Parlament Europejski w dzialaniu
Najwazniejsze
wydarzenia 1999-2004

 
Parlament Europejski (PE)
Wybory do PE
Organizacja
i funkcjonowanie PE
Wspóldecydowanie
i inne procedury
Uprawnienia
w zakresie budzetu
Kontrola budzetowa
Kontrola demokratyczna
Statut deputowanych
i europejskich partii politycznych
Komisje tymczasowe
i komisje sledcze
Inne instytucje UE
Reforma UE
Rozszerzenie
Prawa obywatelskie
Wymiar Sprawiedliwosci
i Sprawy wewnetrzne
Stosunki zewnetrzne
Srodowisko
i ochrona konsumenta
Transport /
Polityka regionalna
Rolnictwo / Rybolówstwo
Polityka gospodarcza
i walutowa
Polityka spoleczna
i zatrudnienia / Prawa kobiet
Rynek wewnetrzny / Przemysl / Energia / Badania i Rozwój
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Obywatele, do urn!

Od 1979 r. obywatele Unii Europejskiej sami wybieraja swoich przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego. Przedstawiciele ci sa wybierani w powszechnych i bezposrednich wyborach na okres pieciu lat, zgodnie z procedura, która - choc niejednolita we wszystkich krajach - narzuca pewne wspólne zasady.

Ostatnie wybory europejskie odbyly sie w dniach 10 - 13 czerwca br.

Dzien 13 czerwca (niedziela) zostal ogloszony dniem wyborów w wiekszosci z dwudziestu pieciu panstw czlonkowskich: w Austrii, Belgii, na Cyprze, w Danii, Estonii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, na Litwie, w Luksemburgu, Niemczech, Polsce, Portugalii, Slowacji, Slowenii, Szwecji i na Wegrzech.

Holandia i Wielka Brytania, w których glosowanie odbywa sie tradycyjnie w czwartek, wybraly dzien 10 czerwca. Irlandczycy poszli do urn w piatek 11 czerwca, a Lotysze i Maltanczycy dzien pózniej - w sobote. Pozostale panstwa - Czechy i Wlochy - zadecydowaly o rozlozeniu glosowania na dwa dni: odpowiednio 11 i 12 czerwca oraz 12 i 13 czerwca.

Wiekszosc panstw czlonkowskich przyjela jeden okreg wyborczy, pokrywajacy sie z obszarem kraju, jednak siedem panstw podzielilo swoje terytorium na kilka okregów: 4 w Irlandii; 5 we Wloszech, 8 we Francji, która wlasnie zmienila ordynacje wyborcza; 11 w Wielkiej Brytanii; 13 w Polsce oraz 16 w Niemczech, gdzie listy moga powstawac zarówno na poziomie krajów zwiazkowych, jak i na poziomie federacji. W Belgii utworzono natomiast 5 okregów wyborczych, zgrupowanych w 3 kolegiach wyborczych: francusko-, niderlandzko- i niemieckojezyczny.

Glosowanie na listy i proporcjonalny system wyborczy cecha wspólna

Wiekszosc panstw czlonkowskich nie ustanowila minimalnego progu otrzymanych glosów dla kazdej oficjalnie zarejestrowanej listy. Niemniej jednak listy w takich krajach jak Czechy, Dania, Francja (na poziomie kazdego okregu wyborczego), Litwa, Lotwa, Niemcy, Polska, Slowacja i Wegry, na które nie oddano co najmniej 5% glosów, nie beda uwzgledniane w podziale mandatów. Próg wyborczy w Austrii i Szwecji wynosi 4%, a w Grecji 3%.

Z drugiej strony niektóre panstwa czlonkowskie dopuszczaja wolny wybór kandydatów z róznych list lub glosowanie preferencyjne na jednego lub kilku kandydatów (Austria, Belgia, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Holandia, Litwa, Luksemburg, Lotwa, Slowacja, Slowenia, Szwecja, Wlochy), podczas gdy inne stosuja system glosowania tylko na jedna liste. W Irlandii, na Malcie i w Irlandii Pólnocnej (3 z 78 miejsc przyznanych Wielkiej Brytanii) podzialu mandatów dokonuje sie w systemie proporcjonalnym STV (Single Transferable Vote).

Przelom w kwestii niepolaczalnosci mandatów

Laczenie mandatu Parlamentu Europejskiego z mandatem parlamentu krajowego jest od chwili obecnej zabronione. Odstepstwo od tej reguly przysluguje wylacznie Irlandii i Wielkiej Brytanii.

Laczenie pewnych stanowisk z mandatem Parlamentu Europejskiego równiez nie wchodzi w rachube. I tak - deputowany Parlamentu Europejskiego nie moze byc równoczesnie czlonkiem krajowego rzadu, Komisji Europejskiej, Trybunalu Sprawiedliwosci ani Sadu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich.

Zasady dotyczace czynnego i biernego prawa wyborczego.

Kazdy obywatel Unii Europejskiej zamieszkujacy na stale w panstwie czlonkowskim, którego nie jest obywatelem, ma czynne prawo wyborcze w tym panstwie czlonkowskim, w którym mieszka i na takich samych zasadach, jak obywatele tego panstwa. We wszystkich krajach "dwudziestki piatki" prawo glosowania przysluguje obywatelom, którzy ukonczyli 18 rok zycia. Natomiast pojecie miejsca zamieszkania nie ma jednolitej definicji.

Bierne prawo wyborcze przysluguje tym obywatelom kazdego panstwa czlonkowskiego, którzy spelniaja warunki stalego miejsca zamieszkania w danym kraju, okreslone w jego ordynacji wyborczej. W Danii, Finlandii, Hiszpanii, Holandii, Luksemburgu, na Malcie, w Niemczech, Portugalii, Slowenii, Szwecji i na Wegrzech kandydat na deputowanego musi tez miec ukonczone 18 lat. Minimalny wymagany wiek w Austrii wynosi 19 lat, a w takich krajach, jak Belgia, Czechy, Estonia, Irlandia, Litwa, Lotwa, Polska, Slowacja i Wielka Brytania - 21 lat. Francuska ordynacja wyborcza okresla wymagany wiek na 23 lata, natomiast na Cyprze, w Grecji oraz we Wloszech wynosi on 25 lat.

Wspierac równosc

W celu promowania równego dostepu kobiet i mezczyzn do mandatów wyborczych i na obieralne funkcje, niektóre panstwa czlonkowskie odwolaly sie do dostepnych im srodków prawnych. Dodatkowo, swoje wlasne reguly ustanowily same partie polityczne.

W Parlamencie Europejskim poprzedniej kadencji zasiadalo 220 kobiet oraz 568 mezczyzn, co procentowo (28% kobiet) jest wynikiem wyzszym od statystycznych proporcji kobiet i mezczyzn w wiekszosci parlamentów narodowych. Poza Szwecja, bliska równego rozkladu mandatów (45 % kobiet), tylko w Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Hiszpanii, Holandii i Niemczech udzial kobiet w parlamencie przekracza 30 %.



 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004