To Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
εν δράσει
Τα κυριότερα σημεία 1999-2004

 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως θεσμικό όργανο
Μεταρρύθμιση της ΕΕ
Διεύρυνση
Δικαιώματα των πολιτών
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις
Εξωτερικές σχέσεις
Περιβάλλον /
Προστασία των καταναλωτών
Περιβαλλοντική ευθύνη
Ρύπανση του ατμοσφαιρικού αέρα
Αέρια θερμοκηπίου
Πρόγραμμα Auto Oil II
Ηλεκτρονικά απορρίμματα
Απορρίμματα συσκευασίας
Ασφάλεια των τροφίμων
Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (ΓΤΟ)
Καπνός
Ηχορύπανση
Καλλυντικά
Ανθρώπινοι ιστοί και κύτταρα
Μεταφορές /
Περιφερειακή Πολιτική
Γεωργία / Αλιεία
Οικονομική και Νομισματική Πολιτική
Απασχόληση και κοινωνική πολιτική / Δικαιώματα των γυναικών
Εσωτερική αγορά / Βιομηχανία / Ενέργεια / Έρευνα
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Εμπορία εκπομπών: η Ένωση ενεργεί χωρίς καθυστέρηση

Η Ευρώπη βρίσκεται στην πρωτοπορία του αγώνα εναντίον της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Από τον Ιανουάριο του 2005, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέτει το πρώτο διαμεθοριακό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, πολύ νωρίτερα δηλαδή από το παγκόσμιο σύστημα που πρόκειται να δημιουργηθεί το 2008 βάσει του Πρωτοκόλλου του Κυότο. Το νέο αυτό σύστημα, στο οποίο διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα βοηθήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να τηρήσει τις κοινές δεσμεύσεις που έχει αναλάβει βάσει του Πρωτοκόλλου του Κυότο, δηλαδή να μειώσει έως το 2012 τις εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου κατά 8% ως προς το επίπεδο του 1990.

Η πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ κινδύνευαν να μην τηρήσουν τις δεσμεύσεις του Πρωτοκόλλου του Κυότο. Το νέο κοινοτικής κλίμακας σύστημα εμπορίας εκπομπών θα βοηθήσει να αντιμετωπισθεί αυτό το πρόβλημα δεδομένου ότι μειώνει το κόστος της μείωσης των εκπομπών και κατά συνέπεια οδηγεί τις ευρωπαϊκές εταιρείες στη σωστή κατεύθυνση πριν από την έναρξη ισχύος του παγκοσμίου συστήματος του Κυότο το 2008.

Βάσει του νέου κοινοτικού συστήματος, περίπου 10.000 ευρωπαϊκές εταιρείες θα είναι σε θέση από την 1η Ιανουαρίου 2005 να αγοράζουν και να πωλούν άδειες εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα. Για κάθε εταιρεία, οι εθνικές αρχές θα θέσουν στόχους εκπομπών και όσες εταιρείες κατορθώνουν να παράγουν μικρότερα επίπεδα εκπομπών από ό,τι οι στόχοι τους, θα είναι σε θέση να πωλούν το περίσσευμα των ποσοστώσεών τους. Για να το διατυπώσουμε αλλιώς, αν μια εταιρείες υπερβεί το όριο που της έχει τεθεί, θα είναι σε θέση να αγοράζει "δικαιώματα ρύπανσης" από άλλες εταιρείες της Ευρώπης οι οποίες έχουν μειώσει τις εκπομπές τους.

Δημιουργώντας μια αγορά αγοραστών και πωλητών των εν λόγω δικαιωμάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση ελπίζει να προσφέρει κίνητρα για τη μείωση των εκπομπών. Τα κέρδη που μπορούν να προκύψουν από την πώληση δικαιωμάτων εκπομπών αναμένεται να ενθαρρύνουν τις εταιρείες να αναπτύξουν και να χρησιμοποιούν καθαρές τεχνολογίες. Επίσης, η ύπαρξη πανενωσιακού συστήματος (αντί για πολλά ξεχωριστά εθνικά συστήματα) θα αποτρέψει επίσης στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στον κλάδο. Το σύστημα αναμένεται να μειώσει το κόστος που θα έχει για την Ευρωπαϊκή Ένωση η τήρηση των στόχων του Πρωτοκόλλου του Κυότο κατά 1,3 δισεκατ. ευρώ ετησίως έως το 2010, δηλαδή κατά 35% της συνολικής δαπάνης.

Το σύστημα θα τεθεί σε ισχύ σε δύο στάδια, με δοκιμαστική φάση από το 2005 έως το 2007 και δεύτερο στάδιο από το 2008 έως το 2012. Τα κράτη μέλη της ΕΕ υποχρεούνται να συντάξουν εθνικά σχέδια έως το Μάρτιο του 2004.

Ένα υποχρεωτικό σύστημα

Ορισμένες εθνικές κυβερνήσεις ήθελαν το σύστημα να εφαρμόζεται σε εθελοντική βάση, αλλά το Κοινοβούλιο τάχθηκε υπέρ της άποψης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ότι το σύστημα πρέπει να είναι υποχρεωτικό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο για περιβαλλοντικούς λόγους όσο και προκειμένου να αποφευχθούν στρεβλώσεις των αγορών.

Οι κυβερνήσεις πίεσαν για ρήτρες εξαίρεσης που θα επέτρεπαν σε ολόκληρους κλάδους να εξαιρεθούν. Το Κοινοβούλιο ωστόσο επέμεινε σε περιορισμένο σύστημα εξαιρέσεων που θα εφαρμόζεται μόνο σε επιμέρους μονάδες και εργοστάσια, υποστηρίζοντας ότι οι γενικού χαρακτήρα εξαιρέσεις θα υπονόμευαν το σύστημα.

Αρχικά το σύστημα προοριζόταν να εφαρμοσθεί μόνο για τη ρύπανση από διοξείδιο του άνθρακα και μόνο στον κλάδο παραγωγής ενέργειας, στις βιομηχανίες σιδηρούχων μετάλλων, στις χαρτοβιομηχανίες και στις βιομηχανίες ανοργάνων υλών, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 46% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αρχικό σχέδιο ήταν η Επιτροπή να αποφασίσει αργότερα, ύστερα από έκθεση προόδου, εάν θα συμπεριληφθούν και άλλοι κλάδοι καθώς και άλλα αέρια του θερμοκηπίου. Ωστόσο, οι βουλευτές του Κοινοβουλίου πίεσαν με επιτυχία τα κράτη μέλη τα οποία τελικά δέχθηκαν τη δυνατότητα να συμπεριλαμβάνονται και άλλοι κλάδοι, σε στάδια, και σε εθελοντική βάση. Εκτός αυτού, η έκθεση προόδου της Επιτροπής θα εστιαστεί ιδίως στο αν πρέπει να συμπεριληφθούν οι κλάδοι της χημικής βιομηχανίας, του αλουμινίου και των μεταφορών. Τέλος, χάρη στο Κοινοβούλιο κάθε κράτος μέλος έχει πλέον το δικαίωμα να ζητήσει να συμπεριλάβει άλλα αέρια του θερμοκηπίου από το 2008.

Ο ρυπαίνων πληρώνει

Ένα άλλο ακανθώδες ζήτημα ήταν πώς ακριβώς να κατανείμουν οι εθνικές αρχές τα δικαιώματα εκπομπών. Η Επιτροπή πρότεινε τα δικαιώματα αρχικώς να χορηγούνται δωρεάν σε εταιρείες με βάση το ιστορικό επίπεδο εκπομπών τους. Ωστόσο, οι βουλευτές έκριναν ότι κάτι τέτοιο θα υπονόμευε την αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει", θα ήταν άδικο προς τις νέες εταιρείες που εισέρχονται στην αγορά και θα οδηγούσε σε στρεβλώσεις της αγοράς. Πρότειναν ένα μικτό σύστημα, όπου περισσότερα δικαιώματα θα χορηγούνται δωρεάν, ενώ ένα ποσοστό θα πωλείται σε πλειστηριασμό. Επιτεύχθηκε συμβιβασμός, που επιτρέπει στις κυβερνήσεις να διαθέτουν σε πλειστηριασμό το 5% των δικαιωμάτων για τρία χρόνια από την 1η Ιανουαρίου 2005 και το 10% κατά τη δεύτερη φάση. Μετά το 2012 ενδέχεται να αυξηθεί το ποσοστό αυτό.

Το Κοινοβούλιο υποστήριξε ότι οι επιμέρους κυβερνήσεις δεν πρέπει να είναι ελεύθερες να χορηγούν απεριόριστα δικαιώματα εκπομπών. Κάθε χώρα της ΕΕ θα απαιτηθεί να περιορίσει τις ποσοστώσεις που κατανέμει και ο συνολικός αριθμός πρέπει να είναι σύμφωνος με τον επιμέρους στόχο της για το Κυότο.

Το Πρωτόκολλο του Κυότο επιτρέπει στις βιομηχανικές χώρες να χρησιμοποιούν "μηχανισμούς ευελιξίας" προκειμένου να βοηθούνται να επιτύχουν τους στόχους τους ως προς τη μείωση εκπομπών, για παράδειγμα επενδύοντας σε έργα μείωσης αερίων του θερμοκηπίου σε άλλες χώρες ή μεταφέροντας καθαρές τεχνολογίες σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ωστόσο, ύστερα από επιμονή του Κοινοβουλίου, η οδηγία καθιστά σαφές ότι προτεραιότητα εξακολουθεί να πρέπει να δίνεται στα "εγχώρια" μέτρα.

Το Πρωτόκολλο του Κυότο

Οι μέσες θερμοκρασίες στην Ευρώπη αυξήθηκαν περίπου κατά 1 βαθμό Κελσίου κατά τον 20ό αιώνα και η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί ή και να επιδεινωθεί κατά τα επόμενα 100 χρόνια. Πέρα από φυσικά φαινόμενα, όπως είναι οι διακυμάνσεις στην ηλιακή δραστηριότητα, οι άνθρωποι είναι εν μέρει υπεύθυνοι για την αλλαγή αυτή του κλίματος εξαιτίας της ρύπανσης που παράγουν, η οποία παγιδεύει θερμότητα στην ατμόσφαιρα, δημιουργώντας έτσι το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Βασικός ένοχος είναι το διοξείδιο του άνθρακος (CO2) το οποίο εκπέμπεται από τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα συστήματα θέρμανσης, μαζί με ορισμένα ακόμη άλλα αέρια όπως το μεθάνιο, τα οξείδια του αζώτου και οι υδροφθοράνθρακες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσωπεύει το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά παράγει το 15% του συνόλου των αερίων του θερμοκηπίου. Έχοντας τούτο κατά νου, η Ευρωπαϊκή Ένωση φρόντισε να διαδραματίσει εποικοδομητικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για το Πρωτόκολλο του Κυότο, το οποίο συμφωνήθηκε από τη διεθνή κοινότητα το 1997 προκειμένου να ενισχύσει και εφαρμόσει τη σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος. Το Πρωτόκολλο θέτει δεσμευτικούς στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Η καθιέρωση συστήματος εμπορίας εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι τμήμα ενός ευρύτερου προγράμματος δράσης που επιδιώκει να προωθήσει τις καθαρές και τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και, μακροπρόθεσμα, να προετοιμάσει την υποδομή της Ευρώπης για τις συνέπειες της αλλαγής του κλίματος.



  
Εισηγητής:
  
Ατμοσφαιρική ρύπανση, εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου: Jorge Moreira da Silva (EPP-ED, P)
  
Επίσημη εφημερίδα - τελική πράξη:
  
Ατμοσφαιρική ρύπανση, εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου - δεν είναι ακόμη διαθέσιμος

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004