Strategia UE w sprawie niepełnosprawności 2021-2030
Dowiedz się więcej o działaniach Parlamentu Europejskiego na rzecz praw osób niepełnosprawnych i budowania bardziej integracyjnego społeczeństwa.
Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) 15% światowej populacji żyje z jakąś formą niepełnosprawności. W UE około 24% populacji powyżej 16 roku życia żyje z jakąś formą niepełnosprawności. Według szacunków Eurostatu, to 101 mln osób lub co czwarty dorosły w UE.
Parlament Europejski konsekwentnie opowiada się za społeczeństwem integracyjnym, w którym prawa osób niepełnosprawnych są chronione i w którym nie ma dyskryminacji.
Europejska strategia na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami
W 2021 r. Komisja Europejska przyjęła strategię na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami na lata 2021-2030 zawierającą główne zalecenia Parlamentu:
- włączenie kwestii praw osób niepełnosprawnych do wszystkich polityk i obszarów
- środki naprawcze i łagodzące dla uniknięcie nieproporcjonalnego wpływu kryzysów zdrowotnych na osoby niepełnosprawne
-
zapewnienie osobom niepełnosprawnym równego dostępu do opieki zdrowotnej, zatrudnienia, transportu publicznego, mieszkań
- aby osoby z niepełnosprawnościami, ich rodziny i organizacje były częścią dialogu i częścią procesu wdrażania
UE opracowała strategię aby wdrożyć Konwencję ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami - międzynarodowy, prawnie wiążący traktat dot. praw człowieka, ustanawiający minimalne standardy ochrony praw osób z niepełnosprawnościami.
UE i wszystkie państwa członkowskie ratyfikowały konwencję, co oznacza, że są zobowiązane do wdrożenia jej postanowień zgodnie ze swoimi kompetencjami.
Jak Parlament Europejski chce usprawnić strategię na rzecz osób
z niepełnosprawnościami?
Strategia na lata 2021-2030 ma zostać zaktualizowana, ponieważ lista inicjatyw opublikowana w 2021 r. obejmuje okres do 2025 r. Parlament przyjął swoje priorytety dla strategii w listopadzie 2025 r. - wezwał do wdrożenia ambitnych i konkretnych środków oraz instrumentów prawnych do 2030 r.
Posłowie i posłanki do Parlamentu Europejskiego zaproponowali środki UE dla poprawy dostępu osób z niepełnosprawnościami do zatrudnienia, szkoleń i edukacji. Zaapelowali do Komisji Europejskiej o zaproponowanie ogólnounijnej definicji „niepełnosprawności” w celu zapewnienia równych praw.
Parlament podkreślił sytuację kobiet i dziewcząt z niepełnosprawnościami, a szczególnie potrzebę przeciwdziałania dyskryminacji, której doświadczają, oraz poprawy ich dostępu do opieki zdrowotnej i ochrony.
Istniejące środki promujące prawa osób z niepełnosprawnościami
Europejska karta osoby z niepełnosprawnością i karta parkingowa dla osób z niepełnosprawnościami
Osoby z niepełnosprawnościami często otrzymują specjalne warunki lub preferencyjne traktowanie w swoim kraju w zakresie różnych usług - na przykład dostępu do transportu publicznego lub prywatnego, asystencji osobistej, specjalnych miejsc parkingowych lub ulgowych biletów do muzeów.
Podczas podróży do innego kraju UE mogą nie mieć do tego dostępu z powodu braku uznania ich karty lub orzeczenia o niepełnosprawności. Dlatego nowe przepisy, zatwierdzone przez Parlament Europejski i Radę UE w 2024 r., ustanawiają ogólnounijną Europejską kartę osoby z niepełnosprawnością i Europejską kartę parkingową, które zapewnią ich posiadaczom, a także osobom im towarzyszącym i zwierzętom asystującym, dostęp do większości tych samych warunków, co posiadaczom kart krajowych.
Przepisy dotyczą tylko pobytów krótkoterminowych, z wyjątkiem posiadaczy kart osoby z niepełnosprawnością, którzy przeprowadzają się do innego państwa członkowskiego w ramach programu mobilności, takiego jak Erasmus+. Karty powinny wejść w życie w 2028 r.
Inne inicjatywy UE
Europejski akt ws. dostępności gwarantuje, że więcej produktów i usług, takich jak smartfony, tablety, bankomaty lub e-książki, będzie dostępnych dla osób niepełnosprawnych.
Dyrektywa w sprawie dostępności stron internetowych zapewnia osobom niepełnosprawnym łatwiejszy dostęp do danych i usług online, ponieważ strony internetowe i aplikacje obsługiwane przez instytucje sektora publicznego, takie jak szpitale, sądy lub uniwersytety, muszą być dostępne.
Program wymiany studentów Erasmus+ promuje mobilność niepełnosprawnych uczestników.
Przepisy UE gwarantują również lepszy dostęp do transportu i ulepszone prawa pasażera dla osób z niepełnosprawnością.
Tydzień praw osób z Niepełnosprawnościami
Parlament Europejski organizuje Tydzień praw osób z niepełnosprawnościami - coroczne wydarzenie dla podkreślenia praw i integracji osób z niepełnosprawnościami we wszystkich obszarach polityki UE. Trzecia edycja odbędzie się 1-5 grudnia 2025 r.
Przez cały tydzień komisje parlamentarne, wiodący posłowie i posłanki do Parlamentu Europejskiego, administracja Parlamentu i osoby spoza Parlamentu wezmą udział w debatach, warsztatach i działaniach podnoszących świadomość dla zidentyfikowania barier, wymiany dobrych praktyk i wzmocnienia dostępności w procesie kształtowania polityki UE oraz w samej instytucji.
