Plastic afval en recycling in de EU: feiten en cijfers
Hoewel EU-landen meer plastic afval recycleren, produceren ze ook meer. Ontdek de feiten en cijfers in onze infografieken.
Plastic afval in Europa: belangrijke statistieken
Elke inwoner van de EU produceert in 2022 gemiddeld 36,1kg plastic verpakkingsafval. De hoeveelheid plastic verpakkingsafval die per inwoner wordt geproduceerd, is tussen 2012 en 2022 met bijna 8% per persoon gestegen.
In 2022 werd in de EU in totaal 16 miljoen ton plastic afval geproduceerd. Ongeveer 6,58 miljoen ton, of 40,7% daarvan werd gerecycleerd.
De EU neemt maatregelen om de hoeveelheid plastic afval te beperken, maar wat gebeurt er met het afval dat ondanks alle inspanningen ontstaat? En hoe kunnen de recyclingpercentages van plastic worden verhoogd?
Plastic recycling in Europa
In Europa is de meest gebruikte manier om plastic afval te verwijderen is via recycling (40,7%). Energieterugwinning, wat betekent dat plastic afval via verbranding of andere processen wordt omgezet in bruikbare warmte, elektriciteit of brandstof is de tweede meest gebruikte manier om plastic afval te verwerken (35,05).
Het recyclingpercentage van plastic verpakkingsafval is in de loop der jaren gestaag gestegen, van 25,2% in 2005 tot 40,7% in 2022.
Ongeveer 1,3 miljoen ton plastic afval werd in 2023 geëxporteerd om te worden verwerkt in landen buiten de EU. Redenen voor de export zijn een gebrek aan capaciteit, technologie of financiële middelen om het afval lokaal te behandelen.
Voorheen werd een aanzienlijk deel van het geëxporteerde plastic afval naar China verscheept, maar door beperkingen op de invoer van plastic afval in China is de EU-export naar dat land sterk gedaald. De EU probeert circulaire en klimaatvriendelijke manieren te vinden om haar plastic afval te beheren.
Het relatief lage aandeel van kunststofrecycling in de EU betekent grote verliezen voor zowel de economie als het milieu.
Jaarlijks wordt tussen de 19 en 23 miljoen ton plastic in de bodem, rivieren en oceanen gedumpt. Dit heeft negatieve gevolgen voor ecosystemen en heeft een directe impact op het levensonderhoud van mensen, de voedselproductie en het maatschappelijk welzijn.
In 2019 veroorzaakte plastic 1,8 miljard ton broeikasgasemissies - 3,4% van de wereldwijde emissies - waarvan een groote deel afkomstig was van de productie en omzetting van fossiele brandstoffen. Tegen 2060 zal de uitstoot van de levenscyclus van plastic verdrievoudigen.
Volgens het Europees Milieuagentschap (EEA) produceerde de plasticwaardeketen alleen al in de EU 193 miljoen ton CO2-uitstoot, wat meer is dan de jaarlijkse uitstoot van België (123 miljoen ton in 2019). Het grootste deel van de uitstoot is afkomstig van de productie van plastic (63%), terwijl de verwerking tot producten 22% voor zijn rekening neemt en de verwerking van plastic afval aan het einde van de levensduur nog eens 15% (voornamelijk door verbranding).
Problemen met de recycling van plastic
De belangrijkste problemen bij het recyclen van plastic zijn de kwaliteit en prijs van het gerecycleerde product, vergeleken met niet-gerecycleerd materiaal. Plasticverwerkers hebben grote hoeveelheden gerecycled plastic nodig, vervaardigd volgens strikt gecontroleerde specificaties en tegen een concurrerende prijs.
Aangezien plastic gemakkelijk kunnen worden aangepast aan de behoeften (functioneel of esthetisch) van de fabrikant, bemoeilijkt de diversiteit van de weggegooide plastic het recyclingproces, waardoor het duurder wordt en dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van het gerecycleerde plastic.
De recyclingpercentages van plastic afval in EU-landen lopen sterk uiteen: de landen die in 2022 het meest recycleerden waren Slowakije (59,6%), België (54,2%) en Duitsland (51,1%), terwijl de laagste percentages werden vastgesteld in Malta (16,4%), Denemarken (23,5%) en Frankrijk (25,2%).
EU-oplossingen om het recyclingpercentage van plastic te verhogen
In 2024 heeft het Europees Parlement nieuwe regels goedgekeurd om verpakkingsafval in de EU te verminderen, hergebruiken en recycleren. Volgens de regels moeten de EU-landen het totale verpakkingsafval per hoofd van de bevolking in 2030 met 5% hebben verminderd ten opzichte van 2018, in 2035 met 10% en in 2040 met 15%.
Er zijn ook specifieke bepalingen voor het verminderen van plastic verpakkingsafval. Bepaalde soorten plastic verpakkingen voor eenmalig gebruik worden vanaf 1 januari 2030 verboden. Tegen 2029 moet 90% van de plastic en metalen drankverpakkingen voor eenmalig gebruik (tot drie liter) apart worden ingezameld.
In juni 2019 heeft de EU nieuwe regels aangenomen om het probleem van plastic zwerfvuil op zee aan te pakken. Het omvat een verbod op bepaalde plastic artikelen voor eenmalig gebruik en een doelstelling van 25% gerecycled materiaal in plastic flessen tegen 2025 en 30% tegen 2030.
Het Europees Parlement steunde in 2015 ook de beperking van lichtgewicht plastic tassen in de EU.
Verder heeft het Parlement de Europese Commissie opgeroepen om actie te ondernemen tegen microplastics.
In februari 2024 keurde het Parlement strengere eisen goed voor afvaltransporten buiten de EU. De regels verbieden de uitvoer van plastic afval naar landen die geen lid zijn van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).
Meer informatie
- Vorderingen van de strategie voor kunststoffen
- Resolutie van het Europees Parlement over een Europese strategie voor plastic in een circulaire economie
- Aangenomen tekst: Vermindering van de effecten van bepaalde kunststofproducten op het milieu
-
Website van de Europese Commissie over plastic
wordt in een nieuw venster geopend
- Factsheet: Hulpbronnenefficiëntie en de circulaire economie
