Parlament Europejski w działaniu
Najważniejsze
wydarzenia 1999-2004

 
Parlament Europejski (PE)
Reforma UE
Rozszerzenie
Prawa obywatelskie
Wymiar Sprawiedliwości
i Sprawy wewnętrzne
Stosunki zewnętrzne
Środowisko
i ochrona konsumenta
Odpowiedzialność środowiskowa
Zanieczyszczenie powietrza
Gazy cieplarniane
Program Auto Oil II
Odpady elektroniczne
Odpady opakowaniowe
Bezpieczeństwo żywnościowe
Organizmy modyfikowane genetycznie
Nikotyna
Ochrona środowiska przed hałasem
Kosmetyki
Tkanki i komórki ludzkie
Transport /
Polityka regionalna
Rolnictwo / Rybołówstwo
Polityka gospodarcza
i walutowa
Polityka społeczna
i zatrudnienia / Prawa kobiet
Rynek wewnętrzny / Przemysł / Energia / Badania i Rozwój
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Szybkie działanie EU w kwestii handlu emisjami

Unia Europejska należy do liderów światowych w walce z ociepleniem klimatycznym Ziemi. Od stycznia 2005, Unia Europejska jako pierwsza wdroży działający na dużą skalę ponadgraniczny program handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, znacznie wyprzedzający światowy projekt, zaplanowany na 2008 rok w ramach Protokołu z Kioto. Przyjęcie nowego planu, do którego w ogromnej mierze przyczynił się Parlament Europejski, pomoże EU spełnić jej wspólne zobowiązanie w ramach Protokołu z Kioto, by do 2012 roku ograniczyć emisję gazów cieplarnianych o 8% w stosunku do poziomu z roku 1990.

Ryzyko, że większość Państw Członkowskich Unii Europejskiej nie sprosta zobowiązaniom Protokołu z Kioto jest wysokie. Nowy program handlu emisjami na europejską skalę pomoże rozwiązać ten problem poprzez obniżenie kosztów redukcji emisji. Pomoże on on jednoczesnie europejskim przedsiębiorstwom przystosować się do działania w nowych warunkach zanim jeszcze w 2008 ruszy program światowy przyjęty w Kioto.

Za sprawą nowego programu EU około 10 000 europejskich przedsiębiorstw od 1. stycznia 2005 roku będzie w stanie kupować i sprzedawać uprawnienia do emisji dwutlenku węgla. Na szczeblu administracji państwowej zostaną określone wielkości dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń dla przedsiębiorstw, a te, którym uda się zejść poniżej dopuszczalnego limitu, będą w stanie sprzedać nadwyżkę swych uprawnień. Innymi słowy, jeśli jakaś fabryka wykorzysta swój limit, będzie w stanie zakupić "prawo do zanieczyszczenia" od innej europejskiej fabryki, której udało się zredukować poziom swych emisji.

Stwarzając rynek klientów i sprzedawców takich uprawnień, Unia Europejska liczy na pobudzenie działań zmierzających do redukowania emisji zanieczyszczeń. Korzyści, które można by uzyskać ze sprzedaży uprawnień do emisji winny zachęcić przedsiębiorstwa do udoskonalania i wykorzystania bardziej ekologicznych technologii. Program zakrojony na europejską skalę (a nie jak wczesniej odrębne programy krajowe) będzie zapobiegać również powstaniu niezdrowej konkurencji w sektorach przemysłu. Szacuje się, że dzięki systemowi koszt spełnienia wymogów Protokołu z Kioto przez kraje EU do roku 2010 zostanie obniżony o 1,3 miliardy euro rocznie, to znaczy o 35 % całości kosztów.

Program ma zostać wprowadzony w dwóch fazach: pierwszej - od 2005 do 2007 roku, i drugiej - od 2008 do 2012 roku. Państwa Członkowskie winny przedstawić swe plany krajowe do marca 2004 r.

Udział obowiązkowy

Niektóre z rządów Państw Członkowskich proponowały wprowadzenie systemu na zasadzie dobrowolności, jednak Parlament Europejski poparł opinię Komisji, by, ze względów ekologicznych oraz aby uniknąć zawirowań rynkowych, program objął obowiązkowo całą Unię Europejską.

Rządy krajowe dążyły do wprowadzenia tego programu na zasadzie opt-out (to znaczy, dopuszczając pewne odstępstwa od ogólnie przyjętych reguł), co pozwoliłoby wyłączyć z niego całe sektory przemysłu. Parlament Europejski jednakże obstawał przy ograniczeniu możliwości wprowadzania systemu na zasadzie opt-out, argumentując swą decyzję tym, że wyjątki od reguły osłabiłyby jego efektywność.

Początkowo planowano, by system objął wyłącznie emisje zanieczyszczeń dwutlenkiem węgla pochodzących z sektorów energetyki, metalurgii, cementowni i przemysłu papierniczego, których udział w emisji tego związku wynosi około 46 %. Oczekiwano od Komisji by z czasem, po zapoznaniu się z raportem na temat zanotowanych postępów, zadecydowała, czy programem objąć więcej gałęzi przemysłu oraz więcej szkodliwych gazów. Tymczasem deputowanym europejskim udało się przeforsować decyzję, by Państwa Członkowskie włączały do programu inne sektory przemysłu na zasadach dobrowolności. Poza tym, raport Komisji dotyczący efektów wdrażania programu ma skupić się w szczególności na tym, czy należy objąć nim sektory przemysłu chemicznego, aluminiowego oraz transport. Za sprawą Parlamentu Europejskiego wreszcie, każde z Państw Członkowskich będzie mogło od 2008 roku objąć programem również emisję innych gazów cieplarnianych.

Truciciel płaci

Kolejną drażliwą kwestią było ustalenie, w jaki sposób odgórnie rozdysponować uprawnienia do emisji zanieczyszczeń. Komisja zaproponowała, by w początkowej fazie przydzielać przedsiębiorstwom prawo do emisji za darmo, na podstawie ich dotychczasowego poziomu emisji. Jednakże deputowani byli zdania, że podważyłoby to zasadę "truciciel płaci", byłoby niesprawiedliwe w stosunku do przedsiębiorstw wchodzących na rynek oraz doprowadziłoby do wahań na rynku. Zaproponowano przyjęcie mieszanego systemu alokacji, polegającego na przydzielaniu większości uprawnień nieodpłatnie, i sprzedaniu części z nich na aukcji. Osiągnięty kompromis pozwala na sprzedaż na aukcji 5% uprawnień przez trzy lata począwszy od 1. stycznia 2005 r., a w drugiej fazie programu - 10 %. Możliwość zbywania na akcji większej ilości uprawnień zostanie wprowadzona po 2012 r.

Parlament Europejski twierdzi, że rządy krajowe nie powinny dysponować możliwością wydawania nieograniczonej ilości pozwoleń na emisję zanieczyszczeń. Każde z Państw Członkowskich Unii Europejskiej jest zobowiązane do ograniczenia ilości wydawanych przydziałów, a ich łączna suma musi zgadzać się z limitami, które poszczególne kraje chcą docelowo osiągnąć w ramach Protokołu z Kioto.

Protokół z Kioto zezwala krajom uprzemysłowionym na użycie "mechanizmów elastycznych" w celu osiągnięcia przez nie poziomów redukcji emisji zanieczyszczeń, na przykład poprzez inwestowanie w projekty redukcji gazów cieplarnianych lub przekazywanie ekologicznych technologii krajom rozwijającym się. Jednakże, pod naciskiem Parlamentu, dyrektywa jasno określa, że pierwszeństwo należy się przedsięwzięciom podejmowanym na szczeblu "wewnętrznym".

Protokół z Kioto

Średnia temperatura w Europie wzrosła o prawie jeden stopień Celsjusza w przeciągu dwudziestego wieku i wygląda na to, że trend ten będzie się utrzymywać, a nawet pogorszy się w nadchodzących stuleciach. Poza naturalnymi zjawiskami, takimi jak zmiany w aktywności słonecznej, ludzie są częściowo odpowiedzialni za zmiany klimatyczne z powodu produkowanych zanieczyszczeń atmosferycznych, które skupiają ciepło w atmosferze, w ten sposób przyczyniając się do powstania efektu cieplarnianego. Jego głównym sprawcą jest dwutlenek węgla emitowany przez zakłady przemysłowe, transport oraz systemy grzewcze; w dalszej kolejności są to takie gazy jak metan, tlenek azotu, fluorowęglany.

Unię Europejską zamieszkuje 5% światowej populacji, a produkuje ona 15 % wszystkich gazów cieplarnianych. Mając to na uwadze Unia Europejska zapewniła, że będzie odgrywać czynną rolę w negocjacjach w sprawie Protokołu z Kioto, przyjętego przez wspólnotę międzynarodową w 1997 roku, by wzmocnić i wdrożyć Ramową Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu. Protokół wyznacza wiążące cele redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Wprowadzenie systemu handlu emisjami gazów cieplarnianych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej stanowi część zakrojonego na szeroką skalę planu, mającego na celu propagowanie ekologicznych i odnawialnych źródeł energii, a na dłuższą metę przygotowanie europejskiej infrastruktury do konsekwencji zmian klimatycznych.



  
Sprawozdawcy:
  
Zanieczyszczenie powietrza, emisje gazów cieplarnianych: Jorge Moreira da Silva (EPP-ED, P)
  
Przeglad procedury legislacyjnej
  
Zanieczyszczenie powietrza, emisje gazów cieplarnianych
  
Dziennik urzedowy - akt koncowy
  
Zanieczyszczenie powietrza, emisje gazów cieplarnianych - publikacja w przygotowaniu

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004