PNR: στο ΕΚ η μάχη για τα δεδομένα των επιβατών

Στις 19 Απριλίου το ΕΚ αποφασίζει για την τύχη της αμφιλεγόμενης συμφωνίας PNR (Passenger Name Record - Φάκελοι Ονομάτων Επιβατών) για τη διαβίβαση των προσωπικών δεδομένων των επιβατών υπερατλαντικών πτήσεων στο υπουργείο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ. Τα δεδομένα μπορούν να χρησιμεύσουν για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, πολλοί φοβούνται ότι η χρήση τους θα έχει συνέπειες για τις ελευθερίες των πολιτών. Ποιά είναι όμως τα υπέρ και τα κατά;

Οι ίδιοι περιμένουν, τα στοιχεία τους ταξιδεύουν ©Belga/AFP
Οι ίδιοι περιμένουν, τα στοιχεία τους ταξιδεύουν ©Belga/AFP

Η επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών του ΕΚ έχει ήδη εγκρίνει τη συμφωνία αλλά οι πολιτικές ομάδες παραμένουν διχασμένες κι εμείς ρωτήσαμε δύο ευρωβουλευτές να μας εξηγήσουν τι πιστεύουν.


Υπέρ: Timothy Kirkhope (ΕΣΜ, Βρετανία). Διαπραγματευθήκαμε και πετύχαμε μια πολύ ισχυρή συμφωνία που επιτρέπει τη διαβίβαση, υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις, πολύ συγκεκριμένων στοιχείων και με ισχυρή εξωτερική επιτήρηση.


Δεν πρέπει να υποτιμούμε την αξία της συμφωνίας. Για παράδειγμα στη Βρετανία χρησιμοποιήθηκαν για τη διερεύνηση των επιθέσεων στο μετρό του Λονδίνου το 1995 και για τις επιθέσεις στη Βομβάη και έχουν αποφέρει τη σύλληψη δεκάδων δολοφόνων, παιδεραστών, βιαστών και εμπόρων ναρκωτικών.


Δεν πιστεύω να θέλουν οι ΗΠΑ να αποθηκεύσουν τις πληροφορίες αυτές από κάποιο οργουελικό σχέδιο. Τα χρησιμοποιούν για λόγους ασφαλείας κατά της τρομοκρατίας και άλλων σοβαρών μορφών εγκλήματος.


Δεδομένου ότι ποτέ δεν πρέπει να υποτιμήσουμε το μέγεθος της απειλής που αντιμετωπίζουμε, ιδίως μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η ανταπόκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πρέπει να είναι αντίστοιχη της πρόκλησης


Είναι όμως επίσης σημαντικό ότι διασφαλίσαμε πως η συμφωνία μπορεί να αξιοποιηθεί μόνο για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την ποινική δίωξη σε περιπτώσεις σοβαρού διεθνούς εγκλήματος και τρομοκρατίας.


Οι δε επιβάτες θα έχουν τόσο τη διασφάλιση ότι τα δεδομένα τους προστατεύονται καλά και ότι έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε αυτά, διόρθωσής τους, προσφυγής και ενημέρωσης για το πώς θα χρησιμοποιηθούν.


Ευαίσθητα στοιχεία όπως το είδος του γεύματος που επέλεξαν σε κάθε πτήση) θα αξιοποιούνται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και θα γίνονται ανώνυμα μετά την παρέλευση εξαμήνου.


Το ΕΚ μπορεί να συνεχίσει να αμφιταλαντεύεται και να αρνηθεί να στηρίξει τη συμφωνία, όπως δείχνει να επιθυμεί η εισηγήτρια, ή μπορεί να αποδεχθεί ότι στην πραγματικότητα εξασφαλίσαμε πολύ καλή συμφωνία που θα προστατεύσει τις ζωές και τις βασικές ελευθερίες μας. Ελπίζω να επιλέξουμε αυτή την οδό.



Κατά: Sophie In ‘t Veld (Φιλελεύθεροι, Ολλανδία). Η συμφωνία PNR EE-ΗΠΑ για τη διαβίβαση των δεδομένων δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια που έθεσε το ΕΚ με τα ψηφίσματά του, του 2010 και δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της νομοθεσίας της ΕΕ.


Το βασικό πρόβλημα είναι, για μένα, ότι η χρήση των δεδομένων δεν περιορίζεται στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του σοβαρότερου διεθνούς εγκλήματος αλλά μπορεί να αξιοποιηθεί για πολλούς και ουδόλως αποσαφηνισμένους λόγους, μεταξύ άλλων για τη μετανάστευση και τον έλεγχο των συνόρων.


Διαφωνώ επίσης με το ότι τα στοιχεία θα αποθηκεύονται για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, έστω και διαχωρισμένα από το όνομα του κάθε επιβάτη. Η ενδεχόμενη χρήση ευαίσθητων στοιχείων, όπως στοιχεία για την υγεία, το θρήσκευμα ή και η σεξουαλική ζωή αποτελεί ένα επιπλέον αμφιλεγόμενο θέμα. Οι αμερικανικές αρχές διατηρούν επίσης το δικαίωμα να εισέρχονται στις ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων και να αντλούν στοιχεία.


Δεν πρόκειται για υποθετικές ανησυχίες. Πολλοί νομικοί καθώς και η ομάδα εργασίας που συστάθηκε για το σκοπό αυτό («επιτροπή του άρθρου 29») και ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων θεωρούν τη συμφωνία ανεπαρκή.


Ορισμένοι έχουν την εσφαλμένη εντύπωση ότι αν απορρίψουμε τη συμφωνία τα στοιχεία δεν θα μπορούν πια να χρησιμεύσουν στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας ή του εγκλήματος. Δεν είναι έτσι τα πράγματα.


Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και εγώ προσωπικά ως εισηγήτρια στηρίζουμε απολύτως τη χρήση των στοιχείων των επιβατών για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του εγκλήματος.


Ωστόσο το ΕΚ δεν μπορεί να διατηρήσει την αξιοπιστία του αν υιοθετήσει μια συμφωνία που δεν ανταποκρίνεται στις αρχές και στις απαιτήσεις της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής. Είναι μια συμφωνία που αφήνει τον Ευρωπαίο πολίτη απροστάτευτο και δημιουργεί προηγούμενο που δεν πρέπει να υποτιμήσουμε δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού χωρών που απαιτούν τώρα και αυτές τη διαβίβαση τέτοιων δεδομένων.



Ο πλήρης κατάλογος των κατηγοριών δεδομένων ΦΟΕ (φάκελοι ονομάτων επιβατών)


1. Κωδικός εύρεσης αρχείου ΦΟΕ

2. Ημερομηνία κράτησης/έκδοσης εισιτηρίου

3. Ημερομηνία/ημερομηνίες σκοπούμενου ταξιδιού

4. Όνομα/ονόματα

5. Διαθέσιμες πληροφορίες για συχνό ταξιδιώτη και σχετικά οφέλη (δηλαδή δωρεάν εισιτήρια,

καλύτερη θέση κ.λπ.)

6. Άλλα ονόματα στον ΦΟΕ, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού ταξιδιωτών που

περιλαμβάνονται στον ΦΟΕ

7. Κάθε διαθέσιμη πληροφορία για σύνδεσμο επαφής (συμπεριλαμβανομένων των

πληροφοριών για τον εντολέα)

8. Κάθε διαθέσιμη πληροφορία πληρωμών και διακανονισμών (δεν συμπεριλαμβάνονται άλλες

λεπτομέρειες της συναλλαγής σχετικά με πιστωτική κάρτα ή λογαριασμό που δεν συνδέονται

με την ταξιδιωτική συναλλαγή)

9. Ταξιδιωτικό δρομολόγιο σχετικά με συγκεκριμένο ΦΟΕ

10. Ταξιδιωτικό πρακτορείο/ταξιδιωτικός πράκτορας

11. Πληροφορίες για κοινό κωδικό

12. Διαχωρισμένα/κατανεμημένα δεδομένα

13. Ταξιδιωτικό καθεστώς επιβάτη (συμπεριλαμβάνονται οι επιβεβαιώσεις κράτησης και το καθεστώς ελέγχου επιβίβασης)

14. Πληροφορίες για την έκδοση εισιτηρίων, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού εισιτηρίου, των εισιτηρίων απλής μετάβασης και της αυτοματοποιημένης τιμής εισιτηρίου

15. Όλες οι πληροφορίες σχετικά με τις αποσκευές

16. Πληροφορίες για τη θέση επιβατών, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού θέσης

17. Γενικές παρατηρήσεις, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών OSI, SSI και SSR (συγκεκριμένα στοιχεία όπως ασυνόδευτος ανήλικος επιβάτης, άτομο μεγάλης ηλικίας ή με ειδικές ανάγκες, επιλογή γεύματος, κράτηση για συγκεκριμένο κάθισμα)

18. Όλες οι συλλεγόμενες πληροφορίες APIS (όνομα, εθνικότητα, ημερομηνία γέννησης κλπ)

19. Όλες οι αλλαγές στο ιστορικό του ΦΟΕ που αριθμούνται στα σημεία 1 έως 18