Επιστροφή στη διαδικτυακή πύλη Europarl

Choisissez la langue de votre document :

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 248kWORD 121k
23 Νοεμβρίου 2001
PE 307.567 A5-0419/2001
σχετικά με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για την ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων
(CΟΜ(2001) 68 – C5-0259/2001 – 2001/2117(COS))
Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών
Εισηγήτρια: Cristina García-Orcoyen Tormo
Ιστορικό της διαδικασίας
 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ, ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Ιστορικό της διαδικασίας

Με την από 7ης Φεβρουαρίου 2001 επιστολή της, η Επιτροπή διαβίβασε στο Κοινοβούλιο την Πράσινη Βίβλο της για την ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων (CΟΜ(2001) 68 – 2001/2117(COS)).

Κατά τη συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 2001, η Πρόεδρος του Κοινοβουλίου ανακοίνωσε ότι παρέπεμψε την εν λόγω Πράσινη Βίβλο, για εξέταση επί της ουσίας, στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών και, για γνωμοδότηση, στην Επιτροπή Βιομηχανίας, Εξωτερικού Εμπορίου, Έρευνας και Ενέργειας (C5-0259/2001).

Κατά τη συνεδρίασή της στις 12 Μαρτίου 2001, η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών όρισε εισηγήτρια την κ. Cristina García-Orcoyen Tormo.

Κατά τις συνεδριάσεις της στις 26 Ιουνίου, 5 Νοεμβρίου και 21 Νοεμβρίου 2001, η επιτροπή εξέτασε την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής καθώς και το σχέδιο έκθεσης.

Κατά την τελευταία ως άνω συνεδρίαση, η επιτροπή ενέκρινε την πρόταση ψηφίσματος με 24 ψήφους υπέρ και 17 αποχές.

Ήσαν παρόντες κατά την ψηφοφορία οι βουλευτές: Caroline F. Jackson πρόεδρος· Guido Sacconi και Alexander de Roo αντιπρόεδροι· Cristina García-Orcoyen Tormo εισηγήτρια· Per-Arne Arvidsson, María del Pilar Ayuso González, Hans Blokland, John Bowis, Martin Callanan, Dorette Corbey, Chris Davies, Nirj Deva (αναπλ. Ria G.H.C. Oomen-Ruijten), Avril Doyle, Carlo Fatuzzo (αναπλ. Jorge Moreira da Silva), Anne Ferreira, Marialiese Flemming, Karl-Heinz Florenz, Laura González Álvarez, Robert Goodwill, Françoise Grossetête, Cristina Gutiérrez Cortines, Heidi Anneli Hautala (αναπλ. Hiltrud Breyer), Marie Anne Isler Béguin, Christa Klaß, Paul A.A.J.G. Lannoye (αναπλ. Patricia McKenna), Riitta Myller, Giuseppe Nisticò, Marit Paulsen, Frédérique Ries, Dagmar Roth-Behrendt, Giacomo Santini, Karin Scheele, Ursula Schleicher (αναπλ. Eija-Riitta Anneli Korhola), Horst Schnellhardt, Inger Schörling, Jonas Sjöstedt, Renate Sommer (αναπλ. Peter Liese), María Sornosa Martínez, Catherine Stihler, Αντώνιος Τρακατέλλης, Kathleen Van Brempt (αναπλ. David Robert Bowe) και Phillip Whitehead.

Η γνωμοδότηση της Επιτροπής Βιομηχανίας, Εξωτερικού Εμπορίου, Έρευνας και Ενέργειας επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση.

Η έκθεση κατατέθηκε στις 23 Νοεμβρίου 2001.

Η προθεσμία για την κατάθεση τροπολογιών θα αναγράφεται στο σχέδιο ημερήσιας διάταξης της περιόδου συνόδου κατά την οποία θα εξετασθεί η έκθεση.


ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για την ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων (CΟΜ(2001) 68 – C5-0259/2001 – 2001/2117(COS))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής (CΟΜ(2001) 68 – C5-0259/2001),

–   έχοντας υπόψη τη Λευκή Βίβλο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση (COM (1993) 700) της 5ης Δεκεμβρίου 1993,

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 47, παράγραφος 1, του Κανονισμού του,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Βιομηχανίας, Εξωτερικού Εμπορίου, Έρευνας και Ενέργειας (A5-0419/2001),

A.   λαμβάνοντας υπόψη ότι μια ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων που θα συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη πρέπει, όχι μόνο να είναι αποδοτική από οικονομική άποψη, αλλά πρέπει πρώτα απ’ όλα να είναι αποτελεσματική από περιβαλλοντική άποψη και να συμβάλλει στην κοινωνική ευημερία εντός κι εκτός της ΕΕ,

Β.   λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτούνται κατεπειγόντως μέτρα για να αναστραφούν οι μη βιώσιμες τάσεις, όπως είναι η εξάντληση των φυσικών πόρων, οι αλλαγές του κλίματος, η διάχυση εκπομπών επικίνδυνών χημικών ουσιών και η αύξηση της παραγωγής αποβλήτων, και ιδίως επικίνδυνων αποβλήτων,

Γ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΟΠΠ θα μπορούσε να αποτελέσει ένα χρήσιμο πρόσθετο εργαλείο της νομοθεσίας,

Δ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι οι καταναλωτές κάνουν χρήση της ελευθερίας επιλογής όχι μόνον σε συνάρτηση με την ποιότητα των προϊόντων, αλλά επίσης σε συνάρτηση με την αγοραστική τους δύναμη,

Ε.   λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η στενή σχέση που υπάρχει μεταξύ του ΣΤ´ Κοινοτικού Προγράμματος Δράσης 2001-2010 σε Θέματα Περιβάλλοντος, της Λευκής Βίβλου σχετικά με στρατηγική για μια μελλοντική πολιτική για τα χημικά προϊόντα και της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ζήτημα της Ολοκληρωμένης Πολιτικής Προϊόντων,

ΣΤ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι τα προγράμματα και οι συνδεόμενες με αυτά χρηματοδοτήσεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης πρέπει να συμβάλλουν στη συγκεκριμένη εφαρμογή της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων,

Ζ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι επίσης πρέπει να ληφθεί υπόψη η κατάσταση στα διάφορα κράτη μέλη κατά τη στιγμή της χάραξης της Ολοκληρωμένης Πολιτικής Προϊόντων κατά τρόπο που αυτή να είναι εφικτή σε όλα τα κράτη μέλη,

H.   λαμβάνοντας υπόψη ότι οποιαδήποτε ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων πρέπει να είναι θεμελιωμένη σε μια κοινή ευθύνη σε όλο το μήκος της αλυσίδας παραγωγής και διανομής,

1.   θεωρεί ενδιαφέρουσα μεν αλλά ανεπαρκή την πρόταση της Επιτροπής· πιστεύει ότι θα ήταν ευκταία μια ευρύτερη και περισσότερο εμπεριστατωμένη πρόταση πολιτικής στο πλαίσιο της οποίας θα λαμβάνεται σαφέστερα υπόψη κάθε τμήμα της παραγωγικής αλυσίδας, όπως οι πρώτες ύλες, η κατανάλωση ενέργειας, οι συσκευασίες και η μεταφορά· επισημαίνει, ωστόσο, ότι για να ξεκινήσουμε από μια πιο σαφή και συντονισμένη βάση, θα έπρεπε να είχε γίνει μια πιο εμπεριστατωμένη μελέτη σχετικά με τα επιτεύγματα και τις αποτυχίες των υφισταμένων πολιτικών της ΟΠΠ (οικολογικό σήμα ποιότητας, ΕΜΑS [ευρωπαϊκό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου], νομοθεσία νέας προσέγγισης, όπως είναι η οδηγία περί συσκευασιών κλπ)· ζητεί επίσης όπως, στο μέλλον, η Επιτροπή εκπονεί ακριβέστερα έγγραφα ως βάση για το έργο του Κοινοβουλίου, πράγμα το οποίο θα οδηγούσε στην αποφυγή περιττής εργασίας εκατέρωθεν·

2.   υπογραμμίζει την ανάγκη ακριβέστερου καθορισμού των όρων χορήγησης και ελέγχου ενός μελλοντικού ευρωπαϊκού οικολογικού σήματος·

3.   προϋποθέτει ότι η Επιτροπή δεν θα υποβάλει Λευκή Βίβλο περί της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων πριν εξετάσει λεπτομερώς τις απόψεις του Κοινοβουλίου επί της Πράσινης Βίβλου·

4.   εκφράζει την αποδοκιμασία του για την έλλειψη σαφών στόχων με χρονοδιαγράμματα για την ΟΠΠ καθώς και μεθόδων και δεικτών για την παρακολούθηση της επίτευξης της ΟΠΠ, και καλεί την Επιτροπή να αποκαταστήσει τις ελλείψεις αυτές ως προϋπόθεση για μια επιτυχημένη ΟΠΠ·

5.   ζητεί να στοχεύει η ΟΠΠ στη σημαντική μείωση των συνολικών περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων που έχουν προκαλέσει τα πολλά και επικίνδυνα προϊόντα που κυκλοφορούν, με σαφή χρονοδιαγράμματα·

6.   τονίζει ότι η ΟΠΠ θα συμπληρώνει τα υφιστάμενα νομοθετικά μέσα και δεν θα χρησιμοποιείται σε καμία περίπτωση για την αντικατάσταση ή τον μετριασμό της κοινοτικής νομοθεσίας·

7.   καλεί την Επιτροπή να προβεί στην κριτική αξιολόγηση των επιτευγμάτων και των αποτυχιών της νομοθεσίας νέας προσέγγισης ούτως ώστε να διαπιστωθεί εάν και κατά πόσον υποστηρίζει τους στόχους της ΟΠΠ·

8.   καλεί την Επιτροπή να δρομολογήσει, το συντομότερο δυνατόν, ενδεδειγμένα πιλοτικά σχέδια·

9.   πιστεύει ότι, λόγω της περιπλοκότητας της διεργασίας στην οποία εμπλέκονται παραγωγοί, καταναλωτές και δημόσιες διοικήσεις, κατά τη διαδικασία ανάπτυξης της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων πρέπει να ληφθεί υπόψη ο αντίκτυπός της στην οικονομία, την εκπαίδευση και τα κοινωνικά ζητήματα· η ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων πρέπει να συμβάλλει ιδιαίτερα στην αξιοποίηση ενός εργατικού δυναμικού του οποίου οι γνώσεις του επιτρέπουν να ενσωματώνει την αειφόρο ανάπτυξη και να διασφαλίζει την αλληλεπίδραση με αυτή, μέσω και της συμμετοχής των εργαζομένων στη γνώση και στην ενημερωμένη εργασία·

10.   υπογραμμίζει την ανάγκη ενσωμάτωσης των υπηρεσιών στο πεδίο εφαρμογής της ολοκληρωμένης πολιτικής, ούτως ώστε να μειωθούν οι ανεπιθύμητες επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, εκφράζει δε τη λύπη του διότι ο ολοένα και μεγαλύτερος τομέας των υπηρεσιών δεν έχει εξετασθεί επαρκώς και συνιστά να αποτελέσουν αντικείμενο παρόμοιας προσέγγισης οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των υπηρεσιών (ιδίως των μεταφορών και του τουρισμού)·

11.   ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει τους υφιστάμενους τύπους κατανάλωσης και να προσδιορίσει ευκαιρίες για τη μετάβαση στην «αποϋλοποίηση», τονίζοντας το ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι υπηρεσίες αντί για τα προϊόντα·

12.   τονίζει ότι είναι σημαντικό να καθοριστούν με σαφήνεια οι ρόλοι που διαδραματίζουν οι διάφοροι φορείς, ενώ τα συστήματα συνεργασίας θα πρέπει να αφεθούν στη διακριτική ευχέρεια των διαφόρων ενδιαφερόμενων ομάδων, διαπιστώνει ότι κατά τον καθορισμό προτύπων (CEN και ISO) πρέπει να λαμβάνονται σε μεγαλύτερο βαθμό υπόψη περιβαλλοντικές πτυχές και στηρίζει τη συνέχιση του προγράμματος EHD (Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Τεχνικής Συνδρομής/Environmental Help Desk) σε ευρωπαϊκό επίπεδο· υπογραμμίζει ότι η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών προβληματισμών στην ευρωπαϊκή τυποποίηση συνιστά σημαντικό στοιχείο της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων· ζητεί από την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη εκπροσωπούνται καταλλήλως στη διαδικασία τυποποίησης, συμπεριλαμβάνοντας εκπροσώπους περιβαλλοντικών οργανώσεων και οργανώσεων των καταναλωτών· ενθαρρύνει την Επιτροπή να υποβάλλει – το ταχύτερο δυνατό – πρόταση για την αναθεώρηση της νέας προσέγγισης που θα εξασφαλίζει την πραγματική ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών προβληματισμών στον τομέα της τυποποίησης·

13.   υπενθυμίζει ότι η δημόσια διοίκηση οφείλει, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, να διευκρινίζει με σαφήνεια το ρόλο της, ορίζοντας ελάχιστα επίπεδα για περιβαλλοντικούς δείκτες, σαφείς στόχους και χρονοδιαγράμματα· οι οποιεσδήποτε εθελούσιες συμφωνίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνον ως μέσο καθοδήγησης εφόσον συνοδεύονται από το ενδεχόμενο να επιβληθούν κυρώσεις εκ μέρους του κράτους· τέλος, η ΟΠΠ και οποιεσδήποτε εθελούσιες συμφωνίες δεν πρέπει να υποκαθιστούν, αλλά μόνο να συμπληρώνουν την ισχύουσα ή τη μελλοντική νομοθεσία·

14.   τονίζει ότι μια ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων πρέπει να έχει ως αφετηρία μια πολυδιάστατη και ενιαία προσέγγιση του κύκλου ζωής των προϊόντων·

15.   θεωρεί ότι οι περιορισμοί που σχετίζονται με την ανάγκη παραγωγής με αυστηρότερες οικολογικές μεθόδους δεν πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα να ζημιωθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), οι βιοτεχνίες και οι παραδοσιακές παραγωγικές διαδικασίες·

16.   τονίζει ότι, με την προοπτική αυτή, για να μειωθεί το κόστος των μέτρων και να μην αποκλειστούν από τη διεργασία οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, πρέπει να οριστούν περιβαλλοντικοί δείκτες που να είναι θεμελιωμένοι στην απλοποιημένη εκτίμηση του κύκλου ζωής των προϊόντων· υπογραμμίζει τη σημασία του καθορισμού ακριβών και κοινών παραμέτρων για αυτήν την ανάλυση του κύκλου ζωής· οι εν λόγω δείκτες θα πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικοί και περιεκτικοί, απηχώντας τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές προτεραιότητες και πτυχές της κάθε σειράς προϊόντων· θα πρέπει να οριστούν μέσω συναίνεσης (π.χ. ομάδες εργασίας ανά προϊόν που θα εργαστούν με τις διάφορες ενδιαφερόμενες ομάδες με σκοπό τον προσδιορισμό των καταλληλότερων δεικτών και των μεθόδων μέτρησής τους)· θα πρέπει πάντως να προβλεφθεί κάποια τακτική αναθεώρησή τους με σκοπό την αναπροσαρμογή τους όποτε αυτό καθίσταται απαραίτητο· επισημαίνει ότι η μέθοδος LCA (εκτίμηση κύκλου ζωής) θεωρείται ακόμη και σήμερα δύσκολο να εφαρμοσθεί, κυρίως όσον αφορά τη χρήση των πόρων, τον χρόνο και την κατανόηση των αποτελεσμάτων· οι δυσκολίες αυτές αυξάνονται σημαντικά όταν εμπλέκονται επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους και όταν υπάρχουν διαρθρωτικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων χωρών (επί παραδείγματι διαφορετικός συνδυασμός ενεργειακών πηγών)·

17.   τονίζει την ανάγκη να προτρέπονται οι εταιρίες να αναπτύσσουν ενεργά απλούς περιβαλλοντικούς δείκτες που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται εύκολα στα διεθνή δίκτυα και αλυσίδες παραγωγής·

18.   υπογραμμίζει ότι, βάσει της ανάλυσης του κύκλου ζωής των προϊόντων και βάσει των κατάλληλων δεικτών, μπορεί να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο, του οποίου το περιεχόμενο θα αποφασίζουν ανεξάρτητα οι οικονομικοί φορείς ενσωματώνοντας περιβαλλοντικές πτυχές στη στρατηγική τους σκέψη, στο σχεδιασμό των προϊόντων και στην παραγωγή τους· η ανάληψη δράσης ιδία ευθύνη και οι καινοτόμες πρωτοβουλίες αποτελούν σημαντικές συνιστώσες της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων·

19.   απαιτεί να αντανακλούν οι τιμές των προϊόντων με μεγαλύτερη πιστότητα το περιβαλλοντικό τους κόστος και να προωθούνται τα προϊόντα οικολογικού σχεδιασμού· τούτο πρέπει να επιτυγχάνεται με τη χρήση μηχανισμών τιμών και με την υιοθέτηση μέτρων για την προώθηση της εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους (μέτρο που από μόνο του θα αποτελούσε κίνητρο για τη βελτίωση της φιλοπεριβαλλοντικής ποιότητας των προϊόντων)·

20.   καλεί την Επιτροπή να μειώσει ή να θέσει τέρμα σε επιδοτήσεις που αντιβαίνουν στο στόχο της ΟΠΠ·

21.   θεωρεί ότι είναι σκόπιμο να προτιμούνται, αντί των μηχανισμών αποκλεισμού, τα κατάλληλα μέσα και μέτρα προώθησης, τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους ιδιώτες, όπως οι χρηματοδοτικές ενισχύσεις (για την τυποποίηση και την προσαρμογή των μεθόδων παραγωγής) ή τα φορολογικά κίνητρα (μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ)·

22.   προτρέπει την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο της επιδίωξης στόχων της ΟΠΠ, τόσο σε επίπεδο ΟΟΣΑ όσο και ΠΟΕ, και συνιστά να εντατικοποιηθεί η συνεργασία μεταξύ της ΓΔ Περιβάλλοντος και της ΓΔ Εμπορίου σχετικά με τον ΠΟΕ· αναμένει από την Επιτροπή να αναλύσει τις συνέπειες των παγκόσμιων αλυσίδων προμηθειών για την ΟΠΠ, του ρόλου της ΟΠΠ στις αναπτυσσόμενες χώρες καθώς και τη συμβατότητά της με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, διατυπώνοντας προτάσεις για την αναθεώρηση της νομοθεσίας σε διμερές και πολυμερές επίπεδο·

23.   τονίζει ότι οι δημόσιες αρχές πρέπει να διευκολύνουν την ανάπτυξη σωστότερων από περιβαλλοντική άποψη προϊόντων, μέσω της τόνωσης των ερευνητικών δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό και μέσω της διάδοσης των αποτελεσμάτων τους· πιστεύει ότι μια τέτοιου είδους έρευνα θα πρέπει να περιλαμβάνει την ανάπτυξη της αλυσίδας λιανικής πωλήσεως ούτως ώστε να ανταποκρίνεται στην ζήτηση μέσω παροχής υπηρεσίας και όχι της κατοχής ενός προϊόντος·

24.   πιστεύει ότι η εφαρμογή των μέτρων πρέπει να γίνει σταδιακά, καλύπτοντας σιγά-σιγά όλο και περισσότερες κατηγορίες προϊόντων· όλα τα μέτρα θα πρέπει να παρέχουν στους παραγωγούς πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντων που αυτοί εισάγουν στο εμπόριο, ώστε να εντοπίζονται έτσι οι δυνατότητες φιλοπεριβαλλοντικής βελτίωσης των προϊόντων·

25.   ζητεί να αναπτυχθεί η ιδέα της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων για μεμονωμένους τομείς, ενδεχομένως για μεμονωμένα προϊόντα, ούτως ώστε να μπορέσει να εφαρμοσθεί κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στα πραγματικά δεδομένα·

26.   επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στα κράτη μέλη υφίστανται προσεγγίσεις μιας εφαρμόσιμης ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων που βασίζονται σε έρευνες σχετικές με τον κύκλο ζωής μεμονωμένων προϊόντων και θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να ενσωματωθούν οι εμπειρίες αυτές σε μια μελλοντική Λευκή Βίβλο και στη μελλοντική νομοθεσία·

27.   τονίζει ότι οι εμπειρίες που έχουν αποκομισθεί από την ιδέα της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων ή από επιμέρους τομείς στα κράτη μέλη πρέπει να γίνουν προσβάσιμες σε όλη την ΕΕ καθώς και ότι πρέπει να προωθηθούν η διασύνδεση μέσω δικτύου και η εντατικοποίηση τέτοιων δραστηριοτήτων·

28.   τονίζει ότι μια ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων πρέπει να θεμελιώνεται στην επικοινωνία και τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων πλευρών· είναι σημαντικό να προσδιοριστούν με σαφήνεια οι ομάδες-στόχοι, ώστε να μπορέσουν να προσδιοριστούν καταλλήλως και οι τρόποι επικοινωνίας, όπως είναι η κατάρτιση των παραγωγών προϊόντων και των διαχειριστών διαδικασιών, καθώς και η ενημέρωση των καταναλωτών· η επικοινωνία αυτή πρέπει να πραγματοποιείται κατά ειδικό τρόπο για έκαστο προϊόν και ανάλογα με τις ειδικές απαιτήσεις του εκάστοτε προϊόντος·

29.   αναγνωρίζει την ανάγκη χάραξης μιας διαφωτιστικής, σταδιακής και μακροπρόθεσμης στρατηγικής με στόχο την καθοδήγηση των παραγωγών και των τελικών καταναλωτών λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των παιδιών και των νέων· μόνο με μια πρόσθετη προσπάθεια ενημέρωσης των πολιτών θα επιτευχθεί ο στόχος αυτός, γι’ αυτό και οι παραγωγοί και φορείς παροχής υπηρεσιών πρέπει να θέτουν στη διάθεση των καταναλωτών με κατάλληλο τρόπο σημαντικές πληροφορίες που αφορούν τον συνολικό κύκλο ζωής του προϊόντος ή της υπηρεσίας τους·

30.   διαπιστώνει ότι με τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ καταναλωτών, οργανώσεων για την προστασία των καταναλωτών, εμπόρων και παραγωγών ενισχύονται τα δικαιώματα των καταναλωτών και οι παρεχόμενες πληροφορίες καθίστανται περισσότερο ελέγξιμες και διαφανείς·

31.   υπογραμμίζει ότι η ιδέα της ολοκληρωμένης πολιτικής προϊόντων πρέπει να εφαρμοσθεί αξιοποιώντας την υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία και ότι νέα μέσα πρέπει να δημιουργηθούν μόνον για τις περιπτώσεις όπου υφίστανται κενά στη νομοθεσία·

32.   θεωρεί απαραίτητο να θεσπισθεί μια διαφοροποιημένη φορολόγηση των προϊόντων ανάλογα με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε ένα πλαίσιο συντονισμένο σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

33.   επισημαίνει την ανάγκη καθιέρωσης περιβαλλοντικών κριτηρίων τόσο στη διαδικασία παραγωγής όσο και στο τελικό προϊόν στις διαδικασίες προμηθειών και αγορών των δημοσίων διοικήσεων, ώστε οι επιχειρήσεις που προσφέρουν οικολογικά προϊόντα και οικολογικές υπηρεσίες να αποκτήσουν ηγετική θέση στην αγορά, αφού θα έχουν αναπτύξει τις αναγκαίες τεχνικές κανονιστικές διατάξεις που θα επιτρέπουν τον καθορισμό και την επαλήθευση των απαιτούμενων περιβαλλοντικών κριτηρίων·

34.   προειδοποιεί ότι πρέπει να εξεταστεί ένας σωστός συνδυασμός των προτεινόμενων από την Πράσινη Βίβλο μηχανισμών, ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος των επικαλύψεων και των συγκρούσεων αρμοδιοτήτων που θα μπορούσαν να προκύψουν σε περίπτωση ταυτόχρονης εφαρμογής·

35.   αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η υπό εξέταση πρωτοβουλία της Επιτροπής αντιστοιχεί στις βασικές αρχές της Αειφόρου Ανάπτυξης και στο πνεύμα του Κάρντιφ, όπως συγκεκριμενοποιήθηκαν με το ΣΤ´ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Δράσης και με τη Στρατηγική Αειφόρου Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ολοκληρωμένη πολιτική προϊόντων προτείνει ένα νέο πλαίσιο αντιμετώπισης για τις πτυχές εκείνες που σχετίζονται με τον κύκλο ζωής των προϊόντων, ώστε να περιοριστούν οι συνέπειες που αυτά συνεπάγονται για το περιβάλλον. Τα σχεδιαζόμενα μέτρα στηρίζονται στην προσφορά κινήτρων για τη βελτίωση του design, για μια ευρύτερη και καλύτερη ενημέρωση ως προς την κλίμακα αξιών, και για την αναπροσαρμογή των τιμών και του κόστους.

Σκοπός είναι να μπορέσουν να στραφούν η παραγωγή και η κατανάλωση, χωρίς μείωση της ικανότητας των κρατών μελών να παράγουν πλούτο, σε αντιλήψεις πιο συνεπείς και συμβατές με τις βασικές αρχές της Αειφόρου Ανάπτυξης.

Η θέσπιση μιας Ολοκληρωμένης Πολιτικής Προϊόντων προσφέρει την ευκαιρία να εναρμονίσουμε τις εθνικές πολιτικές, χωρίς να ξεχνάμε τη σημασία μιας επαρκώς ευέλικτης κοινοτικής πολιτικής, ώστε όλα τα κράτη μέλη να μπορούν να συμμετέχουν πλήρως σε αυτήν.

Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει εν πρώτοις μια ευρεία συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών στη διεργασία, με ιδιαίτερη προσοχή στο ρόλο των δυνάμεων της αγοράς και στους μηχανισμούς τους.

Η επιτυχία της πρωτοβουλίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το σωστό προσδιορισμό και τη σωστή χρήση των κυριότερων μηχανισμών της.

Οι βασικοί στόχοι της πρότασης είναι οι εξής:

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΩΣΤΗΣ ΤΙΜΗΣ

Στόχος είναι να αντανακλούν οι τιμές των προϊόντων με μεγαλύτερη πιστότητα το εξωτερικό κόστος τους. Έτσι, οι τιμές θα δίνουν μια ένδειξη στην αγορά σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντων και αναλόγως θα προσανατολίζεται η ζήτηση.

Όποια κι αν είναι τα μέτρα αυτά, θα πρέπει να στηρίζονται σε στέρεες βάσεις που θα αποδεικνύουν τη θετική επίδραση αυτών των μέτρων στην ανταγωνιστικότητα, χωρίς ανεπιθύμητες παρενέργειες. Η εσωτερίκευση του εξωτερικού κόστους, εάν δεν γίνει με σωστό τρόπο, μπορεί να προκαλέσει στρεβλώσεις στην αγορά, ιδίως εάν δεν υπάρχει συνολική αποδοχή σε διεθνές επίπεδο.

Η καθιέρωση των μηχανισμών αυτού του είδους απαιτεί επομένως μια λεπτομερή εκ των προτέρων αξιολόγηση των συνεπειών που αυτοί μπορούν να έχουν επί της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Στη διεργασία της παραγωγής και κατανάλωσης προϊόντων και υπηρεσιών, οι περιβαλλοντικές ευθύνες πρέπει να είναι μοιρασμένες μεταξύ των διαφόρων εμπλεκομένων. Έτσι, η εξόρυξη των πρώτων υλών, το design, η διαφήμιση, οι καταναλωτές, οι δημόσιες διοικήσεις, η εξάλειψη των προϊόντων κλπ., αποτελούν ισάριθμα βασικά στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για να μειωθούν και να βελτιωθούν οι περιβαλλοντικές συνέπειες των προϊόντων σε όλο το μήκος του κύκλου ζωής τους.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ

Πρέπει να εστιαστεί η συζήτηση στους μηχανισμούς που η Πράσινη Βίβλος προτείνει για την τόνωση της οικολογικής ζήτησης. Η τόνωση της ζήτησης είναι το στοιχείο-κλειδί για την περιβαλλοντική βελτίωση των προϊόντων. Γι´ αυτό και πρέπει να προαγάγουμε με συνέπεια και ζήλο την ενημέρωση των καταναλωτών με απλό, κατανοητό και ειλικρινή τρόπο.

Η Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων πρέπει όχι μόνο να σέβεται τις υπάρχουσες δυνάμεις της αγοράς, αλλά και να τις μεταστρέψει υπέρ αυτής. Σε κάθε αγορά προϊόντων, υπάρχει μια συνεχής αλληλεπίδραση μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών, περίπλοκη, δυναμική και ισόρροπη. Δεν πρέπει να προκαλέσουμε στρεβλώσεις στην ισορροπία της αγοράς.

Η ζήτηση πράσινων προϊόντων ακόμη δεν είναι μεγάλη, όμως οι καταναλωτές λαμβάνουν υπόψη διάφορα κριτήρια τη στιγμή που επιλέγουν ένα προϊόν (τιμή, ασφάλεια, ποιότητα, περιβαλλοντική συμπεριφορά κλπ.). Η υπερβολική εστίαση σε μερικούς μόνο από αυτούς τους παράγοντες, οδηγεί τους καταναλωτές σε μια εξωπραγματική συμπεριφορά. Γι´ αυτό, η Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων πρέπει να εστιαστεί στη διαρκή βελτίωση όλων των κριτηρίων αυτών, συμπεριλαμβανομένης της περιβαλλοντικής διάστασης.

Οι καταναλωτές θα μπορέσουν να παίξουν ενεργότερο ρόλο στις αποφάσεις για τη χρήση των προϊόντων και για την εξάλειψή τους. Πρέπει να μην ξεχνάμε ότι οι καταναλωτές πρέπει μεν να ενημερώνονται και να διαπαιδαγωγούνται, αλλά δεν πρέπει να εξαναγκάζονται να αγοράζουν συγκεκριμένους τύπους προϊόντων. Η ζήτηση πράσινων προϊόντων δεν πρέπει να δημιουργηθεί με τεχνητό τρόπο.

Ταυτόχρονα, οι τεχνολογίες της πληροφορίας και οι ποικίλες υπηρεσίες που μας προσφέρουν, πρέπει να αξιοποιηθούν για την ενημέρωση των καταναλωτών, δεδομένου ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν σημαντικές πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αυτή.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ

Ένα τρίτο πεδίο είναι η προσφορά οικολογικών προϊόντων και υπηρεσιών. Είναι σαφές ότι πρέπει και εδώ να σχεδιαστούν μέτρα που θα προωθήσουν την παραγωγή και προσφορά σωστότερων από περιβαλλοντική άποψη προϊόντων και υπηρεσιών.

Με αυτή την έννοια, ήδη παρατηρούμε ότι οι ηγετικές επιχειρήσεις που αγωνίζονται για να βρεθούν επί κεφαλής στις αγορές που τις αφορούν, είναι και οι πιο προχωρημένες στην παραγωγή οικολογικών προϊόντων και πρέπει να βοηθήσουμε ώστε οι ίδιες οι επιχειρήσεις να αποκτήσουν επίγνωση των δυνατοτήτων που τους διανοίγονται στην αγορά.

Η παραγωγή προϊόντων περιβαλλοντικά σωστών θα συμβάλει στη βιωσιμότητα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Για την προώθηση αυτής της τάσης, θα πρέπει να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις και να αναπτυχθούν και να τεθούν στη διάθεσή τους ορισμένοι μηχανισμοί. Τα κίνητρα θα πρέπει να προσφέρονται, τουλάχιστον, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ει δυνατόν δε και σε διεθνές επίπεδο.

Για να δοθούν κίνητρα για την παραγωγή πιο οικολογικών προϊόντων, το design των προϊόντων πρέπει να είναι ένα από τα πρώτα μέτρα που θα πρέπει να προωθήσουμε. Όχι χωρίς να ξεχνάμε ότι η τάση θα πρέπει να στραφεί προς τη μείωση του όγκου των υλικών που χρησιμοποιούνται στις διαδικασίες παραγωγής και τη σταδιακή μείωση της χρήσης επικίνδυνων ουσιών. Αυτού του είδους οι δράσεις θα πρέπει να εξεταστούν με πιο εμπεριστατωμένο τρόπο.

Πρέπει οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν ποιες είναι οι επιπτώσεις και οι δυνατότητες του κύκλου ζωής των προϊόντων τους. Οι προσπάθειες θα πρέπει να στραφούν προς τη θέσπιση μιας απλής μεθοδολογίας για την ανάλυση του κύκλου ζωής, ώστε να είναι προσβάσιμη και προσιτή και στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Επίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη τη συμμετοχή των εργαζομένων, προκειμένου να ενσωματωθούν πραγματικά οι κύριοι πρωταγωνιστές σε αυτή τη διεργασία καθαρότερης παραγωγής και κατανάλωσης.

Η ελευθερία των επιχειρήσεων να αποφασίζουν για τους μηχανισμούς που ανταποκρίνονται καλύτερα στο στόχο της βελτίωσης των προϊόντων τους δεν πρέπει να αγνοηθεί, ώστε να προωθηθούν τα μέτρα εκείνα που ανταποκρίνονται καλύτερα στις ιδιαίτερες συνθήκες των επιχειρήσεων.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ, ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

6 Νοεμβρίου 2001

προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών

σχετικά με την Πράσινη Βίβλο για την Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων

(COM(2001) 68 – C5-0259/2001 – 2001/2117 (COS))

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Caroline Lucas

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

Κατά τη συνεδρίασή της στις 11 Ιουλίου 2001, η Επιτροπή Βιομηχανίας, Εξωτερικού Εμπορίου, Έρευνας και Ενέργειας όρισε συντάκτρια γνωμοδότησης την Caroline Lucas.

Κατά τις συνεδριάσεις της στις 15 Οκτωβρίου και 6 Νοεμβρίου 2001, η επιτροπή εξέτασε το σχέδιο γνωμοδότησης.

Κατά την τελευταία ως άνω συνεδρίαση, η επιτροπή ενέκρινε τα κατωτέρω συμπεράσματα ομόφωνα.

Ήσαν παρόντες κατά την ψηφοφορία οι βουλευτές: Carlos Westendorp y Cabeza, πρόεδρος· Peter Michael Mombaur, αντιπρόεδρος· Caroline Lucas, συντάκτρια γνωμοδότησης· Κωνσταντίνος Αλυσανδράκης, Renato Brunetta, Giles Bryan Chichester, Χρήστος Φώλιας, Pat the Cope Gallagher, Norbert Glante, Alfred Gomolka (αναπλ. Konrad K. Schwaiger), Michel Hansenne, Malcolm Harbour (αναπλ. John Purvis), Roger Helmer, Hans Karlsson, Bashir Khanbhai (αναπλ. Godelieve Quisthoudt-Rowohl), Constanze Angela Krehl (αναπλ. Mechtild Rothe), Werner Langen, Albert Jan Maat (αναπλ. W.G. van Velzen), Nelly Maes, Erika Mann, Hans-Peter Martin (αναπλ. Rolf Linkohr), Eryl Margaret McNally, Angelika Niebler, Barbara O'Toole (αναπλ. Harlem Désir), Reino Paasilinna, Elly Plooij-van Gorsel, Samuli Pohjamo (αναπλ. Astrid Thors), Bernhard Rapkay (αναπλ. Gérard Caudron), Imelda Mary Read, Paul Rübig, Ilka Schröder, Esko Olavi Seppänen, Claude Turmes (αναπλ. Yves Piétrasanta), Alejo Vidal-Quadras Roca, Dominique Vlasto, Anders Wijkman, Μυρσίνη Ζορμπά, Olga Zrihen Zaari.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ

Η έννοια της Ολοκληρωμένης Πολιτικής Προϊόντων (ΟΠΠ) αναφέρεται στη συνεκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, από την εξόρυξη των πρώτων υλών έως την παραγωγή, τη διανομή, τη χρήση, τη συντήρηση και την ανακύκλωση ή απόρριψη. Ενώ ορισμένες τρέχουσες κοινοτικές πολιτικές λαμβάνουν υπόψη συγκεκριμένα στάδια του κύκλου ζωής ή ασχολούνται με κάποια συγκεκριμένα προϊόντα, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής γενικό πλαίσιο.

Η Πράσινη Βίβλος είναι ένα πρώτο βήμα προς την υλοποίηση μιας τέτοιας προσέγγισης στην ΕΕ. Στόχος της είναι να ενισχύσει και να επανεστιάσει τις περιβαλλοντικές πολιτικές που συνδέονται με τα προϊόντα. Αναγνωρίζει την ανάγκη για ευρύ φάσμα μηχανισμών, ιδίως τη φορολογία, τα φορολογικά κίνητρα, το χαμηλότερο ΦΠΑ σε προϊόντα φιλικά προς περιβάλλον, την προώθηση οικολογικής σήμανσης με βάση ορισμένα κριτήρια και τις φιλικές προς το περιβάλλον δημόσιες προμήθειες.

Αναγνωρίζει ότι μια προσέγγιση ΟΠΠ πρέπει να επιτύχει τη συμμετοχή της βιομηχανίας, των κυβερνήσεων και των καταναλωτών, αναδεικνύοντας την ανάγκη για διαλόγους μεταξύ πολλαπλών μετεχόντων. Ήδη πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο διαβούλευση με διάφορους μετέχοντες η οποία εστιάστηκε στις τεχνικές και βιομηχανικές πτυχές της Πράσινης Βίβλου. Συνολικά, η συντάκτρια χαιρετίζει την Πράσινη Βίβλο. Ωστόσο, η ανάλυσή της εγείρει ορισμένα ζητήματα τα οποία αξίζουν σοβαρή προσοχή.

Σε τεχνικό επίπεδο, υπάρχουν ορισμένες ανησυχίες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα της Πράσινης Βίβλου. Η Επιτροπή προγραμματίζει ήδη να δημοσιεύσει Λευκή Βίβλο έως το Δεκέμβριο του 2001, παρά το γεγονός ότι η έκθεση της αρμόδιας επί της ουσίας κοινοβουλευτικής επιτροπής δεν πρόκειται να διαβιβασθεί στην ολομέλεια μέχρι το Δεκέμβριο. Έτσι, από τη μία πλευρά η Πράσινη Βίβλος καλεί για διάλογο μεταξύ πολλαπλών μετεχόντων και από την άλλη ουσιαστικά παρακάμπτει τις απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Επομένως, το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας χρειάζεται σοβαρή επανεξέταση.

Από πλευράς περιεχομένου, η Πράσινη Βίβλος δεν ορίζει με αρκετή σαφήνεια ποιοι στόχοι ΟΠΠ πρέπει να επιτευχθούν· αποβλέπει σε παραγωγούς οι οποίοι είναι ήδη ηγέτες στον τομέα τους ή σε εκείνους (δηλαδή την πλειοψηφία) που ίσως χρειάζονται περισσότερη βοήθεια και υποστήριξη ώστε να υιοθετήσουν την ΟΠΠ; Πέρα από γενικές μεθόδους και αρχές, πρέπει να υπάρχει ένα σύνολο σκοπών, στόχων και δεικτών προκειμένου να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα. Το πλήθος των καινοτόμων και ενδιαφερόντων εργαλείων φιλοπεριβαλλοντικής πολιτικής που εκτίθενται στην Πράσινη Βίβλο μάλλον επισκιάζει ορισμένα από τα υφιστάμενα προβλήματα που εμποδίζουν τα εργαλεία αυτά να είναι τόσο αποτελεσματικά όσο θα μπορούσαν· επομένως, το έγγραφο δεν παρακολουθεί έως το τέλος τα συμπεράσματά του.

Η σχέση της Πράσινης Βίβλου με υφιστάμενες πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής της ΕΕ για την αειφόρο ανάπτυξη και του έκτου περιβαλλοντικού προγράμματος δράσης χρειάζεται επίσης διευκρίνιση. Χρήσιμη θα ήταν επίσης μια συστηματική εκτίμηση των εμπειριών του παρελθόντος όσον αφορά τις πολιτικές προϊόντων, δεδομένου ότι θα έδινε την ευκαιρία να αντληθούν διδάγματα από τις εμπειρίες αυτές.

Η έμφαση που δίνει η Πράσινη Βίβλος στα προϊόντα έχει ως αποτέλεσμα να παραμελείται η σημασία των υπηρεσιών και έτσι χάνονται ενδεχόμενες ευκαιρίες για να γίνει φιλικός προς το περιβάλλον ένας ολοένα και μεγαλύτερος τομέας των οικονομιών μας, ιδίως όσον αφορά υπηρεσίες όπως οι μεταφορές και ο τουρισμός. Επιπλέον, οι υπηρεσίες έχουν το δυναμικό να γίνουν περισσότερο αποδοτικές στη χρήση των πόρων από ό,τι τα προϊόντα και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να αντικαταστήσουν εντελώς τα προϊόντα.

Η προτεινόμενη στρατηγική φαίνεται να στηρίζεται υπερβολικά σε εθελοντικές συμφωνίες· δεν ορίζει το πεδίο τους ως υποκατάστατο ή ως συμπλήρωμα των κανονιστικών ρυθμίσεων και δεν θίγει την ανάγκη για αντικειμενικά εργαλεία αξιολόγησης. Επομένως, χρειάζονται σαφέστατα εργαλεία συγκριτικών δοκιμών και στόχοι και χρονοδιαγράμματα για οποιαδήποτε εθελοντική συμφωνία έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η υλοποίησή της σύμφωνα με τις κατευθύνσεις ενός νομοθετικού πλαισίου που προετοιμάζει η Επιτροπή για τις εθελοντικές περιβαλλοντικές συμφωνίες, όπου εκτίθενται κριτήρια, όροι, διευθετήσεις για την παρακολούθηση και ποινές.

Πέρα από τη βιομηχανία, η Πράσινη Βίβλος τονίζει επίσης το ρόλο των καταναλωτών και τη σημασία που έχει η αγοραστική τους δύναμη για τη μείωση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου, εφόσον επιλέγουν να αγοράσουν φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα. Ωστόσο, η Πράσινη Βίβλος εστιάζεται στις επιδόσεις των προϊόντων παραμελώντας την πλευρά του καταναλωτή. Επίσης, τμήμα μιας προσέγγισης ΟΠΠ πρέπει να είναι τα επίπεδα κατανάλωσης.

Η αναφορά σε μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ για τα "πράσινα" προϊόντα ελάχιστα καλύπτει την κλίμακα των αλλαγών που απαιτούνται στις οδηγίες ΦΠΑ. Επιπλέον, θα έπρεπε να εξεταστούν και άλλοι μηχανισμοί που βασίζονται στην αγορά, όπως οι φόροι στις παρθένες πρώτες ύλες, που θα προωθούσαν την ανακύκλωση ή την υποκατάσταση· οι ανταλλάξιμες πιστωτικές μονάδες εκπομπών CO2 για να δημιουργηθούν κίνητρα για χαμηλότερες εκπομπές CO2· ή ένας φόρος στη συσκευασία καθώς και προώθηση φορολογικών μειώσεων για τους τομείς των υπηρεσιών και των επισκευών.

Η Πράσινη Βίβλος λέει ότι η Επιτροπή θα αναλάβει πρωτοπόρο ρόλο στον τομέα των φιλικών προς το περιβάλλον δημόσιων προμηθειών. Ωστόσο, στην τρέχουσα αναθεώρηση των οδηγιών περί προμηθειών δεν ενσωματώθηκε η προσέγγιση του κύκλου ζωής ΟΠΠ. Αντιθέτως, οι προσπάθειες εφαρμογής της προσέγγισης ΟΠΠ τιμωρούνται και ήδη έχουν κινηθεί νομικές διαδικασίες εναντίον πόλεων οι οποίες προσπάθησαν να εφαρμόσουν μια "πράσινη" πολιτική στις προμήθειές τους.

Η Πράσινη Βίβλος αναφέρει την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών συμφερόντων στη διαδικασία τυποποίησης αλλά στηρίζεται σε μια διαδικασία συναίνεσης. Υπάρχει κίνδυνος ότι μια τέτοια διαδικασία διαβούλευσης είναι πολύ περισσότερο ανοικτή στις μεγάλες βιομηχανίες που διαθέτουν άφθονους πόρους και ότι οι καταναλωτικές και οικολογικές οργανώσεις ή οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα βρεθούν σε μειονεκτική θέση. Επομένως, η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι η εν λόγω μετέχοντες θα λάβουν την απαραίτητη υποστήριξη που θα τους επιτρέψει να συμμετάσχουν τη διαδικασία.

Όμως, η βασική αδυναμία της Πράσινης Βίβλου είναι ότι δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη το ευρύτερο διεθνές περιβάλλον του εμπορίου, μέσα στο οποίο δυστυχώς ορισμένες από τις προτάσεις είναι αμφίβολης νομιμότητας. Η αποτελεσματικότητα της Πράσινης Βίβλου θα περισταλεί δραστικά εκτός εάν η Επιτροπή αναγνωρίσει ρητά τις πραγματικότητες του παγκοσμίου συστήματος εμπορίου και επινοήσει στρατηγικές για την υπέρβασή τους.

Η Πράσινη Βίβλος δημιουργεί την εντύπωση ότι ο κόσμος των προϊόντων (από την παραγωγή έως την κατανάλωση και την απόρριψη) αρχίζει και τελειώνει στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, πάρα πολλά προϊόντα έχουν εξαρτήματα που προέρχονται εκτός των συνόρων της ΕΕ και ακόμη περισσότερα προορίζονται για κατανάλωση ή απόρριψη εκτός ΕΕ. Οι ευρύτερες συνέπειες αυτής της πολιτικής για τις πηγές των προϊόντων δεν καλύπτονται στην Πράσινη Βίβλο, η δε αποτελεσματικότητά της αναμένεται να περιοριστεί σοβαρά λόγω των κανόνων του ΠΟΕ.

Η ανάπτυξη μιας ΟΠΠ σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ένα απαραίτητο πρώτο βήμα, δεν επαρκεί όμως για την αντιμετώπιση των βασικών προκλήσεων της παραγωγής οικολογικών προϊόντων και των ευρύτερων στόχων της αειφόρου ανάπτυξης, οι οποίοι δεν σταματούν σε εθνικά ή περιφερειακά σύνορα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Επιτροπή Βιομηχανίας, Εξωτερικού Εμπορίου, Έρευνας και Ενέργειας καλεί την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τα ακόλουθα στοιχεία:

1.   Χαιρετίζει την Πράσινη Βίβλο σχετικά με την ΟΠΠ θεωρώντας την δείγμα της προσήλωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αειφόρο ανάπτυξη και απάντηση στην ανάγκη να ενσωματωθούν σε μια συνολική στρατηγική οι υφιστάμενες πολιτικές και προσεγγίσεις της ΕΕ που αναφέρονται στην αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει", τις διεργασίες και μεθόδους παραγωγής και τον κύκλο ζωής του προϊόντος·

2.   Σε αναμονή μιας Λευκής Βίβλου τονίζει την ανάγκη να τεθούν σαφείς στόχοι για τη στρατηγική ΟΠΠ από πλευράς περιεχομένου, εμβελείας και χρονοδιαγράμματος, καθώς και να καθοριστούν αποτελεσματικά εργαλεία για τη μέτρηση της επιτυχίας της· ζητεί από την Επιτροπή να αναβάλει τη δημοσίευση της Λευκής Βίβλου έως ότου ολοκληρωθεί η διαδικασία διαβούλευσης με το Κοινοβούλιο·

3.   Εκφράζει τη λύπη του διότι ο ολοένα και μεγαλύτερος τομέας των υπηρεσιών δεν έχει εξετασθεί επαρκώς και συνιστά να αποτελέσουν αντικείμενο παρόμοιας προσέγγισης οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των υπηρεσιών (ιδίως των μεταφορών και του τουρισμού)·

4.   Ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει τους υφιστάμενους τύπους κατανάλωσης και να προσδιορίσει ευκαιρίες για τη μετάβαση στην "αποϋλοποίηση", τονίζοντας το ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι υπηρεσίες αντί για τα προϊόντα·

5.   Πιστεύει ότι βασικό στοιχείο μιας πολιτικής για την "επίτευξη των σωστών τιμών" είναι η προσαρμογή της δομής των τιμών στην κοινωνία, ιδίως όσον αφορά την εργασία και τους φυσικούς πόρους, έτσι ώστε η αποδοτικότερη χρήση των φυσικών πόρων να γίνει ελκυστικότερη οικονομικά για τη βιομηχανία, τους διανομείς και τους καταναλωτές·

6.   Αναγνωρίζει ότι βασική αρχή μιας καλώς λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς είναι ότι οι τιμές της αγοράς αντανακλούν το πραγματικό κόστος των προϊόντων· επομένως ζητεί την κατάργηση των επιδοτήσεων που είναι επιβλαβείς για το περιβάλλον και την καθιέρωση μιας δομής κινήτρων -με επιβαρύνσεις και/ή εκπτώσεις- ώστε να καταστεί ισότιμο το πεδίο ανταγωνισμού και τα μέτρα αποδοτικής χρήσης των πόρων να γίνουν ανταγωνιστικά στην αγορά·

7.   Αναμένει από την Επιτροπή να εκπονήσει μελέτη σχετικά με τις απαραίτητες τροποποιήσεις των ευρωπαϊκών νομοθετικών διατάξεων οι οποίες αντιβαίνουν στο σκοπό της ΟΠΠ (π.χ. επιδοτήσεις, ΦΠΑ ή δημόσιες προμήθειες επιζήμιες για το περιβάλλον)· παράλληλα, την καλεί να υλοποιήσει στρατηγική δράσης η οποία να χωρίζεται σε βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη προοπτική ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι που εκτίθενται στο έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον και στη στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη·

8.   Αναγνωρίζει ότι οι εθελοντικές συμφωνίες με τη βιομηχανία έχουν να διαδραματίσουν το ρόλο τους και μπορεί να είναι χρήσιμες λόγω της ευελιξίας τους, θεωρεί όμως ότι έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα και δεν είναι υποκατάστατο της νομοθετικής ρύθμισης και ότι ως εκ τούτου απαιτούν μετρήσιμους γενικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένων επί μέρους στόχων, χρονοδιαγραμμάτων και συγκριτικών δοκιμών·

9.   Συνιστά να ληφθούν μέτρα από την Επιτροπή τα οποία να διευκολύνουν τους καταναλωτές να λαμβάνουν υπόψη τους ήδη τη στιγμή της αγοράς το συνολικό κόστος που συνδέεται με ένα προϊόν, π.χ. μέσω της συμπλήρωσης των υφισταμένων συστημάτων σήμανσης·

10.   Αναμένει από την Επιτροπή να αναλύσει τις συνέπειες των παγκόσμιων αλυσίδων προμηθειών για την ΟΠΠ, του ρόλου της ΟΠΠ στις αναπτυσσόμενες χώρες καθώς και τη συμβατότητά της με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, διατυπώνοντας προτάσεις για αναθεώρηση της νομοθεσίας σε διμερές και πολυμερές επίπεδο. Επιπλέον προτείνει στην Επιτροπή να διερευνήσει τη δυνατότητα επιδίωξης στόχων ΟΠΠ σε επίπεδο ΟΟΣΑ και σε επίπεδο ΠΟΕ·

11.   Συνιστά περισσότερο εντατική συνεργασία μεταξύ της ΓΔ Περιβάλλοντος και της ΓΔ Εμπορίου για το ζήτημα του ΠΟΕ και προτείνει ανάλυση των θέσεων που έχει ήδη εκφράσει η ΕΕ στη γραμματεία του ΠΟΕ από πλευράς συμβατότητάς τους με την ΟΠΠ·

12.   Επιμένει η τρέχουσα αναθεώρηση της συνοπτικής νομοθεσίας που αφορά τις δημόσιες προμήθειες να γίνει πλήρως συμβατή με τις αρχές του ΟΠΠ σχετικά με τον κύκλο ζωής του προϊόντος και προτείνει οι προμηθευτές δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών να υποχρεωθούν να καθιερώσουν συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης όπως το ΕΜΑS ή το διεθνές ΙSO 14000. Επιπλέον, προτείνει τα κοινοτικά θεσμικά όργανα να αποτελέσουν αμέσως αντικείμενο πιλοτικού έργου σχετικά με μια τέτοια προσέγγιση στις δημόσιες προμήθειες·

13.   Πιστεύει ότι τα κριτήρια οικολογικής σήμανσης μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο μηχανισμό για τις δημόσιες αρχές έτσι ώστε να καταστήσουν φιλικές προς το περιβάλλον τις προμήθειές τους και κατά συνέπεια συνιστά στην Επιτροπή να παρουσιάσει πρόταση αναθεώρησης του κανονισμού (ΕΚ) σχετικά με το σύστημα χορήγησης κοινοτικής οικολογικής σήμανσης έτσι ώστε να καταστήσει δυνατή την ανάπτυξη κριτηρίων οικολογικής σήμανσης και για ομάδες μη καταναλωτικών προϊόντων·

14.   Συνιστά να δώσει η Επιτροπή μεγαλύτερη προσοχή στις ιδιαίτερα ανάγκες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων προκειμένου να μπορούν να εφαρμόσουν την ΟΠΠ, ιδίως ως ανάδοχοι δημόσιων προμηθειών.

Τελευταία ενημέρωση: 8 Δεκεμβρίου 2001Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου