Parlament Europejski w działaniu
Najważniejsze
wydarzenia 1999-2004

 
Parlament Europejski (PE)
Reforma UE
Rozszerzenie
Prawa obywatelskie
Wymiar Sprawiedliwości
i Sprawy wewnętrzne
Stosunki zewnętrzne
Bezpieczeństwo i obrona
Prawa człowieka
Bałkany
Porozumienia z państwami trzecimi
Handel zewnętrzny
Współpraca i rozwój
UE - AKP
Miny przeciwpiechotne
Środowisko
i ochrona konsumenta
Transport /
Polityka regionalna
Rolnictwo / Rybołówstwo
Polityka gospodarcza
i walutowa
Polityka społeczna
i zatrudnienia / Prawa kobiet
Rynek wewnętrzny / Przemysł / Energia / Badania i Rozwój
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Kraje AKP : zrównoważone partnerstwo

Kiedy w 1958 r. powstała EWG, wiele z Państw Członkowskich było jeszcze kolonialnymi potęgami. Po dekolonizacji większość krajów Afryki pozostawało uzależnionych od swoich szczególnie silnych zwiazków gospodarczych z Europą. Stosunki te zostały ujęte w kolejne, jedyne w swoim rodzaju umowy z krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP). Wreszcie, w 2000 roku, przybrały one prawdziwie partnerską formę dzięki umowie z Cotonou. Dla Parlamentu Europejskiego zasadnicza nowość Cotonou polega na stworzeniu rzeczywistej, wspólnej i opartej na równości stron instytucji: Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego.

Piętnaście - a wkrótce dwadześcia pięć - Państw Członkowskich po stronie europejskiej. Siedemdziesiąt siedem państw po stronie AKP. Najstarsze stosunki Unii z krajami trzecimi - przypieczętowane pierwszą Konwencją z Yaoundé w 1964 r., a następnie konwencjami z Lomé - są obecnie regulowane umową z Cotonou, zawartą 23 lipca 2000 r. w Beninie. Umowa z Cotonou, która podobnie jak inne układy stowarzyszeniowe wymagała akceptacji Parlamentu, oficjalnie weszła w życie 1 kwietnia 2003 r. W przeciwieństwie do poprzednich konwencji zawieranych na 5 lub 10 lat, Cotonou obejmuje długi okres: 20 lat. W sposób istotny zmienia ona politykę współpracy oraz instytucjonalizuje stosunki parlamentarne w ramach prawdziwego "Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego" (WZP).

Stały dialog polityczny

To wyjątkowe na skalę światową Zgromadzenie odbyło swoje siódme posiedzenie w Rzymie, w październiku 2003 r. W jego skład wchodzi po jednym delegacie z każdego kraju AKP oraz taka sama liczba deputowanych do Parlamentu Europejskiego. Podczas ostatnich sesji, eurodeputowani z satysfakcją zauważyli wzrost liczby swoich odpowiedników po stronie AKP. Dawniej część AKP była w głównej mierze reprezentowana przez szefów rządów lub ambasadorów. Zmiana ta wzmacnia dialog parlamentarny między północą a południem. Jednak proces ten nie zawsze odbywa się bezboleśnie. W listopadzie 2002 r. mające się odbyć w Brukseli piąte posiedzenie plenarne zostało odwołane przez Parlament Europejski, w następstwie wyznaczenia przez Zimbabwe dwóch delegatów pozbawionych prawa wjazdu do Unii, ze względu na sankcje nałożone na reżim Mugabe.

Oprócz strategii rozwojowych i walki z ubóstwem, umowa z Cotonou obejmuje także dialog polityczny. W nim właśnie Zgromadzenie może odgrywać istotną rolę. Zdaniem deputowanych, jego podstawowym celem powinno być promowanie procesów demokratycznych. Może się ono przejawiać w praktyce w organizowaniu wspólnych misji badawczych - tak jak na Wybrzeżu Kości Słoniowej, czy w obserwacji wyborów - jak w Kenii. Ponadto, przewiduje się regularne spotkania Zgromadzenia z przedstawicielami społeczeństwa. O ile dzięki powołaniu trzech trzech stałych komisji przygotowujących posiedzenia plenarne Zgromadzenia została usprawniona jego organizacja instytucjonalna, to jednak nie dysponuje ono wszystkimi narzędziami przydatnymi by móc wykorzystywać swoje wpływy. Nie posiada na przykład możliwości kontroli budżetowej i politycznej nad finansowaniem współpracy.

Tymczasem rola Parlamentu Europejskiego przechodzi ewolucję. Jak dotąd, Europejski Fundusz Rozwoju - instrument finansowania współpracy z krajami AKP - nie mieści się w zwykłych procedurach budżetowych, a tym samym pozostaje poza kompetencjami PE, który od dawna domaga się jego "ubudżetowienia". Życzenie to zostało wysłuchane przez Konwent i byc może zostanie urzeczywistnione w Traktacie Konstytucyjnym. Deputowani mogliby więc uzyskać bezpośredni wpływ na finansowanie współpracy, zapewnienić jej demokratyczną kontrolę oraz czuwać, by jej finansowanie nie odbywało się kosztem innych priorytetów wspólnotowych.

Pokonać ubóstwo

W przeciwieństwie do poprzednich konwencji, umowa o partnerstwie przewiduje znacznie szerszy zakres działań aniżeli tylko tradycyjnie pojmowany rozwój. Wzmacnia ona wymiar instytucjonalny i polityczny stosunków pomiędzy UE a krajami AKP w dziedzinach takich jak prawa człowieka, demokracja i dobre zarządzanie sprawami publicznymi. Nowa umowa obejmuje również wyraźnie obszary takie jak emigracja, zapobieganie konfliktom, czy utrzymanie pokoju.

Podstawowym celem pozostaje pokonanie ubóstwa, lecz nie tylko poprzez pomoc finansową. Chodzi również o pomoc krajom rozwijającym się w procesie ich integracji z gospodarką światową, w osiąganiu celów takich jak wzrost gospodarczy i trwały rozwój, oraz poprawie ich dostępu do środków produkcji. Kraje AKP są również wspierane w osiąganiu ściślejszej integracji na szczeblu regionalnym i lokalnym, sprzyjającej zainteresowaniu prywatnych inwestorów.

Umowa z Cotonou stanowi, iż nasza współpraca gospodarcza i handlowa z krajami AKP powinna przebiegać "w poszanowaniu wyborów politycznych tych krajów oraz pierwszeństwa dla celów ich rozwoju", a także w zgodzie z zasadami Światowej Organizacji Handlu. W Konwencji z Lomé współpraca handlowa opierała się przede wszystkim na niewzajemnych taryfach preferencyjnych, umożliwiających większości produktów AKP wejście na rynek wspólnotowy bez opłat celnych. Wkrótce Unia i kraje AKP będą musiały podporządkować się zasadzie obustronnej liberalizacji wymiany handlowej. Negocjowane od 2002 r. nowe umowy handlowe powinny wejść w życie nie później niż w 2008 r. Tak więc wzajemny system wolnej wymiany handlowej i usług powinien być wprowadzany stopniowo, w zróżnicowanym tempie, zależnym od stopnia rozwoju poszczególnych krajów AKP.

Wolny rynek "ze wspomaganiem"

Rola Parlamentu Europejskiego w tych negocjacjach jest ograniczona. W trakcie negocjacji lub zawierania umów handlowych wydaje on jedynie swoją opinię. Może on jednakże wyrazić swoje stanowisko w rezolucjach oraz zwrócić uwagę Komisji i Rady na niektóre aspekty. Tak więc, otwierając pierwszą fazę negocjacji umów o współpracy gospodarczej, Parlament podkreślił, że otwarcie rynków nie stanowi samo w sobie rozwiązania. Zdaniem deputowanych, otwarciu temu powinna towarzyszyć pomoc w celu poprawy infrastruktury produkcyjnej i handlowej krajów AKP, zwiększenia udziału towarów technologicznie zaawansowanych w ich eksporcie, a także podniesienia poziomu wykształcenia i badań naukowych. Transfer technologii powinien iść w parze ze złagodzeniem warunków uzyskiwania patentów przemysłowych w krajach rozwijających się. Jest to szczególnie ważne jeśli chodzi o leki. Deputowani wyrazili również zaniepokojenie włączeniem rynku usług w zakres negocjacji. Według nich kwestia ta powinna zostać ostrożnie zbadana i dlatego domagają się oni wyłączenia z negocjacji spraw dotyczących rynku zamówień publicznych.



  
Sprawozdawcy:
  
Umowa o partnerstwie z panstwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku : Didier Rod (Greens/EFA, F)
Negocjacje umów o wspólpracy gospodarczej z regionami i krajami AKP : Yasmine Boudjenah (GUE/NGL, F)
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2000 r. : Miguel Angel Martínez Martínez (PES, E)
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2001 r. : Marie-Arlette Carlotti (PES, F)
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2002 r.: Joaquim Miranda (GUE/NGL, P)
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2003 r.: Colette Flesch (ELDR, L)
  
Akta koncowe opublikowane w Dzienniku Urzedowym :
  
Umowa o partnerstwie z panstwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku
Negocjacje umów o wspólpracy gospodarczej z regionami i krajami AKP - tekst przyjety przez Parlament
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2000 r.- tekst przyjety przez Parlament
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2001 r.
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2002 r.- tekst przyjety przez Parlament
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2003 r.- procedura w toku

 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004