Διαδικασία : 2009/2158(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A7-0028/2010

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A7-0028/2010

Συζήτηση :

PV 19/04/2010 - 21
CRE 19/04/2010 - 21

Ψηφοφορία :

PV 05/05/2010 - 13.39
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :


ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 293kWORD 236k
3 Μαρτίου 2010
PE 430.369v02-00 A7-0028/2010

σχετικά με την Europeana - τα επόμενα βήματα

(2009/2158(INI))

Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

Εισηγήτρια: Helga Trüpel

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την Europeana - τα επόμενα βήματα

(2009/2158(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 28ης Αυγούστου 2009 με τίτλο "Europeana - τα επόμενα βήματα" (COM(2009)0440),

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 19ης Οκτωβρίου 2009 με τίτλο: "Τα δικαιώματα δημιουργού στην οικονομία της γνώσης" (COM(2009)0532),

–   έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 20ής Νοεμβρίου 2008 σχετικά την ευρωπαϊκή ψηφιακή βιβλιοθήκη EUROPEANA(1),

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 11ης Αυγούστου 2008 με τίτλο "Η πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης με ένα κλικ του ποντικιού - Η πρόοδος στην ψηφιοποίηση και την επιγραμμική προσβασιμότητα πολιτιστικού υλικού και η ψηφιακή διαφύλαξη στην ΕΕ" (COM(2008)0513),

–   έχοντας υπόψη την τελική έκθεση της 4ης Ιουνίου 2008 της ομάδας των εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου-υποομάδα για τα δικαιώματα δημιουργού, σχετικά με τις ψηφιακές βιβλιοθήκες, την ψηφιακή διαφύλαξη, τα ορφανά και τα εξαντλημένα έργα,

–   έχοντας υπόψη την τελική έκθεση του Μαΐου 2008 της ομάδας των εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου-υποομάδα για τις συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα - για τις συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα για την ψηφιοποίηση και την επιγραμμική προσβασιμότητα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς,

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 27ης Σεπτεμβρίου 2007 με τίτλο "i2010: προς μια ευρωπαϊκή ψηφιακή βιβλιοθήκη"(2),

     έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής 2006/585/ΕΚ της 24ης Αυγούστου 2006 για την ψηφιοποίηση και την επιγραμμική προσβασιμότητα πολιτιστικού υλικού και για την ψηφιακή διαφύλαξη(3),

–   έχοντας υπόψη την οδηγία 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2001 για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας(4),

–   έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της ΕΕ και ειδικότερα το άρθρο 167,

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας και της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων (A7-0028/2010),

Α. εκτιμώντας ότι σε ένα ψηφιακό περιβάλλον είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί και να απλοποιηθεί η δυνατότητα πρόσβασης όλων στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά καθώς και η προβολή και η διαφύλαξή της για τις επόμενες γενιές, τόσο εντός όσο και εκτός Ευρώπης,

Β.  εκτιμώντας ότι, στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης των πόρων της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, η εφαρμογή μιας ευρωπαϊκής πολιτικής στον πολιτιστικό τομέα έχει ζωτική σημασία και καταδεικνύει την ισχυρή δημόσια δέσμευση, τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των κρατών μελών της, για τη διαφύλαξη, το σεβασμό και την προαγωγή της πολιτιστικής πολυμορφίας,

Γ.  εκτιμώντας ότι ο πλούτος και η πολυμορφία της κοινής ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς πρέπει να αναδειχθούν και να γίνουν προσιτοί όσο το δυνατόν περισσότερο, ακόμη και εκτός Ευρώπης, και ότι τα κράτη μέλη και οι πολιτιστικοί φορείς, και κυρίως οι βιβλιοθήκες, καλούνται να διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο,

Δ.  εκτιμώντας ότι η ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από έργα κοινής χρήσης και ότι η πρόσβαση σε αυτά πρέπει να παρέχεται στον ψηφιακό κόσμο σε μορφή, κατά το δυνατόν, υψηλής ποιότητας,

Ε.  εκτιμώντας ότι η πρόσβαση σε πολιτιστικές και εκπαιδευτικές πληροφορίες πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τη βελτίωση των προτύπων εκπαίδευσης και διαβίωσης,

ΣΤ. εκτιμώντας ότι είναι ανάγκη να καθοριστούν κοινά πρότυπα για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς και ότι πάρα πολλά ψηφιοποιημένα έργα που βρίσκονται σε διάφορες βιβλιοθήκες δεν έχουν δημοσιοποιηθεί λόγω της ασυμβατότητας των ψηφιακών μορφών,

Ζ.  εκτιμώντας ότι, χάρη στο προσωπικό τους, οι βιβλιοθήκες είναι οι πλέον κατάλληλες να επιβλέπουν και να διαχειρίζονται τη διαδικασία ψηφιοποίησης έργων,

Η. εκτιμώντας ότι η ευρωπαϊκή ψηφιακή βιβλιοθήκη δε θα πρέπει να περιορισθεί σε μια ψηφιοποιημένη συλλογή με εργαλεία διαχείρισης της πληροφορίας, αλλά πρέπει να περιλάβει την ανάπτυξη ενός συνόλου πόρων και τεχνικών δυνατοτήτων για τη δημιουργία, την αναζήτηση και τη χρησιμοποίηση της πληροφορίας,

Θ. εκτιμώντας ότι καθίσταται απαραίτητο να ληφθούν υπόψη η ταχεία πρόοδος των νέων τεχνολογιών και η συνακόλουθη εξέλιξη των πολιτιστικών πρακτικών, καθώς και τα εκτός Ευρώπης σχέδια ψηφιοποίησης,

Ι.   εκτιμώντας, ως εκ τούτου, ότι τα κράτη μέλη οφείλουν επειγόντως να εντείνουν τις προσπάθειές τους, να συνεργασθούν και να εφοδιασθούν με τα αναγκαία μέσα προκειμένου να διατηρήσουν και να ενθαρρύνουν τη συμβολή τους στην Europeana για μια μεγαλύτερη προβολή της Ευρώπης ανά τον κόσμο,

ΙΑ. εκτιμώντας ότι μόνο ένα μικρό μέρος της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς έχει έως τώρα ψηφιοποιηθεί, ότι τα κράτη μέλη προχωρούν με διαφορετικούς ρυθμούς και ότι η δημόσια χρηματοδότηση για τη μαζική ψηφιοποίηση είναι ανεπαρκής· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να εντείνουν τις προσπάθειές τους ώστε να επιταχυνθεί η διαδικασία ψηφιοποίησης των δημόσιων και ιδιωτικών έργων,

ΙΒ. εκτιμώντας ότι η ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς και επιστημονικού υλικού μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα επωφελής για άλλους τομείς όπως είναι η εκπαίδευση, η επιστήμη, η έρευνα, ο τουρισμός, η επιχειρηματικότητα, η καινοτομία και τα μέσα ενημέρωσης,

ΙΓ. εκτιμώντας ότι η ψηφιακή τεχνολογία αποτελεί επίσης ένα αξιόλογο εργαλείο που δίνει τη δυνατότητα στα άτομα που συναντούν εμπόδια κατά την πρόσβαση στα πολιτιστικά αγαθά, και ειδικά στα άτομα με αναπηρία, να έχουν πρόσβαση στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά,

ΙΔ. εκτιμώντας ότι η νομοθεσία για τα δικαιώματα δημιουργού παρουσιάζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και το καθεστώς των δικαιωμάτων πολλών έργων παραμένει ασαφές,

ΙΕ. εκτιμώντας ότι πρέπει να ληφθούν επείγοντα μέτρα για την επίλυση του προβλήματος της "ψηφιακής μαύρης τρύπας" στην οποία φυτοζωούν έργα του 20ού και 21ου αιώνα μεγάλης πολιτιστικής αξίας, και ότι η λύση αυτή θα πρέπει να ικανοποιεί τα συμφέροντα όλων των ενδιαφερομένων,

ΙΣΤ. εκτιμώντας ότι θα πρέπει να θεωρείται ως ορφανό οιοδήποτε προστατευόμενο ή δημοσιευόμενο έργο του οποίου δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθούν ή να εντοπισθούν ένας ή περισσότεροι κάτοχοι του δικαιώματος δημιουργού ή συγγενικών δικαιωμάτων, παρά τη διεξαγωγή τεκμηριωμένης και σοβαρής έρευνας,

ΙΖ. εκτιμώντας ότι απαιτείται περισσότερη ενημέρωση σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στις εργασίες που πραγματοποιεί το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Ψηφιακής Βιβλιοθήκης,

ΙΗ. εκτιμώντας ότι είναι ανάγκη να υπάρχει μεγαλύτερη διαφάνεια στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Europeana - ένα αποφασιστικό βήμα για τη διατήρηση και τη διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης

1.   χαιρετίζει την έναρξη λειτουργίας και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ψηφιακής βιβλιοθήκης, μουσείου και αρχείου με περιεχόμενο υψηλής ποιότητας που ονομάζεται Europeana και αποτελεί ενιαίο, άμεσο και πολυγλωσσικό σημείο πρόσβασης και πύλη εισόδου στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά·

2.   υπενθυμίζει ότι ο ρόλος της ψηφιακής βιβλιοθήκης Europeana θα πρέπει να συνίσταται στην προστασία της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, ώστε να έχουν οι μελλοντικές γενιές τη δυνατότητα να διαμορφώσουν μια ευρωπαϊκή συλλογική μνήμη και να αποφευχθεί η φθορά των πλέον ευαίσθητων έργων λόγω της διαρκούς χρήσης·

3.   τονίζει ότι η ευρωπαϊκή ψηφιακή βιβλιοθήκη, δεδομένου ότι προσφέρει τη δυνατότητα πρόσβασης εξ αποστάσεως, αποτελεί εργαλείο εκδημοκρατισμού της κουλτούρας και, ως εκ τούτου, θα επιτρέψει σε ένα ευρύτατο κοινό να αποκτήσει πρόσβαση σε σπάνια ή παλαιά έργα της ευρωπαϊκής κληρονομιάς, των οποίων η συντήρηση καθιστά δυσχερές το να συμβουλευτεί κανείς·

4.   υπογραμμίζει τη σημασία της ανάπτυξης της Europeana ώστε να καταστεί μία πλήρως λειτουργική υπηρεσία, με πολυγλωσσικές διασυνδέσεις και εφαρμογές σημασιολογικού ιστού που θα διαφυλάττει την υψηλή ποιότητα των έργων και θα τα καθιστά διαθέσιμα σε παγκόσμιο επίπεδο·

(i) Σκοποί και στόχοι

5.   ζητεί να αυξηθεί το δυναμικό της Europeana σε τουλάχιστον 15 εκατομμύρια διαφορετικά ψηφιοποιημένα αντικείμενα έως το 2015·

6.   εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά του για την άνιση συμβολή των κρατών μελών στο περιεχόμενο της Europeana και ενθαρρύνει ένθερμα τα κράτη μέλη και άλλους πολιτιστικούς φορείς να συνεργαστούν στενά στην ψηφιοποίηση έργων και να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για την εκπόνηση σχεδίων ψηφιακής καταγραφής σε όλα τα επίπεδα, αποφεύγοντας έτσι τις επικαλύψεις και επιταχύνοντας το ρυθμό ψηφιοποίησης του πολιτιστικού περιεχομένου, για την επίτευξη των ορισθέντων στόχων (10 εκατομμύρια έγγραφα το 2010)·

7.   τονίζει την ανάγκη να μελετηθούν τρόποι ενθάρρυνσης των πολιτιστικών ιδρυμάτων, αφού καταρτίσουν το πρόγραμμα ψηφιοποίησής τους, να συνάπτουν με τους δικαιούχους συμφωνίες για τη διάθεση έργων σε πολυεδαφική βάση και να προωθούν την ανάπτυξη ανταγωνιστικού περιβάλλοντος με τη συμμετοχή δικτυακών βιβλιοπωλών, ώστε να διευκολυνθεί η διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο·

8.   διαπιστώνει ότι έως τώρα το 47% των συνολικών ψηφιοποιημένων αντικειμένων της Europeana προέρχεται από μόνη τη Γαλλία και ότι για το λόγο αυτό θα πρέπει να ενθαρρυνθούν με πιο ενεργό τρόπο όλα τα κράτη μέλη να διαθέσουν υλικό από τις εθνικές βιβλιοθήκες και τα πολιτιστικά ιδρύματά τους ούτως ώστε όλοι οι Ευρωπαίοι να έχουν πλήρη πρόσβαση στη δική τους πολιτιστική κληρονομιά·

9.   παροτρύνει την Επιτροπή να βοηθήσει να βρεθούν τρόποι και μέσα για να συνειδητοποιήσουν τα κράτη μέλη ότι οι χρήστες της Europeana αναζητούν σημαντικά έργα που διατίθενται στις εθνικές τους συλλογές, ωστόσο όχι μέσω της Europeana·

(ii) Πλεονεκτήματα

10. τονίζει τα δυνητικά οικονομικά οφέλη από την ψηφιοποίηση, δεδομένου ότι τα ψηφιοποιημένα πολιτιστικά αγαθά έχουν σημαντική οικονομική επίπτωση, ειδικότερα στους τομείς της βιομηχανίας που σχετίζονται με τον πολιτισμό, και στηρίζουν την οικονομία της γνώσης, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη το γεγονός ότι τα πολιτιστικά αγαθά δεν είναι κοινά οικονομικά αγαθά και ότι, ως εκ τούτου, θα πρέπει να προστατεύονται έναντι της υπέρμετρης εμποριοποίησης·

11. υπογραμμίζει ότι η Europeana θα πρέπει να αποτελέσει ένα από τα κύρια σημεία αναφοράς για την εκπαίδευση και την έρευνα· θεωρεί ότι, εάν ενσωματωθεί με συνέπεια στα εκπαιδευτικά συστήματα, θα μπορέσει να φέρει την ευρωπαϊκή νεολαία πιο κοντά στην πολιτιστική και λογοτεχνική της κληρονομιά, θα αποτελέσει πεδίο σύγκλισης και θα συμβάλει στη διαπολιτισμική συνοχή της ΕΕ·

(iii) Πρόσβαση σε όλους

12. τονίζει ότι η ευχρηστία και ιδίως η σαφήνεια και η ευχερής εύρεση περιεχομένων πρέπει να αποτελούν βασικά κριτήρια για τη διαμόρφωση της δικτυακής πύλης·

13. τονίζει ότι, δεδομένου ότι η πρόσβαση στην "Europeana" είναι επωφελής για όλους τους πολίτες της ΕΕ, θα πρέπει να μελετηθεί το ταχύτερο η διαθεσιμότητά της σε όλες τις επίσημες γλώσσες·

14. επισημαίνει ότι στη δικτυακή πύλη θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, τα οποία θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα πλήρους πρόσβασης στη συλλογική γνώση της Ευρώπης· ενθαρρύνει, ως εκ τούτου, τους εκδότες να φροντίσουν ώστε περισσότερα έργα να είναι διαθέσιμα σε μορφές προσβάσιμες σε άτομα με αναπηρία· συνιστά στην Επιτροπή να διασφαλίσει την παροχή ειδικών ψηφιακών μορφών για τα άτομα με αναπηρία, όπως είναι η ακουστική ανάγνωση, για όσο το δυνατόν περισσότερο ψηφιακό περιεχόμενο·

15. τονίζει πόσο σημαντική είναι η ισότιμη πρόσβαση στην κοινή ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά και, κατά συνέπεια, καλεί τα κράτη μέλη να άρουν στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα εμπόδια που παρακωλύουν την πρόσβαση σε ορισμένα τμήματα του περιεχομένου της Europeana·

16. προτρέπει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να αποφευχθεί το γνωστικό χάσμα μεταξύ της Ευρώπης και των χωρών που δεν είναι μέλη της ΕΕ και για να εξασφαλισθεί η πλήρης πρόσβαση των Ευρωπαίων στη δική τους πολιτιστική κληρονομιά, σε όλη την πολυμορφία της, καθώς και για να διευκολυνθεί η οικουμενική πρόσβαση σε αυτή·

17. ζητεί από την Επιτροπή να συνεχίσει το έργο που ξεκίνησε η ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, δεδομένου ότι συμβάλλει σε μια κοινή θεώρηση για τις ευρωπαϊκές ψηφιακές βιβλιοθήκες, και υποστηρίζει πρακτικές λύσεις σε βασικά θέματα που αφορούν την επιγραμμική πρόσβαση σε πολιτιστικά αγαθά· ενθαρρύνει τη δημιουργία χωριστού επιγραμμικού χώρου στην Europeana όπου οι χρήστες θα μπορούν να δημιουργούν περιεχόμενο·

18. τονίζει ότι η Europeana θα πρέπει να καταβάλει κάθε απαιτούμενη προσπάθεια εντός και εκτός διαδικτύου για την προώθησή της μεταξύ των πολιτών της Ευρώπης, ιδίως αυτών που ασχολούνται με πολιτιστικές δραστηριότητες στον ιδιωτικό, δημόσιο και εκπαιδευτικό τομέα·

Περισσότερο και καλύτερο περιεχόμενο για την Europeana

19. ενθαρρύνει τους παρόχους περιεχομένου να αυξήσουν την ποικιλία των τύπων περιεχομένου για την Europeana, ειδικότερα δε το οπτικό και μαγνητοσκοπημένο υλικό, λαμβάνοντας ιδιαίτερη μέριμνα για τις μορφές έκφρασης που προσιδιάζουν σε προφορικούς πολιτισμούς και για τα έργα που φθείρονται εύκολα, και σεβόμενοι τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και κυρίως τα δικαιώματα των δημιουργών και των εκτελεστών· υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, πόσο σημαντικός είναι ο σεβασμός των ηθικών δικαιωμάτων προκειμένου να διαφυλάσσεται η ακεραιότητα του έργου και να αποφεύγονται τυχόν αλλοιώσεις (λογοκρισία, τροποποιήσεις έργων κλπ…)·

20. εκτιμά ότι η ελεύθερη και καλλιτεχνική έκφραση αποτελούν θεμελιώδεις αξίες· θεωρεί ότι τα πολιτιστικά ιδρύματα ή οι συλλογείς δεν πρέπει να υφίστανται έλεγχο ή λογοκρισία για το ευρωπαϊκό πολιτιστικό, λογοτεχνικό ή επιστημονικό περιεχόμενο που παρέχεται Europeana·

(i) Περιεχόμενο κοινής χρήσης και πρόσβαση

21. είναι πεπεισμένο ότι το περιεχόμενο κοινής χρήσης στον αναλογικό κόσμο πρέπει να παραμείνει σε κοινή χρήση και στο ψηφιακό περιβάλλον μετά την αλλαγή μορφών·

22. υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή πολιτική ψηφιοποίησης θα πρέπει να έχει ως κύριο στόχο την προστασία της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς και ότι, στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να εξασφαλισθεί η μη αποκλειστικότητα των δραστηριοτήτων ψηφιοποίησης, ούτως ώστε να μη συνοδευτούν από την εμφάνιση "νέων δικαιωμάτων" που θα απορρέουν από τη διαδικασία ψηφιοποίησης, όπως, λόγου χάριν, υποχρεωτική χρέωση της επαναχρησιμοποίησης των έργων κοινής χρήσης·

23. υπενθυμίζει ότι η Europeana θα πρέπει να μπορεί να επωφεληθεί των συμφωνιών που συνάπτονται με άλλες βιβλιοθήκες στο πλαίσιο συμπράξεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και ότι, ως εκ τούτου, στις βιβλιοθήκες αυτές θα πρέπει να παρέχεται υλικό αντίγραφο των αρχείων που έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί·

24. υπενθυμίζει ότι τα υλικά αρχεία έργων κοινής χρήσης που ψηφιοποιήθηκαν στο πλαίσιο συμπράξεων δημοσίου/ιδιωτικού τομέα οφείλουν να παραμείνουν στην κυριότητα του συμβαλλόμενου δημόσιου ιδρύματος και ότι σε περίπτωση που, λόγω αδυναμίας, πολιτιστικά ιδρύματα των κρατών μελών αναγκασθούν, στο πλαίσιο σύμπραξης δημόσιου/ιδιωτικού τομέα, να συνάψουν συμφωνίες ψηφιοποίησης των έργων της εθνικής πολιτιστικής τους κληρονομιάς οι οποίες περιλαμβάνουν ρήτρες αποκλειστικότητας, θα πρέπει να διασφαλισθεί πριν από οιαδήποτε πρόσβαση στη δικτυακή πύλη της Europeana ότι, όταν εκπνεύσουν οι ρήτρες αυτές, τα ψηφιοποιημένα αρχεία θα περάσουν πραγματικά στην κυριότητά τους·

25. τονίζει ότι η ψηφιακή βιβλιοθήκη δεν θα πρέπει να αποκλίνει από τον αρχικό της στόχο, ήτοι να εμποδίσει το να περάσει η διάδοση των γνώσεων στο διαδίκτυο σε ιδιωτικές και εμπορικές επιχειρήσεις, ώστε να μην καταλήξει η ψηφιοποίηση των έργων σε σφετερισμό της δημόσιας ευρωπαϊκής κληρονομιάς και σε μια νέα ιδιωτικοποίηση της κοινής χρήσης·

26. συνιστά στην Επιτροπή να ζητήσει από τους παρόχους ψηφιακού περιεχομένου να πιστοποιούν τους δικτυακούς τόπους στους οποίους παραπέμπει η "Europeana"·

27. ζητεί από τα ευρωπαϊκά πολιτιστικά ιδρύματα που έχουν αναλάβει την ψηφιοποίηση έργων τους κοινής χρήσης, να τα θέσουν στη διάθεση του κοινού μέσω της Europeana και να μην περιορίσουν την πρόσβαση μόνο στην επικράτεια της χώρας τους·

(ii) Ζητήματα δικαιωμάτων δημιουργού, περιλαμβανομένων των ορφανών έργων

28. τονίζει ότι θα πρέπει να βρεθούν λύσεις ώστε η Europeana να προσφέρει επίσης έργα που προστατεύονται από δικαιώματα δημιουργού και κυρίως εξαντλημένα και ορφανά έργα, με βάση μία κατά τομέα προσέγγιση, με πλήρη τήρηση της νομοθεσίας για τα δικαιώματα δημιουργού και διαφύλαξη των νόμιμων δικαιωμάτων των δικαιούχων· πιστεύει ότι θα πρέπει να προωθηθούν λύσεις όπως η εκτεταμένη χορήγηση συλλογικών αδειών ή άλλες πρακτικές συλλογικής διαχείρισης·

29. εκφράζει την ικανοποίησή του για τη συζήτηση που ξεκίνησε η Επιτροπή σχετικά με τη νομοθεσία της ΕΕ για τα δικαιώματα δημιουργού αποβλέποντας στην εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ των δικαιούχων και των δικαιωμάτων των καταναλωτών σε ένα κόσμο με παγκόσμια διασύνδεση και στο πλαίσιο της ταχύτατα μεταβαλλόμενης επιγραμμικής πραγματικότητας νέων τεχνολογιών και κοινωνικών και πολιτιστικών πρακτικών·

30. ζητεί επίμονα από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κατά το δυνατόν ενιαίες και συνεκτικές νομοθετικές ρυθμίσεις, στο πλαίσιο της ανάπτυξης της προστασίας των δικαιωμάτων δημιουργού στην Ευρώπη, που θα εξασφαλίζουν ότι οι ίδιες οι διαδικασίες ψηφιοποίησης δεν θα παράγουν sui generis δικαιώματα δημιουργού· υποστηρίζει ότι στην προβληματική αυτή θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθεί το ζήτημα του κατά πόσον θα πρέπει να καθιερωθούν νομοθετικές εξαιρέσεις για την ψηφιοποίηση ορφανών έργων από δημόσια ιδρύματα·

31. τονίζει τη σημασία των ορφανών έργων – δηλαδή προστατευόμενων έργων των οποίων οι δικαιούχοι είναι άγνωστοι και, παρά την επιμελή αναζήτησή τους, είναι αδύνατο να εντοπισθούν – και την ανάγκη να καθοριστεί με ακρίβεια ο αριθμός και ο τύπος των έργων που ανήκουν στην κατηγορία αυτή, ανά τομέα, προκειμένου να μελετηθούν οι κατάλληλες λύσεις·

32. καλεί την Επιτροπή όπως, στο πλαίσιο της εφαρμογής της ανακοίνωσής της σχετικά με τα δικαιώματα δημιουργού στην οικονομία της γνώσης, της 19ης Οκτωβρίου 2009, να υποβάλει νομοθετική πρόταση σχετικά με την ψηφιοποίηση, την προστασία και τη διάδοση των ορφανών έργων, που θα θέτει τέλος στη σημερινή νομική αβεβαιότητα, σε πνεύμα σεβασμού των όρων της επιμελούς αναζήτησης και της αποζημίωσης του δικαιούχου·

33. συμφωνεί με την πρόθεση της Επιτροπής να θεσπίσει ένα απλό και αποδοτικό από άποψη κόστους σύστημα εκκαθάρισης δικαιωμάτων σε ό, τι αφορά την ψηφιοποίηση των δημοσιευμένων έργων και τη διαθεσιμότητά τους στο διαδίκτυο, συνεργαζόμενη στενά με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς·

34. χαιρετίζει, ως εκ τούτου, και υποστηρίζει πρωτοβουλίες όπως το σχέδιο ARROW(5), στο οποίο συνεργάζονται οι δικαιούχοι δικαιωμάτων δημιουργού με εκπροσώπους της βιβλιοθήκης, κυρίως δεδομένου ότι επιδιώκουν τον εντοπισμό των δικαιούχων και των δικαιωμάτων τους και την αποσαφήνιση του καθεστώτος των δικαιωμάτων των έργων, συμπεριλαμβανομένων των ορφανών και των εξαντλημένων·

35. καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει μια ευρωπαϊκή βάση δεδομένων για τα ορφανά έργα, δηλαδή τα προστατευόμενα έργα των οποίων οι δικαιούχοι είναι άγνωστοι και, παρά την επιμελή αναζήτησή τους, είναι αδύνατο να εντοπισθούν, η οποία θα επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την κυριότητα των δικαιωμάτων και, ως εκ τούτου, τη μείωση του κόστους που συνδέεται με την επιμελή αναζήτηση των δικαιούχων·

36. τάσσεται υπέρ μίας ισορροπημένης επίλυσης του ζητήματος της ψηφιοποίησης και της διάδοσης των ορφανών έργων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με αφετηρία το σαφή ορισμό τους, τη θέσπιση κοινών προτύπων (συμπεριλαμβανομένης της επιμελούς αναζήτησης των δικαιούχων) και την επίλυση του ζητήματος της ενδεχόμενης παραβίασης των δικαιωμάτων δημιουργού κατά τη χρήση ορφανών έργων·

37. τονίζει ότι θα πρέπει να βρεθεί μια λύση για τα τεκμήρια που αφορούν τη σφαίρα της ιδιωτικής ζωής (αλληλογραφία, σημειώσεις, φωτογραφίες, ταινίες), τα οποία ανήκουν σε συλλογές πολιτιστικών ιδρυμάτων αλλά ποτέ δεν έχουν δημοσιευθεί ή διατεθεί στο κοινό και εγείρουν ζητήματα σε σχέση με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και τα ηθικά δικαιώματα·

(iii) Τεχνολογίες

38. επισημαίνει την ανάγκη ανάπτυξης τεχνολογιών που θα διασφαλίζουν μακροπρόθεσμη και σταθερή ψηφιακή διαφύλαξη, διαλειτουργικότητα των συστημάτων πρόσβασης στο περιεχόμενο, πολυγλωσσική πλοήγηση και διαθεσιμότητα του περιεχομένου καθώς και πρότυπα ενοποίησης· επιδοκιμάζει τη διαρκή χρήση λογισμικού ανοικτής πηγής στη δημιουργία της συλλογής της Europeana·

39. συνιστά στην Επιτροπή, εφεδρικά αντίγραφα του ψηφιοποιημένου υλικού που παρέχουν τα εθνικά ιδρύματα ή οι εταίροι του ιδιωτικού τομέα να διατηρούνται σε εξοπλισμό που ανήκει στα συγκεκριμένα ιδρύματα ή εταίρους·

40. συνιστά στην Επιτροπή και στα ιδρύματα-εταίρους του ιδιωτικού τομέα να βρουν λύσεις ΤΠΕ - όπως μορφές μόνο για ανάγνωση και μορφές προστατευμένων αντιγράφων - για το ψηφιοποιημένο υλικό που διατίθεται στο δικτυακό τόπο "Europeana" για τον οποίο ισχύουν δικαιώματα δημιουργού, ενώ η σελίδα παρουσίασης του αρχείου θα πρέπει να περιέχει σύνδεσμο που θα οδηγεί σε δικτυακή σελίδα του παρόχου του περιεχομένου, από όπου θα μπορεί να κατεβάζει κανείς το κείμενο υπό τους όρους που θέτει ο πάροχος·

41. συνιστά στην Επιτροπή να εμμείνει στη χρήση μιας τυποποιημένης ηλεκτρονικής μορφής για τα ψηφιοποιημένα έργα, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι τα ψηφιοποιημένα έγγραφα είναι συμβατά με την επιγραμμική διασύνδεση και τη βάση δεδομένων·

42. εκτιμά ότι θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μελέτη των εργαλείων Web 2.0 προκειμένου να αναζητηθούν τρόποι με τους οποίους οι πολίτες θα μπορούν (μακροπρόθεσμα) να παρέχουν περιεχόμενο στην Europeana χωρίς να απαιτείται η συμμετοχή πολιτιστικών ιδρυμάτων·

Θέματα χρηματοδότησης και διαχείρισης

43. τονίζει ότι η δημιουργία ενός αειφόρου μεοντέλου χρηματοδότησης και διαχείρισης είναι αποφασιστικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Europeana και ότι ο ρόλος των άμεσα ενδιαφερομένων στη διαδικασία του καθορισμού του διαχειριστικού αυτού μοντέλου είναι καθοριστικός·

(i) Χορηγία και εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα

44. υπογραμμίζει ότι, για να αντιμετωπισθούν το υψηλό κόστος ψηφιοποίησης και οι χρονικές πιέσεις, θα πρέπει να εξευρεθούν νέες μέθοδοι χρηματοδότησης, όπως συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με την προϋπόθεση ότι τηρούν τους κανόνες περί πνευματικής ιδιοκτησίας και ανταγωνισμού, ενώ θα προάγεται συγχρόνως η πρόσβαση στα έργα μέσω των πολιτιστικών ιδρυμάτων και θα εξασφαλίζεται η ελεύθερη διάθεση ψηφιοποιημένων αρχείων στις βιβλιοθήκες χωρίς χρονικό περιορισμό·

45. τονίζει τη σημασία μιας συντονισμένης, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προσέγγισης στο ζήτημα των προϋποθέσεων που διέπουν την εταιρική σχέση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και την ανάγκη εις βάθος εξέτασης των συμφωνιών εταιρικής σχέσης με τους ιδιωτικούς φορείς οι οποίες έχουν ως αντικείμενο τα σχέδια ψηφιοποίησης, ιδίως ως προς τη διάρκεια των ρητρών αποκλειστικότητας, την ευρετηρίαση και τη συσχέτιση από τη μηχανή αναζήτησης ψηφιακών αρχείων που χρησιμοποιούνται από τις ίδιες τις βιβλιοθήκες, την εξασφάλιση συνέχειας στην παρεχόμενη υπηρεσία, το μη εμπιστευτικό χαρακτήρα παρόμοιων συμφωνιών και την ποιότητα της ψηφιοποίησης·

46. επισημαίνει ότι η ψηφιοποίηση των έργων των εθνικών βιβλιοθηκών είναι καρπός της χρηματοδοτικής επένδυσης των φορολογουμένων μέσω των φόρων που καταβάλλουν· τονίζει, ως εκ τούτου, ότι οι συμβάσεις σύμπραξης μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα οφείλουν να προβλέπουν ότι το αντίγραφο ενός ψηφιοποιημένου έργου για λογαριασμό της βιβλιοθήκης μπορεί να ευρετηριαστεί από όλες τις μηχανές αναζήτησης, ώστε να μπορεί κανείς να συμβουλευθεί το έργο στο δικτυακό τόπο της βιβλιοθήκης και όχι μόνο στο δικτυακό τόπο της συμβαλλόμενης ιδιωτικής επιχείρησης·

47. υπενθυμίζει ότι η συμμετοχή των ιδιωτικών εταίρων στη διαδικασία ψηφιοποίησης δεν θα πρέπει να οδηγήσει στη δημιουργία ιδιωτικών μονοπωλίων, τα οποία θα απειλούσαν την πολιτιστική πολυμορφία και τον πλουραλισμό, καθώς και ότι η τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή των εν λόγω ιδιωτικών επιχειρήσεων·

48. υπογραμμίζει ότι η χορηγία αποτελεί ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση για την Europeana, στο μέτρο που προσφέρει αφενός τη δυνατότητα χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων ψηφιοποίησης και συγχρόνως τη χρηματοδοτική κάλυψη της ψηφιοποίησης των δικαιωμάτων δημιουργού όσον αφορά τα εξαντλημένα και τα ορφανά έργα, καθώς και τα έργα προστατεύονται από δικαιώματα δημιουργού, αφετέρου δε τη δυνατότητα διάθεσής τους στο διαδίκτυο·

(ii) Ενωσιακή και δημόσια χρηματοοικονομική στήριξη

49. υπογραμμίζει ότι ένα σημαντικό τμήμα της χρηματοδότησης θα πρέπει να προέρχεται από δημόσιες χορηγίες, όπως για παράδειγμα συνεισφορές εκ μέρους της ΕΕ, των κρατών μελών και πολιτιστικών οργανώσεων, και προτείνει να θεωρηθεί η διαδικασία ψηφιοποίησης της Europeana μέρος της στρατηγικής της Λισαβόνας και να δημιουργηθεί χωριστή θέση του προϋπολογισμού στο προσεχές πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, αλλά συνιστά να εξακολουθήσουν να αναζητούνται πηγές εσόδων για το σχέδιο προκειμένου να αυτοχρηματοδοτείται σε μακροπρόθεσμη βάση·

50. τονίζει ότι μόνο με μια χωριστή θέση του προϋπολογισμού μπορούν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι να δαπανώνται με διαφανή και αποδοτικό τρόπο και σύμφωνα με τους στόχους που έχουν τεθεί·

51. διαπιστώνει ότι έως τώρα, στο πλαίσιο του προγράμματος eContentplus, για την περίοδο 2009 έως 2011 προβλέπονται μόνον 6,2 εκατ. ευρώ για την Europeana·

52. ζητεί να προβλεφθούν στο προσεχές πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο πολύ μεγαλύτερες πιστώσεις από αυτές που διατίθενται έως τώρα για την Europeana·

53. τονίζει την ανάγκη εξάλειψης των νομικών εμποδίων σε επίπεδο ΕΕ, ώστε οι βιβλιοθήκες να έχουν τη δυνατότητα να αιτούνται ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για δραστηριότητες ψηφιοποίησης·

54. καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να υποβάλουν ετήσια έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τον προϋπολογισμό της Europeana και την πρόοδο που έχει επιτευχθεί·

55. προτείνει να διεξαχθεί από το Κοινοβούλιο, από κοινού με την Επιτροπή, αναθεώρηση των ρυθμίσεων χρηματοδότησης της Europeana, ήδη από το 2011, με στόχο την εξεύρεση βιώσιμου προτύπου χρηματοδότησης για το σχέδιο για την περίοδο 2013 και εξής· συνιστά να μεγιστοποιηθεί το δυναμικό του ιστότοπου με τη μετάβαση σε μια δομή δημόσιας-ιδιωτικής χρηματοδότησης·

(iii) Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση

56. προτείνει τη διοργάνωση εκστρατείας χρηματοδότησης και διαφήμισης με τίτλο "Συμμετοχή στην Europeana", για να υπάρξει μεγαλύτερη ενημέρωση σχετικά με το θέμα και τον επείγοντα χαρακτήρα του, και συνιστά μέρος των πόρων που προορίζονται για την Europeana να χρησιμοποιηθούν για την προβολή της βιβλιοθήκης στο ευρύτερο δυνατό κοινό ως μιας βιβλιοθήκης με ευρύτατο φάσμα έργων, όποιο και αν είναι το υπόθεμα (κείμενο, ακουστικό έργο, βίντεο)·

57. προτείνει να διαφημίζεται η "Συμμετοχή στην Europeana" με πρωτότυπο τρόπο και, στο πλαίσιο δημόσιων-ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων και χορηγιών, να απευθύνεται κυρίως σε νέους, λόγου χάρη σε διεθνείς αθλητικές εκδηλώσεις ή στο πλαίσιο καλλιτεχνικών εκθέσεων και πολιτιστικών διαγωνισμών·

58. ζητεί από την Επιτροπή να ξεκινήσει μια εκστρατεία στα μέσα ενημέρωσης και το Διαδίκτυο για την προβολή της ιστοσελίδας Europeana, κατευθύνοντας την κυκλοφορία των ευρωπαίων χρηστών προς τις πηγές Europeana, ως βασικό σημείο πρόσβασης στα δεδομένα σε ψηφιακή μορφή και ενθαρρύνοντας τα κράτη μέλη και τα πολιτιστικά ιδρύματα να παρέχουν περιεχόμενο στην ιστοσελίδα· ζητεί, συγχρόνως, τη διεξαγωγή ειδικής εκστρατείας στα μέσα ενημέρωσης που θα απευθύνεται σε διδάσκοντες και διδασκομένους όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων, με έμφαση στη χρήση των ψηφιακών πόρων της "Europeana" για εκπαιδευτικούς σκοπούς·

59. εκτιμά ότι μια τέτοια εκστρατεία είναι σε πολλά σημεία παρεμφερής με τον τύπο δράσης που έχει ήδη κριθεί απαραίτητος προκειμένου να καλυφθεί το ψηφιακό χάσμα που υπάρχει ακόμα σε ολόκληρη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι όλοι θα έχουν πρόσβαση στην "Europeana" και σε άλλες επιγραμμικές πληροφορίες και περιεχόμενο, καθώς και στα δυνητικά τους οφέλη, ανεξαρτήτως του πού βρίσκονται· συνιστά η εκστρατεία αυτή, ιδίως δε η δυνητική χρήση της "Europeana" στα σχολεία, να βασιστεί στην αρχή ότι η πρόσβαση σε περισσότερα επιγραμμικά περιεχόμενα και πληροφορίες δεν αποτελεί αυτοσκοπό και ότι, συνεπώς, θα πρέπει να συνοδεύεται από πρωτοβουλίες που ευνοούν την κριτική ανάλυση των επιγραμμικών περιεχομένων και πληροφοριών·

60. καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι εκστρατείες ενημέρωσης και οι παρεμφερείς δραστηριότητες ευαισθητοποίησης που αφορούν την Europeana κατευθύνονται μέσω των σχετικών οργανώσεων εταίρων στα κράτη μέλη·

(iv) Διαχείριση

61. χαιρετίζει την συνεχιζόμενη συμβολή του Ιδρύματος Ευρωπαϊκής Ψηφιακής Βιβλιοθήκης στη διευκόλυνση της επίτευξης επίσημων συμφωνιών μεταξύ μουσείων, αρχείων, οπτικοακουστικών αρχείων και βιβλιοθηκών, σχετικά με τον τρόπο συνεργασίας για τη διάθεση υλικού και τη βιωσιμότητα της κοινής δικτυακής πύλης Europeana·

62. φρονεί ότι τα πολιτιστικά ιδρύματα θα πρέπει να συνεχίσουν να διαδραματίζουν μείζονα ρόλο στη διαχείριση του σχεδίου Europeana, η οποία θα πρέπει να είναι η δημοκρατικότερη δυνατή, και καλεί τα εν λόγω ιδρύματα να συνεργαστούν προκειμένου να αποφευχθεί η πολλαπλή ψηφιοποίηση των έργων και να καταστεί ορθολογικότερη η χρησιμοποίηση των πόρων·

63. ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τη διαχείριση του σχεδίου και να μεριμνήσουν για τη σύσταση, σε εθνικό επίπεδο, μιας αρμόδιας αρχής που θα αναλάβει να διαχειρίζεται και να ελέγχει τη διαδικασία ψηφιοποίησης, να ενημερώνει καλύτερα τις βιβλιοθήκες και τους παρόχους πολιτιστικού υλικού για το πρόγραμμα "Europeana" και να συλλέγει ήδη υπάρχον ψηφιακό υλικό απευθείας από τους παρόχους, με στόχο τη μετατροπή του σε μια ενιαία τυποποιημένη ψηφιακή μορφή, ώστε το νέο περιεχόμενο να μπορεί να προστίθεται άμεσα στη βάση δεδομένων "Europeana"· εκτιμά ότι, μακροπρόθεσμα, πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο να καταστεί προτεραιότητα η συλλογή υπάρχοντος ψηφιακού υλικού που παράγεται στο πλαίσιο σχεδίων που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η προσθήκη του στην ψηφιακή βιβλιοθήκη "Europeana"·

64. προτείνει την έκδοση δημόσιας πρόσκλησης υποβολής προσφορών για το συντονισμό της διοίκησης της "Europeana" κατά τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο, τον καθορισμό σαφών και ρεαλιστικών στόχων και την εκ νέου αξιολόγηση τη διαδικασίας, αν καταστεί αναγκαίο·

65. συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα σύστασης ενός ευρωπαϊκού οργάνου το οποίο θα συντονίζει τη συμμετοχή των εθνικών αρχών στην παρακολούθηση της διαδικασίας ψηφιοποίησης, στις πληρωμές δικαιωμάτων στους δημιουργούς και σε άλλα ζητήματα που συνδέονται με το σχέδιο "Europeana"·

66. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

ΕΕ C 319, 13.12.2008, σελ. 18.

(2)

ΕΕ C 219 Ε, 28.8.2008, σελ. 296.

(3)

ΕΕ L 236, 31.8.2006, σελ. 28.

(4)

ΕΕ L 167, 22.6.2001, σελ. 10.

(5)

Accessible Registries of Rights Information and Orphan Works.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η Europeana(1) – η επιγραμμική βιβλιοθήκη, μουσείο και αρχείο της Ευρώπης – άνοιξε το Νοέμβριο του 2008 στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για τις ψηφιακές βιβλιοθήκες, με στόχο να καταστήσει την πολιτιστική και επιστημονική κληρονομιά της Ευρώπης προσβάσιμη σε όλους μέσω του διαδικτύου.

Σήμερα η Europeana παρέχει πρόσβαση σε 4,6 εκατομμύρια ψηφιοποιημένα έργα, βιβλία, χάρτες, αποσπάσματα ταινιών, και φωτογραφίες. Στόχος είναι να φτάσει τα 10 εκατομμύρια αντικείμενα έως τον Ιούνιου του 2010, οπότε αναμένεται η νέα έκδοση της Europeana. Η δεύτερη φάση του σχεδίου προβλέπει για το 2011 την έναρξη μιας πλήρως λειτουργικής Europeana.eu, περισσότερο πολυγλωσσικής και με περιεχόμενο σημασιολογικού ιστού. Η προστιθέμενη αξία για τους χρήστες είναι ότι η Europeana θα τους επιτρέψει να βρίσκουν πληροφορίες στη μητρική τους γλώσσα.

Η Europeana χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα eContentplus στο πλαίσιο του προγράμματος ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας, και από ορισμένα κράτη μέλη και πολιτιστικά ιδρύματα.

Το Ίδρυμα Ευρωπαϊκής Ψηφιακής Βιβλιοθήκης δημιουργήθηκε με στόχο την παροχή διατομεακής πρόσβασης στην πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης. Προσπαθεί να διευκολύνει τις επίσημης συμφωνίες μεταξύ μουσείων, αρχείων, οπτικοακουστικών αρχείων και βιβλιοθηκών σε ότι αφορά τη συνεργασία με στόχο τη διάθεση και τη βιωσιμότητα της κοινής δικτυακής πύλης Europeana. Αποσκοπεί, επίσης, στο να αποτελέσει για την ΕΕ ένα νομικό πλαίσιο για χρηματοδοτικούς σκοπούς και αφετηρία για τη μελλοντική διαχείριση.

Ο ιστότοπος λειτουργεί από το γραφείο της Europeana που φιλοξενείται από την Εθνική Βιβλιοθήκη των Κάτω Χωρών. Περισσότερα από 1.000 πολιτιστικά ιδρύματα εμπλουτίζουν με υλικό την Europeana (απευθείας ή μέσω φορέων συγκέντρωσης) ενώ περισσότερα από 150 ιδρύματα συμμετέχουν στο δίκτυο συνεργατών της.

Η Επιτροπή ατενίζει την επόμενη φάση ανάπτυξης της Europeana. Στόχος είναι να διασφαλισθεί ότι η Europeana και οι σχετικές πολιτικές για την ψηφιοποίηση, την επιγραμμική προσβασιμότητα και την ψηφιακή διαφύλαξη προσδίδουν στον ευρωπαϊκό πολιτισμό διαρκή προβολή στο διαδίκτυο και καθιστούν για το μέλλον την κοινή και διαφοροποιημένη κληρονομιά μας αναπόσπαστο μέρος της πληροφοριακής υποδομής της Ευρώπης.

Δρομολογήθηκε επίσης δημόσια διαβούλευση για την περαιτέρω ανάπτυξη της Europeana. όπου, μεταξύ άλλων, συζητήθηκε ο τρόπος με τον οποίο ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να συμβάλει στη μελλοντική ανάπτυξη της Europeana μέσω συμπράξεων δημόσιου - ιδιωτικού τομέα, και ο τρόπος με τον οποίο το προστατευόμενο από πνευματικά δικαιώματα περιεχόμενο μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναζήτησης μέσω της Europeana.

Στο ψήφισμά του της 27ης Σεπτεμβρίου 2007 με τίτλο "i2010: προς μια ευρωπαϊκή ψηφιακή βιβλιοθήκη", το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε σθεναρά την ιδέα δημιουργίας μιας Ευρωπαϊκής ψηφιακής βιβλιοθήκης υπό τη μορφή ενός κοινού, πολυγλωσσικού σημείου πρόσβασης στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά.

Σήμερα που η Europeana γίνεται πραγματικότητα, πρέπει να υπάρξει σαφής πολιτική στήριξη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεδομένου ότι η συνέχιση και η ποιότητα αυτού του σχεδίου εξαρτάται από την εξεύρεση βιώσιμου μοντέλου χρηματοδότησης και διοίκησης, καθώς και λύσεων στο θέμα της μαζικής ψηφιοποίησης προστατευόμενου από πνευματικά δικαιώματα υλικού, αλλά και από την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά τη σημασία αυτού του εγχειρήματος μεταξύ των κρατών μελών.

Βασικά ζητήματα σχετικά με το περιεχόμενο

Η ψηφιοποίηση των πολιτιστικών προϊόντων, όπως είναι τα βιβλία, είναι ένα χρονοβόρο και πολυδάπανο εγχείρημα που απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ των κατόχων δικαιωμάτων, των πολιτιστικών ιδρυμάτων και των εταιρειών ΤΠΕ, καθώς και μεταξύ του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα.

Η επιλογή του περιεχομένου που θα ψηφιοποιηθεί και θα εμπλουτίσει την Europeana καθορίζεται από τα κράτη μέλη και τα πολιτιστικά τους ιδρύματα, σύμφωνα με την πολιτική τους στον τομέα του πολιτισμού και/ή της ενημέρωσης.

Η συνεισφορά από τα διάφορα κράτη μέλη στην Europeana είναι πολύ άνιση, τόσο όσον αφορά τον αριθμό των αντικειμένων, όσο και τους τύπους υλικού. Μόνο το 5% όλων των ψηφιοποιημένων βιβλίων είναι διαθέσιμο στην Europeana, ενώ περίπου το 50% από αυτά προέρχεται από τη Γαλλία. Άλλες χώρες που συνεισφέρουν σε μεγάλο βαθμό είναι η Γερμανία (16%), οι Κάτω Χώρες (8%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (8%). Όλες οι άλλες χώρες συνεισφέρουν 5% ή λιγότερο.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι σε άλλα μέρη του κόσμου έχει ήδη αρχίσει η μαζική ψηφιοποίηση, γίνεται φανερή η επείγουσα ανάγκη δρομολόγησης του έργου της ψηφιοποίησης σε ευρεία κλίμακα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρέπει δε να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα ευπαθή έργα τα οποία μπορεί σύντομα να καταστραφούν και, μεταξύ αυτών, στο οπτικοακουστικό υλικό.

Ο αρχικός στόχος ήταν να επικεντρωθεί η προσπάθεια στις δυνατότητες που προσφέρει το κειμενικό υλικό που δεν δεσμεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Για νομικούς λόγους, η Europeana δεν περιλαμβάνει ούτε εξαντλημένα έργα (περίπου 90% του περιεχομένου των εθνικών βιβλιοθηκών), ούτε ορφανά έργα (που υπολογίζονται σε 10% έως 20% των εθνικών συλλογών που καλύπτονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας), των οποίων οι συγγραφείς δεν έχουν εξακριβωθεί.

Συγχρόνως είναι σαφές ότι θα πρέπει να εξευρεθούν λύσεις ώστε να συμπεριληφθεί υλικό που δεσμεύεται από δικαιώματα δημιουργού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για να αποφευχθεί η "μαύρη τρύπα του 20ού αιώνα" - μία κατάσταση όπου είναι διαθέσιμο μέσω του διαδικτύου πολύ πολιτιστικό υλικό προγενέστερα του 1900, αλλά πολύ λίγο από το πλέον πρόσφατο παρελθόν. Προς τούτο απαιτείται καλή συνεργασία μεταξύ πολιτιστικών ιδρυμάτων και δικαιούχων, με πλήρη τήρηση της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Ιδιαίτερα οξύ πρόβλημα είναι αυτό που σχετίζεται με τα ορφανά έργα, π.χ. τα έργα για το οποία είναι αδύνατο ή πολύ δύσκολο να βρεθούν οι νόμιμοι δικαιούχοι. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο μετά τη σύσταση της Επιτροπής του 2006 για την ψηφιοποίηση και την ψηφιακή διαφύλαξη.

Το ζήτημα των ορφανών έργων έχει προσελκύσει ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον μετά τον νομικό διακανονισμό στην υπόθεση σχετικά με το Google Book στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, η οποία αφορά πολλά από αυτά τα έργα. (Το Google Books είναι ένα εμπορικό σχέδιο που αναπτύχθηκε από ένα από τους πιο σημαντικούς φορείς της αγοράς υπηρεσιών στο διαδίκτυο. Επιτρέπει στους χρήστες να συμβουλευτούν επιγραμμικά βιβλία κοινής χρήσης ή αποσπάσματα από βιβλία που προστατεύονται από συγγραφικά δικαιώματα, με την αναζήτηση βάσει μιας λέξης-κλειδί). Ο διακανονισμός αυτός είναι μία συμφωνία μεταξύ του Google και της Ένωσης Αμερικανών Εκδοτών και του Σωματείου Συγγραφέων μετά την άσκηση αγωγής για παραβίαση από την Google των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Ο διακανονισμός αυτός εφαρμόζεται μόνο στην εμπορική εκμετάλλευση των βιβλίων από την Google στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εν τούτοις, μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ενός γνωστικού χάσματος μεταξύ της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών στην περίπτωση που τα ψηφιοποιημένα βιβλία των ευρωπαίων συγγραφέων είναι διαθέσιμα μόνο από το έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών, ως συνέπεια αυτού του διακανονισμού. Το Google μπορεί έτσι να καταλήξει να γίνει ένα de facto μονοπωλιακό εργαλείο ανακάλυψης, διανομής και πώλησης βιβλίων.

Για το λόγο αυτό η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει προσεκτικά την εξέλιξη της κατάστασης και να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να αποφευχθεί ένα νέο ψηφιακό χάσμα και να προστατευθούν μακροπρόθεσμα τα κοινά ευρωπαϊκά συμφέροντα. Η ευρωπαϊκή προσέγγιση είναι διαφορετική από αυτήν του Google Books, δεδομένου ότι η Europeana είναι μία υπηρεσία παγκόσμια προσβάσιμη, που αποσκοπεί σε ένα περιεχόμενο υψηλής ποιότητας σεβόμενη πλήρως τη νομοθεσία για τα δικαιώματα του δημιουργού. Αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν διερευνώνται λύσεις για τα πολλαπλά προβλήματα που εγείρονται σχετικά με τις νομοθεσίες περί δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας οι οποίες διαφέρουν πολύ μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.

Επί του παρόντος, πρωτοβουλίες όπως η ARROW (Accessible Registries of Rights Information and Orphan Works), που επιτρέπει στον χρήστη να εξακριβώσει εάν ένα έργο είναι διαθέσιμο, εάν προστατεύεται ακόμη από πνευματικά δικαιώματα ή είναι ορφανό χρησιμοποιώντας μία διεπαφή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και να του παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τους κατόχους δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, αποτελούν πολύ χρήσιμα εργαλεία για τη διευκόλυνση της εκκαθάρισης των δικαιωμάτων για τα ορφανά έργα.

Τα συνεχιζόμενα σχέδια ψηφιοποίησης στην Ευρώπη καταδεικνύουν το πρόβλημα που ανακύπτει με το υλικό κοινής χρήσης μετά την αλλαγή του μορφοτύπου του. Θα πρέπει τα βιβλία που αποτελούν υλικό κοινής χρήσης στον αναλογικό κόσμο να παραμείνουν σε κοινή χρήση στο ψηφιακό περιβάλλον, ώστε να επωφελείται το ευρύτερο δυνατόν κοινό. Υπάρχουν διάφορες απόψεις στην Ευρώπη όσον αφορά τα νομικά ζητήματα για τα δικαιώματα που δημιουργούνται από την ψηφιοποίηση.

Μεταξύ των προβληματικών σημείων για το υλικό κοινής χρήσης είναι π.χ. η υπόθεση σύμφωνα με την οποία η ψηφιοποίηση θα δημιουργήσει ένα νέο σύνολο δικαιωμάτων, χορήγηση αποκλειστικών δικαιωμάτων για έργα κοινής χρήσης στην εταιρεία ψηφιοποίησης, καθώς και εδαφικούς περιορισμούς στην πρόσβαση πολιτιστικού περιεχομένου που μπορεί να προκύψουν κατά τη διαδικασία ψηφιοποίησης.

Θέματα χρηματοδότησης

Το χρηματοδοτικό μοντέλο της Ευρωπαϊκής ψηφιακής βιβλιοθήκης έχει εξελιχθεί από την αρχική φάση της αποκλειστικά κοινοτικής χρηματοδότησης (έως το 2009 μέσω του σχεδίου EDL-net συγχρηματοδοτούμενο από το πρόγραμμα eContentplus) έως την επόμενη φάση όπου η χρηματοδότηση δεν προέρχεται μόνο από την Επιτροπή (μέσω του προγράμματος ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας) αλλά επίσης από τα κράτη μέλη, ορισμένα πολιτιστικά ιδρύματα και χορηγίες από τον ιδιωτικό τομέα (από το 2009 έως το τέλος του 2013).

Θα πρέπει να εξευρεθούν νέοι τρόποι χρηματοδότησης για ένα βιώσιμο χρηματοδοτικό μοντέλο από το 2013 και μετέπειτα.

Ένας από τους τρόπους που εξετάζεται είναι η αποδέσμευση από τη σημερινή χρηματοδότηση βάσει έργων, προς την κατεύθυνση των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα καθώς και συνεισφορών περισσότερο διαρθρωτικού χαρακτήρα από δημόσιους οργανισμούς.

Οι συμπράξεις δημόσιου ιδιωτικού τομέα μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, όπως είναι η ιδιωτική χορηγία, η πληρωμή για τους συνδέσμους που παρέχει η Europeana προς οργανισμούς που δημιουργούν έσοδα από το περιεχόμενο τους, καθώς και πιο μακρόπνοα μοντέλα σύμπραξης όπου ο ιδιωτικός τομέας θα συμμετέχει άμεσα στη λειτουργία της Europeana, με τη δημιουργία εσόδων για τη λειτουργία του ιστότοπου. Αυτό θα πρέπει να γίνεται πάντα στη βάση αμοιβαία αποδεκτών όρων και κοινών κατευθυντηρίων γραμμών.

Τα μοντέλα δημόσιας χρηματοδότησης πρέπει να περιλαμβάνουν μία αυξημένη συνεισφορά των κρατών μελών και μία συνεχή κοινοτική συμμετοχή μετά το 2013.

Άμεσα θα πρέπει να αντιμετωπισθεί η δαπανηρή διαδικασία της μαζικής ψηφιοποίησης στο πλαίσιο της υπό εξέλιξη Στρατηγικής της Λισαβόνας. Ένας τρόπος επιτάχυνσης της διαδικασίας θα ήταν να καλυφθεί ένα μέρος του κόστους της ψηφιοποίησης από την επόμενη γενιά των κοινοτικών προγραμμάτων και να ληφθεί υπόψη στο προσεχές πολυετές χρηματοδοτικό πλαίσιο. Η σημερινή οικονομική επιβράδυνση δεν θα πρέπει να αποτελέσει αιτία μείωσης της χρηματοδότησης για την κοινωνία της πληροφορίας, την ψηφιοποίηση και τα συναφή.

Απαιτείται επίσης μία κατάλληλη εκστρατεία για τη μελλοντική χρηματοδότηση, όπως είναι η διεξαγωγή διασκέψεων για τη συγκέντρωση κεφαλαίων, ώστε να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση για την Europeana, και ευρύτερα για τον μεγάλο όγκο εργασίας και προσπάθειας που απαιτείται για να επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στο μεγάλο εγχείρημα της ψηφιοποίησης της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς.

(1)

http://www.europeana.eu


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (5.2.2010)

προς την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

σχετικά με την Europeana – τα επόμενα βήματα

(2009/2158(INI))

Συντάκτης γνωμοδότησης: Ioan Enciu

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας καλεί την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση σε πολιτιστικές και εκπαιδευτικές πληροφορίες πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τη βελτίωση των προτύπων ζωής και εκπαίδευσης,

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι πάρα πολλά ψηφιοποιημένα έργα που βρίσκονται σε διάφορες βιβλιοθήκες δεν έχουν δημοσιοποιηθεί λόγω της ασυμβατότητας των ψηφιακών μορφών, και λαμβάνοντας υπόψη ότι, χάρη στο προσωπικό τους, οι βιβλιοθήκες είναι οι πλέον κατάλληλες να επιβλέπουν και να διαχειρίζονται τη διαδικασία ψηφιοποίησης έργων,

1.  συνιστά στην Επιτροπή να οργανωθεί η εικονική βιβλιοθήκη "Europeana" υπό τη μορφή μιας βάσης δεδομένων με δικτυακή πρόσβαση, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση των χρηστών μέσω μιας τυποποιημένης παρουσίασης του ψηφιακού υλικού και να βελτιωθεί η ασφάλεια των ψηφιοποιημένων έργων, δεδομένου ότι ο έλεγχος μίας και μόνης βάσης δεδομένων θα μειώσει το κόστος λειτουργίας και συντήρησης·

2.  τονίζει ότι, δεδομένων των ωφελειών που έχει για όλους τους πολίτες της ΕΕ η πρόσβαση στην "Europeana", θα πρέπει να εξετασθεί το ταχύτερο δυνατόν η διαθεσιμότητά της σε όλες τις επίσημες γλώσσες·

3.  υπογραμμίζει ότι τα άτομα με αναπηρία θα πρέπει να ωφελούνται από την ψηφιακή τεχνολογία και να έχουν ευκολότερη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την πληροφόρηση, και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την πλήρη και δωρεάν πρόσβαση στη συλλογική γνώση της Ευρώπης μέσω προσιτών μορφών και προσαρμοσμένων τεχνολογιών, προκειμένου να διασφαλίζεται η πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία·

4.  ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τη διαχείριση του σχεδίου και να μεριμνήσουν για τη σύσταση σε εθνικό επίπεδο μιας αρμόδιας αρχής που θα αναλάβει να διαχειρίζεται και να ελέγχει τη διαδικασία ψηφιοποίησης, να ενημερώνει καλύτερα τις βιβλιοθήκες και τους προμηθευτές πολιτιστικού υλικού για το πρόγραμμα "Europeana" και να συλλέγει ήδη υπάρχον ψηφιακό υλικό απευθείας από τους προμηθευτές, με στόχο τη μετατροπή του σε μια ενιαία τυποποιημένη ψηφιακή μορφή, ώστε το νέο περιεχόμενο να μπορεί να προστίθεται άμεσα στη βάση δεδομένων "Europeana"· είναι της άποψης ότι, μακροπρόθεσμα, πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο να καταστεί προτεραιότητα η συλλογή υπάρχοντος ψηφιακού υλικού που παράγεται στο πλαίσιο σχεδίων τα οποία συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η προσθήκη του στην ψηφιακή βιβλιοθήκη "Europeana"·

5.  προτείνει την έκδοση δημόσιας πρόσκλησης υποβολής προσφορών για το συντονισμό της διοίκησης της "Europeana" κατά τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο, καθορίζοντας σαφείς, ρεαλιστικούς στόχους και επανεξετάζοντας τη διαδικασία, αν καταστεί αναγκαίο·

6.  συνιστά στην Επιτροπή να ζητήσει από τους προμηθευτές ψηφιακού περιεχομένου να πιστοποιούν τους δικτυακούς τόπους στους οποίους παραπέμπει η "Europeana"·

7.  ζητεί από την Επιτροπή να θεσπίσει κανόνες για τη δημιουργία μιας τυποποιημένης διαδικασίας για τη δημοσίευση ενός έργου και την αποστολή της ψηφιακής μορφής του στα εθνικά αρχεία συγχρόνως με την αποστολή του στο τυπογραφείο, ενώ τα εθνικά αρχεία θα προσθέτουν το περιεχόμενο στη βάση δεδομένων "Europeana", στο πλαίσιο του αυστηρού σεβασμού των δικαιωμάτων του δημιουργού·

8.  συνιστά στην Επιτροπή να διασφαλίσει τη δωρεάν πρόσβαση σε όλες τις πολιτιστικές και εκπαιδευτικές πληροφορίες που περιέχονται στη βιβλιοθήκη "Europeana" στους μαθητές, τους φοιτητές και τους καθηγητές δευτεροβάθμιων σχολείων, πανεπιστημίων και άλλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και σε όλα τα πρόσωπα που συμμετέχουν καλόπιστα σε πρόγραμμα μελέτης ή έρευνας, και ταυτόχρονα να προωθήσει τα σχέδια έρευνας και ανάπτυξης που κάνουν χρήση των ψηφιακών πόρων της "Europeana", μέσω της ανάπτυξης και της δωρεάν διανομής λογισμικού ολοκληρωμένων σχεδίων μαθημάτων, προγραμμάτων σπουδών και εκπαιδευτικού υλικού τόσο για την επίσημη όσο και για την ανεπίσημη (διά βίου) εκπαίδευση· θεωρεί ότι η επικουρικότητα δεν αποτελεί εμπόδιο για τα ευρωπαϊκά προγράμματα που παρέχουν τη μέγιστη δυνατή ποσότητα επιστημονικών και τεχνολογικών πληροφοριών στο εκπαιδευτικό σύστημα στο σύνολό του και στους διδάσκοντες, τους διδασκομένους και τους ερευνητές·

9.  υπογραμμίζει ότι η μακροχρόνια ύπαρξη της "Europeana" θα εξαρτηθεί από την επιλογή βιώσιμης χρηματοδότησης και βιώσιμων μοντέλων διαχείρισης, τονίζει δε ότι οι δημόσιες συνεισφορές θα πρέπει να αποτελέσουν ουσιαστικό ποσοστό της χρηματοδότησής της, αλλά ότι πρέπει να εξετασθούν και αναπτυχθούν και νέες μέθοδοι χρηματοδότησης, όπως οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα·

10. ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει στο μέλλον το ενδεχόμενο να καταστεί υποχρεωτικό να ενσωματώνονται στην ψηφιακή βιβλιοθήκη "Europeana" όλοι οι ψηφιακοί πόροι οι οποίοι αναπτύσσονται στο πλαίσιο μελλοντικών σχεδίων έρευνας και ανάπτυξης που συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, συνεκτιμώντας τους περιορισμούς που προκύπτουν από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας·

11. τονίζει την ανάγκη εξάλειψης των νομικών εμποδίων σε επίπεδο ΕΕ, ώστε οι βιβλιοθήκες να έχουν τη δυνατότητα να αιτούνται ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για δραστηριότητες ψηφιοποίησης·

12. συνιστά στην Επιτροπή την εφαρμογή κατευθυντηρίων γραμμών που να διασφαλίζουν την προσιτή οικονομικά πρόσβαση στο περιεχόμενο της "Europeana" για οποιονδήποτε άλλον επιθυμεί να τη χρησιμοποιήσει, ανεξαρτήτως του μοντέλου χρηματοδότησης που θα έχει τελικώς επιλεγεί·

13. καλεί την Επιτροπή και την υφιστάμενη ολλανδική διοίκηση να προβούν σε εκτενείς τεχνικές και αισθητικές βελτιώσεις της "Europeana", συμπεριλαμβανομένης μιας ανάλυσης των δυσκολιών που απαντώνται στον εντοπισμό και την ασφάλιση των πόρων, προκειμένου οι βιβλιοθήκες να μπορούν να διεξάγουν τις απαραίτητες εργασίες ψηφιοποίησης·

14. ζητεί από την Επιτροπή να ξεκινήσει μια εκστρατεία στα μέσα ενημέρωσης και το Διαδίκτυο για την προβολή της ιστοσελίδας Europeana, κατευθύνοντας την κυκλοφορία των ευρωπαίων χρηστών προς τις πηγές Europeana, ως βασικό σημείο πρόσβασης στα δεδομένα σε ψηφιακή μορφή και ενθαρρύνοντας τα κράτη μέλη και τα πολιτιστικά ιδρύματα να παρέχουν περιεχόμενο στην ιστοσελίδα· ζητεί, συγχρόνως, τη διεξαγωγή μιας ειδικής εκστρατείας στα μέσα ενημέρωσης που να απευθύνεται σε διδάσκοντες και διδασκομένους όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων, με έμφαση στη χρήση των ψηφιακών πόρων της "Europeana" για εκπαιδευτικούς σκοπούς·

15. είναι της γνώμης ότι μια τέτοια εκστρατεία είναι πολύ παρεμφερής με τον τύπο δράσης που έχει ήδη κριθεί ως απαραίτητος προκειμένου να καλυφθεί το ψηφιακό χάσμα που υπάρχει ακόμα σε ολόκληρη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι όλοι θα έχουν πρόσβαση στην "Europeana" και σε άλλες επιγραμμικές πληροφορίες και περιεχόμενο, καθώς και στα δυνητικά τους οφέλη, ανεξαρτήτως του πού βρίσκονται· συνιστά όπως η εκστρατεία αυτή, ιδίως δε η δυνητική χρήση της "Europeana" στα σχολεία, βασιστεί στην αρχή ότι η πρόσβαση σε περισσότερα επιγραμμικά περιεχόμενα και πληροφορίες δεν αποτελεί αυτοσκοπό και ότι, συνεπώς, θα πρέπει να συνοδεύεται από πρωτοβουλίες που ευνοούν την κριτική ανάλυση των επιγραμμικών περιεχομένων και πληροφοριών·

16. συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα σύστασης ενός ευρωπαϊκού οργάνου το οποίο θα συντονίζει τη συμμετοχή των εθνικών αρχών στην παρακολούθηση της διαδικασίας ψηφιοποίησης, τις πληρωμές πνευματικών δικαιωμάτων στους δημιουργούς και σε άλλα ζητήματα που συνδέονται με το σχέδιο "Europeana"·

17. συνιστά στην Επιτροπή να διασφαλίσει την παροχή ειδικών ψηφιακών μορφών για τα άτομα με αναπηρία, όπως είναι η ακουστική ανάγνωση, για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα ψηφιακού περιεχομένου·

18. συνιστά στην Επιτροπή και τα εταιρικά ιδρύματα του ιδιωτικού τομέα να εξεύρουν λύσεις ΤΠΕ - όπως μορφές μόνο για ανάγνωση και μορφές προστατευμένων αντιγράφων - για το ψηφιοποιημένο υλικό που διατίθεται στο δικτυακό τόπο "Europeana" για τον οποίο ισχύουν τα δικαιώματα δημιουργού, ενώ η σελίδα παρουσίασης του αρχείου θα πρέπει να περιέχει ένα σύνδεσμο που να οδηγεί σε μια δικτυακή σελίδα του προμηθευτή του περιεχομένου, από όπου θα μπορεί να κατεβάζει κανείς το κείμενο υπό τους όρους που θέτει ο προμηθευτής·

19. συνιστά στην Επιτροπή να εμμείνει στη χρήση μιας τυποποιημένης ηλεκτρονικής μορφής για τα ψηφιοποιημένα έργα, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι τα ψηφιοποιημένα έγγραφα είναι συμβατά με την επιγραμμική διασύνδεση και τη βάση δεδομένων·

20. συνιστά στην Επιτροπή όπως εφεδρικά αντίγραφα του ψηφιοποιημένου υλικού που παρέχουν τα εθνικά ιδρύματα ή οι ιδιωτικοί εταίροι φυλάσσονται σε υλικό (hardware) που ανήκει στα συγκεκριμένα ιδρύματα ή εταίρους·

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

4.2.2010

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

50

0

1

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Jean-Pierre Audy, Zoltán Balczó, Bendt Bendtsen, Reinhard Bütikofer, Maria Da Graça Carvalho, Jorgo Chatzimarkakis, Giles Chichester, Pilar del Castillo Vera, Lena Ek, Ioan Enciu, Adam Gierek, Norbert Glante, Fiona Hall, Jacky Hénin, Edit Herczog, Arturs Krišjānis Kariņš, Philippe Lamberts, Bogdan Kazimierz Marcinkiewicz, Judith A. Merkies, Angelika Niebler, Jaroslav Paška, Miloslav Ransdorf, Herbert Reul, Teresa Riera Madurell, Michèle Rivasi, Paul Rübig, Amalia Sartori, Francisco Sosa Wagner, Konrad Szymański, Evžen Tošenovský, Marita Ulvskog, Adina-Ioana Vălean, Kathleen Van Brempt, Alejo Vidal-Quadras, Henri Weber, Ιωάννης Α. Τσουκαλάς, Владимир Уручев

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

António Fernando Correia De Campos, Francesco De Angelis, Ilda Figueiredo, Françoise Grossetête, Andrzej Grzyb, Paweł Robert Kowal, Werner Langen, Marian-Jean Marinescu, Alajos Mészáros, Peter Skinner, Hannu Takkula, Silvia-Adriana Ţicău, Ивайло Калфин, Владко Тодоров Панайотов


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων (29.1.2010)

προς την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

σχετικά με την "Europeana - τα επόμενα βήματα"

(2009/2158(INI)

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Marielle Gallo

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων καλεί την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.   τονίζει τη σημασία των ορφανών έργων – δηλαδή προστατευόμενων έργων των οποίων οι δικαιούχοι είναι άγνωστοι και, παρά την επιμελή αναζήτησή τους, είναι αδύνατο να βρεθούν – και την ανάγκη να καθοριστεί με ακρίβεια ο αριθμός και ο τύπος των έργων που ανήκουν στην κατηγορία αυτή, ανά τομέα, προκειμένου να μελετηθούν οι κατάλληλες λύσεις·

2.   καλεί την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση σχετικά με την ψηφιοποίηση, την προστασία και τη διάδοση των ορφανών έργων, που θα θέτει τέλος στη σημερινή νομική αβεβαιότητα, σε πνεύμα σεβασμού των όρων της επιμελούς αναζήτησης και της αποζημίωσης του δικαιούχου·

3.   καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει μια ευρωπαϊκή βάση δεδομένων για τα ορφανά έργα, η οποία θα επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την κυριότητα των δικαιωμάτων και τη μείωση του κόστους που συνδέεται με την επιμελή αναζήτηση των δικαιούχων·

4.   τονίζει ότι θα πρέπει να βρεθεί μια λύση για τα τεκμήρια που αφορούν τη σφαίρα της ιδιωτικής ζωής (αλληλογραφία, σημειώσεις, φωτογραφίες, ταινίες), τα οποία ανήκουν σε συλλογές πολιτιστικών ιδρυμάτων αλλά ποτέ δεν έχουν δημοσιευθεί ή ανακοινωθεί στο κοινό και εγείρουν ζητήματα που σχετίζονται με την προστασία της ιδιωτικής ζωής και ζητήματα ηθικών δικαιωμάτων·

5.   τονίζει την ανάγκη εξέτασης των μέσων που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τα πολιτιστικά ιδρύματα να συνάπτουν με τους δικαιούχους συμφωνίες για τη διάθεση έργων σε πολυεδαφική βάση και να προωθούν την ανάπτυξη ανταγωνιστικού περιβάλλοντος με τη συμμετοχή δικτυακών βιβλιοπωλών, από τη φάση κατάρτισης του προγράμματος ψηφιοποίησής τους, ώστε να διευκολυνθεί η διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς στο σύνολο της ευρωπαϊκής επικράτειας·

6.   τονίζει τη σημασία της ισότιμης πρόσβασης στην κοινή ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά και, κατά συνέπεια, καλεί τα κράτη μέλη να άρουν, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα εμπόδια που παρακωλύουν την πρόσβαση σε ορισμένα μέρη του περιεχομένου της Europeana·

7.   τονίζει τη σημασία μιας συντονισμένης σε ευρωπαϊκό επίπεδο προσέγγισης στο ζήτημα των προϋποθέσεων που διέπουν την εταιρική σχέση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και την ανάγκη εις βάθος εξέτασης των συμφωνιών εταιρικής σχέσης με τους ιδιωτικούς φορείς οι οποίες έχουν ως αντικείμενο τα σχέδια ψηφιοποίησης, ιδίως ως προς τη διάρκεια των ρητρών αποκλειστικότητας, την ευρετηρίαση και τη συσχέτιση από τη μηχανή αναζήτησης ψηφιακών αρχείων που χρησιμοποιούνται από τις ίδιες τις βιβλιοθήκες, την εξασφάλιση συνέχειας στην παρεχόμενη υπηρεσία, τον μη εμπιστευτικό χαρακτήρα παρόμοιων συμφωνιών και την ποιότητα της ψηφιοποίησης·

8.   καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει μια πραγματική εκστρατεία ενημέρωσης του κοινού σχετικά με την ύπαρξη της Europeana και τις υπηρεσίες που προσφέρει·

9.   καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι εκστρατείες ενημέρωσης και οι παρεμφερείς δραστηριότητες ευαισθητοποίησης που αφορούν την Europeana διοχετεύονται μέσω των σχετικών οργανώσεων εταίρων στα κράτη μέλη·

10. παροτρύνει την Επιτροπή να βοηθήσει στην εξεύρεση οδών και μέσων ώστε να συνειδητοποιήσουν τα κράτη μέλη ότι οι χρήστες της Europeana αναζητούν σημαντικά έργα που διατίθενται στις εθνικές τους συλλογές, αλλά όχι μέσω της Europeana.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

28.1.2010

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

22

0

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Raffaele Baldassarre, Sebastian Valentin Bodu, Christian Engström, Marielle Gallo, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Klaus-Heiner Lehne, Antonio Masip Hidalgo, Jiří Maštálka, Alajos Mészáros, Bernhard Rapkay, Evelyn Regner, Francesco Enrico Speroni, Alexandra Thein, Cecilia Wikström

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Piotr Borys, Sajjad Karim, Vytautas Landsbergis, Kurt Lechner, Eva Lichtenberger, Toine Manders, Arlene McCarthy, Angelika Niebler


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

22.2.2010

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

30

0

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Maria Badia i Cutchet, Malika Benarab-Attou, Piotr Borys, Silvia Costa, Santiago Fisas Ayxela, Mary Honeyball, Cătălin Sorin Ivan, Petra Kammerevert, Morten Løkkegaard, Emma McClarkin, Katarína Neveďalová, Doris Pack, Χρυσούλα Παλιαδέλη, Marie-Thérèse Sanchez-Schmid, Pál Schmitt, Marco Scurria, Timo Soini, Hannu Takkula, László Tőkés, Helga Trüpel, Gianni Vattimo, Sabine Verheyen, Milan Zver, Емил Стоянов

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Ivo Belet, Nessa Childers, Nadja Hirsch, Catherine Soullie, Rui Tavares

Αναπληρωτές (άρθρο 187, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Roger Helmer

Τελευταία ενημέρωση: 8 Απριλίου 2010Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου