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, takich jak wyważenie praw podstawowych podejrzanych lub oskarżonych, lub na życzenie ofiary. W przypadku ofiar handlu ludźmi lub ofiar przestępczości zorganizowanej oraz dzieci będących ofiarami niegodziwego traktowania i wykorzystywania do celów seksualnych oraz pornografii dziecięcej, gdzie szczególne, bardziej szczegółowe przepisy zostały już zawarte w odrębnych instrumentach, już przyjętych lub będących przedmiotem negocjacji, niniejsza dyrektywa nie dotyczy tych samych spraw.

Uzasadnienie

Ofiary przestępczości zorganizowanej stanowią jedną ze szczególnych kategorii ofiar określonych w komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wzmacniania praw ofiar w UE z dnia 18 maja 2011 r. (COM(2011)0274). Ze względu na fakt, że ofiary przestępczości zorganizowanej są szczególnie narażone na zastraszanie i groźby ponowienia aktów przemocy ze strony sprawców tego rodzaju przestępstw, potrzebują one szczególnych środków ochrony.

Poprawka  5

Wniosek dotyczący dyrektywy

Punkt 24 preambuły

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(24) Wszyscy urzędnicy uczestniczący w postępowaniu karnym, którzy mogą mieć kontakt z ofiarami, powinni uzyskać przeszkolenie pozwalające im identyfikować i zaspokajać potrzeby ofiar, zarówno w formie wstępnych jak i ustawicznych szkoleń, na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami. Szkolenia te powinny w razie potrzeby obejmować szkolenia specjalistyczne.

(24) Wszyscy pracownicy uczestniczący w postępowaniu karnym, którzy mogą mieć kontakt z ofiarami, powinni uzyskać przeszkolenie pozwalające im identyfikować i zaspokajać potrzeby ofiar, zarówno w formie wstępnych jak i ustawicznych szkoleń, na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami. Szkolenia te powinny obejmować szkolenia specjalistyczne, poświęcone na przykład ofiarom przemocy seksualnej, pogrążonym w żałobie rodzinom ofiar zabójstwa, młodym ofiarom przestępstw czy ofiarom przestępstw transgranicznych.

Poprawka  6

Wniosek dotyczący dyrektywy

Punkt 26 a preambuły (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

(26a) Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających z dnia 28 września 2011 r. państwa członkowskie zobowiązały się dołączać, w uzasadnionych przypadkach, do powiadomienia o środkach transpozycji jeden lub więcej dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów służących transpozycji. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy prawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione1.

 

______________

 

1 Komisja skierowała do Rady pisemne uzasadnienie dnia X (X).

Poprawka  7

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 3 – wprowadzenie

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

Państwa członkowskie zapewniają udzielenie ofiarom, bez nieuzasadnionej zwłoki i od momentu pierwszego kontaktu z organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie, następujących informacji:

Państwa członkowskie zapewniają udzielenie wszystkim ofiarom, bez zbędnej zwłoki i od momentu ich pierwszego kontaktu z jakimkolwiek organem publicznym po złożeniu zawiadomienia o przestępstwie, następujących informacji w języku zrozumiałym dla ofiary, przekazywanych w razie potrzeby za pomocą odpowiednich dla dzieci technik komunikacyjnych:

Poprawka  8

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 3 – ustęp 1 – litera f)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

f) w jakim zakresie i na jakich warunkach są one uprawnione do uzyskania porady prawnej, pomocy prawnej lub innego rodzaju doradztwa;

f) na jakich warunkach są one uprawnione do uzyskania porady prawnej, pomocy prawnej lub innego rodzaju niezależnego i fachowego doradztwa;

Poprawka  9

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 3 – litera f a) (nowa)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

fa) że w każdym przypadku przysługuje im prawo do bezpłatnej usługi w zakresie tłumaczeń ustnych i pisemnych;

Poprawka  10

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 3 – ustęp 1 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

Informacje, o których mowa w ust. 1, są przekazywane zarówno ustnie, jak i pisemnie; sformułowane są prostym i przystępnym językiem, z uwzględnieniem wszelkich szczególnych potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania.

Uzasadnienie

Nie wystarczy umożliwienie organom przekazywania informacji, o której mowa w ust. 1, jedynie w formie ustnej.

Poprawka  11

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 4 – ustęp 1 – wprowadzenie

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

1. Państwa członkowskie zapewniają, by ofiary były zawiadamiane o prawie do otrzymania poniższych informacji o ich sprawie oraz by otrzymały te informacje jeżeli wyraziły takie życzenie:

1. Państwa członkowskie dbają o to, by ofiary były zawiadamiane o prawie do otrzymania informacji o ich sprawie, by na żądanie mogły uzyskać wgląd do odnośnych akt postępowania oraz by otrzymywały następujące informacje:

Poprawka  12

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 4 – ustęp 2

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

2. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość uzyskania zawiadomienia o tym, że osoba ścigana lub skazana za przestępstwa dotyczące tych ofiar została zwolniona z miejsca zatrzymania. Ofiary otrzymują te informacje jeżeli wyrażą takie życzenie.

2. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość uzyskania zawiadomienia o tym, że osoba ścigana lub skazana za przestępstwa dotyczące tych ofiar została zwolniona lub zbiegła z miejsca zatrzymania. Ofiary otrzymują te informacje niezwłocznie i w każdym przypadku.

Poprawka  13

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 4 – ustęp 2 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

2a. Państwa członkowskie dbają o to, by powiadomienia i informacje dostarczane na mocy ust. 1 i 2 były sformułowane prostym i przystępnym językiem, z uwzględnieniem wszelkich szczególnych potrzeb ofiar wymagających szczególnego traktowania.

Poprawka  14

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 4 – ustęp 3 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

3a. Państwa członkowskie gwarantują ofiarom prawo do zmiany w każdej chwili decyzji o tym, czy życzą sobie otrzymywać lub nie informacje, o których mowa w ust. 1 i 2.

Poprawka  15

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 6 – ustęp 4 – litera a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

a) złożenie zawiadomienia o przestępstwie właściwemu organowi;

(poprawka nie dotyczy polskiej wersji językowej)

Poprawka  16

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 7 – ustęp 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom i członkom ich rodzin, stosownie do ich potrzeb, możliwość bezpłatnego korzystania z poufnych usług wspierania ofiar.

1. Państwa członkowskie zapewniają ofiarom i członkom ich rodzin, stosownie do ich potrzeb, możliwość bezpłatnego korzystania z poufnych usług wspierania ofiar przed rozpoczęciem postępowania karnego, w jego trakcie i przez odpowiedni czas po jego zakończeniu.

Uzasadnienie

Należy koniecznie określić spójny i gwarantowany poziom wsparcia we wszystkich państwach członkowskich, przy czym wsparcie to nie powinno ograniczać się jedynie do następstw przestępstwa, jako że postępowanie karne może się przedłużać, może być złożone i wywoływać traumatyczne przeżycia, szczególnie w przypadku ofiar przemocy lub przestępstw na tle seksualnym.

Poprawka  17

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 7 – ustęp 4 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

4a. Państwa członkowskie respektują dokonany przez ofiarę wybór nieskorzystania ze wsparcia oferowanego przez państwo.

Poprawka  18

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 7 – ustęp 4 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

4a. Państwa członkowskie umożliwiają organizacjom rządowym lub pozarządowym posiadającym uzasadniony prawnie interes, zarejestrowanym i monitorowanym zgodnie z prawem krajowym, występowanie w toku postępowania karnego w imieniu ofiary/ofiar lub w celu udzielenia jej/im wsparcia.

Poprawka  19

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 8

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

Państwa członkowskie zapewniają ofiarom pisemne potwierdzenie wszelkich zawiadomień o przestępstwie złożonych we właściwym organie państwa członkowskiego.

Państwa członkowskie zapewniają ofiarom zredagowane w zrozumiałym dla nich języku pisemne potwierdzenie wszelkich zawiadomień o przestępstwie złożonych we właściwym organie państwa członkowskiego.

Uzasadnienie

Zgodnie z prawami przysługującymi osobom oskarżonym o popełnienie przestępstwa zagranicą.

Poprawka  20

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 9

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość bycia wysłuchanymi w trakcie postępowania karnego i przedłożenia dowodów.

Państwa członkowskie zapewniają ofiarom możliwość udziału w postępowaniu karnym oraz prawo do bycia wysłuchanymi w trakcie postępowania karnego i do przedłożenia dowodów.

Poprawka  21

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 11 – ustęp 1 – litera c)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

c) podejrzany, oskarżony lub sprawca musiał wcześniej uznać swoją odpowiedzialność za dany czyn;

c) podejrzany, oskarżony lub sprawca musiał wcześniej uznać swoją odpowiedzialność za dany czyn oraz musi udzielić ofierze wyjaśnień;

Poprawka  22

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 11 – ustęp 2

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

2. Państwa członkowskie powinny ułatwić kierowanie spraw do mediacji lub innych usług sprawiedliwości naprawczej, w tym poprzez ustanowienie protokołów dotyczących warunków skierowania.

2. Państwa członkowskie ułatwiają kierowanie spraw do mediacji lub innych usług sprawiedliwości naprawczej, w tym poprzez ustanowienie procedur dotyczących warunków skierowania.

Poprawka  23

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 11 – ustęp 2 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

2a. Państwa członkowskie dopilnowują, by mediacja lub inne usługi sprawiedliwości naprawczej świadczone przez organizacje pozarządowe były rejestrowane i podlegały systematycznej kontroli zgodnie z prawem krajowym.

Poprawka  24

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 14

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

Państwa członkowskie zapewniają ofiarom niezwłoczny zwrot możliwego do zwrotu mienia zajętego w trakcie postępowania karnego, chyba że jest ono niezbędne do celów postępowania karnego.

Państwa członkowskie zapewniają ofiarom niezwłoczny zwrot mienia zajętego w trakcie postępowania karnego, chyba że jest ono niezbędne do celów postępowania karnego.

Poprawka  25

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 15 – ustęp 2

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

2. Państwa członkowskie podejmują środki mające zachęcić sprawców do przekazania ofiarom odpowiedniego odszkodowania.

2. Państwa członkowskie podejmują środki mające zachęcić sprawców do przekazania ofiarom odpowiedniego odszkodowania oraz udzielają ofiarom wsparcia w terminowym wyegzekwowaniu wypłaty odszkodowania.

Uzasadnienie

Ustęp ten należy wzmocnić, podkreślając, że państwa członkowskie powinny ponosić odpowiedzialność za zapewnienie szybkiego egzekwowania wypłaty odszkodowania.

Poprawka  26

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 16 – ustęp 3 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

3a. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie prostych i wspólnych procedur umożliwiających ofiarom zamieszkującym w innym państwie członkowskim łatwe ubieganie się o odszkodowanie, a także zapewniają bezzwłoczne egzekwowanie transgranicznych nakazów wypłaty odszkodowania.

Uzasadnienie

Ofiary przestępstwa zamieszkujące za granicą nie powinny rezygnować z powodu skomplikowanych procedur z przysługującego im prawa do roszczenia o odszkodowanie. Państwa członkowskie powinny zapewnić wprowadzenie jednolitej i prostej procedury dotyczącej zagranicznych roszczeń o odszkodowanie, a także czasowe egzekwowanie transgranicznych nakazów wypłaty odszkodowania.

Poprawka  27

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 18 – ustęp 1 – wprowadzenie

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

1. Do celów niniejszej dyrektywy poniższe kategorie ofiar uznawane są za szczególnie narażone ze względu na ich cechy osobiste:

1. Do celów niniejszej dyrektywy poniższe kategorie ofiar uznawane są za szczególnie narażone ze względu na ich cechy osobiste lub sytuację:

Poprawka  28

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 18 – ustęp 1 – litera a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

a) dzieci;

a) dzieci oraz osoby w podeszłym wieku;

Poprawka  29

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 18 – ustęp 1 – litera b a) (nowa)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

ba) osoby narażone na bycie celem ataków lub zastraszanie;

Poprawka  30

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 18 – ustęp 2 – litera a a) (nowa)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

aa) ofiary przemocy w rodzinie;

Poprawka  31

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 18 – ustęp 2 – litera b a) (nowa)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

ba) ofiary zamachów terrorystycznych, przestępczości zorganizowanej, pedofilii i cyberprzestępczości.

Poprawka  32

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 19

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

Państwa członkowskie stopniowo ustanawiają warunki niezbędne do zapewnienia możliwości unikania kontaktu między ofiarami i oskarżonymi lub podejrzanymi we wszelkich miejscach, w których ofiary mają osobisty kontakt z organami publicznymi w związku ze statusem ofiary, a w szczególności miejscach, w których prowadzone jest postępowanie karne.

Państwa członkowskie ustanawiają warunki niezbędne do zapewnienia możliwości unikania kontaktu między ofiarami i oskarżonymi lub podejrzanymi we wszelkich miejscach, w których ofiary mają osobisty kontakt z organami publicznymi w związku ze statusem ofiary, a w szczególności miejscach, w których prowadzone jest postępowanie karne.

Poprawka  33

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 20 – ustęp 1 – litera a)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

a) ofiary były przesłuchiwane bez nieuzasadnionej zwłoki po złożeniu zawiadomienia o przestępstwie we właściwych organach;

a) ofiary były przesłuchiwane bez zbędnej zwłoki po złożeniu zawiadomienia o przestępstwie we właściwych organach;

Poprawka  34

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 20 – ustęp 1 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

1a. Państwa członkowskie propagują odbywanie przez ofiary przedprocesowych wizyt w sądach.

Uzasadnienie

Komisja uważa, że ofiary powinny móc skorzystać z przedprocesowych wizyt w sądach.

Poprawka  35

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 21 – ustęp 2 – litera c)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

c) wszystkie przesłuchania ofiary prowadzone są przez te same osoby, chyba że jest to sprzeczne z właściwym funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości;

c) wszystkie przesłuchania ofiary prowadzone są przez te same osoby, chyba że jest to sprzeczne z właściwym funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości oraz że w toku dochodzenia karnego ofiara wyrazi przeciwne życzenie;

Poprawka  36

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 21 – ustęp 2 – litera d)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

d) wszystkie przesłuchania ofiar przemocy seksualnej prowadzone są przez osobę tej samej płci.

d) wszystkie przesłuchania ofiar przemocy seksualnej prowadzone są przez osobę tej samej płci co ofiara, chyba że sama ofiara wyrazi inne życzenie.

Poprawka  37

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 23 – ustęp 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

1. Państwa członkowskie zapewniają, by organy sądowe mogły przyjmować w toku postępowania sądowego odpowiednie środki na rzecz ochrony prywatności i fotografii ofiar i członków ich rodzin.

1. Państwa członkowskie zapewniają przyjęcie właściwych środków, w szczególności w toku śledztwa, wnoszenia oskarżenia i postępowania sądowego, na rzecz ochrony prywatności i fotografii ofiar i członków ich rodzin.

Poprawka  38

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 23 – ustęp 1 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

1a. Państwa członkowskie dopilnowują, by wszystkie organy będące w kontakcie z ofiarami przyjęły przejrzyste standardy, zgodnie z którymi mogą one ujawnić stronie trzeciej informacje otrzymane od ofiary bądź jej dotyczące jedynie pod warunkiem, że ofiara wyraziła zgodę na takie ujawnienie lub że istnieje wymóg prawny bądź zgoda prawna, by to uczynić.

Poprawka  39

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 24 – ustęp 1

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

1. Państwa członkowskie zapewniają, by policja, prokuratorzy oraz personel sądowy otrzymali zarówno ogólne jak i specjalistyczne szkolenie na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami służące uwrażliwieniu ich na potrzeby ofiar oraz mające uświadomić im potrzeby ofiar oraz konieczność traktowania ich w sposób bezstronny, z szacunkiem i profesjonalnie.

1. Państwa członkowskie dopilnowują, by policja, prokuratorzy oraz personel sądowy zawsze otrzymywali zarówno ogólne, jak i specjalistyczne szkolenie na poziomie współmiernym do ich kontaktów z ofiarami, służące uwrażliwieniu ich na potrzeby ofiar oraz mające uświadomić im potrzeby ofiar oraz konieczność traktowania ich w sposób bezstronny, z szacunkiem i profesjonalnie.

Poprawka  40

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 24 – ustęp 2

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

2. Państwa członkowskie zapewniają sędziom dostęp zarówno do ogólnych jak i specjalistycznych szkoleń mających uświadomić im potrzeby ofiar oraz konieczność traktowania ich w sposób bezstronny, z szacunkiem i profesjonalnie.

2. Bez uszczerbku dla niezawisłości sądów i mając na uwadze różnice w organizacji sądownictwa w obrębie Unii, państwa członkowskie zapewniają sędziom dostęp zarówno do ogólnych, jak i specjalistycznych szkoleń mających uświadomić im potrzeby ofiar oraz potrzebę traktowania takich ofiar w sposób bezstronny, z szacunkiem i profesjonalnie, a także zachęcają sędziów do udziału w takich szkoleniach, w tym w miarę potrzeby w szkoleniach dodatkowych.

Poprawka  41

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 24 – ustęp 2 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

2a. Państwa członkowskie zawsze zapewniają adwokatom dostęp zarówno do ogólnych, jak i specjalistycznych szkoleń mających uwrażliwić ich na potrzeby ofiar oraz pomóc im traktować je w sposób bezstronny, z szacunkiem i profesjonalnie.

Poprawka  42

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 24 – ustęp 3

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

3. Państwa członkowskie podejmują środki na rzecz zagwarantowania, by osoby udzielające wsparcia ofiarom oraz świadczące usługi sprawiedliwości naprawczej otrzymały odpowiednie szkolenie na poziomie odpowiadającym ich kontaktom z ofiarami oraz przestrzegały norm zawodowych w celu zagwarantowania, by usługi takie były świadczone w sposób bezstronny, z szacunkiem i profesjonalnie.

3. Państwa członkowskie zawsze podejmują środki na rzecz zagwarantowania, by osoby udzielające wsparcia ofiarom oraz świadczące usługi sprawiedliwości naprawczej otrzymały odpowiednie szkolenie na poziomie współmiernym do ich kontaktów z ofiarami oraz przestrzegały norm zawodowych w celu zagwarantowania, by usługi takie były świadczone w sposób bezstronny, z szacunkiem i profesjonalnie.

Poprawka  43

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 25 – ustęp 2 b (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

2b. Państwa członkowskie dopilnowują, by ich ambasady i jednostki konsularne posiadały sprawnie zorganizowane mechanizmy łącznikowe z dostawcami usług na rzecz ofiar oraz z agencjami w państwach członkowskich, w których się znajdują, w celu szybkiego skierowania do nich ofiar.

Uzasadnienie

Kilku wyborców zaproponowało to rozwiązanie w sytuacjach, w których oni sami lub ich krewni padli ofiarą przestępstwa za granicą. Chodzi o lukę, którą należy usunąć w prawodawstwie.

Poprawka  44

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 25 – ustęp 2 c (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

2c. Państwa członkowskie dopilnowują, by ich prawo krajowe w zakresie repatriacji zwłok stosowało jednolitą procedurę i jednolite ramy czasowe, uwzględniające zarówno życzenia rodzin, jak i ich obyczaje religijne i tradycje kulturowe.

Uzasadnienie

Jest to powracający i stały problem rodzin ofiar przestępstw.

Poprawka  45

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 27 a (nowy)

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

Artykuł 27a

 

Sprawozdanie

 

1. Nie później niż po pięciu latach od dnia wejścia w życie niniejszej dyrektywy Komisja przedstawia sprawozdanie z jej wykonania.

 

2. W stosownych przypadkach sprawozdaniu temu będą towarzyszyć propozycje zmian niniejszej dyrektywy.

PROCEDURA

Tytuł

Normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw

Odsyłacze

COM(2011)0275 – C7-0127/2011 – 2011/0129(COD)

Komisje przedmiotowo właściwa

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

LIBE

7.6.2011

FEMM

7.6.2011

 

 

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii

      Data ogłoszenia na posiedzeniu

JURI

7.6.2011

 

 

 

Sprawozdawca(czyni) komisji opiniodawczej

       Data powołania

Antonio López-Istúriz White

20.6.2011

 

 

 

Art. 51 – Wspólne posiedzenia komisji

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

       

19.1.2012

Rozpatrzenie w komisji

10.10.2011

25.1.2012

 

 

Data przyjęcia

26.3.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

16

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Luigi Berlinguer, Sebastian Valentin Bodu, Françoise Castex, Christian Engström, Giuseppe Gargani, Klaus-Heiner Lehne, Antonio Masip Hidalgo, Bernhard Rapkay, Evelyn Regner, Dimitar Stoyanov, Alexandra Thein, Rainer Wieland, Cecilia Wikström

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Piotr Borys, Eva Lichtenberger

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Pablo Arias Echeverría

(1)

Wyrok z dnia 2 lutego 1989 r. w sprawie 186/87 Cowan przeciwko Trésor public, ust. 17.

(2)

Decyzja ramowa Rady z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym (2011/220/WSiSW), Dz.U. L 82 z dnia 22.3.2011, s. 1; sprawozdanie Komisji z dnia 20.4.2009, COM(2009)0166 wersja ostateczna; dyrektywa Rady 2004/80/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. odnosząca się do kompensaty dla ofiar przestępstw, Dz.U. L 261 z 6.8.2004, s. 15; sprawozdanie Komisji COM(2009)0170 wersja ostateczna.


PROCEDURA ()

Tytuł

Normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw

Odsyłacze

COM(2011)0275 – C7-0127/2011 – 2011/0129(COD)

Data przedstawienia w PE

18.5.2011

 

 

 

Komisje przedmiotowo właściwe

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

LIBE

7.6.2011

FEMM

7.6.2011

 

 

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

JURI

7.6.2011

 

 

 

Sprawozdawca(y)

       Data powołania

Teresa Jiménez-Becerril Barrio

12.7.2011

Antonyia Parvanova

12.7.2011

 

 

Art. 51 – Wspólne posiedzenia komisji

       Data ogłoszenia na posiedzeniu

       

19.1.2012

Rozpatrzenie w komisji

9.2.2012

20.3.2012

21.3.2012

30.5.2012

Data przyjęcia

10.7.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

79

1

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Jan Philipp Albrecht, Roberta Angelilli, Regina Bastos, Edit Bauer, Mario Borghezio, Rita Borsellino, Emine Bozkurt, Arkadiusz Tomasz Bratkowski, Simon Busuttil, Philip Claeys, Carlos Coelho, Ioan Enciu, Frank Engel, Cornelia Ernst, Edite Estrela, Monika Flašíková Beňová, Hélène Flautre, Kinga Gál, Iratxe García Pérez, Kinga Göncz, Nathalie Griesbeck, Sylvie Guillaume, Zita Gurmai, Mikael Gustafsson, Anna Hedh, Salvatore Iacolino, Sophia in ‘t Veld, Lívia Járóka, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Nicole Kiil-Nielsen, Timothy Kirkhope, Constance Le Grip, Juan Fernando López Aguilar, Baroness Sarah Ludford, Monica Luisa Macovei, Svetoslav Hristov Malinov, Véronique Mathieu, Anthea McIntyre, Louis Michel, Claude Moraes, Elisabeth Morin-Chartier, Siiri Oviir, Antigoni Papadopoulou, Georgios Papanikolaou, Antonyia Parvanova, Carmen Romero López, Judith Sargentini, Joanna Katarzyna Skrzydlewska, Renate Sommer, Rui Tavares, Britta Thomsen, Nils Torvalds, Kyriacos Triantaphyllides, Wim van de Camp, Axel Voss, Josef Weidenholzer, Cecilia Wikström, Anna Záborská, Tatjana Ždanoka, Auke Zijlstra

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Alexander Alvaro, Minodora Cliveti, Anna Maria Corazza Bildt, Cornelis de Jong, Leonidas Donskis, Dimitrios Droutsas, Lorenzo Fontana, Mariya Gabriel, Monika Hohlmeier, Stanimir Ilchev, Mojca Kleva, Ádám Kósa, Marek Henryk Migalski, Raül Romeva i Rueda, Kārlis Šadurskis, Marco Scurria, Salvador Sedó i Alabart, Bogusław Sonik, Michèle Striffler

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Nadja Hirsch, Elisabeth Morin-Chartier

Data złożenia

18.7.2012

Ostatnia aktualizacja: 31 sierpnia 2012Informacja prawna