Gezondheidsbedreigingen: beter voorbereid zijn, betere crisisinterventie

Het nieuw EU-programma wil de EU-zorgsystemen versterken om in de toekomst beter te reageren op grensoverschrijdende bedreigingen voor de publieke gezondheid zoals de Covid-19-pandemie.

Gezondheidszorg verbeteren dankzij EU4Health

De Covid-19-uitbraak heeft aangetoond dat EU-landen beter moeten samenwerken en coördineren in tijden van crisis, en dat de EU meer capaciteit nodig heeft om in de toekomst beter te reageren op nieuwe grensoverschrijdende bedreigingen voor de publieke gezondheid.

Om de gezondheidssystemen in de EU beter voor te bereiden op mogelijke toekomstige crises hebben de leden van het Europees Parlement op 9 maart het nieuwe EU4Health-programma voor 2021-2027 aangenomen.

Het programma’s budget van 5,1 miljard euro zal de EU in staat stellen zich beter voor te bereiden op grote grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen, terwijl betaalbare medicijnen en medische hulpmiddelen gemakkelijker beschikbaar worden. Twintig procent van het totale budget zal worden besteed aan gezondheidsbevordering en ziektepreventie (zoals het aanpakken van schadelijk gebruik van alcohol en tabak).

Lidstaten zijn in de eerste instantie zelf bevoegd voor het gezondheidsbeleid, maar de EU kan nationale maatregelen aanvullen en steunen en nieuwe wetgeving in specifieke sectoren voorzien.

Ontdek meer over het gezondheidsbeleid van de EU.


Naast een betere bescherming tegen en een beter beheer van crisissen door de versterking van zorgsystemen van lidstaten en de voorziening van een betere zorg, wil het “EU4Health”-programma ook innovatie en investeringen stimuleren, en strijd tegen onder meer kanker te versnellen.

Neem een kijkje wat de EU doet voor het economische herstel van de coronapandemie.

De drie prioriteiten van “EU4Health”

  • Mensen beschermen tegen ernstige grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen
  • Betere beschikbaarheid van medicijnen
  • Sterkere zorgsystemen

“EU4Health” is deel van het “Next Generation EU”-herstelplan.

Op 13 november heeft het Europees Parlement zijn standpunt ingenomen over het nieuwe EU-gezondheidsprogramma. EP-leden willen een Europees gezondheidsresponsmechanisme om de samenwerking op EU-niveau in tijden van crisis te verbeteren, een Europees controlesysteem om tekorten aan geneesmiddelen en medische apparatuur tegen te gaan, meer aandacht voor ziektepreventie en digitalisering via elektronische medische dossiers (Europees eHealth Record).

In het voorlopig akkoord over de 2021-2027 EU-meerjarenbegroting dat op 10 november bereikt werd, onderhandelde het team van het Parlement een groter budget voor dit programma: €5,1 miljard in vergelijking met €1,7 miljard voorgesteld door de lidstaten .

De Covid-19-pandemie heeft aangetoond dat het EU-gezondheidsbeleid versterkt moet worden. Het Europees Parlement streeft ernaar om de financiering van het EU-gezondheidsprogramma te gebruiken om een werkelijke toegevoegde waarde te leveren om de toekomstige gezondheid van Europeanen te beschermen door onze krachten te bundelen.
Pascal Canfin
Voorzitter van de milieucommissie (ENVI)
Bron "De Covid-19-pandemie heeft aangetoond dat het EU-gezondheidsbeleid versterkt moet worden. Het Europees Parlement streeft ernaar om de financiering van het EU-gezondheidsprogramma te gebruiken om een werkelijke toegevoegde waarde te leveren om de toekomstige gezondheid van Europeanen te beschermen door onze krachten te bundelen."

Het programma heeft een looptijd van 2021 tot 2027, maar alle herstelmaatregelen voor de periode onmiddellijk na de crisis zullen tijdens de eerste jaren toegepast worden.

Wat houdt EU4HEALTH in?

De aanpak van grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen

Het programma wil de preventie, paraatheid, toezicht en respons in tijden van crisis versterken en de coördinatie van noodcapaciteit verbeteren. Het wil de reserves van geneesmiddelen en medische voorraden, zorgpersoneel en experts opbouwen en technische bijstand voorzien.

“RescEU” – dat deel uitmaakt van het EU-mechanisme voor civiele bescherming – zal een snelle reactie blijven leveren en zich concentreren op het rechtstreeks reageren op crisissen terwijl “EU4Health” strategische medische voorraden aanlegt voor het gebruik op lange termijn en een reserve van medisch personeel voorziet dat gemobiliseerd kan worden in geval van crisis. Het programma ondersteunt ook inspanningen om de gezondheidszorg te digitaliseren, nieuwe acties in verband met e-gezondheid en de totstandbrenging van de Europese "gezondheidsdataruimte".

Geneesmiddelen en medische voorraden beschikbaar en betaalbaar maken

De EU wil steun voorzien voor de controle op eventuele tekorten aan geneesmiddelen, medische toestellen en andere (zorg)producten die relevant zijn voor andere crisissen. En ze wil de afhankelijkheid van de invoer van medicijnen en actieve farmaceutische middelen uit derde landen beperken. Verder wil ze innovatie en milieuvriendelijkere productie stimuleren.

Zorgsystemen en de capaciteit van gezondheidsmedewerkers versterken

Nationale zorgsystemen zouden efficiënter en weerbaarder moeten worden door: investeringen in ziektepreventieprogramma’s te stimuleren; uitwisseling van de beste werkmethoden; globale samenwerking; en verbeterde toegang tot gezondheidszorg.

Eén gezondheid

  • “EU4Health” is gebaseerd op de “één gezondheid”-benadering
  • Het programma gaat uit van een wisselwerking tussen de menselijke en diergezondheid, dat ziektes overgedragen kunnen worden van mensen op dieren en omgekeerd, en dat beide moeten worden aangepakt; en dat het milieu de link is tussen mensen en dieren.

Uitdagingen op lange termijn aanpakken

Dit zijn enkele andere problemen dat “EU4Health” wil aanpakken:

  • Betaalbare gezondheidszorg van goede kwaliteit voor iedereen realiseren, door ongelijkheden weg te werken
  • Het gebruik van digitale innovatie uitbreiden
  • De diagnose, preventie en zorg van niet-overdraagbare aandoeningen te verbeteren, in het bijzonder voor kanker (met het plan voor kankerbestrijding), hart- en vaatziekten, diabetes en geestelijke gezondheid (het doel is om vroegtijdige sterfte met één derde te verlagen tegen 2030)
  • Een pleidooi voor het terughoudend gebruik van antibiotica en de strijd tegen antimicrobiële resistentie
  • Verbeteren van de vaccinatiegraad in lidstaten
  • Succesvolle initiatieven uitbreiden (zoals de Europese Referentienetwerken, die gezondheidsmedewerkers in contact brengen met elkaar om patiënten met zeldzame zieken te helpen)
  • De impact van milieupollutie en demografische veranderingen op de volksgezondheid aanpakken (inclusief een vergrijzende bevolking)

“EU4Health” zal nationale systemen via financiering versterken:

  • Steun en advies op maat voor landen
  • Opleidingsprogramma’s voor medisch en zorgpersoneel met het oog op uitwisseling van personeel
  • Audits van de paraatheid- en responsmaatregelen van de lidstaten
  • Klinische proeven om de ontwikkeling van geneesmiddelen en vaccins te versnellen
  • Grensoverschrijdende samenwerking en partnerschappen
  • Uitvoeren van studies, gegevensverzameling en benchmark-projecten

Parlement wil een Europese gezondheidsunie

Het Europees Parlement keurde op 10 juli een resolutie goed, die de beginselen voor de toekomstige EU-strategie voor volksgezondheid na Covid-19 uiteenzet. De Europarlementariërs onderstreepten opnieuw de noodzaak om de juiste lessen uit de coronacrisis te trekken, en riepen op tot de oprichting van een Europese gezondheidsunie met betere instrumenten om toekomstige gezondheidscrisissen aan te pakken.

Op 11 november presenteerde de Europese Commissie een reeks voorstellen voor een Europese gezondheidsunie - inclusief versterking van het EU-crisisbeheer om grensoverschrijdende gezondheidsrisico’s beter aan te pakken en strengere mandaten voor het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA).

Het Parlement pleitte consequent voor de oprichting van een coherent een EU-volksgezondheidsbeleid. In een resolutie die op 17 april werd aangenomen, pleitte het Parlement ook voor een bijzonder budget om de nationale zorgsectoren te steunen tijdens de crisis, en voor investeringen na de crisis om de zorgsystemen weerbaarder te maken, met aandacht voor de meest behoeftigen.

Red and white capsules in pharmaceutical production line. ©Vchalup/AdobeStock
©Vchalup/AdobeStock

EU4Health