Din l-iskeda informattiva tispjega kif l-Unjoni Ewropea tikkoordina t-taxxi indiretti – prinċipalment it-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) u d-dazji tas-sisa fuq l-alkoħol, it-tabakk u l-enerġija. Dawn it-taxxi huma imposti fuq il-bejgħ ta’ oġġetti u servizzi aktar milli fuq l-introjtu, u jammontaw għal sehem sinifikanti tad-dħul pubbliku fl-Istati Membri kollha. L-UE tistabbilixxi rati u regoli minimi komuni biex tipprevjeni distorsjonijiet tas-suq intern xprunati mit-taxxa. Riformi reċenti kellhom l-għan jadattaw il-VAT għall-ekonomija diġitali u jagħlqu d-“diskrepanza tal-VAT” – id-dħul mitluf minħabba frodi u nuqqas ta’ konformità. Attivitajiet reċenti oħra ffukaw ukoll fuq l-armonizzazzjoni tad-dazji tas-sisa fuq l-alkoħol, it-tabakk u l-enerġija. Il-Parlament għandu biss rwol konsultattiv fir-rigward tal-leġiżlazzjoni dwar il-VAT u d-dazji tas-sisa.

It-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT)

A. Il-bażi legali

  • L-Artikolu 113 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE).
  • B. L-iżvilupp

    L-armonizzazzjoni tal-VAT saret fi stadji varji biex tinkiseb trasparenza fil-kummerċ intra-UE. Fl-1970, ittieħdet id-deċiżjoni li l-Komunità Ekonomika Ewropea tiġi ffinanzjata mir-riżorsi proprji tal-Komunitajiet (jiġifieri l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar, il-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika u l-Komunità Ekonomika Ewropea). Dawn ir-riżorsi kellhom jinkludu pagamenti bbażati fuq proporzjon tal-VAT u jinkisbu bl-applikazzjoni ta’ rata tat-taxxa standard fuq bażi uniformi ta’ valutazzjoni. Id-Direttiva tal-VAT (id-Direttiva 2006/112/KE), adottata fl-2007, tikkodifika dawn l-emendi f’att legali uniku.

    Fl-1985, il-Kummissjoni ppubblikat white paper dwar it-tlestija tas-suq intern, li l-Parti III tagħha tikkonċerna t-tneħħija ta’ ostakli fiskali. Il-ħtieġa għal azzjoni fil-qasam tal-VAT irriżultat mill-“prinċipju tad-destinazzjoni”, li skontu, il-VAT tiġi imposta fil-pajjiż tal-konsumatur (aktar milli fil-pajjiż tal-produzzjoni jew tal-bejjiegħ).

    F’dawn l-aħħar snin, aktar riformi fittxew li jadattaw il-qafas tal-VAT għall-ekonomija diġitali u jsaħħu l-kooperazzjoni kontra l-frodi transfruntiera, li jirriflettu l-aġenda usa’ tal-UE għall-modernizzazzjoni fiskali.

    C. Il-kisbiet

    1. Is-sistema tal-VAT

    a. Is-sistema tranżitorja

    Fl-1987, il-Kummissjoni pproponiet bidla lejn il-“prinċipju tal-oriġini”, fejn it-tranżazzjonijiet bejn l-Istati Membri jġorru t-taxxa diġà imposta fil-pajjiż ta’ oriġini, u din tkun tista’ titnaqqas min-negozjanti bħala taxxa fuq ix-xiri. Apparti dan, il-Kummissjoni pproponiet il-ħolqien ta’ sistema tal-ikklerjar sabiex il-VAT miġbura fil-pajjiżi ta’ oriġini tiġi riallokata lill-pajjiżi tal-konsum. Dawn il-proposti, madankollu, ma kinux aċċettabbli għall-Istati Membri. Bħala alternattiva, huma semmew il-prinċipju tad-destinazzjoni għat-tranżazzjonijiet li jinvolvu negozjanti b’reġistrazzjoni tal-VAT, u b’hekk inħolqot il-bażi għas-sistema tranżitorja, li saret operattiva fl-1993 (id-Direttivi 91/680/KEE u 92/111/KEE).

    b. Strateġija biex tittejjeb is-sistema kurrenti

    Mis-sena 2000 ’il quddiem, il-Kummissjoni ħadmet fuq miżuri għal titjib tar-regoli ta’ tranżizzjoni li kienu fis-seħħ dak iż-żmien. It-test leġiżlattiv ċentrali tal-UE dwar il-VAT issa huwa d-Direttiva tal-VAT. Warajha, fl-2008, kien hemm id-Direttivi 2008/8/KE u 2008/9/KE. Minn hawn ’il quddiem, il-VAT fuq il-forniment ta’ servizzi bejn negozjanti ġiet imposta fil-pajjiż fejn is-servizz jiġi pprovdut.

    Fl-2005, ġew stabbiliti s-sisien għall-applikazzjoni aktar uniformi tad-dispożizzjonijiet tal-UE (ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) Nru 282/2011). L-Istati Membri issa jistgħu japplikaw regoli speċjali biex jissimplifikaw l-applikazzjoni tal-VAT. Is-sistema ġiet imtejba permezz tal-adozzjoni tar-Regolament (KE) Nru 37/2009 dwar il-kooperazzjoni amministrattiva dwar il-valur miżjud, biex tiġi miġġielda l-evażjoni tat-taxxa marbuta ma’ tranżazzjonijiet intra-Komunitarji.

    c. Lejn sistema definittiva tal-VAT

    Mill-2016, il-Kummissjoni ħadmet biex tistabbilixxi qafas armonizzat u modernizzat tal-VAT tal-UE. Il-pjan ta’ Azzjoni tal-2016 kellu l-għan jistabbilixxi żona unika tal-VAT tal-UE biex jissimplifika l-kummerċ transfruntier, inaqqas il-frodi, u jadatta għall-ekonomija diġitali. Il-miżuri ewlenin jinkludu l-pakkett dwar il-VAT għall-kummerċ elettroniku tal-2021, l-iskema transfruntiera tal-VAT għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs) applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2025, u l-pakkett tal-VAT fl-Era Diġitali (ViDA), li ġie adottat f’Marzu 2025 u qed jiġi introdott progressivament sa Jannar 2035 (ara t-taqsima 4 hawn taħt).

    2. Ir-rati tal-VAT

    Id-Direttiva 92/77/KEE, li kienet ta’ natura temporanja, u d-Direttiva tal-VAT sussegwenti li ssostitwietha, ipprevediet rata standard minima tal-VAT ta’ mill-anqas 15% li għandha tiġi applikata mill-Istati Membri kollha għall-oġġetti u s-servizzi. L-Istati Membri jistgħu japplikaw waħda jew żewġ rati mnaqqsa ta’ mill-anqas 5% għal oġġetti jew servizzi speċifiċi elenkati fl-Anness III tad-Direttiva. Diversi eċċezzjonijiet għal dawn ir-regoli (pereżempju rati aktar baxxi fuq oġġetti jew servizzi oħra) japplikaw ukoll taħt ċerti kundizzjonijiet. Meta titqies il-ħtieġa li tiġi mmodernizzata u aġġornata l-lista ta’ oġġetti u servizzi eliġibbli għal rati mnaqqsa, id-direttiva li temenda r-rati tal-VAT imnaqqsa għall-objettivi ta’ politika speċifiċi (id-Direttiva tal-Kunsill (UE) 2022/542) temenda, b’mod partikolari, l-applikazzjoni ta’ rati mnaqqsa għal objettivi ta’ politika speċifiċi.

    Skont l-Artikolu 397 tad-Direttiva tal-VAT, il-Kunsill jista’, b’vot unanimu fuq proposta tal-Kummissjoni, jadotta l-miżuri meħtieġa għall-implimentazzjoni tad-direttiva. Abbażi ta’ dan, xi wħud mil-linji gwida maqbula mill-Kumitat tal-VAT inbidlu f’miżuri ta’ implimentazzjoni vinkolanti. Dawn il-miżuri, li huma direttament applikabbli mingħajr traspożizzjoni fil-liġi nazzjonali, jistgħu jinsabu fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni dwar il-VAT (ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) Nru 282/2011.

    3. Ir-regoli tal-VAT dwar il-kummerċ elettroniku

    Biex tissimplifika l-ġbir tal-VAT u tindirizza t-tkabbir tal-kummerċ elettroniku transfruntier, il-Kummissjoni Ewropea introduċiet il-mekkaniżmi tal-Punt Uniku ta’ Servizz (OSS) u tal-Punt Uniku ta’ Servizz għall-Importazzjoni (IOSS) fl-ambitu tal-pakkett leġiżlattiv dwar il-VAT għall-kummerċ elettroniku, li daħal fis-seħħ f’Lulju 2021.

    Il-Punt Uniku ta’ Servizz jippermetti lin-negozji bbażati fl-UE jew barra minnha jissodisfaw l-obbligi tal-VAT tagħhom għall-bejgħ kollu fl-UE permezz ta’ portal elettroniku uniku.

    Il-Punt Uniku ta’ Servizz għall-Importazzjoni jissimplifika l-ġbir u d-dikjarazzjoni tal-VAT għal oġġetti vvalutati sa EUR 150 li jiġu importati minn pajjiżi mhux tal-UE u mibjugħa online lil klijenti fl-UE. Skont din is-sistema, il-bejjiegħ jirreġistra għall-VAT fi Stat Membru wieħed tal-UE u jiġbor il-VAT mill-klijent fil-punt tal-bejgħ, u b’hekk titneħħa l-ħtieġa li l-klijenti jħallsu l-VAT fuq l-importazzjonijiet.

    4. Żviluppi reċenti

    F’Marzu 2025, il-Kunsill adotta l-“pakkett tal-VAT fl-era diġitali” (ViDA) biex jimmodernizza s-sistema tal-VAT, jagħmilha taħdem aħjar għan-negozji u jsaħħaħ ir-reżiljenza tagħha għall-frodi billi jħaddan u jippromwovi d-diġitalizzazzjoni (inklużi rekwiżiti għar-rapportar f’ħin reali u l-fatturazzjoni elettronika). Eżempju speċifiku huwa li r-regoli l-ġodda għandhom l-għan jiddiġitalizzaw bis-sħiħ l-obbligi ta’ rapportar tal-VAT għall-kumpaniji li jbigħu oġġetti u servizzi lil negozji fi Stat Membru ieħor tal-UE sal-2030. Jintroduċu wkoll regoli speċjali tal-VAT għall-ekonomija tal-pjattaformi. Il-miżuri se jiġu implimentati gradwalment, b’infurzar sħiħ sa Jannar 2035. Wara l-adozzjoni tiegħu, f’Settembru 2025, il-Kummissjoni ppubblikat ukoll strateġija ta’ implimentazzjoni uffiċjali, li tikkonferma li ViDA daħlet f’fażi ta’ implimentazzjoni ġestita b’mod attiv.

    Żvilupp importanti ieħor huwa l-iskema transfruntiera l-ġdida tal-VAT għall-SMEs, li ilha tiġi applikata mill-1 ta’ Jannar 2025. Skont din l-iskema, in-negozji ż-żgħar eliġibbli stabbiliti fi Stat Membru wieħed jistgħu jibbenefikaw minn eżenzjoni mill-VAT fi Stat Membru ieħor, dment li la jinqabeż il-livell limitu tal-fatturat annwali fl-UE kollha ta’ EUR 100,000, u lanqas il-livell limitu nazzjonali rilevanti. L-iskema hija maħsuba wkoll biex tnaqqas il-kostijiet ta’ konformità permezz ta’ reġistrazzjoni unika, rapporti uniċi ta’ kull tliet xhur u fatturi simplifikati.

    Il-miżuri għandhom ukoll l-għan jindirizzaw id-“diskrepanza tal-VAT” fl-UE. Skont ir-rapport tal-Kummissjoni tal-2025 dwar id-diskrepanza fil-konformità tal-VAT fl-UE, id-diskrepanza fil-konformità tal-VAT tal-UE fl-2023 kienet tammonta għal 9.5% tal-obbligazzjoni totali tal-VAT. Fl-istess ħin, il-Kummissjoni tkompli tiddikjara, fil-kuntest tar-riforma ViDA, li stimi konservattivi jissuġġerixxu li kwart tad-dħul nieqes jista’ jiġi attribwit direttament għall-frodi tal-VAT marbuta mal-kummerċ intra-UE. Barra minn hekk, l-arranġamenti tal-VAT fl-UE xorta jistgħu jkunu ta’ piż għan-negozji, speċjalment għall-SMEs, għan-negozji li qed jespandu u għal kumpaniji li joperaw b’mod transfruntier.

    Il-ġurisprudenza reċenti rfinat ukoll l-interpretazzjoni tal-liġi tal-UE dwar il-VAT. Fil-kawża Agrupació de Neteja Sanitària, deċiża f’Jannar 2026, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tistax tirrikjedi, għall-finijiet tal-eżenzjoni mill-VAT għal gruppi indipendenti ta’ persuni, li s-servizzi pprovduti jkunu direttament u esklużivament marbuta mal-attività eżentata. Din is-sentenza hija rilevanti peress li tikkonferma li l-Istati Membri ma jistgħux jillimitaw bla bżonn il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjonijiet mill-VAT stabbiliti fid-dritt tal-Unjoni.

    D. L-aħħar pożizzjonijiet tal-Parlament Ewropew dwar il-VAT

    Fl-24 ta’ Novembru 2016, il-Parlament adotta riżoluzzjoni dwar il-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-VAT, li fiha laqa’ l-intenzjoni li tiġi proposta sistema definittiva tal-VAT u miżuri addizzjonali biex tiġi indirizzata l-frodi. F’Marzu 2019, il-Parlament adotta rapport li ħareġ mill-ħidma tal-Kumitat Speċjali dwar il-kriminalità finanzjarja, l-evażjoni tat-taxxa u l-evitar tat-taxxa (TAX3), li jirrifletti dwar diversi kwistjonijiet relatati mal-VAT. Fir-riżoluzzjoni tiegħu tal-15 ta’ Frar 2022 dwar l-impatt tar-riformi fiskali nazzjonali fuq l-ekonomija tal-UE, il-Parlament appella lill-Istati Membri biex jilħqu kompromess dwar riforma b’saħħitha, komprensibbli u ambizzjuża tat-tassazzjoni indiretta, prinċipalment dik relatata mal-VAT. Huwa appella wkoll lill-Kummissjoni biex tippreżenta proposti konkreti biex tippromwovi sistema aktar effiċjenti għall-iskambju ta’ informazzjoni dwar tranżazzjonijiet intra-UE tal-VAT u biex tagħmilha interoperabbli mal-mekkaniżmi nazzjonali. Barra minn hekk, huwa appella lill-Kummissjoni Ewropea u lill-Istati Membri janalizzaw u jiskambjaw l-aħjar prattiki f’dawk l-Istati Membri li rnexxielhom jevitaw diskrepanza kbira tal-VAT.

    Fir-riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta’ Marzu 2022, il-Parlament ħareġ diversi rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar tassazzjoni ġusta u sempliċi li tappoġġja l-istrateġija ta’ rkupru. Il-Parlament appella lill-Kummissjoni biex tnaqqas b’mod sostanzjali d-diskrepanza tal-VAT madwar l-UE, speċjalment fil-kuntest ta’ wara l-COVID-19, u miżuri speċifiċi proposti, inkluż l-indirizzar tad-diskrepanza tal-VAT assoċjata mal-eżenzjoni fuq il-kummerċ transfruntier tal-UE. Rakkomandazzjonijiet oħra huma relatati mal-fatturazzjoni elettronika fl-UE kollha u l-ħtieġa li jiġu analizzati l-possibbiltajiet teknoloġiċi (pereżempju, dawk marbuta mal-intelliġenza artifiċjali) li jistgħu jiġu applikati għar-rapportar (kważi) f’ħin reali tal-VAT fi tranżazzjonijiet bejn in-negozji, filwaqt li jitqiesu l-protezzjoni tad-data u r-rekwiżiti ta’ kunfidenzjalità.

    F’Novembru 2023, saret proċedura oħra ta’ konsultazzjoni. Il-Parlament adotta l-pożizzjoni tiegħu dwar il-proposta tal-Kummissjoni “Il-VAT fl-era diġitali”, abbażi ta’ rapport imħejji mill-Kumitat tiegħu għall-Affarijiet Ekonomiċi u Monetarji. Il-Parlament approva l-proposta tal-Kummissjoni, soġġetta għal emendi u talab li l-Kummissjoni twettaq studju indipendenti wara l-31 ta’Diċembru 2027, biex tivvaluta jekk ir-regoli dwar il-fornituri meqjusa (jiġifieri l-persuna taxxabbli li topera interfaċċa elettronika li tiffaċilita l-provvista ta’ merkanzija) kinux ta’ suċċess u, jekk iva, biex tidentifika setturi ġodda f’sitwazzjoni simili. Hija għandha tippreżenta dan l-istudju lill-Parlament u lill-Kunsill. Fi Frar 2025, il-Parlament reġa’ ġie kkonsultat wara li l-Kunsill ippreżenta emendi għall-verżjoni inizjali tad-Direttiva l-ġdida tal-VAT.

    Wara din il-konsultazzjoni ulterjuri tal-Parlament fi Frar 2025, il-Parlament approva l-pakkett rivedut tal-ViDA fit-12 ta’ Frar 2025. Il-Kunsill sussegwentement adotta l-pakkett fil-11 ta’ Marzu 2025.

    Id-dazji tas-sisa fuq l-alkoħol, il-prodotti tat-tabakk u l-enerġija

    A. Il-bażi legali

    L-Artikolu 113 tat-TFUE u, fir-rigward tat-tassazzjoni tal-enerġija, l-Artikolu 192 tat-TFUE, biex jinkisbu l-objettivi stabbiliti tal-Artikolu 191 tat-TFUE.

    B. L-objettivi

    Ir-rati u l-istrutturi tad-dazji tas-sisa jvarjaw bejn l-Istati Membri, u dan jaffettwa l-kompetizzjoni. Diskrepanzi kbar ħafna fid-dazji imposti fuq prodott partikolari jistgħu jirriżultaw f’movimenti ta’ oġġetti minħabba t-taxxa, it-telf ta’ dħul u frodi. Mill-bidu tas-sebgħinijiet saru tentattivi biex jiġu armonizzati l-istrutturi u r-rati, iżda l-progress kien limitat.

    C. Il-kisbiet

    1. Regoli ġenerali

    Id-dispożizzjonijiet standard li japplikaw għall-prodotti kollha soġġetti għad-dazji tas-sisa skont il-liġi tal-UE huma stabbiliti fid-direttiva li tistabbilixxi regoli ġenerali dwar id-dazji tas-sisa (id-Direttiva tal-Kunsill (UE) 2020/262, li tħassar u tissostitwixxi d-Direttiva tal-Kunsill 2008/118/KE mit-13 ta’ Frar 2023). Id-direttiva fiha diversi miżuri li jirrazzjonalizzaw u jissimplifikaw il-proċessi li jkopru l-interazzjoni bejn l-esportazzjoni u l-importazzjoni ta’ prodotti soġġetti għad-dazji tas-sisa, l-interazzjoni bejn in-negozji u sitwazzjonijiet eċċezzjonali. Din iddiġitalizzat is-superviżjoni tal-moviment tal-oġġetti bejn l-Istati Membri fejn id-dazju tas-sisa diġà ġie impost fl-Istat Membru tad-dispaċċ (id-dazju mħallas). Peress li dan kien diġà l-każ għall-merkanzija fis-sospensjoni tad-dazju, dawn il-movimenti jitwettqu bl-iskambju ta’ messaġġi elettroniċi permezz tas-sistema għall-moviment u għall-kontroll ta’ oġġetti soġġetti għas-sisa, li hija kompjuterizzata, mit-13 ta’ Frar 2023. Id-dispożizzjonijiet pendenti biex jinkiseb l-allinjament mal-proċeduri doganali daħlu fis-seħħ fi Frar 2024.

    Id-direttiva għandha wkoll l-għan ittejjeb il-libertà tal-moviment għal oġġetti soġġetti għas-sisa rilaxxati għall-konsum fis-suq uniku filwaqt li tiżgura li l-Istati Membri jiġbru t-taxxa korretta u jallinjaw il-proċeduri tas-sisa u l-proċeduri doganali tal-UE.

    2. L-alkoħol

    Kwistjoni fundamentali rigward it-tassazzjoni tal-alkoħol kienet sa liema punt prodotti differenti jikkompetu ma’ xulxin. Tradizzjonalment, il-Kummissjoni u l-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea huma tal-fehma li x-xarbiet alkoħoliċi kollha xi ftit jew wisq huma interkambjabbli u huma f’kompetizzjoni ma’ xulxin. Id-Direttiva 92/83/KEE, li permezz tagħha ġie stabbilit fuq liema prodotti għandu jinġabar id-dazju tas-sisa u b’liema mod jiġi ffissat, ġiet adottata biss fl-1992. Din ġiet segwita minn biċċa leġiżlazzjoni importanti oħra, id-direttiva dwar ir-rati minimi tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku (id-Direttiva 92/84/KEE), li tistabbilixxi r-rati minimi li jridu jiġu applikati għal kull kategorija ta’ xorb alkoħoliku u r-rati mnaqqsa għal ċerti reġjuni Griegi, Taljani u Portugiżi. Dan ifisser li l-Istati Membri huma liberi li japplikaw rati tad-dazju tas-sisa ogħla minn dawn il-livelli minimi ta’ tassazzjoni, skont il-ħtiġijiet nazzjonali proprji.

    Fid-29 ta’Lulju 2020, il-Kunsill adotta serje ta’ regoli ġodda, id-direttiva dwar l-armonizzazzjoni tal-istrutturi tat-taxxi tas-sisa fuq l-alkoħol u x-xorb alkoħoliku, (id-Direttiva tal-Kunsill (UE) 2020/1151) li jemendaw id-Direttiva 92/83/KEE, li ilhom applikabbli mill-1 ta’Jannar 2022. Ir-regoli l-ġodda ġew żviluppati wara l-evalwazzjoni mill-Kummissjoni tad-Direttiva 92/83/KEE.

    3. Il-prodotti tat-tabakk

    Mill-2011, id-Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq it-Tabakk (id-Direttiva tal-Kunsill 2011/64/UE) iddefiniet ir-rati minimi tad-dazju tas-sisa applikati għat-tabakk manifatturat. B’kuntrast mal-proposti oriġinali tal-Kummissjoni, ġew stabbiliti biss rati minimi. Jeżistu diversi kategoriji għall-prodotti tat-tabakk taxxabbli. It-taxxi fuq is-sigaretti jridu jinkludu rata proporzjonali (ad valorem) marbuta ma’ dazju tas-sisa speċifiku. Prodotti oħra tat-tabakk huma soġġetti għal dazju tas-sisa ad valorem, li huwa dazju tas-sisa speċifiku jew dak magħruf bħala mħallat.

    Fid-19 ta’ Ottubru 2020, il-Kummissjoni pproponiet reviżjoni tad-Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq it-Tabakk. Ir-regoli attwali qed jiġu rieżaminati biex jiġi vverifikat jekk għadhomx adatti għall-iskop tagħhom biex jiżguraw il-funzjonament tajjeb tas-suq intern u livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa. Il-Kummissjoni tqis li r-rati minimi stabbiliti mid-Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq it-Tabakk tilfu l-effett tagħhom, peress li ħafna Stati Membri jintaxxaw il-biċċa l-kbira tal-prodotti tat-tabakk b’rata ogħla minn dawn il-livelli, u peress li d-direttiva ma tkoprix bis-sħiħ diversi tipi ġodda ta’ prodott tat-tabakk. Dawn in-nuqqasijiet fil-qafas eżistenti kkontribwew għall-abbuż tax-xiri transfruntier, u l-proposta tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Lulju 2025 għal direttiva tal-Kunsill għalhekk taġġorna d-Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq it-Tabakk billi tinkludi b’mod espliċitu s-sigaretti elettroniċi, it-tabakk imsaħħan u l-boroż tan-nikotina, iżżid u tarmonizza r-rati minimi madwar l-Istati Membri, torbot ir-rati mal-inflazzjoni u l-kapaċità tal-akkwist, u ssaħħaħ il-monitoraġġ tat-tabakk mhux maħdum permezz tas-sistema għall-moviment u għall-kontroll ta’ oġġetti soġġetti għas-sisa (EMCS) biex jitnaqqsu l-frodi transfruntiera u l-kummerċ illeċitu.

    4. Il-prodotti tal-enerġija (żjut minerali, gass, elettriku, enerġija alternattiva, fjuwil tal-avjazzjoni)

    L-istruttura bażika tad-dazji tas-sisa fuq iż-żejt minerali fil-Komunità ġiet stabbilita fl-1992. Bħal fil-każ tal-alkoħol u t-tabakk, ġew stabbiliti biss rati minimi, b’kuntrast mal-pjanijiet oriġinali (armonizzazzjoni kompleta). Fl-1997, il-Kummissjoni pproponiet sensiela ta’ dazji tas-sisa fuq il-prodotti tal-enerġija, inklużi ż-żjut minerali, il-gass u l-elettriku. Dawn ġew adottati, iżda b’bidliet estensivi (id-Direttiva 2003/96/KE, id-derogi fid-Direttivi 2004/74/KE u 2004/75/KE).

    Il-fjuwil tal-inġenji tal-ajru huwa eżentat mid-dazju tas-sisa ħlief meta jintuża għal titjir rikreattiv privat. Din l-eżenzjoni hija inkluża fl-Artikolu 14(1)(b) tad-Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq l-Enerġija (id-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE). Madankollu, l-Istati Membri jistgħu jintaxxaw il-fjuwil tal-avjazzjoni għal titjiriet domestiċi u, permezz ta’ ftehimiet bilaterali, il-fjuwil għat-titjiriet intra-UE. L-Istati Membri jistgħu japplikaw livell ta’ tassazzjoni taħt il-livell minimu mogħti fid-direttiva dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija f’każijiet bħal dawn.

    Fl-2001, ġew proposti miżuri għall-promozzjoni tal-użu tal-bijofjuwils, inkluża l-possibbiltà tal-applikazzjoni ta’ rata mnaqqsa tad-dazju tas-sisa, u dawn ġew adottati fl-2003 skont id-Direttiva 2003/30/KE.

    5. L-inizjattivi reċenti dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija

    Il-Patt Ekoloġiku Ewropew huwa pakkett ta’ inizjattivi ta’ politika, li għandu l-għan ipoġġi lill-UE fit-triq lejn tranżizzjoni ekoloġika, bl-għan aħħari li tintlaħaq newtralità klimatika sal-2050. Il-Kummissjoni nediet il-Patt Ekoloġiku f’Diċembru 2019, u l-Kunsill Ewropew ħa nota tiegħu matul il-laqgħa tiegħu aktar tard dak ix-xahar. Il-pakkett “Lesti għall-mira ta’ 55%” għandu l-għan isarraf l-ambizzjonijiet tal-Patt Ekoloġiku f’liġi. Dan jinkludi sett ta’ proposti biex il-liġijiet tal-UE jiġu allinjati mal-għanijiet klimatiċi tal-UE, inkluża reviżjoni tad-direttiva dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija. Din il-proposta għandha l-għan tiżgura aktar koerenza ma’ politiki oħra tal-UE u tikkontribwixxi għall-kisba tal-objettivi tal-UE dwar l-enerġija u l-klima fuq terminu medju u twil billi tirrifletti b’mod aktar preċiż l-impatt ambjentali ta’ diversi sorsi tal-enerġija u tħeġġeġ lill-konsumaturi u lin-negozji jbiddlu l-imġiba tagħhom.

    Il-Kunsill qed jeżamina l-proposta mill-qrib. L-aktar kwistjonijiet kontenzjużi fost l-Istati Membri huma l-firxa tal-indiċjar għar-rati minimi u t-tassazzjoni tat-trasport bl-ajru u dak marittimu. F’Diċembru 2024, il-Kunsill ivvaluta l-progress li sar s’issa. Huwa nnota li n-negozjati kienu qed javvanzaw lejn il-kisba ta’ bilanċ bejn l-objettivi klimatiċi, il-ħtiġijiet partikolari tal-Istati Membri u l-kompetittività tal-UE. Madankollu, aktar sforzi huma meħtieġa biex jintlaħaq qbil unanimu.

    D. L-aħħar pożizzjonijiet tal-Parlament Ewropew dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija

    Fir-rigward tal-proposta tal-Kummissjoni ta’ Lulju 2021 dwar ir-reviżjoni tad-direttiva dwar it-tassazzjoni fuq l-enerġija, ir-rapporteur tal-Kumitat għall-Affarijiet Ekonomiċi u Monetarji (ECON) ħareġ abbozz ta’ rapport fit-28 ta’ Frar 2022, li mbagħad infetaħ għall-emendi. Il-progress f’dan il-fajl huwa diffiċli minħabba n-natura politikament sensittiva tiegħu u l-impatt possibbli fuq il-prezzijiet tal-konsumatur. Il-fajl ma tlestiex fi tmiem il-leġiżlatura preċedenti; il-ħidma fuqu reġgħet bdiet fl-għaxar leġiżlatura u rapport ġdid ġie abbozzat u ppreżentat lill-Kumitat ECON.

    B’mod ġenerali, it-tassazzjoni indiretta fl-UE bħalissa hija ffukata fuq l-implimentazzjoni tar-riformi eżistenti u fuq l-iżgurar li l-oqfsa l-ġodda tal-VAT u tas-sisa jappoġġjaw b’mod effettiv it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali.

    Din l-iskeda informattiva hija mħejjija mid-Dipartiment Tematiku tal-Parlament Ewropew dwar l-Ekonomija u t-Tkabbir. Għal aktar informazzjoni dwar dan is-suġġett, ara s-sit web tas-Sottokumitat għall-Kwistjonijiet Fiskali (FISC).

     

    Alessia CAPPELLETTI / Jost Angerer