Rede
van de Voorzitter van het Europees Parlement
José María GIL-ROBLES
tot de Europese Raad
op woensdag 24 maart 1999
in Berlijn

Uitgesproken tekst


GEACHTE STAATSHOOFDEN EN REGERINGSLEIDERS,

Vaak, wellicht te vaak, wordt gezegd dat de EU zich in een cruciale fase of op een kruispunt bevindt. De geschiedenis van de Europese integratie bestaat inderdaad uit een opeenvolging van kruispunten, cruciale momenten, crises en oplossingen op de valreep.

Ook vandaag staan wij weer voor zo'n cruciale fase en ik heb er alle vertrouwen in dat u ook nu weer passende oplossingen zult vinden. Het Europees Parlement is zoals altijd bereid aan deze discussie bij te dragen met het resultaat van zijn beraadslagingen.

Ik zou allereerst enkele woorden willen wijden aan Agenda 2000, aangezien dat ongetwijfeld het belangrijkste punt voor de vergadering van vandaag vormt, zoals het Parlement heeft verklaard in zijn vergadering van gisteren.

Op onze recente vergadering in Petersberg vestigde ik uw aandacht op de belangrijke rol van het Europees Parlement, dat alle door de Europese Commissie in haar pakket van Agenda 2000 opgenomen voorstellen grondig heeft bestudeerd en een coherente reeks adviezen heeft opgesteld over dit zeer belangrijke en complexe dossier.

Het Parlement heeft zich niet beperkt tot het opstellen van een bundel adviezen, doch heeft voor het eerst in de geschiedenis een reeks dialogen met de Raad gevoerd om te proberen de meningsverschillen tussen deze beide instellingen te overbruggen. De fungerend voorzitter heeft naar deze dialogen verwezen toen hij het Parlement op 10 maart jl. in kennis stelde van de voorbereidingen voor de bijeenkomst van vandaag. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om Bondskanselier Schröder te bedanken voor zijn persoonlijke toezegging dat hij deze intensieve dialoog met het Parlement wil voortzetten. Daarnaast zou ik ook het Britse voorzitterschap en het Oostenrijkse voorzitterschap willen danken, aangezien onder hen met deze procedure een begin is gemaakt. De dialoog is zeer constructief gebleken, heeft, op basis van een open informatie-uitwisseling, beide partijen nader tot elkaar gebracht, en zal naar ik hoop de Europese Raad in staat stellen een evenwichtig akkoord te bereiken over dit brede en complexe pakket.

Mijnheer de Voorzitter, ik zal hier niet nogmaals uitweiden over de punten die ik reeds in Petersberg aan de orde stelde. Mijn opmerkingen bij die gelegenheid waren voldoende duidelijk en zijn later nog herhaald bij monde van mijn ondervoorzitters en commissievoorzitters tijdens hun bijeenkomsten met de Raad en de Commissie.

Ik wil echter wel nadrukkelijk de aandacht vestigen op twee kwesties die voor het Parlement van essentieel belang zijn wil het de taak die het zich heeft gesteld vóór de Europese verkiezingen tot een goed einde brengen.

In Petersberg herinnerde ik u eraan dat er slechts 25 werkdagen liggen tussen deze Raad en de plenaire vergadering van mei van het Europees Parlement. Het Parlement heeft reeds een overvol vergaderrooster om deze krappe termijn in acht te kunnen nemen.

Het is daarom van essentieel belang dat de Raad vandaag zijn standpunt bepaalt over de gehele Agenda 2000, zodat tijdig de laatste hand aan de desbetreffende teksten kan worden gelegd om deze vóór 13 april in te dienen.

Wat de landbouw en de visserij betreft, dient de Raad het Parlement opnieuw formeel te raadplegen over de gewijzigde voorstellen van de Commissie of de wijzigingen die hij hier wellicht met algemene stemmen zelf in heeft aangebracht.

Zo zijn bijvoorbeeld de financiering van het GLB en de kwesties van de cofinanciering en het afbouwen van de rechtstreekse betalingen besproken in de Raden van landbouw, financiën en buitenlandse zaken, maar er zijn nog geen nieuwe voorstellen ingediend bij het Parlement.

Het lijken technische kwesties, maar in werkelijkheid zijn het essentiële voorwaarden om tijdig tot een akkoord te komen. Daarom nodigt het Parlement de Raad tevens uit maatregelen te treffen om de nodige vergaderingen te organiseren tussen het Europees Parlement en de bevoegde ministerraden teneinde een dergelijk akkoord te sluiten.

xxxx

Ik wil nu even kort ingaan op de inhoudelijke ontwikkelingen ten aanzien van enkele belangrijke aspecten sinds Petersberg.

Het Parlement heeft in zijn dialoog met de Raad een goede gelegenheid gevonden om zijn prioriteiten helder uiteen te zetten en ik ben van mening dat de ministers met het bereiken van een akkoord over de landbouw tegemoet zijn gekomen aan een aantal verlangens van het Parlement. Zo zijn de prijsdalingen minder rigoureus dan was voorgesteld en worden zij over een langere overgangsperiode gespreid. De Raad is tegemoet gekomen aan de bezorgdheid van het Parlement dat de Commissie in haar voorstellen tot vermindering van de steunregelingen te ver was gegaan. In dit verband kan bijvoorbeeld worden verwezen naar het akkoord over de wijnsector, dat tegemoet komt aan het verzoek van het Europees Parlement om meer flexibiliteit te betrachten. De Raad heeft het Parlement echter niet gevolgd wat betreft de plafonds voor de steun aan de grotere landbouwbedrijven.

Het Parlement stelt vast dat in het structuurbeleid aanzienlijke vorderingen zijn geboekt met de vereenvoudiging en de concentratie van de Fondsen. Er is een algemeen akkoord bereikt tussen Raad en Parlement over vermindering van het aantal doelstellingen en communautaire initiatieven; het Parlement blijft zich echter inzetten voor continuering van het URBAN-initiatief. Wij zijn ook zeer tevreden over het feit dat het idee van het Europees Parlement van een doelmatigheidsreserve meer en meer ingang begint te vinden, over het horizontale karakter van doelstelling 3 en over de vorderingen die zijn geboekt in de belangrijke kwestie van evaluatie en controle.

Ten aanzien van het Cohesiefonds moeten nog enkele belangrijke knopen worden doorgehakt, zoals de totale hoeveelheid kredieten en de steunpercentages. Wij kunnen echter niet anders dan instemmen met het besluit tot continuering van deze steun en het besluit over de verkiesbaarheidscriteria. Hieruit blijkt namelijk dat de doelstelling van samenhang en solidariteit tussen de lidstaten onlosmakelijk verbonden is met de integratie van de Unie.

Tijdens de onderhandelingen die moeten uitmonden in een akkoord over het voorstel inzake een verordening betreffende het Europees Sociaal Fonds is tegemoet gekomen aan een aantal van de wensen die dit Parlement maanden geleden heeft geuit. Ik doel hiermee op kwesties als de concentratie van de toepassingsgebieden; de steun voor maatregelen gericht op het voorkomen en bestrijden van werkloosheid; het gelijke-kansenbeleid en het beginsel van gelijke kansen op de arbeidsmarkt voor personen die zich in een situatie van maatschappelijke uitsluiting bevinden. Tevens verwelkomen wij het voorstel om uit dit fonds subsidies toe te kennen aan lokale projecten.

In zijn open en constructieve dialoog met de Raad is het Europees Parlement zich bewust van de bemoedigende vorderingen die zijn geboekt ten aanzien van het hoofdstuk van Agenda 2000 dat gewijd is aan de pretoetreding, en dan met name de coördinatieverordening en het pretoetredingsinstrument.

xxxxx

Ik moet nu een bijzonder moeilijk punt ter sprake brengen: de financiering van de Unie gedurende de komende zeven jaar.

De uitdaging waarvoor de Europese Raad zich gesteld ziet is het formuleren van een aanbeveling voor een financieel kader van de Europese Unie voor de komende zeven jaar, dat:

  • de Unie en haar instellingen niet lamlegt maar hen in staat stelt de taken die de Unie uit hoofde van de verdragen zijn opgelegd te vervullen binnen strikte budgettaire en administratieve grenzen;
  • voorziet in voldoende kredieten voor elk van de grote uitgavenrubrieken, in lijn met de huidige werkzaamheden van de Unie, en in het bijzonder een realistisch budgetteringsniveau mogelijk maakt voor de begrotingslijnen voor intern beleid, externe acties en administratie: 46,5 miljard euro voor intern beleid, 36,9 miljard euro voor extern beleid en 35,1 miljard euro voor administratieve uitgaven over de periode 2000-2006;
  • het Parlement voldoende manoeuvreerruimte biedt voor het financieren van onvoorziene acties, ten bedrage van gemiddeld ongeveer 0,015% van het BNP per jaar (laten we niet vergeten dat de begroting voor 1999 in totaal 1,10% van het BNP bedraagt);
  • nauwere samenwerking tussen de twee instellingen mogelijk maakt, teneinde zich uit te spreken over de totale begroting door middel van een uitgebreide bemiddelingsprocedure, zodat gemakkelijker overeenstemming kan worden bereikt over vraagstukken als de classificatie van uitgaven in specifieke begrotingslijnen;
  • en, tenslotte, geen verlaging van de financiële middelen van de Unie inhoudt tot onder het niveau dat kan worden bereikt door eenvoudigweg artikel 203 van het EG-Verdrag toe te passen.

Het is moeilijk, zeker, maar niet onmogelijk. Wij hopen dat u hierin zult slagen vanuit een streven naar consensus en met het gemeenschappelijke, communautaire belang voor ogen.

xxxxx

Een andere kwestie die aan de orde gesteld moet worden is het collectieve aftreden van de Commissie en de gevolgen hiervan.

Het Parlement heeft dinsdagavond een resolutie goedgekeurd waarin deze buitengewone Raad wordt verzocht om in samenwerking met het Parlement een nauwkeurig en redelijk tijdschema op te stellen voor de benoeming van de nieuwe Commissie. Het Parlement:

  • verzoekt voorts de regeringen van de lidstaten om zo spoedig mogelijk een kandidaat voor te dragen voor het voorzitterschap van de Commissie en later kandidaat-leden aan te wijzen voor de Commissie;
  • wijst erop dat de nu te benoemen Commissie overeenkomstig het Verdrag zal worden benoemd voor de rest van het mandaat, d.w.z. tot het einde van dit jaar;
  • en dringt tenslotte aan op toepassing van de procedures neergelegd in het Verdrag van Amsterdam, zowel voor het vertrouwensvotum over de nu te benoemen Commissie als voor het vertrouwensvotum over de Commissie die met ingang van 1 januari 2000 aan zal treden.

Deze resolutie is ingegeven door de noodzaak om zo snel mogelijk een uitweg te vinden uit de huidige situatie, waarin de demissionaire Commissie zich uitsluitend bezig kan houden met lopende of spoedeisende zaken, terwijl de Unie nu juist een volwaardige Commissie nodig heeft. Er kan niet worden volstaan met de benoeming van een nieuwe voorzitter voor de toekomst en de handhaving van de huidige Commissie tot augustus, aangezien vervanging van een fors aantal commissarissen een politieke noodzaak is, nog los van het feit dat in juridisch opzicht een hernieuwd parlementair vertrouwen noodzakelijk is wil de Commissie naar behoren al haar taken kunnen uitoefenen.

Ik zou er bovendien op willen wijzen - met betrekking tot de benoeming van voorzitter - dat, ofschoon het Verdrag van Amsterdam nog niet in werking is getreden, de Europese Raad ter gelegenheid van de benoeming van de heer Santer in overleg met het Parlement reeds de hiervoor in dit Verdrag vastgelegde procedure heeft gevolgd, hetgeen erop neerkomt dat de raadpleging van het Parlement veranderd wordt in goedkeuring. Er kan geen sprake van zijn dat in dit opzicht nu een stap terug wordt gezet.

Wat betreft het onderzoek naar de kandidaat-commissarissen door het Parlement en het vertrouwensvotum over de Commissie in haar geheel, zijn de procedures in beide verdragen volstrekt gelijk.

Het Parlement heeft in zijn resolutie tevens verklaard dat de Commissie een begin moet maken met een ambitieus en uitgebreid programma voor radicale hervorming van haar procedures op het gebied van management, financieel beheer en financiële controle, en van haar managementcultuur als zodanig, teneinde adequate en betere regels op te stellen voor Europees bestuur, op basis van het beginsel van transparantie.

xxxx

Het Parlement heeft deze dynamiek van hervorming en transparantie op zichzelf toegepast. Het heeft bij de Raad een ontwerp ingediend voor een gemeenschappelijk Statuut van de leden en zijn goedkeuring gehecht aan een voorstel van de Commissie om een rechtsgrondslag te creëren voor de opstelling van een regeling voor parlementaire medewerkers.

Ik wil jegens het voorzitterschap van de Raad mijn erkentelijkheid uitspreken voor de vastberadenheid en behendigheid die het in deze kwesties aan de dag heeft gelegd en mijn waardering uitspreken voor de sfeer van dialoog en samenwerking waarin de regering en het parlement van Denemarken proberen een oplossing te vinden voor punten die zeer gevoelig liggen in de Deense publieke opinie wat betreft het Statuut van de leden.

Het zal voor iedereen duidelijk zijn dat deze kwesties absoluut moeten zijn opgelost als het Verdrag van Amsterdam in werking is getreden.

xxxx

Geachte staatshoofden en regeringsleiders, het Europees Parlement heeft de lidstaten in zijn resolutie van gisteren opgeroepen de ratificatie-instrumenten van het Verdrag van Amsterdam zo spoedig mogelijk te deponeren.

De huidige institutionele crisis biedt de gelegenheid de Europese Unie een politiek krachtiger en democratischer aanzien te geven door de verantwoordingsplicht van de Commissie jegens het Parlement te versterken en doordat de aanstelling mogelijk wordt gemaakt van een nieuwe, krachtige, verantwoordelijke en beleidsmatig doortastende Commissie. Beide zijn onontbeerlijk. U kunt de Commissie niet versterken tegen het Parlement in of zonder het vertrouwen van het Parlement te krijgen.

Ik hoop dat wij daar samen in het belang van alle Europeanen in zullen slagen.

Dank u wel.


© Europees Parlement: 24 maars 1999