To Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
εν δράσει
Τα κυριότερα σημεία 1999-2004

 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως θεσμικό όργανο
Μεταρρύθμιση της ΕΕ
Διεύρυνση
Δικαιώματα των πολιτών
Ευρωπαϊκή ιθαγένεια
Χάρτα των θεμελιωδών δικαιωμάτων
Θεμελιώδη δικαιώματα
Πρόσβαση των πολιτών σε έγγραφα
Εκπαίδευση και κινητικότητα των νέων
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις
Εξωτερικές σχέσεις
Περιβάλλον /
Προστασία των καταναλωτών
Μεταφορές /
Περιφερειακή Πολιτική
Γεωργία / Αλιεία
Οικονομική και Νομισματική Πολιτική
Απασχόληση και κοινωνική πολιτική / Δικαιώματα των γυναικών
Εσωτερική αγορά / Βιομηχανία / Ενέργεια / Έρευνα
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Περισσότερη διαφάνεια για μεγαλύτερη υπευθυνότητα

Η διαφάνεια και η εύκολη πρόσβαση στις πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές αποτελούν βασικά στοιχεία κάθε λειτουργούσας δημοκρατίας. Χωρίς αυτά, οι κυβερνήσεις και οι δημόσιες διοικήσεις δεν θα λογοδοτούσαν για τις πράξεις τους. Για το λόγο αυτό, η Συνθήκη του Άμστερνταμ όρισε το 1999 ότι κάθε πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να έχει "δικαίωμα πρόσβασης" στα έγγραφα της ΕΕ. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χρειάστηκε να ανοίξει το δρόμο, προκειμένου η αρχή αυτή να αποτυπωθεί στη νομοθεσία.

Όταν τον Ιανουάριο του 2000 οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είδαν το νομοθετικό σχέδιο που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα της ΕΕ, ένιωσαν βαθειά απογοήτευση. Ως τότε, τα τρία ενδιαφερόμενα θεσμικά όργανα - Κοινοβούλιο, Συμβούλιο Υπουργών και Επιτροπή - διέθεταν εθελοντικά συστήματα παροχής πληροφοριών στο κοινό, και η νέα νομική πράξη έμοιαζε να αποτελεί οπισθοδρόμηση σε σχέση με αυτά.

Υπερβολικά μεγάλος αριθμός εξαιρέσεων

Το Κοινοβούλιο αποφάσισε ότι ο αριθμός των εξαιρέσεων που πρότεινε η Επιτροπή, δηλαδή των περιπτώσεων στις οποίες μπορούσε να απορριφθεί η πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα, έπρεπε να μειωθεί σημαντικά. Το Κοινοβούλιο ήταν κυρίως αντίθετο στην παροχή εξαιρέσεων που βασίζονταν στο ότι η πρόσβαση ενδέχεται να υπονομεύσει "την αποτελεσματική λειτουργία των θεσμικών οργάνων", καθώς και στις εξαιρέσεις που αφορούσαν μεγάλο αριθμό εσωτερικών εγγράφων. Οι ευρωβουλευτές έδειξαν κατανόηση για το γεγονός ότι η Επιτροπή ήταν απρόθυμη να δεσμευθεί να δημοσιοποιεί και την παραμικρή ιδέα - είτε λαμπρή ήταν αυτή είτε απερίσκεπτη - που ένας υπάλληλός της θα κατέγραφε σε χαρτί ή σε ηλεκτρονικό μήνυμα κατά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Γι' αυτό το λόγο, συμφώνησαν ότι η Επιτροπή θα πρέπει να διαθέτει κάποιο "περιθώριο προβληματισμού" - όπως ονομάστηκε τελικά αυτή η αρχή - απέρριψαν όμως την ιδέα για έναν γενικό κατάλογο που θα επέτρεπε να κρατούνται μυστικά σχεδόν όλα τα έγγραφα.

Τον Νοέμβριο του 2000, το Κοινοβούλιο έκανε σημαντικές τροποποιήσεις στην αρχική πρόταση της Επιτροπής. Το επόμενο στάδιο ήταν να υποβληθεί η νομοθεσία στις κυβερνήσεις της ΕΕ, οι οποίες συνέρχονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου Υπουργών. Ορισμένα κράτη μέλη ήθελαν να διατηρηθεί μεγάλος βαθμός μυστικότητας στα θέματα που αφορούν την εξωτερική πολιτική και τη δικαιοσύνη. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις ήταν μοιρασμένες. Ορισμένες δεν είχαν τη δική τους εθνική νομοθεσία για την παροχή πληροφοριών στο κοινό, ενώ άλλες είχαν μακρά παράδοση διαφάνειας και ανοικτού πνεύματος. Τελικά, το Κοινοβούλιο κατάφερε να αξιοποιήσει αυτές τις αντιθέσεις για να επεκτείνει τον αριθμό των εγγράφων που πρέπει να διατίθενται στο κοινό.

Ευφυής διαπραγμάτευση

Γνωρίζοντας ότι οι κυβερνήσεις είχαν διαφορετικές απόψεις, το Κοινοβούλιο διαπραγματεύτηκε τη θέση του κατά τέτοιον τρόπο ώστε να πάρει με το μέρος του επαρκή αριθμό κρατών μελών στο πλαίσιο του Συμβουλίου. Κατά τη διαδικασία αυτή, το Κοινοβούλιο συνεργάστηκε στενά με τη σουηδική κυβέρνηση που είχε την προεδρία του Συμβουλίου για το πρώτο εξάμηνο του 2001 και η οποία άσκησε έντονη πίεση στις άλλες κυβερνήσεις προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία. Όταν το Κοινοβούλιο εξασφάλισε συμφωνία με το Συμβούλιο, η Επιτροπή έδωσε την τελική της έγκριση στο κείμενο.

Έτσι, τον Μάιο του 2001, ο κανονισμός σχετικά με την “πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής” απέκτησε νομική ισχύ. Τούτο σημαίνει ότι κάθε πολίτης μπορεί πλέον να συμβουλεύεται το Internet για να δει ποια έγγραφα είναι διαθέσιμα από τα τρία αυτά θεσμικά όργανα. Χάρη στο Κοινοβούλιο, ο κανονισμός αυτός θα ισχύει και για τους οργανισμούς της ΕΕ, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, το Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας και ο Οργανισμός Αξιολόγησης των Φαρμάκων. Ο ορισμός των "εγγράφων" δεν καλύπτει μόνο αυτά που παράγονται από τα εν λόγω όργανα, αλλά και όσα λαμβάνονται από τρίτους. Επιπλέον, ως "έγγραφα" λογίζονται όχι μόνο τα γραπτά κείμενα αλλά και οι ηλεκτρονικές πληροφορίες ή οι εγγραφές βίντεο ή ήχου. Ακόμα και τα απόρρητα έγγραφα μπορούν να ενταχθούν σ' αυτή τη λίστα εφόσον συμφωνεί ο "δημιουργός" τους.

Λόγοι απόρριψης

Τα έγγραφα μπορούν να ζητούνται μέσω του Internet ή με επιστολή, και η απάντηση πρέπει να δίνεται εντός 15 εργάσιμων ημερών. Κάθε απόρριψη παροχής εγγράφου πρέπει να αιτιολογείται και ο αιτών μπορεί να ζητά την επανεξέταση της απορριπτικής απόφασης. Αν απορριφθεί και πάλι το αίτημά του, τότε ο αιτών μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο ή να υποβάλει παράπονο στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Η αίτηση για πρόσβαση σε πληροφορίες μπορεί να απορριφθεί μόνον όταν η αποκάλυψή τους ενδέχεται να υπονομεύσει το δημόσιο συμφέρον στους τομείς της δημόσιας ασφάλειας, άμυνας, στρατιωτικών θεμάτων, διεθνών σχέσεων ή της νομισματικής και οικονομικής πολιτικής της ΕΕ ή ενός κράτους μέλους, ή όταν παραβιάζει το δικαίωμα στην προσωπική ζωή. Επιπλέον, όταν η αποκάλυψη κάποιας πληροφορίας ενδέχεται να θίξει τα εμπορικά συμφέροντα ενός ατόμου ή μιας εταιρείας, ή να υπονομεύσει δικαστική διαδικασία, έρευνα ή λογιστικό έλεγχο, αυτό μπορεί να αποτελέσει λόγο απόρριψης της πρόσβασης, εκτός αν η εν λόγω αποκάλυψη ενέχει δημόσιο συμφέρον που υπερτερεί έναντι όλων των άλλων παραμέτρων.

Κατά το πρώτο έτος ισχύος της νέας νομοθεσίας, ο αριθμός των αιτήσεων υπερδιπλασιάστηκε.



  
Εισηγητές:
  
Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής: Michael Cashman (PES, UK)
Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής: Hanja Maij-Weggen (EPP-ED, NL) - δεν είναι πλέον μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλιου
Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής
Μητρώο εγγράφων του Κοινοβουλίου
Μητρώο εγγράφων της Επιτροπής
Μητρώο εγγράφων του Συμβουλίου
Δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004