Επιστροφή στη διαδικτυακή πύλη Europarl

Choisissez la langue de votre document :

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 95kWP 154k
11 Δεκεμβρίου 1997
PE 223.630/τελ. A4-0408/97
σχετικά με τις σέκτες στην Ευρωπαϊκή ¸νωση
Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων
Εισηγήτρια: η κ. Maria Berger
Με την από της 18ης Φεβρουαρίου 1997 επιστολή της, η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων ζήτησε την άδεια να υποβάλει έκθεση σχετικά με τις σέκτες στην Ευρωπαϊκή ¸νωση.
 A. ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ
 Β. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

 Με την από της 18ης Φεβρουαρίου 1997 επιστολή της, η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων ζήτησε την άδεια να υποβάλει έκθεση σχετικά με τις σέκτες στην Ευρωπαϊκή ¸νωση.

Κατά τη συνεδρίαση της 14ης Μαρτίου 1997, ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου ανακοίνωσε ότι η επιτροπή εξουσιοδοτήθηκε να συντάξει έκθεση επί του εν λόγω θέματος.

Κατά τη συνεδρίασή της στις 22 Απριλίου 1997, η επιτροπή όρισε εισηγήτρια την κ. Maria Berger.

Κατά τις συνεδριάσεις της στις 8 Ιουλίου 1997, 29 Σεπτεμβρίου 1997, 28 Οκτωβρίου 1997, 4 Νοεμβρίου 1997 και 8 Δεκεμβρίου 1997, η επιτροπή εξέτασε το σχέδιο έκθεσης.

Κατά την τελευταία ως άνω συνεδρίαση, η επιτροπή ενέκρινε την πρόταση ψηφίσματος με 15 ψήφους υπέρ, 7 ψήφους κατά και 3 αποχές.

Ήσαν παρόντες κατά την ψηφοφορία οι βουλευτές: d'Ancona, πρόεδρος; Reding, αντιπρόεδρος; Wiebenga, αντιπρόεδρος; Berger, εισηγήτρια; Bontempi, Caccavale (αναπλ. Schaffner), De Luca, Deprez, Ford, Goerens, Gomolka (αναπλ. Posselt), Hallam (αναπλ. Crawley σύμφωνα με το άρθρο 138 παρ. 2 του Κανονισμού), Λαμπρίας (αναπλ. Colombo Svevo), Lindperg, Marinho, Mohamed Ali, Nassauer, Oostlander (αναπλ. Cederschiöld), Pailler (αναπλ. Vinci), Pirker, Pradier, Schmid, G., Schulz, Van Lancker (αναπλ. Terron I Cusi) και Zimmermann.

Η έκθεση κατατέθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 1997.

Η προθεσμία για την κατάθεση τροπολογιών θα αναφέρεται στο σχέδιο ημερήσιας διάταξης της περιόδου συνόδου κατά την οποία θα εξετασθεί η έκθεση.


 A. ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

Ψήφισμα σχετικά με τις σέκτες στην Ευρωπαϊκή ¸νωση

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των Θεμελιωδών Ελευθεριών,

- έχοντας υπόψη τη δήλωση των Ηνωμένων Εθνών της 25ης Νοεμβρίου 1981 σχετικά με την κατάργηση κάθε μορφής μισαλλοδοξίας και διάκρισης λόγω θρησκεύματος ή πίστεως,

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα Δικαιώματα του Παιδιού,

- έχοντας υπόψη τη σύσταση της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης της 5ης Φεβρουαρίου 1992 σχετικά με τις σέκτες και τα νέα θρησκευτικά κινήματα,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της 20ής Δεκεμβρίου 1995 της Εξεταστικής Επιτροπής της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης σχετικά με τις σέκτες στη Γαλλία,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της 28ης Απριλίου 1997 της Εξεταστικής Επιτροπής του Βελγικού Κοινοβουλίου σχετικά με την καταπολέμηση των παρανόμων πρακτικών των σεκτών και των κινδύνων που εγκυμονούν οι πρακτικές αυτές για την κοινωνία και τα μεμονωμένα άτομα, ιδιαίτερα τους ανηλίκους,

- έχοντας υπόψη την προσωρινή έκθεση της Εξεταστικής Επιτροπής του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου σχετικά με τις σέκτες και τις ψυχο-ομάδες,

- έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή ¸νωση, ιδιαίτερα τον τίτλο VI, το άρθρο ΣΤ, το άρθρο 129Α, κλπ.,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 22ας Μαΐου 1984 σχετικά με κοινές ενέργειες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας όσον αφορά παραβιάσεις των νόμων εκ μέρους νέων οργανώσεων που δρουν κάτω από την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας(1),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 8ης Ιουλίου 1992 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Χάρτα των Δικαιωμάτων του Παιδιού(2),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 29ης Φεβρουαρίου 1996 σχετικά με τις σέκτες στην Ευρώπη(3),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 8ης Απριλίου 1997 σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου στην Ευρωπαϊκή ¸νωση(4),

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων (Α4-0408/97),

Α. εκτιμώντας ότι κατά την κοινή συνεδρίαση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων με τους εκπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων στις 21 Νοεμβρίου 1996 επιβεβαιώθηκαν και ενημερώθηκαν με νέα στοιχεία οι πληροφορίες που διέθετε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όταν εξέδωσε τα ψηφίσματά του της 22ας Μαΐου 1984 και της 29ης Φεβρουαρίου 1996 και πρότεινε ορισμένες συστάσεις για την ανάληψη δράσης,

Β. εκτιμώντας ότι, σύμφωνα με πληροφορίες του Συμβουλίου και της Επιτροπής, δεν ανελήφθη περαιτέρω δράση για την υλοποίηση των συστάσεων τις οποίες είχε απευθύνει το Κοινοβούλιο προς το Συμβούλιο και την Επιτροπή στα εν λόγω ψηφίσματά του,

Γ. εκτιμώντας ότι δεν έχει δοθεί νομικός ορισμός στην έννοια "σέκτα" και ότι στην έννοια αυτή δεν αποδίδεται καμία αξιολόγηση, όπως και στο ψήφισμα της 29ης Φεβρουαρίου 1996; εκτιμώντας επίσης ότι η κατάσταση στα κράτη μέλη όσον αφορά τη νομική αναγνώριση θρησκευτικών κοινοτήτων και σεκτών παρουσιάζει έντονες αποκλίσεις και ότι η σύσταση σέκτας ανήκει στις θεμελιώδεις ελευθερίες της θρησκείας, της συνείδησης, της έκφρασης, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε σύσταση για ανάληψη δράσης πρέπει να αφορά μόνον τις προβληματικές πτυχές και τους ενδεχόμενους κινδύνους που συνεπάγεται η δραστηριότητα ορισμένων σεκτών όταν θίγεται η σωματική και πνευματική ακεραιότητα ή η κοινωνική και οικονομική θέση ενός πολίτη και εκτιμώντας ότι παρόμοιες πρακτικές πρέπει να αποτελούν αντικείμενο παρέμβασης έναντι κάθε άλλου τύπου οργάνωσης είτε θρησκευτικού είτε μη θρησκευτικού χαρακτήρα,

Ε. εκτιμώντας ότι, για τους λόγους που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις Γ και Δ και λόγω της ταχείας εμφάνισης και εξαφάνισης ομάδων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν πρέπει να προχωρήσει στην κατάρτιση καταλόγου σεκτών,

ΣΤ. εκτιμώντας ότι οι συστάσεις προς τα κράτη μέλη, που διατυπώθηκαν στα προαναφερθέντα ψηφίσματα, είχαν ως αποτέλεσμα να εντατικοποιήσουν ορισμένα κράτη μέλη, παράλληλα με τις εσωτερικές εξελίξεις, τις εκστρατείες πληροφόρησης, ενημέρωσης και διαβούλευσης, ενώ τρία κράτη μέλη διενήργησαν και διενεργούν σε επίπεδο εθνικών κοινοβουλίων διεξοδικές έρευνες, τα αποτελέσματα των οποίων έχουν παρουσιασθεί σε εκθέσεις και σε μία προσωρινή έκθεση,

Ζ. εκτιμώντας ότι οι κρατικές αρχές μπορούν να θεωρήσουν ως προβληματική την εμφάνιση σεκτών μόνον εφόσον συνιστούν απειλή για τη δημόσια τάξη και/ή τα παραδοσιακά αστικά δικαιώματα του πολίτη, και ότι οι αντιπρόσωποι του λαού στα εθνικά κοινοβούλια των περισσοτέρων κρατών μελών θεωρούν την εμφάνιση και τις δραστηριότητες των σεκτών στο δικό τους κράτος μέλος ως άνευ σημασίας ή ανάξιες προβληματισμού,

Η. εκτιμώντας ότι μόνον ένα κράτος μέλος πραγματοποίησε αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση σχετικά με τη συμμετοχή σε σέκτες ή τη στενή σχέση με αυτές και ότι τα αριθμητικά στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, κινήθηκαν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, πράγμα το οποίο οδηγεί στο συμπέρασμα ότι και στα υπόλοιπα κράτη μέλη δεν θα συγκεντρώνονται πολύ περισσότερα στοιχεία,

Θ. εκτιμώντας ότι σε όλα τα κράτη μέλη αποδίδεται υψίστη σημασία στο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ελευθερίας της θρησκείας, της συνείδησης και της πίστης, της ελευθερίας του λόγου, καθώς και της ελευθερίας του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, και ότι η διευθέτηση συγκρούσεων με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελεί αρμοδιότητα του νομοθέτη και των δικαστηρίων,

Ι. εκτιμώντας ότι σε ορισμένα κράτη μέλη παρατηρείται η ανησυχητική τάση να απαγορεύεται η πρόσληψη ατόμων που αποτελούν μέλη σεκτών στις δημόσιες υπηρεσίες,

ΙΑ. εκτιμώντας ότι ο μεγαλύτερος αριθμός των κρατών μελών θεωρεί επαρκή τα υφιστάμενα νομικά μέσα και ότι στην κοινή συνεδρίαση απερρίφθη ομόφωνα η θέσπιση ειδικής νομοθεσίας κατά των σεκτών; εκτιμώντας επίσης ότι κατά την κοινή συνεδρίαση υπεγραμμίσθη ότι τα υφιστάμενα νομικά μέσα δεν χρησιμοποιούνται επαρκώς για την πάταξη εγκληματικών δραστηριοτήτων ή παραβιάσεων της κοινωνικής και φορολογικής νομοθεσίας,

ΙΒ. εκτιμώντας ότι η δύναμη έλξης που ασκούν οι σέκτες αποτελεί σύμπτωμα της μεγάλης κοινωνικής, ηθικής κρίσης καθώς και της κρίσης πολιτικής συνείδησης, και έγκειται στην επιθυμία του ανθρώπου να εξεύρει ένα νόημα και μια ερμηνεία στο φαινόμενο της ζωής, επιθυμία την οποία δεν μπορούν πλέον να ικανοποιήσουν η σημερινή επιστημονικοτεχνική κοινωνία με τον έντονο ατομικιστικό χαρακτήρα και τη διάβρωση του παραδοσιακού κοινωνικού ιστού που την διακρίνει, καθώς και οι παραδοσιακές εκκλησίες,

ΙΓ. εκτιμώντας ότι οι απαιτήσεις του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος δημιουργούν ευνοϊκό κλίμα για υπηρεσίες που βοηθούν τα άτομα να υπερνικήσουν τις προσωπικές τους αδυναμίες,

ΙΔ. εκτιμώντας ότι οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι που προέρχονται από ορισμένες σέκτες πλήττουν κυρίως μεμονωμένα άτομα, μεταξύ άλλων τους νέους, και ιδιαίτερα την ψυχική και φυσική τους ακεραιότητα, και μπορούν να υπονομεύσουν την κοινωνική και οικονομική τους θέση; εκτιμώντας επίσης ότι σήμερα, βάσει των πληροφοριών που διαθέτουμε, οι σέκτες δεν συνιστούν άμεση απειλή για τους κατοχυρωμένους σε όλα τα κράτη μέλη δημοκρατικούς θεσμούς και τις αρχές του κράτους δικαίου,

ΙΕ. επισημαίνοντας όμως τα τραγικά γεγονότα στα οποία ενέχονταν άμεσα σέκτες, και τα οποία συνέβησαν σε πολλές χώρες, και συγκεκριμένα στη Γαλλία, την Ελβετία, τον Καναδά και την Ιαπωνία, όπου υπήρξαν περιπτώσεις συλλογικών αυτοκτονιών ανδρών και γυναικών με τα παιδιά τους, και ότι δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τα γεγονότα αυτά,

ΙΣΤ. εκτιμώντας, ως εκ τούτου, ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην προστασία του ατόμου, καί υπο την ιδιότητά του ως καταναλωτή, μέσω της ενημέρωσης και της παροχής συμβουλών,

ΙΖ. εκτιμώντας ότι είναι αναγκαία η αντικειμενική ενημέρωση σχετικά με τις επικίνδυνες δραστηριότητες που αναπτύσσουν ορισμένες σέκτες, και ιδιαιτέρως στα σχολεία; εκτιμώντας επίσης ότι, σε αυτή την εκστρατεία πληροφόρησης, ενημέρωσης και διαβούλευσης, οι κρατικές υπηρεσίες ή οι υπηρεσίες που λαμβάνουν κρατική ενίσχυση πρέπει, σύμφωνα με τις επιταγές του εκάστοτε εθνικού συνταγματικού δικαίου, να μην υιοθετούν μεροληπτική πρακτική, ώστε να δίδεται η δυνατότητα στα μεμονωμένα άτομα, να ενημερώνονται πλήρως και να αποφασίζουν ελεύθερα, ενώ θα μεριμνούν ώστε να παρέχεται βοήθεια σε όσους επιθυμούν ενδεχομένως να αποχωρήσουν από σέκτες,

ΙΗ. εκτιμώντας ότι οι επί του θέματος αντιπαραθέσεις και κριτικές συζητήσεις σχετικά με τις διδασκαλίες, τις πεποιθήσεις και τις εφαρμοσμένες μεθόδους που αντιπροσωπεύουν οι σέκτες, εφόσον αυτές δεν είναι παράνομες, συνιστούν κοινωνική πρόκληση κυρίως για τις ανεγνωρισμένες εκκλησίες και θρησκευτικές κοινότητες, τα πολιτικά κόμματα και τις οργανώσεις για την οικογένεια, τη νεολαία και την προστασία του καταναλωτή; εκτιμώντας ότι, εάν η δράση των σεκτών έχει συνέπειες για ορισμένους οικονομικούς κλάδους και επιχειρήσεις, καλούνται επίσης να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό οι οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων,

ΙΘ. εκτιμώντας ότι προκειμένου οι κρατικές και ιδιωτικές υπηρεσίες να εκπληρώσουν το έργο της πληροφόρησης, ενημέρωσης και διαβούλευσης χρειάζονται διεθνή δικτύωση,

Κ. εκτιμώντας ότι ο ρόλος αυτός δεν μπορεί να αναληφθεί από τη EUROPOL, δεδομένου ότι ο τομέας αυτός δεν εμπίπτει στη γενική εντολή της, αντίθετα όμως η EUROPOL, στο πλαίσιο της σημερινής και εν πάση περιπτώσει διευρυμένης σύμφωνα με το άρθρο 2, παρ. 2 της Σύμβασης εντολής της, διαδραματίζει αποφασιστικό ρόλο στην καταπολέμηση των εγκληματικών δραστηριοτήτων,

ΚΑ. εκτιμώντας ότι λόγω της διαφορετικής βαρύτητας που αποδίδουν τα κράτη μέλη στο εν λόγω πρόβλημα και λόγω της έλλειψης προς το παρόν ποσοτικής και ποιοτικής βάσης για μία κοινή ευρωπαϊκή πολιτική δεν υφίσταται επι του παρόντος αποχρών λόγος για την σύσταση ειδικού φορέα της ΕΕ αρμόδιου για το πρόβλημα των σεκτών,

ΚΒ. εκτιμώντας ότι, όσον αφορά τις εμπορικές υπηρεσίες που προσφέρονται και από σέκτες στην καλούμενη "ψυχο-αγορά", οι καταναλωτές πρέπει να προστατεύονται από περιπτώσεις εκμετάλλευσης; εκτιμώντας επίσης, ότι υφίστανται ενδεχομένως κενά στην ευρωπαϊκή νομοθεσία περί προστασίας των καταναλωτών και ότι τα κενά αυτά πρέπει να εξετασθούν προσεκτικότερα και πρέπει, ενδεχομένως,να συμπληρωθούν οι υφιστάμενες νομικές διατάξεις,

ΚΓ. εκτιμώντας ότι η δικτύωση των δραστηριοτήτων των κρατών μελών όσον αφορά τα προβλήματα εκείνα τα οποία δεν εμπίπτουν στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών, θα μπορούσε να επιτευχθεί στο πλαίσιο της συνεργασίας σύμφωνα με τον τίτλο VI της Συνθήκης ΕΕ,

ΚΔ. εκτιμώντας ότι εξακολουθούν να εκφράζονται ανησυχίες διότι, σύμφωνα με πληροφορίες, οι δραστηριότητες των σεκτών και οι κίνδυνοι που εγκυμονούν αυτές οι δραστηριότητες αυξάνονται συνεχώς και, για το λόγο αυτό, είναι σκόπιμη και δικαιολογημένη η συλλογή ποσοτικών στοιχείων σε ευρωπαϊκή κλίμακα και η ενδελεχέστερη μελέτη αυτών των φαινομένων,

ΚΕ. εκτιμώντας ότι και οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν σήμερα ολοένα εντονότερα το πρόβλημα των σεκτών, και ότι, ως εκ τούτου, τα προαναφερθέντα μέτρα πρέπει να επεκταθούν και στις ΧΚΑΕ και να χορηγηθεί στις χώρες αυτές, στο πλαίσιο των προγραμμάτων PHARE και TACIS, βοήθεια, ώστε να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα αυτό κατά τρόπο που θα συνάδει με τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων,

1. υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και καλεί εκ νέου το Συμβούλιο και την Επιτροπή να αναλάβουν δράση σύμφωνα με τις συστάσεις που τους απηύθυνε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα ψηφίσματά του της 22ας Μαΐου 1984 και της 29ης Φεβρουαρίου 1996, δεδομένου ότι κατά την κοινή συνεδρίαση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων με τους εκπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων σχετικά με τις σέκτες στην Ευρώπη επιβεβαιώθηκαν και ενημερώθηκαν με νέα στοιχεία οι πληροφορίες που διέθετε το Κοινοβούλιο όταν εξέδωσε τα προαναφερθέντα ψηφίσματα; επιβεβαιώνει επίσης εκ νέου ότι η ελευθερία της θρησκείας και της συνείδησης, καθώς και η ελευθερία του λόγου, του συνεταιρίζεσθαι και του συνέρχεσθαι αποτελούν απαράβατα θεμελιώδη δικαιώματα σε ένα δημοκρατικό κράτος δικαίου;

2. καλεί τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να παρεμβαίνουν μόνον επί προβληματικών καταστάσεων που συνδέονται με τη δραστηριότητα ορισμένων σεκτών, εφόσον πλήττεται η σωματική και η πνευματική ακεραιότητα, ή ακόμη η κοινωνική και οικονομική θέση ενός πολίτη, ενώ, στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να αναλαμβάνεται δράση όταν παρόμοιες τακτικές ακολουθούνται και από άλλες θρησκευτικές ή μη οργανώσεις; στην περίπτωση τέτοιων παρεμβάσεων πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστά τα θεμελιώδη δικαιώματα του πολίτη;

3. ζητεί απο τα κράτη μέλη να επεξεργασθούν και να εφαρμόσουν σαφή κριτήρια και ελάχιστες προϋποθέσεις στην πολιτική χορήγησης ενισχύσεων και επιχορηγήσεων, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, ώστε να εξασφαλισθεί η σωστή χρησιμοποίηση των επιχορηγήσεων αυτών για την εξυπηρέτηση των νόμιμων στόχων τους, με την αυστηρή εφαρμογή όλων των νόμιμα καθορισμένων όρων;

4. καλεί τα κράτη μέλη να επιβάλλουν κυρώσεις κατά μελών σεκτών μόνο σε περίπτωση μεμονωμένων παράνομων δραστηριοτήτων;

5. καλεί τα κράτη μέλη, στα οποία υποβάλλονται αυξανόμενες καταγγελίες από ανεξάρτητους φορείς για ορισμένες ανεπιθύμητες ή επικίνδυνες δραστηριότητες σεκτών, να ξεκινήσουν αμερόληπτες εκστρατείες πληροφόρησης, ενημέρωσης και διαβούλευσης, ιδιαίτερα για τους νέους και τις οικογένειες, ώστε να διευκολύνουν το μεμονωμένο άτομο, αφού ενημερωθεί πλήρως, να αποφασίζει ελεύθερα, και να παράσχουν δομές στήριξης σε μέλη των σεκτών που επιθυμούν να αποχωρήσουν από τις σέκτες, καθώς και στις οικογένειές τους;

6. καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τις υφιστάμενες νομικές διατάξεις και τα νομικά μέσα και να εξετάσουν κατά πόσον υπάρχουν επαρκείς διατάξεις στους τομείς του συνεταιρικού, φορολογικού, κοινωνικού και ποινικού δικαίου ώστε να προστατεύονται οι πολίτες από παράνομες δραστηριότητες και να διασφαλισθεί ιδιαιτέρως ότι ανήλικοι των οποίων οι γονείς είναι μέλη σεκτών, δεν θα αποκλείονται από διατάξεις περί προστασίας των ανηλίκων, π.χ. διατάξεις που αφορούν την φροντίδα του παιδιού ή την υποχρέωση σχολικής φοίτησης; τονίζει όμως ότι δεν θεωρεί ενδεδειγμένη τη θέσπιση ειδικών διατάξεων κατά των σεκτών;

7. καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της για την προστασία των καταναλωτών, να εξετάσει εάν υφίσταται ανάγκη να προστατευθούν οι καταναλωτές από περιπτώσεις απάτης όσον αφορά τις εμπορικές υπηρεσίες που προσφέρονται και από σέκτες στην καλούμενη "ψυχο-αγορά" και εάν υφίστανται κενά στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών και τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να καλυφθούν άμεσα αυτά τα κενά;

8. καλεί το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να εξετάσουν με ποιό τρόπο μπορούν να χορηγηθούν ενισχύσεις, στο πλαίσιο του τίτλου VI της Συνθήκης ΕΕ, τις δραστηριότητες των εθνικών υπηρεσιών πληροφόρησης, ενημέρωσης και διαβούλευσης, οι οποίες χρήζουν διεθνούς συνεργασίας και εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων του τίτλου VI, ιδιαίτερα στον τομέα της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις ονομασίες, τις διασυνδέσεις και τις μεθόδους, καθώς και για την ανεύρεση εξαφανισθέντων;

9. καλεί την Επιτροπή, και την EUROSTAT, να προβούν στη συλλογή και έρευνα των ποσοτικών στοιχείων που αφορούν το φαινόμενο των σεκτών σε ευρωπαϊκή κλίμακα, συμπεριλαμβανομένων και των ΧΚΑΕ, και να καλέσει τα κράτη μέλη τα οποία δεν διαθέτουν στατιστικά στοιχεία να προβούν στη συλλογή τέτοιων δεδομένων;

10. καλεί τις ειδικευμένες στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ΜΚΟ να αναλάβουν και να υποστηρίξουν ενημερωτικές και συμβουλευτικές δράσεις ώστε να παρέχεται η δυνατότητα σε κάθε άτομο να μπορεί να αποφασίζει ελεύθερα για την ένταξή του σε μία σέκτα ή ένα νέο θρησκευτικό κίνημα, και να μπορεί σε κάθε περίπτωση να το εγκαταλείπει ελεύθερα εάν το επιθυμεί;

11. ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τις ΧΚΑΕ, στο πλαίσιο των προγραμμάτων PHARE και TACIS, ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις σέκτες κατά τρόπο που θα συνάδει με τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και να δημιουργήσουν όργανα πληροφόρησης, ενημέρωσης και διαβούλευσης;

12. δεν θεωρεί, πέραν τούτου, επιβεβλημένη ούτε δικαιολογημένη την θέσπιση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής κατά των σεκτών ούτε τη δημιουργία ειδικής ευρωπαϊκής υπηρεσίας;

13. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών, καθώς και στο Συμβούλιο της Ευρώπης.

(1)ΕΕ C 172 της 02.07.1984, σελ. 41
(2)ΕΕ C 241 της 21.09.1992, σελ. 67
(3)ΕΕ C 078 της 18.03.1996, σελ. 31
(4)ΕΕ C 132 της 28.04.1997, σελ. 31


 Β. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Εισαγωγή

Στο ψήφισμά του της 29ης Φεβρουαρίου 1996 σχετικά με τις σέκτες στην Ευρώπη(1), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέθεσε στην Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων να προτείνει στις αντίστοιχες επιτροπές των εθνικών κοινοβουλίων η προσεχής κοινή συνεδρίασή τους να αφιερωθεί στο θέμα των σεκτών και τα συμπεράσματα της συνεδρίασης αυτής να υποβληθούν στην Ολομέλεια υπό τη μορφή εκθέσεως. Με την παρούσα έκθεση η επιτροπή ανταποκρίνεται στο έργο που της ανατέθηκε.

Η Ολομέλεια ανέθεσε στην Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων να εξάρει κατά την κοινή συνεδρίαση την εξέταση των ακολούθων τομέων:

- ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την οργάνωση, τις μεθόδους εργασίας και τη συμπεριφορά των σεκτών σε κάθε κράτος μέλος,

- επιλογή των βελτίστων μεθόδων για τον περιορισμό ανεπιθύμητων δραστηριοτήτων των σεκτών αυτών, καθώς και ανάπτυξη στρατηγικών για την ενημέρωση του πληθυσμού.

Η αναλυτική παρουσίαση των εισηγήσεων κατά την κοινή συνεδρίαση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με εκπροσώπους των αντιστοίχων επιτροπών των εθνικών κοινοβουλίων, η οποία έλαβε χώρα στις 21 Νοεμβρίου 1996 στις Βρυξέλλες, επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση ως έγγραφο εργασίας. Συμπληρωματικές πληροφορίες παρέχονται σε δεύτερο έγγραφο εργασίας που συνετάχθη από τη γραμματεία της επιτροπής.

Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης τα αποτελέσματα μπορούν να συνοψισθούν ως ακολούθως:

Ορισμός της έννοιας "σέκτα"

Όπως επισημάνθηκε σε προηγούμενες συζητήσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η χρησιμοποίηση του όρου "σέκτα" δημιουργεί αβεβαιότητες και διαφωνίες. Και τούτο διότι σε ορισμένα κράτη μέλη ή σε ορισμένες επίσημες γλώσσες της ¸νωσης ο όρος αυτός έχει αρνητικό περιεχόμενο και θεωρείται ότι ισοδυναμεί με διάκριση εφόσον δεν γίνονται διαφοροποιήσεις. Στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 22ας Μαΐου 1984(2) γίνεται λόγος για νέες οργανώσεις που κινούνται κάτω από την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας. Κατά την κοινή συνεδρίαση προτάθηκε η εναλλακτική ή συμπληρωματική χρησιμοποίηση του όρου "νέα θρησκευτικά κινήματα", όρος, όμως, ο οποίος, κατά την άποψη των συμμετεχόντων, ενέχει επίσης διάκριση. Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο ονομάζει την Εξεταστική του Επιτροπή ως αρμόδια για τις "καλούμενες σέκτες και ψυχοομάδες". Η Εξεταστική Επιτροπή της Βελγικής Βουλής των Αντιπροσώπων της 28ης Απριλίου 1997 κάνει διάκριση μεταξύ σεκτών "stricto sensu", επιβλαβών οργανώσεων-σεκτών και παράνομων οργανώσεων οι οποίες εμφανίζονται ως σέκτες. Η έκθεση της Εξεταστικής Επιτροπής της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης της 20ής Δεκεμβρίου 1995 χρησιμοποιεί τον όρο "σέκτα" ακολουθώντας την πρακτική των γαλλικών υπηρεσιών πληροφοριών για κάθε οργάνωση, στην οποία βρίσκει εφαρμογή ένα τουλάχιστον από τα δέκα "κριτήρια κινδύνου". Όπως ακριβώς στην καθημερινή γλώσσα δεν υπάρχει σαφής ορισμός της έννοιας "σέκτα", και οι εθνικές νομοθεσίες δεν περιέχουν νομικό ορισμό της έννοιας. Ακολουθώντας το κείμενο του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 29ης Φεβρουαρίου 1996 χρησιμοποιείται στη συνέχεια μόνον ο όρος "σέκτα", δεδομένου ότι ο όρος αυτός στο εν λόγω ψήφισμα δεν χρησιμοποιείται με πρόθεση διάκρισης, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην παρούσα έκθεση. Εν πάση περιπτώσει δεν πρόκειται να εξαχθούν συμπεράσματα τα οποία βασίζονται μόνο στον όρο "σέκτα".

Συνταγματική θέση

Όλα τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις συνταγματικές τους παραδόσεις, αποδίδουν μεγάλη σημασία στην ελευθερία της θρησκείας, της συνείδησης και της πίστης, στην ελευθερία του λόγου, καθώς και στην ελευθερία του συνέρχεσθαι και τουσυνεταιρίζεσθαι. Οι νομοθετικές αρχές δεν μπορούν να περιορίσουν καθόλου (π.χ. Σουηδία) ή μόνο υπό ορισμένους όρους το θεμελιώδες δικαίωμα της ελευθερίας της θρησκείας. Αντίθετα, σε κανένα κράτος μέλος δεν εξαιρούνται από την εφαρμογή των γενικών νόμων θρησκευτικές κοινότητες, εκκλησίες και σέκτες, καθώς και τα μέλη τους ούτε αποδίδεται σε άλλα θεμελιώδη δικαιώματα (π.χ. προστασία της προσωπικής ελευθερίας και της σωματικής ακεραιότητας) ή σε άλλες συνταγματικές αξίες υποδεέστερη θέση σε σχέση με την ελευθερία της θρησκείας. Το ερώτημα ποιές θρησκευτικές ομάδες μπορούν να επικαλεσθούν το δικαίωμα της ελευθερίας της θρησκείας, καθώς και οι διευθετήσεις συγκρούσεων σε θέματα θεμελιωδών δικαιωμάτων, αποτελούν αρμοδιότητα των δικαστηρίων.

Μορφές οργάνωσης

Ορισμένα κράτη μέλη αναγνωρίζουν για θρησκευτικές κοινότητες, οι οποίες πληρούν ορισμένα κριτήρια, ένα ιδιαίτερο νομικό καθεστώς, το οποίο προβλέπει διάφορα ειδικά δικαιώματα (π.χ. εσωτερική αυτονομία, φορολογικές διευκολύνσεις, δικαίωμα επιβολής φόρου, μάθημα θρησκευτικών σε δημόσια σχολεία, δικαίωμα συγκρότησης σχολείων με ή χωρίς κρατική υποστήριξη, διατήρηση δημόσιου μητρώου κλπ.) (πρβλ. σχετικά το έγγραφο εργασίας της Γενικής Διεύθυνσης IV). Οι ομάδες εκείνες, για τις οποίες δεν αναγνωρίζεται αυτό το ιδιαίτερο καθεστώς ή των οποίων οι εθνικές νομοθεσίες δεν αναγνωρίζουν αυτό το ειδικό καθεστώς, οργανώνονται κατά κανόνα ως ενώσεις, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις -εφόσον τούτο προβλέπεται από τις εθνικές νομοθεσίες- επιδιώκουν το καθεστώς της κοινωφελούς, μη κερδοσκοπικής (sans but lucratif) ένωσης ή παρόμοιες διαρθρώσεις. Μέσα σε αυτό το γενικό νομικό πλαίσιο οι οργανώσεις είναι ελεύθερες να καθορίσουν την εσωτερική τους διάρθρωση. Στη σχετική βιβλιογραφία καθώς επίσης και στην έκθεση της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης αναγνωρίζεται ως βασικό χαρακτηριστικό των σεκτών η αυστηρή ιεραρχική διάρθρωση. Μεγαλύτερες οργανώσεις, όπως π.χ. η Scientology ή το κίνημα ενοποίησης ("MunBewegung") αποτελούνται από ένα περίπλοκο δίκτυο βοηθητικών οργανώσεων με ειδικές αρμοδιότητες.

Οι εκπρόσωποι των εθνικών κοινοβουλίων έδωσαν τα ακόλουθα στοιχεία όσον αφορά το είδος, τον αριθμό και το βαθμό εξάπλωσης των σεκτών, τα οποία όμως λόγω της αβέβαιης κατάστασης των δεδομένων σε όλα τα κράτη μέλη (π.χ. στοιχεία που έδωσαν οι ίδιες οι σέκτες) και λόγω της διαφορετικής ερμηνείας της έννοιας "σέκτα" μπορούν να θεωρηθούν μόνο ως δείγματα για το μέγεθος του υπό συζήτηση φαινομένου:

Ελλάδα: δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία, δεν αντιμετωπίζονται αξιόλογα προβλήματα με σέκτες, ως μόνη γνωστή σέκτα αναφέρονται οι μάρτυρες του Ιεχωβά.

Σουηδία: δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία.

Πορτογαλία: δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία, δεν αντιμετωπίζονται αξιόλογες δυσκολίες, πρόσφατα μία σέκτα προερχόμενη από την Βραζιλία προκάλεσε την προσοχή της κοινής γνώμης.

Αυστρία: 50.000 άνθρωποι είναι μέλη μιάς σέκτας, ενώ 200.000 πολίτες υπολογίζεται ότι έχουν σχέση με τέτοια κινήματα.

Κάτω Χώρες: δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία, ενώ σε έκθεση του 1984 εξάγεται το συμπέρασμα ότι δεν αντιμετωπίζονται σημαντικές δυσκολίες.

Ιταλία: υπάρχουν 400 "νέα θρησκευτικά κινήματα", με τα οποία συνδέονται 60.000 πολίτες, ενώ ως μεγαλύτερη θρησκευτική ομάδα αναφέρονται οι μάρτυρες του Ιεχωβά.

Ηνωμένο Βασίλειο: δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία, το πρόβλημα των σεκτών δεν θεωρείται σοβαρό, ενώ διεξάγεται έρευνα σχετικά με την επιρροή των Freimaurer στην πολιτική και το δίκαιο.

Ισπανία: υπάρχουν 40-50 σέκτες, δεν είναι γνωστός ο αριθμός των μελών τους. Ωστόσο σε πρόσφατη δημοσίευση(3) αναφέρονται 300-600 σέκτες με 150.000 - 300.000 οπαδούς. Στην έκθεση επιτροπής του Κογκρέσου επισημαίνεται ότι 700.000 νέοι συνδέονται με σέκτες.

Γερμανία: δεν υπάρχουν συγκεκριμένα αριθμητικά στοιχεία, οι σέκτες όμως εξαπλώνονται συνεχώς. Σύμφωνα με αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση(4) που πραγματοποίησε η Εξεταστική Επιτροπή του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου, 820.000 άτομα ανήκουν ή πρόσκεινται σε νέα θρησκευτικά ή φιλοσοφικά κινήματα. Δεδομένου όμως ότι δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τα ονόματα των ομάδων, στις οποίες ανήκουν ή πρόσκεινται τα ερωτηθέντα άτομα, δεν ήταν δυνατόν να δοθούν στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των μελών των επί μέρους ομάδων. Η Εξεταστική Επιτροπή απεφάσισε να μην προβεί σε ταξινόμηση των ομάδων βάσει στοιχείων που έδωσαν οι ίδιες οι ομάδες. Εκτός από την παλαιότερη ή νυν συμμετοχή ή διασύνδεση με τέτοιες ομάδες, 1,7% των ερωτηθέντων ήδη μιά φορά στη ζωή τους επεσκέφθησαν εκδηλώσεις νέων θρησκευτικών ή φιλοσοφικών κινημάτων ή συμμετείχαν σε δραστηριότητές τους, π.χ. διαλογισμό, πνευματικές ασκήσεις, συμβουλευτικές ομάδας κλπ. Εάν υπολογίσει κανείς το ποσοστό αυτό στο σύνολο του πληθυσμού προκύπτει ένας αριθμός 1.172.000 ατόμων. Χαρακτηριστικά στοιχεία της κοινωνικής υποδομής των ατόμων που συμμετέχουν συχνότερα σε τέτοιες ομάδες: εκπαίδευση ανωτέρου επιπέδου, δημόσιοι και ιδιωτικοί υπάλληλοι, άτομα με υψηλά εισοδήματα, καθώς και άτομα με εισόδημα κάτω των 3.000 γερμανικών μάρκων, άτομα που ζουν μόνα τους ή μεγαλώνουν μόνα τους παιδιά, μεσήλικες, καθώς και κάτοικοι μεγάλων πόλεων.

Δανία: εκτός από τις 11 ανεγνωρισμένες θρησκευτικές κοινότητες υπάρχουν ακόμη 36 θρησκευτικές κοινότητες οι οποίες έχουν την άδεια να πραγματοποιούν θρησκευτικές τελετές, ενώ δεν έχει διαπιστωθεί πρόσφατα σημαντική αύξηση του αριθμού των σεκτών.

Βέλγιο: υπάρχουν 150 σέκτες, οι οποίες "πρέπει να παρακολουθούνται", δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των μελών τους και τις τάσεις τους.

Γαλλία: δεν συμμετείχε αντιπρόσωπος του εθνικού κοινοβουλίου; από την επισυναπτόμενη στην έκθεση της συνεδρίασης συνοπτική παρουσίαση της έκθεσης της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης της 20ής Δεκεμβρίου 1995 επισημαίνονται τα ακόλουθα στοιχεία: η υπηρεσία πληροφοριών εντόπισε 172 σέκτες που πληρούν τα απαιτούμενα κριτήρια(πβλ. ανωτέρω). Ο αριθμός αυτός αφορά τις κεντρικές οργανώσεις, εάν συνυπολογίσει κανείς και τις επιμέρους οργανώσεις τότε ο αριθμός αυτός φθάνει στα 800. Ο αριθμός των οπαδών φθάνει περίπου τους 160.000, ενώ ο αριθμός των προσκειμένων στις οργανώσεις στους 100.000.

Η Φινλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία δεν εκπροσωπήθησαν στην κοινή συνεδρίαση.

Μέθοδοι εργασίας και συμπεριφορά των σεκτών

Οι απόψεις που διατυπώθηκαν από τους εκπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων κατά τη κοινή συνεδρίαση, καθώς και εκείνες που επισημαίνονται στις εκθέσεις των τριών εθνικών κοινοβουλίων, επιβεβαιώνουν κυρίως τις πληροφορίες που είχε στη διάθεσή του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την έκδοση των ψηφισμάτων του το 1984 και το 1996. Ως προβληματικές επισημαίνονται μεταξύ των άλλων και οι ακόλουθες συμπεριφορές:

- οικονομική εκμετάλλευση των μελών με εξαιρετικά υψηλές τιμές για μαθήματα, διδακτικό υλικό, διάγνωση και θεραπεία; πίεση για χορήγηση εισφορών,

- επιθετικός τρόπος απόκτησης οπαδών,

- φυσική και ψυχική παραμέληση εξηρτημένων ατόμων,

- παραβίαση των νομικών διατάξεων που αφορούν την εργασία και την κοινωνική ασφάλιση των συνεργατών τους,

- μη αμειβόμενες ή εξαιρετικά χαμηλά αμειβόμενες σχέσεις εργασίας,

- απόσπαση των ατόμων από το οικογενειακό, κοινωνικό και επαγγελματικό τους περιβάλλον,

- άρνηση να υποβληθούν σε παραδοσιακές θεραπευτικές μεθόδους και μεταγγίσεις αίματος οι ίδιοι και τα ανήλικα παιδιά,

- εφαρμογή ψυχο-τεχνικών και μεθόδων ψυχικής εξάρτησης,

- εγκλεισμός των παιδιών και των νέων σε δικά τους νηπιαγωγεία και σχολεία,

- επιδίωξη κυρίως οικονομικών ή πολιτικών συμφερόντων υπό την κάλυψη της θρησκείας, της παροχής βοήθειας για ζωή και ανάπτυξη κλπ.,

- διείσδυση σε κρατικές δομές και υπονόμευσή τους,

- διείσδυση και επιρροή επιχειρήσεων,

- δίωξη κριτικών και μελών που έχουν αποσικιρτήσει.

Πρέπει να επισημανθεί ότι οι κατηγορίες αυτές πρέπει να αξιολογούνται με διαφορετικό τρόπο. Ενώ π.χ. υπάρχει εμφανώς πρόβλημα με τις μεταγγίσεις αίματος στους μάρτυρες του Ιεχωβά και τα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει νομικά μέσα για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό, η κατηγορία π.χ. των ψυχο-τεχνικών ή της υπονόμευσης κρατικών δομών πρέπει να αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη προσοχή. Η προσωρινή έκθεση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου εκφράζει επιφυλάξεις όσον αφορά τη σημασία των καλουμένων ψυχο-τεχνικών.

"Πολύ σημαντικότερο είναι να διαγνωσθεί το πλέγμα των ψυχικών και υλικών εξαρτήσεων, του αυτοαναγκασμού και της έξωθεν καθοδήγησης και των επαπειλούμενων κυρώσεων. Οι παράγοντες αυτοί πρέπει να εξετασθούν στην αμοιβαία τους αλληλεπίδραση"(5).

Η επανειλημμένως διατυπούμενη κατηγορία, ιδιαίτερα κατά της Scientology, για διείσδυση και υπονόμευση των κρατικών οργάνων δεν μπορεί να στηριχθεί ούτε και με τις νέες δημοσιεύσεις(6). Οι αναφερόμενες εκεί στρατηγικές φαίνονται εξαιρετικά ερασιτεχνικές και ακίνδυνες, όταν συγκρίνονται με μία θεμελιωμένη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

Όσον αφορά τις σέκτες, ως σαφώς εγκληματικές δράσεις τους αναφέρονται συχνά οι ακόλουθες: σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών, λαθρεμπόριο ναρκωτικών και σωματεμπορία, παράνομη εξάσκηση ιατρικών επαγγελμάτων, νομιμοποίηση χρήματος που προέρχεται από παράνομες δραστηριότητες, φοροδιαφυγή, υποκίνηση σε αυτοκτονία.

Μέθοδοι για τον περιορισμό ανεπιθύμητων δραστηριοτήτων

Στρατηγικές για την ενημέρωση του πληθυσμού

Οι προτάσεις που διατυπώθηκαν κατά την κοινή συνεδρίαση αντικατοπτρίζουν την διαφορετική κατάσταση που επικρατεί στα επιμέρους κράτη μέλη. Σε τρία κράτη μέλη (Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο) λόγω ορισμένων γεγονότων και υπό το φως του δημοσίου διαλόγου το πρόβλημα εθεωρείτο και θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό με αποτέλεσμα να διεξαχθούν και να διεξάγονται διεξοδικές κοινοβουλευτικές έρευνες και διαβουλεύσεις. Οι υποβληθείσες εκθέσεις, καθώς και οι εκπρόσωποι των εθνικών κοινοβουλίων στην κοινή συνεδρίαση, επισημαίνουν την κεντρική σημασία που αποδίδεται στην εντατική ενημέρωση του πληθυσμού γενικά και ειδικότερα των νέων και των αρμοδίων αρχών (κέντρων για τους νέους, διδασκάλων, δικαστών, εισαγγελέων, οικονομικών αρχών, αρχών αρμοδίων για ενώσεις και συνδικαλιστικές οργανώσεις κλπ.). Στην περίπτωση που αναλάβουν το έργο ενημέρωσης οι ίδιες οι κρατικές οργανώσεις ή ιδιωτικοί φορείς χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους, τότε το εθνικό συνταγματικό δίκαιο ή η εθνική συνταγματική παράδοση μπορεί να απαιτήσουν από το κράτος να τηρήσει ουδέτερη στάση όσον αφορά την αξιολόγηση των θρησκευτικών περιεχομένων και να μην λαμβάνει θέση στον ανταγωνισμό των θρησκειών και των άλλων περί σωτηρίας διδασκαλιών(7). Σύμφωνα με τις προκείμενες εκθέσεις έχουν αναληφθεί κρατικές δράσεις ενημέρωσης των πολιτών στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Αυστρία. Στη Σουηδία και το Βέλγιο τα εθνικά κοινοβούλια έχουν καταθέσει σχετικές προτάσεις.

Προκειμένου να ικανοποιηθούν με καλύτερο και αντικειμενικότερο τρόπο οι ανάγκες ενημέρωσης, σχεδόν όλοι οι εκπρόσωποι των εθνικών κοινοβουλίων, τα συμμετέχοντα μέλη της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων, καθώς και οι εμπειρογνώμονες από τα εθνικά κοινοβούλια ζήτησαν την εντατικότερη συλλογή και έρευνα πληροφοριών και την καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών σε διεθνές επίπεδο. ´Οπως φαίνεται από τα αριθμητικά στοιχεία που διαθέτουν τα επί μέρους κράτη μέλη, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχουν επιστημονικά αξιόπιστα ποσοτικά δεδομένα, π.χ. σχετικά με τον αριθμό των υφισταμένων σεκτών, τον αριθμό των μελών και την διάρθρωσή τους. Τονίσθηκε η ανάγκη διεθνοποίησης της ανταλλαγής πληροφοριών κυρίως σε σχέση με την εσωτερική οργάνωση (π.χ. ποιές ειδικές οργανώσεις ανήκουν σε ποιά ομάδα), τις από χώρα σε χώρα συχνά διαφέρουσες ονομασίες, τις διεθνείς διακλαδώσεις και τις τυπικές μεθόδους εργασίας και τρόπους συμπεριφοράς. Όσον αφορά τον φορέα για αυτή την ανταλλαγή πληροφοριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την κεντρική υπηρεσία για τη διεθνή συνεργασία διατυπώθηκαν κατά την κοινή συνεδρίαση οι ακόλουθες προτάσεις:

- δημιουργία ευρωπαϊκής τράπεζας δεδομένων χωρίς να καθορίζεται ο φορέας,

- δημιουργία τράπεζας δεδομένων υπό την αιγίδα της EUROPOL,

- σύσταση ευρωπαϊκής συντονιστικής υπηρεσίας,

- σύσταση ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου,

- ανάπτυξη των εθνικών υπηρεσιών πληροφοριών και βελτίωση της δικτύωσής τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ορισμένοι εκπρόσωποι απέρριψαν ρητά τη δημιουργία νέων ευρωπαϊκών φορέων. ´Αλλοι τόνισαν ότι η EUROPOL πρέπει να είναι αρμόδια σε περιπτώσεις σαφώς εγκληματικών δράσεων, οι οποίες εμπίπτουν στη σημερινή ή την εν πάση περιπτώσει διευρυμένη σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 2 της Σύμβασης, εντολή της EUROPOL.

´Οπως ακριβώς στην πολιτική και κοινωνική συζήτηση η έλλειψη αξιόπιστων ποσοτικών στοιχείων οδηγεί στην υπερεκτίμηση ή στην υποτίμηση του προβλήματος των σεκτών, έτσι ακριβώς και η έλλειψη ποιοτικής έρευνας οδηγεί σε εσφαλμένες εκτιμήσεις. Η προσωρινή έκθεση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου εξετάζει ακριβέστερα αυτά τα κενά στις πληροφορίες και στην έρευνα και θεωρεί ότι τα κενά αυτά εντοπίζονται κυρίως στους τομείς της παιδαγωγικής και ψυχολογικής έρευνας για τα παιδιά και τους νέους στις σέκτες και στην έρευνα των αποτελεσμάτων που έχουν οι ψυχολογικές και κοινωνικοψυχολογικές τεχνικές στην συμπεριφορά του ατόμου.

Διαβουλεύσεις

Επισημάνθηκε πολλές φορές ότι είναι ευχής έργον, εκτός από τις πληροφορίες και την ενημέρωση, να παρέχονται συγκεκριμένες συμβουλές και βοήθεια στα άτομα εκείνα τα οποία επιθυμούν να αποχωρήσουν από τις σέκτες, καθώς και στα μέλη της οικογένειάς τους. Τούτο όμως θεωρείται ότι πρέπει να εκτελεσθεί σε εθνικό επίπεδο.

Νομικά μέσα

Γενική διαπίστωση ήταν ότι οι επιμέρους εθνικές νομοθεσίες παρέχουν επαρκή μέσα κατά της παράνομης δράσης των σεκτών. Απερρίφθη η ιδέα θέσπισης ειδικής νομοθεσίας κατά των σεκτών. Λόγω του ιδιαίτερου χαρακτήρα των σεκτών προκύπτουν ορισμένες φορές προβλήματα κατά την εφαρμογή και την επιβολή των γενικών νομικών διατάξεων, τα προβλήματα αυτά όμως θα μπορούσαν να επιλυθούν με βελτιωμένη συνεργασία και καλύτερη ενημέρωση όλων των εμπλεκομένων φορέων, καθώς και με την ακριβέστερη εφαρμογή των υφισταμένων διατάξεων. ´Οπως καθίσταται σαφές ιδιαίτερα από τη γερμανική νομολογία και την έκθεση της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης, πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα ώστε να επιλέγεται μία μορφή οργάνωσης που θα εξυπηρετεί τον πραγματικό σκοπό, πρέπει να ζητούνται ακριβή στοιχεία σχετικά με τους σκοπούς και τα μέσα μιάς οργάνωσης και τα στοιχεία πρέπει να ελέγχονται συνεχώς. Σε ποινικές και αστικές δίκες συχνά αναγνωρίζεται μόνον η ενοχή και η ευθύνη του ατόμου, δεν ερευνάται όμως η σχέση με δραστηριότητες που έχουν οργανωθεί από σέκτες. Στην κοινή συνεδρίαση μόνον οι εκπρόσωποι της Βελγικής Βουλής των Αντιπροσώπων υπέβαλαν προς συζήτηση προτάσεις για την διεύρυνση του πεδίου των αξιόποινων πράξεων στην βελγική νομοθεσία.

Το ισχύον δίκαιο περί προστασίας των καταναλωτών μπορεί μεν σε πολλές περιπτώσεις να εφαρμοσθεί και στις σχέσεις σεκτών με τους πελάτες τους, υπάρχει όμως και στο σημείο αυτό το μεγαλύτερο κενό της νομοθεσίας όσον αφορά τη λεγόμενη "ψυχο-αγορά". Η κάλυψη αυτού του κενού υπαγορεύεται κυρίως όχι λόγω των σεκτών που δρούν στην εν λόγω αγορά, - στην αγορά αυτή υπερέχουν άλλοι προμηθευτές υπηρεσιών - , τούτο θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη προστασία των καταναλωτών από ορισμένες δραστηριότητες που έχουν σχέση με τις σέκτες και είναι εξαιρετικά προβληματικές. Σύμφωνα με τις πρώτες διαπιστώσεις της Εξεταστικής Επιτροπής του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου σχετικά με την αναπτυσσόμενη "ψυχο-αγορά" υπάρχουν εν τω μεταξύ περίπου χίλιες μέθοδοι, τεχνικές και διαδικασίες. Σύμφωνα με υπολογισμούς ο ετήσιος κύκλος εργασιών ανέρχεται σε 18 δισεκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Η έκδοση 40 μεγάλων σχετικών περιοδικών συμποσούται σε 2,9 εκατομμύρια. Ο αριθμός των προμηθευτών υπηρεσιών στον τομέα της ψυχο-αγοράς φθάνει τους 10.000 - 20.000; πολύ υψηλότερος σε σύγκριση με τον αριθμό των εγκατεστημένων νευρολόγων, ψυχιάτρων και ψυχοθεραπευτών(8). Η ζήτηση υπηρεσιών όπου παρέχονται συμβουλές ή βοήθεια για την αντιμετώπιση της ζωής είναι πολύ υψηλή. ´Οσοι ζητούν βοήθεια δεν μπορούν να έχουν πλέον γενική εικόνα ούτε να ελέγξουν τις προσφερόμενες θεραπείες και τις προσομοιάζουσες με θεραπεία διαδικασίες και τεχνικές. Δεν διασφαλίζεται ότι θα γίνει σεβαστό το αίτημα του καταναλωτή για τήρηση επαγγελματικών προδιαγραφών και την προστασία από τεχνικές εκμετάλλευσης και από ακατάλληλους όρους συμβολαίων.

Αντιδράσεις του Συμβουλίου και της Επιτροπής

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στα ψηφίσματά του της 22ας Μαΐου 1984 και της 29ης Φεβρουαρίου 1996, κάλεσε το Συμβούλιο και την Επιτροπή να λάβουν διάφορα μέτρα. Από τις απαντήσεις σε ερωτηματολόγιο που εστάλη κατά την εκπόνηση της παρούσας έκθεσης προκύπτει ότι ούτε το Συμβούλιο ούτε η Επιτροπή ακολούθησαν τις συστάσεις του Κοινοβουλίου.

Το Συμβούλιο και η Επιτροπή εκλήθησαν να αναφέρουν γραπτώς ποιά συγκεκριμένα βήματα έχουν επιτελέσει, για να ικανοποιήσουν τα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στην απάντησή της η Επιτροπή έλαβε μόνον θέση επί ενός θιγομένου θέματος; δεν αναφέρονται συγκεκριμένα μέτρα. Στην απάντησή του το Συμβούλιο επισημαίνει τις απόψεις που διατύπωσε ο Πρόεδρος του Συμβουλίου στο πλαίσιο της συζήτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 28 Φεβρουαρίου 1996, στην οποία ανακοινώθηκαν διάφορες δραστηριότητες. ´Οπως φαίνεται όμως από τότε δεν έχει αναληφθεί περαιτέρω δράση.

Σέκτες στις ΧΚΑΕ

Τόσο κατά την κοινή συνεδρίαση όσο και στην σχετική βιβλιογραφία επισημαίνεται ότι στις ΧΚΑΕ παρατηρείται σημαντική αύξηση των σεκτών και ότι οι κρατικές αρχές είναι εξαιρετικά επιβαρυμένες με την αντιμετώπιση του νέου για τις αρχές αυτές προβλήματος. Ωστόσο δεν κατέστη δυνατόν να εξευρεθούν πιό συγκεκριμένες πληροφορίες για τις εν λόγω χώρες.

(1)ΕΕ C 078 της 18.03.1996, σελ. 31
(2)ΕΕ C 172 της 12.07.1984, σελ. 41
(3)Temas para el Debate, 32, 1997
(4)Προσωρινή έκθεση της Εξεταστικής Επιτροπής: "Σέκτες και Ψυχο-ομάδες", Γερμανικό Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, Συλλογή 1⅜170 του Ιουλίου 1997, σελ. 33 και εξής
(5)Προσωρινή έκθεση, σελ. 31
(6)Caberta/Träger, Scientology greift an (1997).
(7)Πβλ. τις διεξοδικές διαβουλεύσεις της Εξεταστικής Επιτροπής του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου, προσωρινή έκθεση, σελ. 17
(8)Προσωρινή έκθεση, σελ. 37

Τελευταία ενημέρωση: 1 Απριλίου 1999Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου