Parlament Europejski w działaniu
Najważniejsze
wydarzenia 1999-2004

 
Parlament Europejski (PE)
Wybory do PE
Organizacja
i funkcjonowanie PE
Współdecydowanie
i inne procedury
Uprawnienia
w zakresie budżetu
Kontrola budżetowa
Kontrola demokratyczna
Statut deputowanych
i europejskich partii politycznych
Komisje tymczasowe
i komisje śledcze
Inne instytucje UE
Reforma UE
Rozszerzenie
Prawa obywatelskie
Wymiar Sprawiedliwości
i Sprawy wewnętrzne
Stosunki zewnętrzne
Środowisko
i ochrona konsumenta
Transport /
Polityka regionalna
Rolnictwo / Rybołówstwo
Polityka gospodarcza
i walutowa
Polityka społeczna
i zatrudnienia / Prawa kobiet
Rynek wewnętrzny / Przemysł / Energia / Badania i Rozwój
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Kiedy Parlament przeprowadza śledztwo

W latach 1996 - 1997 Parlament Europejski powołał dwie komisje śledcze, jedną ds. tranzytu wspólnotowego i drugą, słynniejszą, do zapobieżenia kryzysowi wywołanemu przez chorobę "wściekłych krów". W ciągu obecnej kadencji, nie było komisji "śledczej" w dosłownym tego słowa znaczeniu, natomiast powołano cztery komisje tymczasowe. Choć bez wątpienia mniej spektakularne, pozwoliły jednak rzucić światło na dyskusje o charakterze publiczynym oraz sformułować użyteczne i spójne propozycje. Dotyczyły one systemu Echelon (system nasłuchowy przechwytywania wiadomości), genetyki ludzkiej, pryszczycy i bezpieczeństwa na morzu po katastrofach statków Prestige i Erika.

Komisja śledcze i komisje tymczasowe wraz ze stałymi komisjami parlamentarnymi i posiedzeniami otwartymi dla publiczności stanowią cały arsenał środków kontroli i informacji oddany posłom do dyspozycji. Na wniosek jednej czwartej posłów, Parlament może powołać komisję śledczą pod warunkiem, że zyska ona poparcie Konferencji Przewodniczących (to znaczy przewodniczących grup politycznych), następnie na posiedzeniu plenarnym. Tego typu komisja ma rok na przeprowadzenie przesłuchań, maksymalnie może zostać przedłużona na dwa okresy trzymiesięczne. Śledztwo ma na celu jedynie potwierdzenie wykroczenia przeciwko prawu wspólnotowemu lub złe jego stosowanie przez instytucję wspólnotową lub administrację publiczną Państwa Członkowskiego. Śledztwo dotyczące choroby "wściekłych krów" badało sposób w jaki Komisja, Rada i rząd Wiekiej Brytanii postępowały w celu zażegnania tego kryzysu, bardzo niebezpiecznego dla zdrowia ludzkiego. W następstwie czego powstały ścisłe zalecenia i przeprowadzono wewnętrzną reformę Komisji, tak aby w większym stopniu zapewnić ochronę konsumentów.

Komisje tymczasowe są natomiast ustanawiane na okres 12 miesięcy, ale mogą być przedłużone na czas nieokreślony. Cel ich przesłuchań może przekroczyć ścisłe ramy weryfikacji stosowania prawa wspólnotowego. Z tego względu, formuła komisji tymczasowej cieszyła się większą popularnością niż formuła komisji śledczej przy badaniu sprawy systemu nasłuchowego Echelon, z którego wnioski daleko wykraczały poza prawo wspólnotowe, w dużym stopniu nie istniejące w tej dziedzinie. Ponadto, komisja śledcza dysponowałaby dużo mniejszą swobodą działania, biorąc pod uwagę zgodne z obowiązującymi przepisami ograniczenia ze względu na zachowanie tajemnicy lub bezpieczeństwa publicznego lub narodowego.

Echelon istnieje i należy się przed nim chronić

W 1999 r. Parlement Europejski był zaskoczony po lekturze sprawozdania, o które poprosił angielskiego dziennikarza śledczego, Duncana Campbella. Ze sprawozdania wynikało, że istnieje światowy system przechwytywania przekazów telekomunikacyjnych, nazwany Echelon, którego zakres wychodzi poza standardowe działanie służb wywiadowczych obejmując szpiegostwo gospodarcze i podsłuch prywatnych rozmów. W sprawozdaniu ujawniono, że w sieć zamieszane są Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Australia i Nowa Zelandia, oraz, że dzięki niej, służby wywiadowcze Stanów Zjednoczonych pomagają firmom amerykańskim wygrywać przetargi z konkurentami europejskimi.

Parlament postanowił utworzyć komisję tymczasową w celu zbadania tych podejrzeń i zadecydowania o podjęciu odpowiednich środków. Od lipca 2000 r. posłowie przesłuchali wielu ekspertów z dziedziny telekomunikacji i ochrony danych, członków służb wywiadowczych, dziennikarzy, prawników oraz posłów parlamentów krajowych. Komisja tymczasowa złożyła swoje wnioski we wrześniu 2001 r. w formie rezolucji przyjętej na posiedzeniu plenarnym. Parlament Europejski uznał, że niniejszy system nasłuchowy rzeczywiście isnieje, i że został utworzony w celu przechwytywania połączeń prywatnych oraz handlowych.

Posłowie wezwali wszystkie Państwa Członkowskie do rozwinięcia sytemu europejskiego kodowania danych oraz do uwrażliwienia społeczeństwa i firm handlowych, co do konieczności wprowadzenia środków ochronnych. Poprosili Komisję Europejską o wzmocnienie jej własnego systemu bezpieczeństwa i firmy handlowe o ściślejszą współpracę ze służbami kontrwywiadowczymi. W ślad za zaleceniami Parlamentu, Unia utworzyła agencję powołaną do zapewnienia bezpieczeństwa sieci przekazu informacji.

Genetyka ludzka : delikatna kwestia

W grudniu 2000 r. powstała inna komisja tymczasowa. Miała na celu zbadanie ostatnich postępów w badaniach nad genetyką ludzką i innych nowych technologiach medycznych takich jak klonowanie albo badania nad komórkami macierzystymi. Od narodzin Dolly, pierwszej sklonowanej owcy, w 1996 r., nauka i biotechnologia rozwijają się w ogromnym tempie. W 2000 r. rząd Wielkiej Brytanii postanowił wesprzeć klonowanie terapeutyczne. Tego typu zmiany naukowe nie pozostają bez konsekwencji etycznych, prawnych, ekonomicznych i społecznych, które przyciągają uwagę Parlamentu Europejskiego. Postanowił on zdobyć poszerzone informacje w celu jak najlepszego stawienia czoła odpowiedzialności politycznej i sformułowania zaleceń.

W styczniu 2001 r. posłowie przystąpili do pracy. W ciągu sześciu miesięcy przeprowadzili jedenaście przesłuchań ekspertów i jedno spotkanie przy okrągłym stole z posłami parlamentów krajowych. Dowodem delikatnego i kontrowersyjnego charakteru tego tematu może być fakt, że do projektu sprawozdania końcowego złożono ponad 500 poprawek. Ostatecznie przyjęty został w komisji 18 głosami za, 13 przeciw i przy 3 wstrzymujących się. Komisja tymczasowa opowiedziała się przeciwko klonowaniu terapeutycznemu i również przeciwko klonowaniu reprodukcyjnemu. Nie wyraziła poparcia dla wykorzystywania komórek macierzystych wyhodowanych in vitro w celach innych niż ciąża, ani o finansowaniu z budżetu wspólnotowego badań nad klonowaniem człowieka. Nie może być mowy również o komercjalizacji embrionów ludzkich lub macierzystych komórek embrionalnych. Komisja tymczasowa zażądała utworzenia ram prawnych dla wszelkich poszukiwań w dziedzianach nowych technologii i zaproponowała utworzenie ogólnych ram chroniących prawa człowieka. Przeciwstawiła się opatentowywaniu istot żywych, ale poparł badania nad dorosłymi komórkami macierzystymi.

Debata na posiedzeniu plenarnym, 29 listopada 2001 r. była niezwykle kontrowersyjna. Wiele sprzecznych poprawek mogło spowodować wprowadzenie niejasności do pozycji zajętej przez Parlament. Większość grup politycznych nie była w stanie odnaleźć swojej opinii w propozycji rezolucji, co doprowadziło do jej odrzucenia przytłaczającą większością głosów : 319 przeciw, 37 za i 47 wstrzymujących się. Jednak praca komisji tymczasowej pozwoliła Parlamentowi zebrać solidną dokumentację w tych skomplikowanych kwestiach oraz nadać rozgłos dyskusji. Odrzucenie rezolucji nie wpłynęło na zaniechanie wyrażenia zdania przez Parlament w niektórych aspektach tej sprawy. We wrześniu 2000 r. jedna z rezolucji całkowicie zakazywała badań nad klonowaniem człowieka, a w październiku 2001 r. Zgromadzenie opowiedziało się przeciwko opatentowaniu żywej istoty, jej komórek lub genów.

W jaki sposób zwalczyć pryszczycę ?

Na wiosnę 2001 r. ogniska chorobowe pryszczycy wystąpiły w Wielkiej Brytanii, Holandii i, w mniejszym natężeniu, we Francji i Irlandii. Zastosowano ostre środki - częściej poprzez wybicie stad, niż szczepienia. Większość hodowców brytyjskich sprzeciwiła się szczepieniom, które spowodowałyby całkowity zakaz dostępu ich produktów do handlu artykułami spożywczymi. W samej Wielkiej Brytanii wybito 6,5 mln zwierząt. Wpływ ekonomiczny tej epidemii pozostawił znaczące ślady oraz wprawił w niepokój opinię publiczną. Czy zastosowane wspólnotowe kroki prawne były odpowiednie? Czy zostały należycie zastosowane? W jaki sposób przewidzieć kolejne kryzysy?

W styczniu 2002 r. Parlament Europejski postanowił powołać komisję tymczasową w celu odpowiedzi na te pytania i sformułowania zaleceń. Komisja przeprowadziła liczne przesłuchania urzędników i osób odpowiedzialnych za politykę danego kraju i politykę europejską, naukowców, przedstawicieli sektora rolnego. Liczne delegacje udały się w najbardziej poszkodowane regiony Wielkiej Brytanii i Holandii.

W grudniu 2002 r. komisja tymczasowa przedstawiła rezultat swoich prac na posiedzeniu plenarnym, na którym przyjęto rezolucję. Zalecała ona po pierwsze przeprowadzić szczepienia, o ile pojawi się ognisko zapalne, dla uniknięcia masowego wybicia. Biorąc jednak pod uwagę różnorodność wirusów, szczepienia prewencyjne nie są możliwe przy użyciu jednej szczepionki.

Zgodnie z wnioskami i zaleceniami Parlamentu, Komisja Europejska niedługo potem zaproponowała nową dyrektywę dotyczącą opracowania metod walki z pryszczycą. Zgodnie z życzeniem posłów zalecono pilne przeprowadzenie szczepień, które nie jest jednak obowiązkowe. Dotyczyło to jedynie przypadku, gdy zakażone stada nie bedą mogły zostać wybite w ciągu 24 godz., zaś stada najbardziej narażone w ciągu 48 godz. W innym sprawozdaniu Palament poparł niniejszą propozycję Komisji podkreślając wagę aspektu społecznego i psychologicznego w ewentualnych nowych sytuacjach kryzysowych.

Umocnienie bezpieczeństwa na morzu

W następstwie zatonięcia statków Erika i Prestige oraz innych wypadków, w niniejszej kadencji została powołana czwarta tymczasowa komisja. Jej celami były: przebadanie przebiegu katastrof, ocena ich konsekwencji ekonomicznych i społecznych, weryfikacja stosowania przepisów wspólnotowych oraz zaproponowanie środków uzupełniających.

Opis przebiegu tych prac znajduje się w specjalnej notatce poświęconej bezpieczeństwu na morzu, dziedzinie, w której powstało obowiązujące prawo wspólnotowe, w którego powstaniu ważną rolę współtwórcy odegrał Parlament.



  
Sprawozdawcy:
  
System nasluchowy Echelon: Gerhard Schmid (PES, D)
Genetyka ludzka i inne nowe technologie w nowoczesnej medycynie: Francesco Fiori (EPP-ED, I)
Pryszczyca w Unii Europejskiej w 2001 r.: Wolfgang Kreissl-Dörfler (PES, D)
Srodki do zwalczania pryszczycy: Wolfgang Kreissl-Dörfler (PES, D)
  
Dziennik urzedowy - akty koncowe:
  
System nasluchowy Echelon - tekst przyjety przez Parlament
Genetyka ludzka i inne nowe technologie w nowoczesnej medycynie - Parlament odrzucil propozycje rezolucji
Pryszczyca w Unii Europejskiej w 2001 r. - tekst przyjety przez Parlament
Srodki do zwalczania pryszczycy

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004