Prawa dziecka: przegląd działań UE
Dowiedz się o różnych środkach podjętych przez UE i Parlament Europejski w ostatnich latach, aby chronić dzieci i dbać o ich dobrostan.
Spis treści
- Prawa i ochrona dzieci to priorytet UE
- Gwarantowanie dostępu do opieki zdrowotnej i edukacji
- Eliminacja pracy przymusowej dzieci
- Bezpieczniejszy internet dla dzieci
- Ochrona dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym w internecie
- Zwalczanie handlu ludźmi
- Bezpieczne zabawki
- Gry wideo
- Zdrowe nawyki żywieniowe w szkole
Prawa i ochrona dzieci to priorytet UE
Ochrona i wspieranie praw dziecka jest jednym z priorytetów UE i Parlamentu Europejskiego, zapisanym w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej oraz w Karcie praw podstawowych UE.
Parlament ściśle współpracuje z innymi instytucjami UE i organami krajowymi, aby chronić prawa dzieci poprzez ustawodawstwo.
Parlament powołał swojego koordynatora ds. praw dziecka, który służy jako centralny punkt kontaktowy dbający o uwzględnianie ich praw w polityce i prawodawstwie UE.
Gwarantowanie dostępu do opieki zdrowotnej i edukacji
UE uzgodniła na europejską gwarancję dla dzieci, której pomaga zapewnić wszystkim dzieciom w UE, w tym dzieciom zagrożonym ubóstwem, dostępu do opieki zdrowotnej i edukacji. Każdy kraj UE powołał koordynatora ds. gwarancji dla dzieci, który jest odpowiedzialny za przedstawienie krajowych planów działania do 2030 roku.
Eliminacja pracy przymusowej dzieci
W ramach walki z pracą przymusową na całym świecie, UE pracuje nad wyeliminowaniem pracy dzieci. W kwietniu 2024 r. eurodeputowani przyjęli przepisy zakazujące wprowadzania na rynek UE produktów wytwarzanych przy wykorzystaniu pracy przymusowej.
Przepisy umożliwią zbadanie, czy firmy wykorzystują pracę przymusową, w tym pracę dzieci; jeśli zostanie to udowodnione, ich produkty zostaną zatrzymane na granicach UE, a te, które już trafiły na rynek UE, zostaną wycofywane.
Bezpieczniejszy internet dla dzieci
Dzieci coraz częściej korzystają z internetu i telefonów komórkowych. To daje im nowe możliwości do nauki i kontaktów społecznych, jednak naraża je również na cyberprzemoc, treści nieodpowiednie do wieku i dezinformację. Według badania Eurobarometru z 2025 r. ponad 90% Europejczyków i Europejek uważa, że podjęcie działań dla ochrony dzieci w internecie jest sprawą pilną.
W maju 2022 r. Komisja Europejska przedstawiła zaktualizowaną strategię na rzecz bezpieczniejszego i lepszego internetu dla dzieci i młodych ludzi. W lipcu 2025 r. Komisja Europejska opublikowała niewiążące wytyczne dotyczące ochrony nieletnich.
W listopadzie 2025 roku Parlament Europejski wezwał Komisję Europejską do podjęcia dalszych kroków dla ochrony nieletnich w internecie. Posłowie i posłanki chcą, aby dzieci mogły korzystać z mediów społecznościowych co najmniej od 16 roku życia lub co najmniej od 13 roku życia, jeśli mają zgodę rodziców. Apelują również o zakaz stosowania najbardziej szkodliwych praktyk uzależniających.
Ochrona dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym w internecie
Parlament pracuje nad nowymi przepisami dla zwalczania wykorzystywania seksualnego dzieci w internecie i zapobiegania mu, jednocześnie chroniąc prywatność ludzi.
Przejściowe przepisy z 2021 r. zezwalają firmom cyfrowym na przeszukiwanie swoich platform dla znalezienia treści przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci. Projekt, nad którym pracuje Parlament, ma ustanowić stałe przepisy dotyczących sposobu, w jaki firmy mogą wykrywać w internecie materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne dzieci.
Odrębny projekt dyrektywy, przedstawiony przez Komisję Europejską w 2024 r., odnosi się do nowych zagrożeń związanych z rozwojem technologicznym, takich jak transmisje na żywo i wykorzystywanie sztucznej inteligencji do tworzenia materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci.
Zwalczanie handlu ludźmi
Dzieci bardziej niż dorośli są narażone na ryzyko stania się ofiarą handlu ludźmi, zwłaszcza z powodu ubóstwa, przemocy czy dyskryminacji.
Wojna w Ukrainie uwydatniła potrzebę dalszych działań dla ochrony dzieci w strefach objętych działaniami wojennymi. W kwietniu 2022 r. Parlament zaapelował o zwiększenie ochrony dzieci uciekających przed wojną w Ukrainie. Posłowie i posłanki do Parlamentu Europejskiego stwierdzili, że identyfikacja i rejestracja mają kluczowe znaczenie dla ochrony dzieci przed handlarzami ludźmi, nielegalną adopcją i innymi rodzajami wykorzystywania.
Bezpieczne zabawki
Prawa dzieci jako konsumentów są chronione poprzez unijną politykę zdrowotną i konsumencką. UE chce zapewnić, że zabawki sprzedawane na rynku UE nie narażają dzieci na ryzyko, zwłaszcza jeśli chodzi o kontakt z substancjami chemicznymi i zagrożenia związane z zabawkami cyfrowymi.
W listopadzie 2025 r. Parlament Europejski zatwierdził nowe przepisy przedstawiające wymogi dla producentów zabawek, importerów, dystrybutorów i platform internetowych sprzedających zabawki. Przepisy wprowadzają również cyfrowy paszport produktu z kluczowymi informacjami dotyczącymi bezpieczeństwa.
Gry wideo
W styczniu 2023 r. posłowie i posłanki do Parlamentu Europejskiego wezwali Komisję Europejską do przygotowania propozycji zharmonizowanych przepisów UE dla lepszej ochrony graczy, w tym dzieci, w sektorze gier wideo online.
Parlament wezwał do wprowadzenia mocniejszych narzędzi dla kontroli rodzicielskiej i przepisów dotyczących zachęt do dokonywania zakupów w grze oraz tzw. gold-farmingu, czyli praktyki sprzedaży przedmiotów uzyskanych w grze za prawdziwe pieniądze.
Biorąc pod uwagę potencjalne ryzyko dla zdrowia psychicznego jakie niosą ze sobą gry wideo, posłowie i posłanki do Parlamentu Europejskiego ostrzegali przed projektowaniem gier w sposób, który mógłby prowadzić do uzależnienia, izolacji i cyberprzemocy.
W listopadzie 2025 r. Parlament Europejski opowiedział się za zakazem stosowania w grach funkcji wywołujących u dzieci zachowania przypominające hazard.
Zdrowe nawyki żywieniowe w szkole
UE wspiera program dążący do zapewnienia świeżych owoców, warzyw i mleka milionom dzieci w szkołach, od żłobków po szkoły średnie, w całej UE. Program obowiązuje od 2017 roku.
W maju 2023 r. Parlament wezwał do zwiększenia środków na program, zmniejszenia biurokracji oraz zapewnienia dłuższych umów dla szkół. Posłowie zasugerowali także, aby kraje UE przeznaczyły część środków na edukację żywieniową.
