Uitbreiding: hoe worden EU-landen lid van de EU?

Ontdek hoe de EU-uitbreiding werkt, en hoe landen zich kunnen aansluiten bij de Europese Unie

Carousel

Uitbreiding van de EU is een manier om vrede en stabiliteit in Europa te bevorderen, de welvaart voor Europeanen te vergroten en kansen te creëren voor bedrijven.


Landen die zich voorbereiden op toetreding profiteren van nauwere banden met de EU, meer steun voor de grondrechten en financiering en expertise van de EU om het proces te vergemakkelijken.


In december 2023 kondigden de EU-leiders aan dat de EU toetredingsonderhandelingen zou beginnen met Oekraïne en Moldavië en erkenden ze Georgië als kandidaat-lidstaat.

Welke landen willen zich aansluiten bij de EU?



De Europese Unie heeft Albanië, Bosnië en Herzegovina, Moldavië, Georgië, Montenegro, Noord-Macedonië, Servië, Oekraïne en Turkije aangewezen als potentiële kandidaten voor het EU-lidmaatschap. De onderhandelingen met Turkije zijn echter sinds 2018 stopgezet, nadat leden van het Europees Parlement hun bezorgdheid hadden geuit over de situatie in het land, met name met betrekking tot de rechtsstaat en de vrijheid van de media.


Kosovo is een potentiële kandidaat-lidstaat. 

Wie kan zich aansluiten bij de EU? Wat zijn de criteria om een kandidaat-lidstaat te worden?



Om een aanvraag te kunnen doen voor EU-lidmaatschap, moet het land Europees zijn en de democratische waarden van de EU respecteren. Het moet ook stabiele instellingen hebben om de handhaving van democratie en de rechtstaat te kunnen garanderen; en de capaciteit om de verplichtingen van het EU-lidmaatschap op zich te nemen en uit te voeren.

Welke steun krijgen kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten?



Kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten profiteren van EU-financiering, gedetailleerd beleidsadvies en associatieovereenkomsten, die vergaande toegang geven tot de interne markt van de EU.

Hoe werkt het toetredingsproces?



Een land kan een officiële kandidaat worden zodra het voldoet aan de fundamentele politieke, economische en hervormingscriteria. Dan kunnen de formele onderhandelingen van start gaan over de 35 hoofdstukken rond verscheidene beleidsdomeinen van de EU.


Nadat de onderhandelingen en hervormingen afgehandeld zijn, wordt een Toetredingsverdrag opgemaakt, maar dat bekrachtigd moet worden door alle huidige EU-lidstaten en door het land zelf, voor het land lid kan worden van de EU.

Wat is de geschiedenis van de uitbreiding van de EU? 



De EU onstond in 1952 als de Europese Gemeenschap met zes leden: België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Luxemburg en Nederland. De eerste uitbreiding vond plaats in 1973 toen Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk toetraden.


In de jaren '80 trad Griekenland toe in 1981, vijf jaar later gevolgd door Spanje en Portugal, die in de jaren '70 uit een dictatuur waren gekomen. In 1985 werd Groenland, een autonoom deel van Denemarken met een lokale regering die verantwoordelijk is voor justitie, politie en natuurlijke hulpbronnen, het eerste gebied dat de EU verliet.


De val van de Berlijnse Muur en de daaropvolgende ineenstorting van de Sovjet-Unie veranderden alles opnieuw. In 1995 traden Oostenrijk, Finland en Zweden toe tot de EU. Dit werd gevolgd door twee golven van Centraal- en Oost-Europese landen die toetraden. Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije en Slovenië, evenals Cyprus en Malta, traden toe in 2004. In 2007 was het de beurt aan Bulgarije en Roemenië.


Kroatië is het meest recente land dat in 2013 tot de EU toetrad. Ondertussen verliet het Verenigd Koninkrijk de EU in 2020.

Hoe is de huidige situatie met betrekking tot de uitbreiding van de EU?



De grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne in 2022 leidde ertoe dat Georgië, Moldavië en Oekraïne het EU-lidmaatschap aanvroegen. In juni 2022 werden Moldavië en Oekraïne door de Europese Raad erkend als kandidaten, terwijl Georgië erkend werd als een kandidaat-lidstaat in december 2023. 


De EU wil de landen van de Westelijke Balkan, die al lange tijd deel uitmaken van het uitbreidingsproces, ook een duidelijke weg naar het lidmaatschap geven om de regio te helpen stabiliseren en fundamentele hervormingen en goede betrekkingen met de buurlanden te bevorderen.

Wat is de rol van het Parlement?



Europarlementariërs debatteren en stemmen over jaarlijkse voortgangsverslagen van elk land, die de mogelijkheid bieden om aandachtspunten aan te duiden.


Ook de goedkeuring van het Parlement is nodig vóór een land kan toetreden tot de EU.


Het Parlement is het uitbreidingsproces blijven steunen. Voorzitter Roberta Metsola noemde het in een toespraak tot de Europese Raad in oktober 2023 (Engels) het sterkste geopolitieke instrument van de EU. ‘Daarom heeft het Europees Parlement ervoor gepleit dat Oekraïne en Moldavië de status van kandidaat-lidstaat van de EU krijgen’, zei ze. ‘Deze status geeft deze naties een duidelijk Europees perspectief en dient als een krachtige impuls voor het bevorderen van democratische hervormingen. Een snelle terugblik op de afgelopen 20 jaar kan de transformerende kracht van de uitbreiding illustreren. Daarom willen we tegen het einde van het jaar de volgende stap zetten, als die landen er klaar voor zijn.’


Bij verschillende gelegenheden riep het Parlement op om de deuren van de EU te openen voor Oekraïne en Moldavië. In juli 2022 verwelkomden Europarlementariërs het besluit van de Raad om het toetredingsproces met de twee landen te starten (Engels).


Het Parlement blijft de toetreding van de Westelijke Balkanlanden tot de EU steunen. In een resolutie, aangenomen in juni 2020, roepen Europarlementariërs de EU op om meer te doen om het uitbreidingsproces voor deze landen tot een succes te maken.


In een resolutie van december 2023 (Engels) riep het Parlement de EU op toetredingsonderhandelingen te openen met Moldavië en Oekraïne en met Bosnië en Herzegovina, mits het land bepaalde hervormingsstappen onderneemt. De leden van het Europees Parlement pleitten ook voor een duidelijk tijdschema om de onderhandelingen voor het einde van dit decennium af te ronden en voor de erkenning van Georgië als kandidaat-lidstaat.

Meer over uitbreiding van de EU