Voedselverspilling in Europa: feiten, EU-beleid en doelstellingen voor 2030
Voedselverspilling kost de EU jaarlijks meer dan €130 miljard en treft miljoenen huishoudens. Lees hier meer over de oorzaken, de gevolgen en de maatregelen van de EU, eenvoudig uitgelegd.
Terwijl naar schatting ongeveer 10% van het voedsel dat beschikbaar is voor consumenten in de EU wordt verspild, zijn er ook ongeveer 40 miljoen mensen in de EU die zich om de twee dagen geen goede maaltijd kunnen veroorloven.
De Europese Unie streeft ernaar voedselverspilling in heel Europa te voorkomen en terug te dringen. Het Europees Parlement heeft in september 2025 nieuwe bindende doelstellingen voor de vermindering van voedselverspilling voor EU-landen tegen 2030 goedgekeurd.
Belangrijke feiten en statistieken voor Europa
Elk jaar wordt in de Europese Unie ongeveer 60 miljoen ton voedsel verspild. Dit komt neer op ongeveer 130kg per inwoner.
Huishoudens produceren meer dan de helft van het voedselafval in de EU (53%). Ongeveer 9% van het afval (12kg per inwoner) is afkomstig van de primaire voedselproductie, zoals de landbouw, en 18% (23kg per inwoner) is afkomstig van de verwerkings- en productiesector.
Restaurants en voedingsdiensten zijn verantwoordelijk voor 12% van het voedselafval (15kg per inwoner) en de detailhandel en voedseldistributie voor nog eens 8% (10kg per inwoner).
In 2022 waren Cyprus, Denemarken en Griekenland de EU-landen die de grootste hoeveelheid voedselafval per inwoner produceerden. De landen die de minste hoeveelheid voedselafval produceerden, waren Spanje, Slovenië en Kroatië. In Nederland was dat 129kg per inwoner, en in België 151kg per inwoner.
Waarom is voedselverspilling een probleem?
Veel mensen vinden voedselverspilling op ethisch vlak verkeerd. Maar de impact is veel groter, want voedselverspilling is schadelijk voor het milieu, de economie en de samenleving.
De impact op het milieu
Voedselverspilling is verantwoordelijk voor ongeveer 16% van alle broeikasgassen van het EU-voedselsysteem. Het verminderen van voedselverspilling zou leiden tot minder uitstoot en zou maatregelen tegen klimaatverandering ondersteunen.
Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) is de productie en het transport van voedsel dat later wordt verspild verantwoordelijk voor 8% van de wereldwijde broeikasgasuitstoot. En door voedselverspilling tegen te gaan, kunnen gezinnen en bedrijven ook geld besparen.
Voedselverspilling verbruikt ook natuurlijke hulpbronnen die al schaars zijn. Zo is het water dat wordt gebruikt voor de productie van voedsel dat wordt weggegooid goed voor 12% van het totale waterverbruik voor de productie en consumptie van voedsel in de EU.
De economische kostprijs
Voedselverspilling is ook een economisch probleem. Huishoudens betalen voor voedsel dat ze nooit consumeren, en boeren en bedrijven verliezen geld in elke fase van de voedselketen omdat een deel van het voedsel als afval eindigt.
De kosten in verband met voedselverspilling worden geschat op ongeveer €132 miljard in marktwaarde.
Bovendien schatten enquêtes die door de Europese Commissie in haar impactbeoordeling worden aangehaald, de extra kosten voor het inzamelen en verwerken van voedselafval op ongeveer €9,3 miljard.
De sociale gevolgen
Voedselverspilling heeft belangrijke sociale gevolgen. Het verspilt hulpbronnen die beter gebruikt zouden kunnen worden. Volgens Eurostat geven mensen in de EU ongeveer 13% van hun geld uit aan voedsel.
Door eetbaar voedsel weg te gooien in plaats van het via donaties te verdelen, wordt een belangrijke kans gemist om de voedselzekerheid te verbeteren en mensen te helpen die moeite hebben om aan kwaliteitsvolle maaltijden te komen.
Wat zijn de oorzaken van voedselverspilling?
Verschillende actoren in de voedselketen spelen een rol bij het ontstaan van voedselverspilling.
Op consumentenniveau: onvoldoende boodschappen doen en maaltijdplanning, 'lelijke' groenten en fruit, impulsaankopen als gevolg van winkelpromoties en verkeerde verpakkingsgroottes, gebrek aan toegang tot een koelkast of vriezer zijn slechts enkele van de redenen voor voedselverspilling door gezinnen, die verantwoordelijk is voor het grootste deel van de voedselverspilling.
De etikettering van houdbaarheidsdata kan ook een probleem vormen. In de EU worden voedingsmiddelen voorzien van verschillende houdbaarheidslabels. Een ‘ten minste houdbaar tot’-label op voedingsmiddelen zoals pasta, rijst, conserven, diepvriesproducten en snacks betekent dat het voedingsmiddel na de aangegeven datum mogelijk wat van zijn smaak of versheid verliest, maar nog steeds veilig is om te eten. Een ‘te gebruiken tot’-label (op vlees, vis, salades of melk) betekent dat het voedingsmiddel na de aangegeven datum niet meer mag worden geconsumeerd.
Sommige consumenten kunnen de houdbaarheidsdata op voedselverpakkingen verkeerd interpreteren en voedsel weggooien dat nog prima te eten is. Uit een onderzoek van de Europese Commissie uit 2018 blijkt dat tot 10% van de jaarlijkse voedselverspilling te wijten kan zijn aan een verkeerde interpretatie van de etiketten.
Voedselproducenten verspillen voedsel wanneer ze meer produceren dan nodig is, wanneer de toeleveringsketen niet efficiënt is of wanneer voedsel slecht wordt opgeslagen of behandeld. Verspilling vindt ook plaats wanneer winkels hun bestellingen wijzigen of alleen zeer verse producten vragen.
Standaardporties en het te hoog inschatten van het aantal gasten zijn enkele van de redenen voor voedselverspilling in restaurants en voedingsdiensten.
Hoe kan voedselverspilling worden teruggedrongen?
De oplossingen van de EU:
Het terugdringen van voedselverspilling en voedselverlies zijn twee van de belangrijkste doelstellingen van de EU om in 2050 een circulaire economie te realiseren.
Wettelijk bindende reductiedoelstellingen per land
De Commissie heeft in juli 2023 een voorstel ingediend voor een herziening van de kaderrichtlijn afvalstoffen om meer te doen aan de vermindering van voedsel- en textielafval. Eén van de voorgestelde veranderingen is de invoering van bindende doelstellingen voor afvalvermindering op nationaal niveau tegen eind 2030. 10% van het afval moet worden verminderd in de voedselverwerking en -productie, en 30% in de kleinhandel, restaurants, voedseldiensten en huishoudens.
Het Europees Parlement en de regeringen van de EU-lidstaten hebben in februari 2025 overeenstemming bereikt over de wetswijzigingen. Deze zijn vervolgens in september 2025 door het Parlement aangenomen.
Tegen 2030 moet het afval in de voedselverwerking en -productie met tien procent worden verminderd en in de detailhandel, restaurants, voedseldiensten en huishoudens met 30% ten opzichte van het gemiddelde jaarlijkse voedselafval tussen 2021 en 2023.
“We zijn erin geslaagd om haalbare en realistische bepalingen vast te stellen voor de lidstaten om beleid ter vermindering van voedselverspilling te implementeren en we hebben ervoor gezorgd dat de landbouwsector hier geen negatieve gevolgen van ondervindt”, aldus Anna Zalewska (ECR, Polen), het Europarlementslid dat verantwoordelijk was voor het begeleiden van de wetgeving door het Parlement, nadat de overeenkomst was bereikt.
Datumetikettering duidelijker maken
De Europese Commissie heeft een consumentenonderzoek uitgevoerd om mogelijke nieuwe manieren van datumetikettering te identificeren en heeft verschillende consumentenprofielen met betrekking tot voedselverspilling ontwikkeld.
Voedseldonaties vergemakkelijken
Voedseldonatie is een andere manier om onnodige voedselverspilling tegen te gaan. De EU-richtlijnen voor voedseldonatie werden in 2017 aangenomen met als doel de inzameling en herverdeling van veilig, eetbaar voedsel voor mensen in nood te vergemakkelijken.
Tijdens de onderhandelingen over de herziening van de kaderrichtlijn afvalstoffen in 2025 hebben de leden van het Europees Parlement maatregelen veiliggesteld die het doneren van onverkochte voedingsmiddelen die veilig zijn voor menselijke consumptie, vergemakkelijken.
Een gemeenschappelijke methode ontwikkelen om voedselverspilling te meten
Daarnaast is in 2019 een gemeenschappelijke EU-methodologie ingevoerd om voedselverspilling in elke fase van de voedselvoorzieningsketen te meten. Een gemeenschappelijke methodologie vereenvoudigt het toezicht op en de rapportage over voedselverspilling in de hele EU.
