It-turiżmu
L-UE tappoġġja lill-pajjiżi membri biex jiżviluppaw turiżmu sostenibbli u kompetittiv li joħloq l-impjiegi u jipproteġi d-drittijiet tal-vjaġġaturi. Għalkemm it-turiżmu jibqa’ primarjament responsabbiltà nazzjonali, l-UE tikkoordina inizjattivi transfruntiera, tiġbor data biex tinforma l-politika, u tiffinanzja proġetti li jippromwovu destinazzjonijiet anqas magħrufa u prattiki tat-turiżmu ekoloġiku. Il-leġiżlazzjoni tal-UE tipproteġi wkoll lil dawk li jieħdu vaganzi b’pakkett tal-ivvjaġġar u tirregola l-akkomodazzjoni tal-kiri għal żmien qasir.
Il-bażi legali
L-Artikoli 6(d) u 195 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.
L-objettivi
L-industrija ewlenija tat-turiżmu tal-UE, li tinkludi l-fornituri tradizzjonali tal-vaganzi u tas-servizzi tat-turiżmu, hija magħmula minn 2.3 miljun negozju, prinċipalment l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), u timpjega madwar 12.3 miljun persuna.
Filwaqt li jikkontribwixxi għal 10% tal-PDG tal-UE, it-turiżmu huwa mutur ekonomiku vitali u għandu impatt sinifikanti fuq it-tkabbir, l-impjiegi u l-iżvilupp soċjali, u dan jagħmlu assi prezzjuż biex jiġu indirizzati r-reċessjoni ekonomika u l-qgħad.
Il-politika tal-UE għandha l-għan tippreserva l-pożizzjoni tal-Ewropa bħala destinazzjoni turistika ewlenija, filwaqt li timmassimizza l-kontribut tal-industrija għat-tkabbir u l-impjiegi, u trawwem il-kollaborazzjoni bejn il-pajjiżi tal-UE, b’mod partikolari permezz tal-iskambju ta’ prattiki tajbin.
Il-kisbiet
A. Politika ġenerali
Sa mill-2001, il-Kummissjoni ppubblikat diversi komunikazzjonijiet li jiddeskrivu l-linji gwida politiċi tagħha għall-iżvilupp tas-settur tat-turiżmu:
- l-Aġenda tal-2007 għal turiżmu Ewropew sostenibbli u kompetittiv, li tistabbilixxi kif l-iżvilupp sostenibbli jista’ jiżgura l-kompetittività fit-tul tat-turiżmu;
- il-qafas politiku ġdid tal-2010 għat-turiżmu Ewropew, li janalizza l-fatturi li jixprunaw il-kompetittività tal-industrija tat-turiżmu Ewropea u l-ostakli li jxekklu l-iżvilupp sostenibbli tagħha;
- il-Komunikazzjoni tal-2012 dwar l-implimentazzjoni u l-iżvilupp tal-politika komuni dwar il-viżi sabiex jiġi xprunat it-tkabbir, li tfittex li żżid l-għadd ta’ turisti minn pajjiżi mhux tal-UE billi tistabbilixxi politika komuni dwar il-viżi;
- l-Istrateġija Ewropea tal-2014 għal aktar tkabbir ekonomiku u impjiegi fit-turiżmu marittimu u kostali, li għandha l-għan tippromwovi t-tkabbir sostenibbli u l-kompetittività fit-turiżmu marittimu u kostali.
- ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-1986 dwar is-sikurezza tal-lukandi kontra r-riskji ta’ nirien (ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill 86/666/KEE);
- id-Direttiva tal-2006 dwar l-immaniġġjar tal-kwalità tal-ilma għall-għawm (id-Direttiva 2006/7/KE);
- id-Direttiva tal-2009 dwar il-proprjetajiet tat-timeshare (id-Direttiva 2008/122/KE);
- id-Direttiva tal-2015 dwar pakketti tal-ivvjaġġar u arranġamenti tal-ivvjaġġar marbuta (id-Direttiva (UE) 2015/2302).
- l-inizjattiva EDEN li ġiet varata fl-2007, ippromwoviet “destinazzjonijiet Ewropej ta’ eċċellenza” – destinazzjonijiet turistiċi anqas magħrufa jew emerġenti li huma impenjati għas-sostenibbiltà. Is-suċċessur tagħha, il-Pijunier Ekoloġiku Ewropew tat-Turiżmu Intelliġenti, jippremja destinazzjonijiet iżgħar li ppromwovew it-turiżmu sostenibbli permezz ta’ prattiki ta’ tranżizzjoni ekoloġika;
- il-Belt Kapitali Ewropea tat-Turiżmu Intelliġenti tirrikonoxxi l-bliet għal kisbiet eċċellenti fis-sostenibbiltà, l-aċċessibbiltà, id-diġitalizzazzjoni u l-wirt kulturali;
- il-“Green Belt” Ewropew huwa network ta’ 6,800 km mill-Baħar ta’ Barents sal-Baħar l-Iswed, imfassal biex jikkonverti l-eks Purtiera tal-Ħadid f’rotta transfruntiera għall-mixi u ċ-ċikliżmu. Bi sforz biex jiġi diversifikat it-turiżmu madwar l-Ewropa, l-UE tikkofinanzja wkoll proġetti transfruntiera għat-turiżmu sostenibbli;
- il-programm DiscoverEU, flimkien ma’ programmi oħra għall-promozzjoni tat-turiżmu, jippermetti lill-Ewropej ta’ 18-il sena jesploraw l-UE u jesperjenzaw il-kulturi differenti tagħha.
B. Miżuri speċjali
1. Miżuri ta’ benefiċċju għat-turisti (il-vjaġġaturi u/jew dawk li jieħdu vaganza):
Miżuri oħra:
2. Miżuri ta’ turiżmu responsabbli mfassla għall-benefiċċju tal-industrija u r-reġjuni tat-turiżmu
Il-Kummissjoni tiffaċilita l-ħolqien ta’ networks fost ir-reġjuni tat-turiżmu Ewropej ewlenin, bl-UE toffri firxa ta’ sorsi ta’ finanzjament biex tappoġġja r-rwol tat-turiżmu fl-iżvilupp reġjonali u l-ħolqien tal-impjiegi.
Fl-2022, il-Kummissjoni pproponiet li tinħoloq sistema għall-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi għall-prodotti mhux agrikoli mifruxa mal-UE kollha, inkluż l-artiġjanat. Dawn il-prodotti jiġbdu wkoll b’mod sinifikanti lit-turisti, peress li ħafna drabi huma ankrati fl-identità lokali. Wieħed mill-għanijiet tal-inizjattiva huwa li tingħata spinta lill-ekonomiji reġjonali u lit-turiżmu fl-oqsma kkonċernati. Dan wassal għall-adozzjoni ta’ regolament dwar il-protezzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi għall-prodotti artiġjanali u industrijali (ir-Regolament (UE) 2023/2411).
Fl-2024, ġie adottat regolament dwar il-ġbir u l-kondiviżjoni ta’ data b’rabta mas-servizzi ta’ kiri ta’ akkomodazzjoni għal żmien qasir (ir-Regolament (UE) 2024/1028). B’enfasi b’mod partikolari fuq l-SMEs, din l-inizjattiva għandha l-għan tiżviluppa tkabbir responsabbli, trasparenti u ġust fil-kirjiet għal żmien qasir bħala parti minn ekosistema tat-turiżmu bbilanċjata tajjeb, filwaqt li tippermetti lill-bliet affettwati mit-turiżmu jaħdmu favur is-sostenibbiltà u jiżguraw kwalità tajba tal-ħajja għar-residenti tagħhom.
Barra minn hekk, l-UE ilha mill-1996 tiġbor l-istatistika armonizzata dwar it-turiżmu.
Fl-2011, ir-regolament dwar l-istatistika Ewropea dwar it-turiżmu (ir-Regolament (UE) Nru 692/2011) stabbilixxa qafas komuni għall-iżvilupp, il-produzzjoni u t-tixrid sistematiċi tal-istatistika Ewropea dwar it-turiżmu miġbura fl-Istati Membri.
Fl-2013, il-Kummissjoni stabbiliet Osservatorju Virtwali tat-Turiżmu għall-ġbir u l-ħżin tad-data dwar it-turiżmu biex ittejjeb il-koordinazzjoni tad-data u s-sinerġija politika.
Fl-2022, il-Kummissjoni varat id-dashboard tat-turiżmu tal-UE, waħda mill-miżuri proposti tal-Kummissjoni fil-perkors ta’ tranżizzjoni għat-turiżmu tal-2022. Din l-għodda ttejjeb l-aċċess għall-istatistika dwar it-turiżmu u tgħin biex timmonitorja l-progress fit-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, u fl-aħħar mill-aħħar tappoġġja lil dawk li jfasslu l-politika reġjonali u nazzjonali fit-tfassil tal-politiki u l-istrateġiji tat-turiżmu.
Fl-2023, il-Kummissjoni ppubblikat il-proposta tagħha “Lejn Spazju Komuni Ewropew tad-Data dwar it-Turiżmu: it-tisħiħ tal-kondiviżjoni tad-data u l-innovazzjoni fost l-ekosistema tat-turiżmu”, bil-għan li toħloq ambjent ċentralizzat għall-kondiviżjoni tad-data dwar it-turiżmu u tixpruna aktar id-diġitalizzazzjoni fit-turiżmu, u fl-aħħar mill-aħħar ittejjeb il-kompetittiva u s-sostenibbiltà tas-settur. Biex jintuża l-Ispazju Ewropew tad-Data dwar it-Turiżmu, il-proġett DEPLOYTOUR jimplimenta din l-inizjattiva permezz ta’ ħames proġetti pilota madwar l-Ewropa. Barra minn hekk, fi sforz biex jiġi żviluppat sett rikonoxxut u armonizzat globalment ta’ indikaturi tat-turiżmu sostenibbli speċifiċi għal kull destinazzjoni, iċ-Ċentru ta’ Kompetenza tal-UE għall-ġestjoni tad-data f’destinazzjonijiet intelliġenti (D3HUB) qed jittestja l-metodoloġija, abbażi tal-għarfien espert ta’ 40 organizzazzjoni Ewropea għall-ġestjoni tad-destinazzjoni u s-Sistema Ewropea ta’ Indikaturi tat-Turiżmu (ETIS).
Fl-2025, is-Sur Apostolos Tzitzikostas, il-Kummissarju Ewropew għat-Trasport Sostenibbli u t-Turiżmu, ħabbar l-ewwel strateġija tat-turiżmu tal-UE, li tqiegħed is-sostenibbiltà fil-qalba tagħha. L-Ewropa tista’ tkun diġà waħda mid-destinazzjonijiet ewlenin tal-ivvjaġġar fid-dinja, iżda dan il-pjan ifittex li jiżgura dik il-pożizzjoni billi jgħaqqad it-tkabbir ekonomiku, il-ġestjoni ambjentali u l-benesseri tal-komunitajiet lokali. L-istrateġija sħiħa hija skedata għall-pubblikazzjoni fl-2026.
3. Miżuri ffukati oħra
F’Marzu 2019, il-Kummissjoni organizzat Showcase Conference on Tourism (Konferenza Vetrina dwar it-Turiżmu).
Fl-2024, il-Kummissjoni ppubblikat proposta dwar applikazzjoni tal-Ivvjaġġar Diġitali tal-UE biex tiddiġitalizza d-dokumenti tal-ivvjaġġar, u din hija mistennija li tissimplifika l-ivvjaġġar u tħalli impatt pożittiv fuq l-industrija tat-turiżmu.
L-avvenimenti annwali tal-Jum Ewropew tat-Turiżmu, organizzati mill-Kummissjoni, iservu bħala opportunitajiet ewlenin ta’ sensibilizzazzjoni, u għandhom rwol ewlieni fit-tisħiħ tal-kompetittività u l-marka ġenerali tat-turiżmu tal-UE.
4. Miżuri b’rispons għall-COVID-19
B’rispons għat-tifqigħa tal-COVID-19 fil-bidu tal-2020, li kkawżat tnaqqis ta’ 44% fil-wasliet ta’ turisti Ewropej, l-UE introduċiet miżuri komprensivi biex tappoġġja s-settur tat-turiżmu. Il-Kummissjoni introduċiet għodod ta’ rispons rapidu inkluż proposta għal regolament dwar is-sospensjoni tar-regoli dwar is-slots tal-ajruporti, il-linji gwida relatati mal-pandemija dwar id-drittijiet tal-passiġġieri u l-protokolli tal-verifika fil-fruntieri relatati mal-pandemija, segwiti mill-komunikazzjoni tagħha dwar it-turiżmu u l-irkupru tat-trasport ta’ Mejju 2020. Il-Parlament adotta diversi riżoluzzjonijiet li jappellaw għal appoġġ ikkoordinat, filwaqt li l-UE stabbiliet iċ-Ċertifikat COVID Diġitali f’Marzu 2021 biex tiffaċilita l-ivvjaġġar sikur madwar l-Istati Membri. Dawn l-isforzi laħqu l-qofol tagħhom fil-perkors ta’ tranżizzjoni għat-turiżmu ta’ Frar 2022 u l-Aġenda Ewropea għat-Turiżmu 2030 ta’ Diċembru 2022, u t-tnejn enfasizzaw it-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi flimkien ma’ reżiljenza msaħħa għas-settur.
Ir-rwol tal-Parlament Ewropew
Il-Parlament kien attiv fl-adozzjoni ta’ riżoluzzjonijiet dwar il-linji gwida u l-inizjattivi tal-Kummissjoni dwar it-turiżmu ferm qabel id-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Liżbona fl-2009.
Fl-2011, il-Parlament adotta riżoluzzjoni dwar qafas politiku ġdid għat-turiżmu Ewropew.
Fl-2015, il-Parlament adotta l-pożizzjoni tiegħu dwar direttiva dwar pakketti tal-ivvjaġġar (id-Direttiva (UE) 2015/2302), li għandha l-għan ittejjeb il-protezzjoni tal-vjaġġaturi b’pakkett tal-ivvjaġġar. Din id-Direttiva bħalissa qed tiġi riveduta bil-ħsieb li tissaħħaħ tali protezzjoni. Fl-istess sena, il-Parlament adotta riżoluzzjoni dwar sfidi u kunċetti ġodda għall-promozzjoni tat-turiżmu fl-Ewropa, li tindirizza d-diġitizzazzjoni tal-kanali ta’ distribuzzjoni, it-tibdil fl-imġiba tal-konsumaturi, il-ħtieġa li jiġi attirat u jinżamm persunal kwalifikat, it-tibdil demografiku u l-istaġjonalità.
Fl-2019, il-Parlament adotta riżoluzzjoni dwar l-impatt negattiv tal-falliment ta’ Thomas Cook fuq it-turiżmu tal-UE. Fl-2021, adotta riżoluzzjoni dwar l-istabbiliment ta’ strateġija tal-UE għal turiżmu sostenibbli, li fiha appella għall-bini mill-ġdid tas-settur tat-turiżmu tal-UE wara l-pandemija tal-COVID-19 u għat-tisħiħ tat-tranżizzjoni tiegħu lejn turiżmu sostenibbli, responsabbli u intelliġenti. Fl-2022, il-Parlament għadda riżoluzzjoni dwar l-impatt tal-gwerra illegali Russa ta’ aggressjoni kontra l-Ukrajna fuq is-setturi tat-trasport u tat-turiżmu tal-UE u riżoluzzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-istrateġija industrijali ġdida aġġornata għall-Ewropa. Fl-2023, il-Parlament kompla jadotta riżoluzzjonijiet rilevanti oħra, inkluż ir-riżoluzzjoni tiegħu dwar il-valutazzjoni tal-komunikazzjoni l-ġdida tal-Kummissjoni dwar ir-reġjuni ultraperiferiċi.
Fit-18 ta’ Marzu 2026, il-Kumitat għat-Trasport u t-Turiżmu tal-Parlament adotta rapport, li nħoloq fuq inizjattiva tiegħu, bit-titolu “It-tisħiħ tal-konnettività, il-ħarsien tal-wirt kulturali u t-tħeġġiġ tal-eċċellenza lokali fit-turiżmu Ewropew: il-ġestjoni tad-destinazzjonijiet u t-tkabbir tat-turiżmu reġjonali”. Dan ġie żviluppat fi sfond ta’ tensjonijiet li qed jiżdiedu dwar it-turiżmu eċċessiv, u b’antiċipazzjoni ta’ strateġija tal-UE għal turiżmu sostenibbli li għandha tiġi ppubblikata mill-Kummissjoni. Dan wassal għal riżoluzzjoni, li tappella għal mudell ta’ ġestjoni tat-turiżmu aktar ibbilanċjat, wieħed ibbażat fuq konnettività mtejba tat-trasport, appoġġ għall-wirt kulturali, eċċellenza lokali, u, fl-aħħar mill-aħħar, prosperità reġjonali sostenibbli.
Il-Kumitat għat-Trasport u t-Turiżmu tal-Parlament flimkien mat-Task Force tiegħu dwar it-Turiżmu jorganizzaw diskussjonijiet regolari mar-rappreżentanti tal-korpi internazzjonali tat-turiżmu u l-partijiet ikkonċernati ewlenin tal-industrija tat-turiżmu. It-Task Force dwar it-Turiżmu appellat ukoll għal politika tat-turiżmu aktar konsistenti, u qajmet ripetutament il-kwistjoni ta’ linja baġitarja separata tal-UE għat-turiżmu.
Din l-iskeda informattiva hija mħejjija mid-Dipartiment Tematiku tal-Parlament Ewropew għat-Trasport, l-Impjiegi u l-Affarijiet Soċjali. Għal aktar informazzjoni dwar dan is-suġġett, żur is-sit web tal-Kumitat għat-Trasport u t-Turiżmu.
Davide Pernice