Równość płci: unijne działania na rzecz praw kobiet
Zapoznaj się z najnowszymi zmianami w unijnych przepisach o równouprawnieniu płci i prawach kobiet oraz dodatkowymi środkami, które postuluje Parlament.
Spis treści
- Przepisy chroniące kobiety przed przemocą, m.in. w internecie
- Równe wynagrodzenia: przejrzystość pozwalająca ujawniać i niwelować różnice płac
- Przebić szklany sufit: więcej kobiet w zarządach przedsiębiorstw
- Równowaga między życiem zawodowym a prywatnym: elastyczność dla rodziców
- Równouprawnienie płci pozostaje ważnym tematem politycznym
Dyskryminacja w miejscu pracy. Trudny wybór między karierą zawodową a obowiązkami rodzinnymi. Nękanie w internecie. W całej Europie wiele kobiet doświadcza w życiu codziennym nierównego traktowania.
Równość płci jest od samego początku jedną z podstawowych wartości Unii Europejskiej. Parlament Europejski pomaga przełożyć tę zasadę na konkretne działania.
W ostatnich latach przyjął przepisy, które zwiększą przejrzystość wynagrodzeń, wzmocnią ochronę przed przemocą, poprawią równowagę między życiem zawodowym a prywatnym oraz będą wspierać większą reprezentację kobiet na stanowiskach kierowniczych i decyzyjnych.
Oprócz przyjmowania przepisów Parlament wywiera również presję na państwa członkowskie i instytucje unijne, aby propagowały prawa kobiet – monitoruje postępy i wzywa do podjęcia konkretnych działań.
Poniżej przedstawiono unijne przepisy dotyczące zwalczania nierówności między kobietami i mężczyznami oraz obszary, w których Parlament Europejski domaga się od krajów Unii i instytucji unijnych podjęcia dalszych działań.
Kluczowe działania Unii na rzecz równouprawnienia płci
- Przepisy zwiększające przejrzystość wynagrodzeń
- Przepisy unijne w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet
- Większe prawa w zakresie urlopu rodzicielskiego
- Środki promujące kobiety na stanowiskach kierowniczych.
Przepisy chroniące kobiety przed przemocą, m.in. w internecie
Co trzecia kobieta w Unii doświadczyła przemocy ze względu na płeć po 15. roku życia.
W 2024 roku Parlament przyjął pierwsze w historii unijne przepisy o zwalczaniu przemocy wobec kobiet. Na ich mocy państwa Unii muszą zaostrzyć przepisy przeciwko okaleczaniu żeńskich narządów płciowych, przymusowym małżeństwom i cyberprzemocy. Rządy krajowe muszą również podjąć działania, które pozwolą zapobiegać gwałtom, np. kampanie uświadamiające.
Zgodnie z nowymi przepisami państwa członkowskie są zobowiązane do priorytetowego traktowania bezpieczeństwa i dobrostanu ofiar. Muszą też zadbać o lepsze wsparcie dla ofiar, m.in. przez zapewnienie dostępu do schronisk.
Cyberprzemoc wobec kobiet i dziewcząt jest coraz większym problemem. Obejmuje ona cybernękanie, cyberstalking, udostępnianie bez zgody treści intymnych lub zmanipulowanych oraz podżeganie do przemocy lub nienawiści.
Unia Europejska zajmuje się tymi kwestiami w istniejącym prawodawstwie i pracuje nad nowymi przepisami w tej dziedzinie. Na przykład nowe przepisy unijne o zwalczaniu przemocy wobec kobiet wymagają od państw członkowskich zaostrzenia przepisów dotyczących cyberprzemocy i zapewnienia ofiarom lepszej pomocy. Nowy akt o usługach cyfrowych zobowiązuje duże platformy cyfrowe w Unii do usuwania ze swoich stron internetowych nielegalnych treści, takich jak filmy zachęcające do przemocy wobec kobiet lub intymne obrazy udostępniane bez zgody.
Natomiast akt w sprawie sztucznej inteligencji ma pomóc ograniczyć ryzyko związane z udostępnianiem obrazów lub filmów zmanipulowanych przy użyciu technologii deepfake – tak zwanych deepfejków – przez wprowadzenie obowiązku oznakowania ich jako treści wygenerowanych przez sztuczną inteligencję.
Równe wynagrodzenia: przejrzystość pozwalająca ujawniać i niwelować różnice płac
W 2023 roku różnica w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn w Unii wynosiła średnio 12%.
Aby rozwiązać ten problem, Parlament Europejski przyjął wiążące przepisy o przejrzystości wynagrodzeń. Na ich mocy przedsiębiorstwa będą musiały ujawniać informacje na temat wynagrodzeń. Dzięki temu łatwiej będzie porównać zarobki pracowników i ujawnić różnice w wynagrodzeniach.
Przepisy te wejdą w życie w czerwcu 2026 roku. Jeżeli sprawozdania dotyczące wynagrodzeń wykażą co najmniej pięcioprocentową różnicę w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn, pracodawcy będą musieli przeprowadzić wspólną ocenę wynagrodzeń we współpracy z przedstawicielami swoich pracowników. Kraje Unii będą musiały nakładać kary, takie jak grzywny, na pracodawców, którzy łamią przepisy.
Aby zwalczać dyskryminację w miejscu pracy, ogłoszenia o naborze i nazwy stanowisk będą musiały być neutralne pod względem płci.
Parlament Europejski wezwał również Komisję, aby zaproponowała przepisy, które pomogą rozwiązać problem niższych emerytur kobiet. Według Europejskiego Instytutu Równości Płci (EIGE) luka emerytalna między kobietami a mężczyznami w 2024 roku wyniosła 25%.
„Każde Państwo Członkowskie zapewnia stosowanie zasady równości wynagrodzeń dla pracowników płci męskiej i żeńskiej za taką samą pracę lub pracę takiej samej wartości”.
Przebić szklany sufit: więcej kobiet w zarządach przedsiębiorstw
W 2022 roku Parlament Europejski zatwierdził przepisy, które mają zwiększyć równowagę płci w zarządach przedsiębiorstw. Stanowią one, że do lipca 2026 roku firmy będą musiały wprowadzić przejrzyste procedury rekrutacji. Docelowo co najmniej 40% stanowisk dyrektorów niewykonawczych lub 33% wszystkich stanowisk dyrektorskich ma być obsadzone przez płeć niedostatecznie reprezentowaną.
Przepisy dotyczą zarządów spółek notowanych na giełdach w Unii Europejskiej. Małe i średnie przedsiębiorstwa zatrudniające do 250 osób są z nich zwolnione.
Równowaga między życiem zawodowym a prywatnym: elastyczność dla rodziców
Podział obowiązków rodzicielskich i zawodowych nadal pozostaje nierówny. Kobiety częściej decydują się na pracę na część etatu lub przerwę w karierze ze względu na opiekę nad dziećmi.
W unijnym prawie zapisano prawo do urlopu rodzicielskiego i zachęty dla ojców, by z niego korzystali.
Zgodnie z przepisami rodzice mają prawo do elastycznych rozwiązań w pracy, na przykład dostosowania godzin pracy lub pracy na niepełny etat.
Przepisy unijne dotyczące równości płci w miejscu pracy:
- Przepisy dotyczące zatrudnienia (m.in. równości płac, zabezpieczeń społecznych, warunków pracy i molestowania)
- Przepisy dotyczące samozatrudnienia
- Prawo do urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego i rodzicielskiego
Równouprawnienie płci pozostaje ważnym tematem politycznym
Parlament Europejski nie tylko uchwala przepisy. Nakłania także państwa członkowskie i instytucje unijne, by pracowały nad dalszymi postępami.
Kwestiami praw kobiet i równouprawnienia płci zajmuje się specjalna komisja parlamentarna. Co roku w marcu organizuje ona obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet. Więcej informacji znajdziesz na stronie internetowej wydarzenia.
Od 2020 roku Parlament organizuje także Europejski Tydzień Równości Płci, podczas którego zachęca wszystkie komisje parlamentarne, by zastanowiły się nad swoim wpływem na politykę wobec kobiet. Więcej informacji znajdziesz na stronie internetowej wydarzenia.
Parlament wzywa do zdecydowanych działań przeciwko przemocy wobec kobiet
W listopadzie 2025 roku Parlament wezwał Komisję Europejską, aby przedstawiła ambitną strategię na rzecz równouprawnienia płci na lata 2026–2030. Posłowie domagają się, by w świetle prawa unijnego przemoc ze względu na płeć została uznana za szczególnie poważne przestępstwo o wymiarze transgranicznym.
Zwrócili się także do Komisji Europejskiej z wnioskiem, by wprowadzić w unijnym prawie definicję gwałtu opartą na braku zgody.
Posłowie wezwali Komisję, by sporządziła wytyczne dla państw członkowskich dla wdrożenia przepisów o zwalczaniu przemocy wobec kobiet z 2024 roku.
Aborcja i zdrowie seksualne i reprodukcyjne kobiet
Posłowie wielokrotnie zwracali się do Rady, czyli przedstawicieli rządów państw członkowskich, by uwzględnić opiekę w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz prawo do bezpiecznej i legalnej aborcji w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.
Wzywali też państwa członkowskie do pełnej dekryminalizacji aborcji zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia z 2022 roku.
Kobiety w polityce
Parlament Europejski wielokrotnie podkreślał, jak ważna jest równość płci w polityce. Jest orędownikiem równego uczestnictwa kobiet w procesach decyzyjnych na wszystkich szczeblach.
W czerwcu 2024 roku w wyborach do Parlamentu Europejskiego kobiety zdobyły 38,5% mandatów. Dla porównania, w pierwszych wyborach w 1979 roku posłanki stanowiły 15,9% wszystkich posłów.
W 2019 roku Parlament wezwał europejskie partie polityczne, by zgłaszając kandydatury do organów Parlamentu Europejskiego, brały pod uwagę zarówno mężczyzn, jak i kobiety.
Kobiety w branży cyfrowej i pracowniczki naukowe
Kobiety są niewystarczająco reprezentowane w europejskim sektorze cyfrowym. Rzadziej decydują się na studia i karierę w tej dziedzinie. W 2018 roku posłowie wezwali państwa Unii, by podjęły kroki, by w pełni włączyć kobiety do pracy w sektorze cyfrowym i nauce, a także zachęcały je do edukacji i szkolenia w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych, naukach ścisłych, inżynierii i matematyki.
Dane wskazują, że sytuacja powoli się poprawia.
