Parlament Europejski w działaniu
Najważniejsze
wydarzenia 1999-2004

 
Parlament Europejski (PE)
Reforma UE
Rozszerzenie
Prawa obywatelskie
Wymiar Sprawiedliwości
i Sprawy wewnętrzne
Azyl
Imigracja
Zwalczanie przestępczości zorganizowanej
Walka z terroryzmem
Stosunki zewnętrzne
Środowisko
i ochrona konsumenta
Transport /
Polityka regionalna
Rolnictwo / Rybołówstwo
Polityka gospodarcza
i walutowa
Polityka społeczna
i zatrudnienia / Prawa kobiet
Rynek wewnętrzny / Przemysł / Energia / Badania i Rozwój
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Wspólnie przeciwko zorganizowanej przestępczości

Zniesienie granic w Unii Europejskiej usprawniło wymianę handlową, przemysł oraz swobodę przemieszczania się obywateli. Jest jednak i druga strona medalu: zorganizowane grupy przestępcze uznały, że uda się wykorzystać tę otwartość Unii Europejskiej dla realizacji takich celów jak nowe metody prania brudnych pieniędzy, handel organami ludzkimi i unikanie odpowiedzialności karnej. Na tak daleko idącą swobodę nie ma jednak w UE miejsca: negatywne efekty otwarcia granic musza zostać uniemożliwione.

Decydującymi narzędziami w walce z praniem pieniędzy są dwie dyrektywy UE, z których jedna – już wdrożona – ma zapobiec nadużyciom sektora finansowego, a druga – zintensyfikować współpracę urzędów celnych, by w ten sposób zapobiec nielegalnym transakcjom finansowym.

Aby chronić system finansowy przed nielegalnymi transakcjami, UE zaostrzyła w zasadniczych punktach istniejącą od 1991 roku dyrektywę w sprawie przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy: nowe przepisy dotyczą nie tylko nielegalnych zysków z handlu narkotykami, lecz każdej formy tego zjawiska, w szczególności jesli chodzi o finansowanie terroryzmu. W odróżnieniu od starej dyrektywy, więcej osób – jak np. pośrednicy w handlu nieruchomościami, notariusze oraz handlarze dobrami luksusowymi – musi przedstawić wyjasnienia, jeżeli ich klienci podejrzani są o to, że ich interesy służą praniu brudnych pieniędzy. Zgodnie z porozumieniem osiagniętym między Parlamentem a Radą w wyniku tzw. procedury pojednawczej, osoby zobowiązane do złożenia takich wyjaśnień same decydują czy powiadomią swoich klientów o przekazaniu dotyczących ich informacji odpowiednim władzom.

W ramach procedury pojednawczej, ku zadowoleniu deputowanych, rozwiazanie znalazła równiez delikatna kwestia zachowania tajemnicy zawodowej przez adwokatów: obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez prawników pozostaje zachowany z wyjątkiem przypadków, w której są świadomi, że chodzi o pranie brudnych pieniędzy .

Przechwycić brudne pieniądze już na granicy

Ponadto powstał projekt uzupełnienia obowiązującej juz dyrektywy o przepisy mające na celu wzmocnienie na granicach zewnętrznych UE współpracy władz celnych. Bo też sama wiedza na temat tego co się dzieje w świecie finansów nie wystarczy by zapobiec sytuacji, w której codziennie znaczne sumy pieniędzy i liczne przedmioty wartościowe niewiadomego pochodzenia przedostają się na teren UE lub są z niej wywożone. Pierwotny projekt dyrektywy ramowej Komisji Europejskiej przewiduje, że jeżeli ktoś wjeżdża na obszar celny UE lub wyjeżdża z Unii, musi złożyć pisemną deklarację czy przewozi gotówkę w kwocie 15.000 euro lub więcej.

Deputowanym do PE to jednak nie wystarcza: uważają, że sam obowiązek zgłoszenia to nie wszystko, bo przecież istnieje możliwość niezłożenia takiego oświadczenia, sfałszowania go lub przewiezienia pieniędzy przez granicę w wielu ratach. Deputowani chcą zaostrzyć projekt oraz dać w przyszłości państwom należącym do UE możliwość zbierania informacji na temat przepływu dużych kwot pieniędzy. Alternatywnie wobec obowiązku zgłaszania miałaby zostać wprowadzona procedura zawiadomienia, czyli oświadczenia na żądanie. Na mocy tej procedury osoba przewożąca w gotówce kwotę wysokości 15 000 euro lub wyższą musiałby nie tylko- na żadanie urzędnika celnego - ją zgłosić, ale byłaby tez zobowiązana do ujawnienia pochodzenia i przeznaczenia tych pieniędzy. Zdaniem deputowanych wprowadzenie alternatywnych procedur wymaga zastosowania raczej dyrektywy niż rozporządzenia.

Deputowani opowiadają się również za wprowadzeniem zasady, wedle której skonfiskowane sumy pieniędzy mogły być zatrzymane tylko do trzech dni roboczych. Tam gdzie prawo krajowe na to zezwala, państwa UE mogłyby przedłużyć ten okres aż do jednego miesiąca, jednakże tylko raz. Informacje zebrane przez urzędy celne mają zostać zgromadzone w bazie danych Europejskiego Biura Policyjnego Europol i używane wyłącznie w walce z praniem pieniędzy.

Jednocześnie decyzją Rady państwa członkowskie zostały wezwane do usprawnienia wzajemnej wymiany informacji pomiędzy centralnymi jednostkami wywiadu finansowego państw UE służącej obserwacji podejrzanych lub niecodziennych transakcji finansowych. W sytuacji, gdy potwierdzi się podejrzenie, że chodzi o pieniądze pochodzące z przestępczych procederów, jednostki wywiadu finansowego powinny mieć możliwość szybszej interwencji.

Powstrzymać handel organami i tkankami ludzkimi

Handel tkankami i organami ludzkimi jest jednym z rodzajów handlu ludźmi. Dla organizacji przestępczych stanowi on lukratywny interes – ponad granicami. UE wezwała do zdecydowanej walki z tym ciężkim przypadkiem naruszenia praw i godności człowieka. Planowana decyzja ramowa ma zobowiązać państwa UE do karania wykroczeń związanych z handlem organami i tkankami ludzkimi. Dotyczy to nie tylko pobierania i sprzedaży narządów, lecz także współudziału w ich transporcie, przywozie, wywozie i przechowywaniu.

Transplantacje organów i tkanek stają się nielegalne z chwilą, gdy zawodowi handlarze nakłaniają lub nawet zmuszają osoby np. do usunięcia nerki, wykorzystują biedę swoich ofiar oferując za organ atrakcyjną cenę, szantażują tych ludzi lub pobierają narządy od zmarłych, nie uzyskawszy za ich życiazgody na pobranie organów.

Parlament Europejski nie pozostawił cienia watpliwości co do swojego stanowiska. Jednoznacznie opowiedział się za projektem decyzji ramowej majacej ukrócić handel organami i tkankami ludzkimi. Jednakże pomimo całej swojej aprobaty, posłowie zażądali pewnych istotnych poprawek. Pragną zapisania wzmianki dotyczącej ryzyka, jakie niesie ze sobą nielegalny handel organami ludzkimi dla zdrowia publicznego. Rzeczywiście biorcy organów i tkanek pobranych pod wpływem psychicznej czy materialnej presji lub nawet przemocą nie maja zwykle żadnej informacji na temat zagrożenia chorobowego jakie stąd dla niego wynika. Zagrożone bywa nie tylko zdrowie ale nawet życie takiego pacjenta.

Aby nie napiętnować handlu organami i tkankami ludzkimi jako takiego, posłowie nalegają na to, by w projektowanej decyzji ramowej stale poruszać kwestię nielegalnego handlu organami i tkankami ludzkimi: różnica w stosunku do legalnego systemu transplantacji musi być oczywista. Jednakże nielegalny handel przestanie być opłacalny dla mafijnych organizacji dopiero wtedy, kiedy oddawanych do dyspozycji w sposób legalny będzie wystarczająco dużo organów i tkanek. Dlatego deputowani chcą zwiększyć gotowość obywateli do pobierania narządów po śmierci. Aby to osiągnąć, domagają się ogólnoeuropejskich kampanii informacyjnych na ten temat. Zgodnie z wolą deputowanych, kraje Unii powinny najpóźniej do końca 2004 roku dostosować swoje ustawodawstwo krajowe do planowanej decyzji, oczekującej w Radzie na ostateczne rozstrzygnięcie.

Europejski nakaz aresztowania: szybciej i łatwiej

Pranie brudnych pieniędzy, handel ludźmi i organami ludzkimi, terroryzm: we wszystkich tych dziedzinach europejski nakaz aresztowania, który może zostać wydawany od pierwszego stycznia 2004 roku, ma ułatwić i przyśpieszyć ekstradycję osób podejrzanych lub przestępców. Ujednolicenie procedur pozwoliło na rozwiazanie problemu opóźnień (czasem wieloletnich) wynikajacych wczesniej z faktu, że poszczególne kraje UE niejednokrotnie nie uznawały wzajemnie decyzji swoich władz sądowych, a procedury ekstradycji były przewlekłe i skomplikowane.

Od momentu wejścia w życie decyzji ramowej UE, nakaz aresztowania ma zastosowanie wobec przestępców, którzy zostali skazani na podstawie prawomocnego wyroku na przynajmniej cztery miesiące pozbawienia wolności, a także przy podejrzeniu o popełnienie przestępstwa, które jest zagrożone pozbawieniem wolności na okres dłuższy niż jeden rok: wymienione zostały 32 rodzaje przestępstw, które objęte są europejskim nakazem aresztowania, m.in.: terroryzm, handel ludźmi, porwanie, rozbój z użyciem broni, gwałt i ksenofobia. Władze sądowe wszystkich państw UE zobowiązane są do uznawania europejskiego nakazu aresztowania, wydanego w innym państwie Unii – stosując tylko niezbędne kontrole – i do wydania osoby poszukiwanej w terminie do 90 dni po jej aresztowaniu.

Z dniem 1 stycznia 2004 roku Belgia, Dania, Irlandia, Finlandia, Hiszpania, Portugalia, Szwecja i Wielka Brytania wdrożyły ową decyzję ramową do swojego prawa krajowego, a z nowych Państw Członkowskich do tej pory uczyniły to tylko Węgry. Ostatecznym terminem jest dla nich data przystąpienia do UE, 1 maja 2004 roku.



  
Sprawozdawcy:
  
Zapobieganie uzyciu systemu finansowego do prania pieniedzy: Klaus-Heiner Lehne (EPP-ED, D)
Wymiana informacji miedzy jednostkami wywiadu finansowego Panstw Czlonkowskich: Klaus-Heiner Lehne (EPP-ED, D)
Zapobieganie praniu pieniedzy poprzez wspólprace administracji celnej: Ingo Schmitt (EPP-ED, D)
Zapobieganie i zwalczanie handlu organami i tkankami ludzkimi: Robert J.E. Evans (PES, UK)
Europejski nakaz aresztowania i procedura przekazywania osób miedzy Panstwami Czlonkowskimi: Graham R. Watson (ELDR, UK)
  
Przeglad procedur ustawodawczych:
  
Zapobieganie uzyciu systemu finansowego do prania pieniedzy
Wymiana informacji miedzy jednostkami wywiadu finansowego Panstw Czlonkowskich
Zapobieganie praniu pieniedzy poprzez wspólprace administracji celnej
Zapobieganie i zwalczanie handlu organami i tkankami ludzkimi
Europejski nakaz aresztowania i procedura przekazywania osób miedzy Panstwami Czlonkowskimi
  
Dziennik urzedowy - postanowienia koncowe
  
Zapobieganie uzyciu systemu finansowego do prania pieniedzy
Wymiana informacji miedzy jednostkami wywiadu finansowego Panstw Czlonkowskich
Zapobieganie praniu pieniedzy poprzez wspólprace administracji celnej - postepowanie jeszcze nie zakonczone
Zapobieganie i zwalczanie handlu organami i tkankami ludzkimi - postepowanie jeszcze nie zakonczone
Europejski nakaz aresztowania i procedura przekazywania osób miedzy Panstwami Czlonkowskimi

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004