Parlament Europejski w działaniu
Najważniejsze
wydarzenia 1999-2004

 
Parlament Europejski (PE)
Wybory do PE
Organizacja
i funkcjonowanie PE
Współdecydowanie
i inne procedury
Uprawnienia
w zakresie budżetu
Kontrola budżetowa
Kontrola demokratyczna
Statut deputowanych
i europejskich partii politycznych
Komisje tymczasowe
i komisje śledcze
Inne instytucje UE
Reforma UE
Rozszerzenie
Prawa obywatelskie
Wymiar Sprawiedliwości
i Sprawy wewnętrzne
Stosunki zewnętrzne
Środowisko
i ochrona konsumenta
Transport /
Polityka regionalna
Rolnictwo / Rybołówstwo
Polityka gospodarcza
i walutowa
Polityka społeczna
i zatrudnienia / Prawa kobiet
Rynek wewnętrzny / Przemysł / Energia / Badania i Rozwój
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


"Nie" dla statutu eurodeputowanych – "Tak" dla statusu partii politycznych

Niektóre elementów funkcjonowania i działalności Parlamentu Europejskiego są wciąż – co zaskakujące – bardziej "narodowe" niż "europejskie". Deputowani nie otrzymują takiego samego wynagrodzenia; diety są ustalane przez kraj pochodzenia według takiej samej stawki, jak posłowie parlamentu narodowego. Nawet w wyborach europejskich ogólnoeuropejskie partie polityczne nie mogą wciąż zastąpić partii narodowych. Wysiłki na rzecz wprowadzenia dla eurodeputowanych jednolitego standardu wynagrdzeń i warunków pracy utkwiły w martwym punkcie. Mimo to wysiłki na rzecz tworzenia partii europejskich powoliły na znaczny postęp w tej dziedzinie.

Eurodeputowanych dotyczy cały zestaw przepisów określających ich status, wynagrodzenia i wydatki, immunitet parlamentarny oraz inne kwestie. W pewnych dziedzinach podlegają oni swojemu prawu krajowemu, w innych – prawu UE. Prowadzi to do całego szeregu anomalii. Na przykład hiszpański eurodeputowany otrzymuje takie samo wynagrodzenie jak członek Kortezów, podczas gdy wynagrodzenie niemieckiego eurodeputowanego jest równe wynagrodzeniu członka Bundestagu. Diety eurodeputowanych nie tylko są wypłacane przez ich kraje pochodzenia, lecz również przez nie opodatkowywane. A przecież wszyscy oni wykonują tą samą pracę i mają te same obowiązki, które wypełniają głównie w Brukseli i Strasburgu.

Przez lata starano się uzgodnić wspólny statut czyli jednolity zestaw przepisów, które wyrównałyby wszystkie różnice. Taki statut wymaga zatwierdzenia nie tylko przez Parlament Europejski, lecz również przez władze krajowe. Europejscy deputowani myśleli, że kompromis jest możliwy, gdy w czerwcu 2003 r. Parlament uzgodnił projekt statutu, który byłby możliwy do zaakceptowania przez Radę Ministrów. Niemniej Rada zakomunikowała swój sprzeciw wobec trzech punktów: wieku emerytalnego deputowanych, uzgodnień podatkowych dotyczących ich wynagrodzeń oraz w sprawie przywilejów i immunitetów, które – jak oświadczyła Rada – mogą podlegać zmianom wyłącznie w drodze negocjacji między rządami państw Unii.

Parlament odpowiedział na to ponownym głosowaniem w grudniu 2003 r. Znaczną większością głosów podjęto decyję o złagodzeniu sporu. Parlament Europejski uwzględnił życzenie kilku rządów, które chciały zachować możliwość opodatkowywania wynagrodzeń "swoich" eurodeputowanych krajowymi podatkami dochodowymi, i to nawet pomimo tego, że byłyby one wypłacane z budżetu UE. Tym samym Parlament zgodził się, by podlegały one nie tylko podatkowi unijnemu, lecz również podatkom krajowym. Jedynym warunkiem stawianym przez Parlament było niedopuszczenie do podwójnego opodatkowania eurodeputowanych (co Rada zaakceptowała). Parlament zgodził się potraktować osobno kwestię immunitetów i przywilejów, zwracając się do Państw Członkowskich o rewizję stosownego protokołu z 1965 r. W końcu eurodeputowani zaproponowali kompromis w sprawie wieku emerytalnego, który ówczesna włoska prezydencja UE uznała za możliwy do przyjęcia: eurodeputowani zyskaliby uprawnienia do emerytury w wieku 63 lat (zamiast w wieku 65 lat, jak chciała tego Rada, czy 60 lat, jak proponował w czerwcu Parlament).

Wydawało się, że w dwadzieścia pięć lat po pierwszych bezpośrednich wyborach do Parlamentu Europejskiego wszyscy deputowani w końcu mogą być objęci tymi samymi przepisami. Jednak nieoczekiwanie w ostatniej chwili – podczas posiedzenia Rady 26 stycznia 2004 r., na którym miał być zatwierdzony projekt statutu – kilku ministrów sprzeciwiło się poziomowi proponowanych wynagrodzeń deputowanych, które ustalono na połowę wysokości wynagrodzeń sędziów Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Tym samym sprawa statutu została odłożona na bok i teraz jego los będzie zależeć od tego, czy nowy Parlament podejmie kolejną próbę.

Statut partii politycznych

Pomyślniejszy los spotkał przepisy normujące status prawny oraz finansowanie europejskich partii politycznych. Obecnie eurodeputowani wybierani są jako przedstawiciele krajowych partii politycznych, choć po przybyciu do Brukseli działają w ramach "grup politycznych". Grupy te łączą różne partie narodowe o podobnych poglądach politycznych. Poza Parlamentem Europejskim niektóre z głównych partii już dawno temu utworzyły ogólnoeuropejskie federacje, chociaż nie mają one takiej spójności i takiego wpływu na życie publiczne, jak narodowe partie polityczne. Niemniej przez lata uformowało się kilka partii na poziomie europejskim, takich jak EPP (chrześcijańscy demokraci/centroprawica), Partia Europejskich Socjalistów, ELDR (liberałowie), Wolne Przymierze Europejskie (głównie partie regionalistów) i Zieloni, a inne są w trakcie procesu tworzenia się.

Uważa się, że uzyskanie przez partie polityczne na poziomie europejskim większego znaczenia winno dać szereg korzyści. Przyczyni się przede wszystkim do odwrócenia tendencji zgodnie z którą w trakcie wyborów europejskich przeważają racje i argumenty krajowe a nie europejskie. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską stanowi, że "Partie polityczne na poziomie europejskim są ważnym czynnikiem integracji w ramach Unii. Przyczyniają się one do kształtowania świadomości europejskiej i wyrażania woli politycznej obywateli Unii." Choć sprawa ustanowienia przepisów normujących funkcjonowania partii europejskich i finansowania ich z budżetu Unii była ważna, negocjacje między Parlamentem Europejskim a rządami Państw Członkowskich zajeły sporo czasu.

Rozporządzenie dotyczące "partii politycznych na poziomie europejskim" wejdzie w życie w lipcu 2004 r., po wyborach europejskich. Przewiduje ono, że dla uznania prawnego i – skutkiem tego – pozyskania finansowania ze środków unijnych, partia europejska musi być reprezentowana przez deputowanych Parlamentu Europejskiego, bądź posłów parlamentów narodowych lub zgromadzeń regionalnych w jednej czwartej Państw Członkowskich. Jeśli jednak partia uzyskała w ostatnich wyborach europejskich min. trzy procent głosów w jednej czwartej Państw Członkowskich, możliwe jest odstępstwo od tej reguły. Ponadto partia europejska musi szanować zasady Unii: wolność, demokrację, poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności oraz Państwa prawa.

W budżecie UE na finansowanie europejskich partii politycznych przeznaczonych będzie co roku 8,4 mln euro. 15% tej kwoty będzie rozdzielane między partie po równo, a reszta proporcjonalnie do liczby deputowanych wybranych do Parlamentu Europejskiego. Aby otrzymać finansowanie z budżetu, partia polityczna funkcjonująca na poziomie europejskim musi każdego roku złożyć wniosek do Parlamentu Europejskiego. Wszelkie pieniądze tak otrzymane mogą być przeznaczone wyłącznie na pokrycie wydatków bezpośrednio powiązanych z celami sformułowanymi w programach politycznych partii, nie mogą być natomiast spożytkowane bezpośrednio ani pośrednio na finansowanie krajowych partii politycznych.

Partia europejska musi również publikować coroczny bilans swych dochodów i wydatków oraz deklarować pozostałe źródła finansowania ujawniajc listę ofiarodawców i darowizn przekraczających 500 euro. Partia nie może przyjmować darowizn anonimowych, darowizn od podmiotów, w których udział kapitałowy państwa przekracza 50%, ani darowizn przekraczających 12.000 euro rocznie od osób fizycznych lub prawnych.



  
Sprawozdawcy:
  
Przyjecie statutu poslów do Parlamentu Europejskiego: Willi Rothley (PES, D)
Statut i finansowanie europejskich parii politycznych: Jo Leinen (PES, D)
  
Przeglad postepowan legislacyjnych:
  
Przyjecie statutu poslów do Parlamentu Europejskiego
Statut i finansowanie europejskich partii politycznych
  
Dziennik Urzedowy – ostateczne akty prawne:
  
Przyjecie statutu poslów do Parlamentu Europejskiego – tekst zatwierdzony przez Parlament
Przyjecie statutu poslów do Parlamentu Europejskiego – rezolucja przyjeta przez Parlament
Statut i finansowanie europejskich partii politycznych

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004