Plastik w oceanach: fakty, skutki oraz nowe przepisy UE

Poznaj główne fakty o plastiku w oceanach dzięki naszej infografice i dowiedz się więcej o działaniach UE mających na celu redukcję plastikowych śmieci w morzach.

 Odpady plastikowe w oceanach stwarzają poważne ryzyko dla środowiska
Odpady plastikowe w oceanach stwarzają poważne ryzyko dla środowiska ©AP Images/Unia Europejska – PE

Skutki jednorazowego używania i następnie wyrzucania opakowań plastikowych są już wszędzie widoczne na wybrzeżach mórz i oceanów. Odpady plastikowe coraz bardziej zanieczyszczają oceany, a według jednej z ocen do roku 2050 w oceanach znajdzie się wagowo więcej plastiku niż ryb.


Tworzywa sztuczne to jeden z siedmiu kluczowych obszarów uznanych przez Komisję Europejską za kluczowe dla dojścia do gospodarki o obiegu zamkniętym w UE do 2050 r. Oprócz europejskiej strategii na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym, która ma na celu stopniowe wycofywanie mikrodrobin plastiku, Komisja Europejska ma jeszcze w tym roku przedstawić więcej propozycji w sprawie odpadów z tworzyw sztucznych.


Dowiedz się więcej o działaniach UE dla ograniczania ilości odpadów z tworzyw sztucznych

Nowe przepisy UE, przyjęte przez posłów 27 marca, podejmują kwestię utraconych narzędzi połowowych oraz 10 najczęściej znajdowanych na wybrzeżach Europy jednorazowych produktów plastikowych. Te dwie grupy odpadów stanowią 70% wszystkich odpadów morskich.


Infografika
Infografika o głównych faktach i problemach spowodowanych przez odpady plastikowe w oceanach

Problem

Plastik nie tylko zaśmieca wybrzeża, ale też szkodzi zwierzętom morskim, które zaplątują się w większe odpady, a mniejsze mylą z pożywieniem. Przyswajanie cząsteczek tworzyw sztucznych może powodować niewłaściwe trawienie normalnego pożywienia i przyciągać do ich organizmów toksyczne zanieczyszczenia chemiczne.

Ludzie spożywają plastik występujący w łańcuchu pokarmowym. Wciąż nie wiadomo, w jaki sposób wpływa to na ludzkie zdrowie.

Odpady morskie powodują straty finansowe w sektorach oraz społecznościach uzależnionych od zasobów morza, ale również wśród producentów. Tylko 5% wartości opakowań plastikowych pozostaje w obiegu – reszta jest dosłownie wyrzucana – co wskazuje na konieczność przyjęcia podejścia bardziej zorientowanego na recykling i ponowne użycie materiałów.

Infografika
Infografika o morskich odpadach plastikowych i nieplastikowych według ich typu

Zakaz jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych

Najbardziej skutecznym sposobem rozwiązania tego problemu jest zapobieganie przedostawaniu się jeszcze większej ilości plastiku do oceanów.

Jednorazowe produkty plastikowe są największą grupą odpadów znajdywanych na wybrzeżach morskich – produkty takie jak plastikowe sztućce, butelki, niedopałki papierosów i patyczki kosmetyczne stanowią prawie połowę wszystkich odpadów morskich.

Infografika
Lista dziesięciu najczęściej znajdowanych na plażach plastikowych przedmiotów

Aby rozwiązać ten problem, UE wprowadziła całkowity zakaz używania jednorazowych produktów, dla których są już dostępne alternatywy w postaci innych materiałów: patyczki kosmetyczne, sztućce, talerze, słomki, mieszadełka do napojów i patyczki do balonów. Posłowie do PE dodali również do listy oksydegradowalne produkty plastikowe i pojemniki na żywność typu fast food wykonane z polistyrenu.


Zatwierdzono również szereg innych środków:

  • Rozszerzona odpowiedzialność producenta, w szczególności w przypadku przedsiębiorstw tytoniowych, w celu wzmocnienia stosowania zasady „zanieczyszczający płaci”. Ten nowy system będzie miał również zastosowanie do narzędzi połowowych, aby zagwarantować, że producenci, a nie rybacy, poniosą koszty zbierania sieci zagubionych na morzu.
  • Wyznaczenie minimalnego celu w zakresie selektywnego zbierania butelek na napoje na pułapie 90% do roku 2029 (np. poprzez system zwrotu kaucji)
  • Wyznaczenie minimalnego celu dla surowców wtórnych w plastikowych na pułapie 25% do roku 2025 i 30% do roku 2030%
  • Stosowanie wymogów w zakresie etykietowania wyborów tytoniowych, plastikowych kubków, ręczników higienicznych, nawilżonych chusteczek, aby uczulić użytkowników na właściwą utylizację tych produktów,
  • Podnoszenie świadomości.

W przypadku narzędzi połowowych, które stanowią 27% odpadów morskich, producenci musieliby pokrywać koszty gospodarowania odpadami z portowych urządzeń do odbioru odpadów. Kraje UE powinny również zbierać co najmniej 50% utraconych narzędzi połowowych rocznie i do 2025 r. poddawać recyklingowi 15% z nich


Wpływ odpadów morskich na rybołówstwo

W rezolucji przyjętej 25 marca Parlament Europejski wzywa do podjęcia środków w celu pilnego zmniejszenia ilości odpadów morskich, w tym zwiększenia ograniczeń dotyczących jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych i zwiększenia wykorzystania materiałów wyprodukowanych w sposób zrównoważony, przeznaczonych na narzędzia połowowe.Posłowie podkreślili, że odpady morskie są szkodliwe dla ekosystemów i konsumentów, a także dla działalności połowowej i rybaków.

730 ton

odpadów jest codziennie wyrzucanych do Morza Śródziemnego

Odpady z rybołówstwa i akwakultury stanowią 27% odpadów morskich. Aby zapobiec porzucaniu, gubieniu lub wyrzucaniu w inny sposób narzędzi połowowych, posłowie chcą mapowania, raportowania i śledzenia, a także inwestowania w badania i innowacje w celu opracowania przyjaznego dla środowiska sprzętu rybackiego. Wezwali również Komisję Europejską do zaproponowania wycofania pojemników i opakowań ze styropianu z produktów rybołówstwa, a także ogólnie wszelkich niepotrzebnych plastików i opakowań.


Europosłowie chcą również widzieć więcej wizji dla kwestii morskich w Europejskim Zielonym Ładzie, Strategii Bioróżnorodności i Strategii od pola do stołu oraz wzywają Komisję Europejską do przyspieszenia rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym w sektorze rybołówstwa i akwakultury.