To Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
εν δράσει
Τα κυριότερα σημεία 1999-2004

 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως θεσμικό όργανο
Μεταρρύθμιση της ΕΕ
Διεύρυνση
Δικαιώματα των πολιτών
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις
Εξωτερικές σχέσεις
Περιβάλλον /
Προστασία των καταναλωτών
Μεταφορές /
Περιφερειακή Πολιτική
Γεωργία / Αλιεία
Οικονομική και Νομισματική Πολιτική
Απασχόληση και κοινωνική πολιτική / Δικαιώματα των γυναικών
Στρατηγική απασχόλησης
Προστασία των εργαζομένων
Ισότητα στον εργασιακό χώρο
Υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων
Υγεία των γυναικών
Χρόνος εργασίας
Συστήματα κοινωνικής ασφάλισης
Γυναίκες και κοινωνία
Εσωτερική αγορά / Βιομηχανία / Ενέργεια / Έρευνα
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση

Η πολιτική κοινωνικών υποθέσεων απασχόλησης ήταν για πολύ καιρό ο φτωχός συγγενής της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Ωστόσο, σταδιακά μειώθηκε η απόστασή της σε σχέση με τις οικονομικές προτεραιότητες. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ, το 1997, ήταν κυρίως αυτή η οποία βοήθησε ώστε η απασχόληση να καταστεί πραγματικά ένα ζήτημα "κοινοτικού ενδιαφέροντος". Το 1997 προωθήθηκε επίσης η Ευρωπαϊκή Στρατηγική Απασχόλησης, βάσει της οποίας τα κράτη μέλη συντονίζουν τις δράσεις τους. Οι κατευθυντήριες γραμμές που καταρτίζουν υποβάλλονται κάθε χρόνο στο Κοινοβούλιο το οποίο επισημαίνει τις προτεραιότητές του, ιδίως τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και την απαγόρευση των διακρίσεων εις βάρος των γυναικών και των ηλικιωμένων εργαζομένων.

Τον Νοέμβριο του 2003, η Ένωση των 15 είχε 14,3 εκατομμύρια ανέργους, δηλαδή το 8% του ενεργού πληθυσμού της. Στα νέα κράτη μέλη η κατάσταση είναι χειρότερη: το μέσο ποσοστό ανεργίας φτάνει το 14,4%. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται αυξημένες προσπάθειες στο όνομα της κοινωνικής συνοχής της Ένωσης, δεδομένου ότι από την 1η Μαΐου 2004 τα νέα κράτη μέλη εντάσσονται πλήρως στην ευρωπαϊκή στρατηγική απασχόλησης, της οποίας βασικό στοιχείο είναι και η συνοχή.

Μια συλλογική συνειδητοποίηση

Αν και οι συγκεκριμένες καταστάσεις διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, κάθε κυβέρνηση αντιμετωπίζει τις ίδιες προκλήσεις: γήρανση του πληθυσμού, περιφερειακές ανισότητες, ανάγκη επιβίωσης των κοινωνικών συστημάτων σε ένα συχνά δυσμενές οικονομικό περιβάλλον... Απέναντι στις προκλήσεις αυτές, το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο ταλανίζεται μερικές φορές, αλλά παραμένει κοινό σημείο αναφοράς, το οποίο άλλωστε επαναβεβαιώνεται στο σχέδιο Συντάγματος που εκπόνησε η Συνέλευση. Αυτό το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο περιλαμβάνει διάφορες πτυχές, όπως είναι η εκπαίδευση και η κατάρτιση, η απαγόρευση των διακρίσεων, ο διάλογος μεταξύ συνδικαλιστικών και εργοδοτικών οργανώσεων, η πρόνοια και η κοινωνική προστασία.

Για τη διαφύλαξη και τον εκσυγχρονισμό αυτού του προτύπου, καθώς και για την ενθάρρυνση της απασχόλησης και της κοινωνικής ένταξης, τα κράτη μέλη ενέκριναν την ευρωπαϊκή στρατηγική απασχόλησης κατά τη διάρκεια μιας ειδικής ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής που διεξήχθη στο Λουξεμβούργο το 1997. Η στρατηγική αυτή είχε ως στόχο να προωθήσει τη σύγκλιση των εργασιακών πολιτικών και τη διαρθρωτική βελτίωση των αγορών εργασίας, καθώς και να δημιουργήσει περισσότερες και ποιοτικότερες θέσεις εργασίας.

Κατά τη σύνοδο κορυφής της Λισσαβώνας, τον Μάρτιο του 2000, καθορίστηκε μια ευρύτερη στρατηγική η οποία στοχεύει όχι μόνο να κάνει την Ευρώπη την ανταγωνιστικότερη οικονομία του κόσμου έως το 2010, αλλά και μια οικονομία "ικανή για μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με μια ποσοτική και ποιοτική βελτίωση της απασχόλησης και με περισσότερη κοινωνική συνοχή". Επιδιωκόμενος στόχος είναι η επίτευξη πλήρους απασχόλησης.

Ενθαρρυντικός απολογισμός, συνέχιση των προσπαθειών

Ένας πρώτος ενθαρρυντικός απολογισμός για την ευρωπαϊκή στρατηγική απασχόλησης έγινε το 2002. Το συνολικό ποσοστό απασχόλησης στην ΕΕ αυξήθηκε από 62,4% το 1999 σε 64,2% το 2002, όμως εξακολουθεί να είναι υπερβολικά χαμηλό. Στα νέα κράτη μέλη, το ποσοστό απασχόλησης το 2002 ήταν 56,1%. Ωστόσο, ο στόχος που τέθηκε στη Λισσαβώνα είναι να φτάσουμε το 70% το 2010, για το σύνολο της Ένωσης. Το 2003. τέσσερις χώρες είχαν πετύχει αυτό το στόχο: η Δανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η πρώτη αξιολόγηση του 2002 οδήγησε επίσης στην επίταση των προσπαθειών γύρω από τρεις μείζονες στόχους: την πλήρη απασχόληση, την ποιότητα και παραγωγικότητα της εργασίας, τη συνοχή και κοινωνική ένταξη.

Η μακροχρόνια ανεργία πλήττει πολλά κράτη μέλη και οδηγεί στον αποκλεισμό. Το 2002, το 3% του ενεργού πληθυσμού της Ένωσης ήταν άνεργο για τουλάχιστον 12 μήνες. Για το λόγο αυτό, η ευρωπαϊκή στρατηγική καλεί τις κυβερνήσεις να λάβουν ενεργά μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι θα δίδεται σε όλους τους ανέργους η ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα (ιδίως μέσω κατάρτισης ή αναπροσανατολισμού) πριν από το δωδέκατο μήνα ανεργίας και, για τους νέους, πριν από τον έκτο μήνα.

Οι προτεραιότητες του Κοινοβουλίου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει κάθε χρόνο την άποψή του επί των κατευθυντηρίων γραμμών. Στην τελευταία τους έκθεση, οι βουλευτές επέμειναν ιδιαίτερα στην ανάγκη να αυξηθεί η προσφορά κέντρων υποδοχής παιδιών μικρής ηλικίας (έτσι ώστε να απαλειφθεί ένα από τα εμπόδια στην απασχόληση των γυναικών), στην ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών στρατηγικών, στη μείωση των φορολογικών βαρών (ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις), στην κατάρτιση στο πλαίσιο των επιχειρήσεων, στην κατάρτιση των ηλικιωμένων εργαζομένων και στη μείωση της αδήλωτης εργασίας.

Το Κοινοβούλιο υπογράμμιζε ανέκαθεν ότι δεν αρκεί η δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά θα πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα για την ποιότητά τους. Η απαίτηση αυτή εντάχθηκε και στη στρατηγική. Τα κράτη μέλη δεσμεύθηκαν να αυξήσουν τις επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό, κατάρτιση και εκπαίδευση καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής, όπως είχε ζητήσει επανειλημμένως το ΕΚ. Ένας από τους σημερινούς στόχους είναι, η αναλογία των ατόμων ηλικίας 22 ετών που έχουν τελειώσει την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση να φτάσει τουλάχιστον το 85% στην ΕΕ το 2010.

Το ΕΚ θεωρεί ότι οι ενέργειες υπέρ της κοινωνικής ένταξης πρέπει να συνοδεύονται από επαρκείς προϋπολογισμούς και ότι οι πολιτικές κατάρτισης πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των προσώπων που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στον κοινωνικό αποκλεισμό, όπως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες ή οι μετανάστες. Σύμφωνα με τη στρατηγική της Λισσαβώνας, το ποσοστό απασχόλησης των ηλικιωμένων ατόμων (από 55 έως 64 ετών) πρέπει να έχει αυξηθεί κατά 50% το 2010. Το 2003, 4 χώρες (η Δανία, η Πορτογαλία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο) πέτυχαν αυτό το στόχο, ενώ σε 5 άλλες (στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο και την Αυστρία), το ποσοστό απασχόλησης των ηλικιωμένων εργαζομένων παραμένει κάτω από το 33%. Στα νέα κράτη μέλη, το ποσοστό αυτό ήταν 30,6% το 2002.

Εδώ και χρόνια, το Κοινοβούλιο δεν έχει σταματήσει να ζητά συμπληρωματικά μέτρα για την καταπολέμηση των ανισοτήτων που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας. Τον Νοέμβριο του 2003, το ποσοστό ανεργίας των γυναικών ήταν 8,9% και των ανδρών 7,3% στην Ένωση των 15. Το 2001, μία στις έξι γυναίκες μεταξύ 25 και 54 ετών ήταν ανενεργή λόγω των οικογενειακών της υποχρεώσεων. Η ευρωπαϊκή στρατηγική έχει ως στόχο να αυξήσει το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών σε πάνω από 60% έως το 2010. Ωστόσο, το 2003, μόνο 4 χώρες, η Δανία, η Ολλανδία, η Αυστρία και η Πορτογαλία, πέτυχαν αυτό το στόχο (βλ. επίσης το σημείωμά μας "Ισοτητα στον εργασιακό χώρο").

Αρκεί ο συντονισμός;

Η μέθοδος που επιτρέπει στα κράτη μέλη να συντονίζουν εθελοντικά ορισμένες από τις πολιτικές τους χωρίς να δημιουργούν δεσμευτική ευρωπαϊκή νομοθεσία (σε έναν τομέα που παραμένει σε μεγάλο βαθμό στην εθνική και περιφερειακή αρμοδιότητα) αποκαλείται "ανοικτή μέθοδος συντονισμού". Ισχύει επίσης για τις οικονομικές πολιτικές. Σε έκθεση του 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε τους φόβους του για την έλλειψη δημοκρατικού ελέγχου επί της διαδικασίας αυτής, η οποία δεν προβλέπει επισήμως τη συμμετοχή του ΕΚ. Συνεπώς, το ΕΚ ζητούσε να διευκρινισθεί στο πρωτογενές δίκαιο ποια είναι η θέση της μεθόδου αυτής μεταξύ των κοινοτικών μέσων και ποια είναι η συμμετοχή των διαφόρων συντελεστών σε αυτή.

Ωστόσο, κατά την άποψη του ΕΚ, το σχέδιο Συντάγματος δεν έδωσε ικανοποιητική απάντηση στο θέμα αυτό. Οι βουλευτές εξέφρασαν μεν ικανοποίηση που το σχετικό κείμενο δίνει έμφαση στην απασχόληση, την ισότητα των φύλων ή την αειφόρο ανάπτυξη, διατύπωσαν όμως και την ανησυχία τους για τη διατήρηση της μεθόδου συντονισμού ως έχει, χωρίς συμμετοχή του ΕΚ. Έτσι, σε ό,τι αφορά τις λεγόμενες κατευθυντήριες γραμμές, το Κοινοβούλιο εξακολουθεί απλώς να δίνει τη γνώμη του.



  
Εισηγητές:
  
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών: Herman Schmid (GUE/NGL, S)
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών για το 2002: Barbara Weiler (PES, D)
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών για το 2001: Luigi Cocilovo (EPP-ED, I)
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών για το 2000: Winfried Menrad (EPP-ED, D)
Απασχόληση: κατευθυντήριες γραμμές για το 2002 - Κοινή έκθεση 2001: Barbara Weiler (PES, D)
Πολιτικές απασχόλησης το 2001 - Κοινή έκθεση για την απασχόληση 2000: Luigi Cocilovo (EPP-ED, I)
Κοινωνική ένταξη: Ilda Figueiredo (GUE/NGL, P)
Ανοικτή μέθοδος συντονισμού: Miet Smet (EPP-ED, B)
  
Επίσημη Εφημερίδα - τελικές πράξεις:
  
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών για το 2002
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών για το 2001
Εφαρμογή των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών για το 2000
Απασχόληση: κατευθυντήριες γραμμές για το 2002 - Κοινή έκθεση 2001 - κείμενο που ενέκρινε το Κοινοβούλιο
Πολιτικές απασχόλησης το 2001 - Κοινή έκθεση για την απασχόληση 2000 - κείμενο που ενέκρινε το Κοινοβούλιο
Κοινωνική ένταξη
Ανοικτή μέθοδος συντονισμού - κείμενο που ενέκρινε το Κοινοβούλιο

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004