To Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
εν δράσει
Τα κυριότερα σημεία 1999-2004

 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως θεσμικό όργανο
Eυρωεκλογές
Οργάνωση και λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Συναπόφαση και άλλες διαδικασίες
Δημοσιονομικές εξουσίες
Δημοσιονομικός έλεγχος
Δημοκρατική εποπτεία
Το καθεστώς των ευρωβουλευτών και των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων
Προσωρινές επιτροπές και εξεταστικές επιτροπές
Άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ
Μεταρρύθμιση της ΕΕ
Διεύρυνση
Δικαιώματα των πολιτών
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις
Εξωτερικές σχέσεις
Περιβάλλον /
Προστασία των καταναλωτών
Μεταφορές /
Περιφερειακή Πολιτική
Γεωργία / Αλιεία
Οικονομική και Νομισματική Πολιτική
Απασχόληση και κοινωνική πολιτική / Δικαιώματα των γυναικών
Εσωτερική αγορά / Βιομηχανία / Ενέργεια / Έρευνα
 

EPP-ED PSE Group ELDR GUE/NGL The Greens| European Free Alliance UEN EDD/PDE


Όχι στο καθεστώς για τους βουλευτές - Ναι στο καθεστώς για τα ευρωπαϊκά κόμματα

Ορισμένα χαρακτηριστικά της εργασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξακολουθούν κατά εντυπωσιακό τρόπο να έχουν "εθνικό" παρά "ευρωπαϊκό" χαρακτήρα. Για παράδειγμα, οι βουλευτές δεν αμείβονται όλοι με τον ίδιο μισθό. Αντιθέτως, αμείβονται από την χώρα καταγωγής τους, στο ίδιο ύψος όπως και οι βουλευτές των εθνικών κοινοβουλίων. Και ακόμη και για τις ευρωπαϊκές εκλογές, τα εθνικά κόμματα δεν έχουν αντικατασταθεί από πανευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα. Οι προσπάθειες να καθιερωθούν ενιαίες αποδοχές και συνθήκες για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχουν αυτή τη στιγμή περιέλθει σε στασιμότητα, αλλά οι κινήσεις για ενθάρρυνση της δημιουργίας ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων έχουν σημειώσει μεγαλύτερη πρόοδο.

Οι βουλευτές διέπονται από ολόκληρη σειρά κανονισμών σχετικά με το καθεστώς τους, τις αποδοχές και τα έξοδά τους, την κοινοβουλευτική τους ασυλία από δικαστικές διώξεις και άλλα θέματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπόκεινται στο εθνικό τους δίκαιο, ενώ σε άλλες διέπονται από κοινοτικούς κανόνες. Τούτο δημιουργεί κάθε είδους ανωμαλίες. Για παράδειγμα, ένας ισπανός ευρωβουλευτής λαμβάνει τον ίδιο μισθό με έναν βουλευτή του εθνικού ισπανικού κοινοβουλίου, ενώ ένας γερμανός ευρωβουλευτής πληρώνεται όσο και ένας βουλευτής της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής. Και όχι μόνο οι βουλευτές μισθοδοτούνται από τη χώρα καταγωγής τους, αλλά και φορολογούνται σύμφωνα με τους εθνικούς συντελεστές. Κι όμως, όλοι τους κάνουν την ίδια δουλειά και όλοι τους εργάζονται κυρίως στις Βρυξέλλες και στο Στρασβούργο.

Κατά καιρούς έχουν γίνει πολλές προσπάθειες να συμφωνηθεί ένα "κοινό καθεστώς", δηλαδή ένα ενιαίο σύνολο κανόνων που θα εξομάλυνε όλες τις διαφορές. Ωστόσο, το καθεστώς αυτό πρέπει να εγκριθεί όχι μόνο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αλλά και από τις εθνικές κυβερνήσεις. Οι βουλευτές πίστευαν ότι πλησίαζε η διευθέτηση του θέματος αυτού όταν τον Ιούνιο του 2003 το Κοινοβούλιο συμφώνησε σε σχέδιο καθεστώτος, ύστερα από χρόνια προσπαθειών για επίτευξη συμβιβασμού αποδεκτού στις κυβερνήσεις, οι οποίες συμμετέχουν στο συμβούλιο υπουργών. Ωστόσο, το Συμβούλιο ανακοίνωσε ότι έχει αντιρρήσεις σε τρία ζητήματα: στην ηλικία συνταξιοδότησης των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στις φορολογικές διευθετήσεις για τους μισθούς τους και σε ζητήματα που αφορούν τα προνόμια και τις ασυλίες, τα οποία, όπως ανέφερε, μπορούσαν να αλλάξουν μόνο με βάση διαπραγματεύσεις μεταξύ των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Κοινοβούλιο αντέδρασε με νέα ψηφοφορία το Δεκέμβριο του 2003, οπότε αποφάσισε με πολύ μεγάλη πλειοψηφία να καταργήσει αυτά τα σημεία τριβής. Αποδεχόμενο την επιθυμία ορισμένων κυβερνήσεων οι οποίες ήθελαν να είναι σε θέση να επιβάλλουν εθνικό φόρο εισοδήματος στους μισθούς των βουλευτών, παρά το γεγονός ότι αυτοί τώρα επρόκειτο να καταβάλλονται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, το Κοινοβούλιο συμφώνησε ότι οι μισθοί των βουλευτών θα υπόκεινται και σε ευρωπαϊκό καθώς και σε εθνικό φόρο. Η μόνη προϋπόθεση ήταν να μην υπάρχει διπλή φορολογία (σημείο που έγινε δεκτό από το Συμβούλιο). Το Κοινοβούλιο συμφώνησε να αντιμετωπίσει ξεχωριστά το ζήτημα των ασυλιών και προνομίων, ζητώντας από τα κράτη μέλη να αναθεωρήσουν το σχετικό Πρωτόκολλο του 1965. Τέλος, το Κοινοβούλιο πρότεινε συμβιβασμό σχετικά με την ηλικία συνταξιοδότησης, τον οποίο η ιταλική τότε προεδρία του Συμβουλίου είχε δηλώσει ότι θα ήταν αποδεκτός: οι βουλευτές θα δικαιούνταν σύνταξη από ηλικία 63 ετών (αντί για 65 που ήθελε το Συμβούλιο ή 60 όπως είχε προτείνει το Κοινοβούλιο τον Ιούνιο).

Φαινόταν λοιπόν ότι, 25 χρόνια μετά τις πρώτες άμεσες εκλογές το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όλοι οι βουλευτές θα υπάγονταν επιτέλους στους ίδιους κανόνες. Απροσδόκητα όμως, την τελευταία στιγμή - κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου στις 26 Ιανουαρίου 2004, η οποία προβλεπόταν να εγκρίνει το σχέδιο καθεστώτος - ορισμένοι υπουργοί αντιτάχθηκαν στο ύψος των μισθών που προτείνονταν για τους βουλευτές, που είχαν οριστεί στο ήμισυ του ύψους του μισθού ενός δικαστή του Δικαστηρίου των ΕΚ, ένα θέμα το οποίο μέχρι τότε είχε γίνει δεκτό χωρίς καμιά αντίρρηση. Κατά συνέπεια, ολόκληρο το καθεστώς των βουλευτών απερρίφθη και τώρα απόκειται στο νέο Κοινοβούλιο να βρει τις δυνάμεις για να προσπαθήσει για μια ακόμη φορά.

Καθεστώς των πολιτικών κομμάτων

Πιο τυχερό στάθηκε το κείμενο που προνοούσε το νομικό καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων. Αυτή τη στιγμή οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκλέγονται ως εκπρόσωποι εγχωρίων πολιτικών κομμάτων, αν και από τη στιγμή φθάνουν στις Βρυξέλλες σε γενικές γραμμές δρουν μέσω από τις "πολιτικές ομάδες", οι οποίες συσπειρώνουν τα εθνικά πολιτικά κόμματα και εκφράζουν απόψεις ολόκληρου του πολιτικού φάσματος. Έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ορισμένα από τα μεγάλα κόμματα έχουν καιρό ιδρύσει πανευρωπαϊκές ομοσπονδίες, αν και αυτές απέχουν αρκετά από το να έχουν τη συνοχή και τον δημόσιο αντίκτυπο πολιτικών κομμάτων. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου έχουν δημιουργηθεί ορισμένα κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (Χριστιανοδημοκράτες/Κεντροδεξιά), το Κόμμα των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών, το ELDR (φιλελεύθεροι), η Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία (κυρίως περιφερειακά κόμματα) και οι Πράσινοι, ενώ άλλα κόμματα βρίσκονται σε φάση συγκρότησης.

Αναμένεται να υπάρξουν οφέλη εάν τα πανευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα προβληθούν δεόντως, ιδίως προκειμένου να ανακοπεί η τάση σύμφωνα με την οποία οι ευρωπαϊκές εκλογές διεξάγονται κυρίως επί εγχωρίων και όχι επί ευρωπαϊκών ζητημάτων. Πράγματι, η Συνθήκη ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αναφέρει ότι "Τα πολιτικά κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελούν σημαντικό παράγοντα για την ολοκλήρωση στα πλαίσια της Ένωσης. Συμβάλλουν στη δημιουργία ευρωπαϊκής συνείδησης και στην έκφραση της πολιτικής βούλησης των πολιτών της Ευρώπης". Παρά τη σημασία που δίνεται με τον τρόπο αυτό στα ευρωπαϊκά κόμματα, χρειάσθηκε αρκετός χρόνος - αν και όχι τόσο πολύς όσο για το καθεστώς των βουλευτών - προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των κυβερνήσεων των κρατών μελών της ΕΕ και του Κοινοβουλίου σχετικά με τους κανόνες για την αναγνώριση των ευρωπαϊκών κομμάτων, η οποία θα συνεπάγεται και τη χρηματοδότηση των κομμάτων αυτών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Ο κανονισμός για τα "πολιτικά κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο", ο οποίος πρόκειται να τεθεί σε ισχύ τον Ιούλιο του 2004 μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές, ορίζει ότι, προκειμένου να αναγνωριστεί και, κατά συνέπεια, να λάβει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα ευρωπαϊκό κόμμα πρέπει να αντιπροσωπεύεται τουλάχιστον στο ένα τέταρτο των κρατών μελών με βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή των εθνικών κοινοβουλίων ή περιφερειακών συνελεύσεων· εναλλακτικά, πρέπει να έχει λάβει, τουλάχιστον στο ένα τέταρτο των κρατών μελών, τουλάχιστον το 3% των ψήφων κατά τις τελευταίες ευρωπαϊκές εκλογές. Ένα ευρωπαϊκό κόμμα πρέπει επίσης να σέβεται τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή ελευθερία, δημοκρατία, σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και κράτος δικαίου.

Από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα διατεθούν 8,4 εκατ. ευρώ ετησίως για τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων. Από το ποσό αυτό, το 15% θα διανεμηθεί σε ίσα μερίδια μεταξύ των κομμάτων, ενώ τα υπόλοιπα θα διανεμηθούν αναλογικά με τον αριθμό των βουλευτών που εκλέγονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για να χρηματοδοτηθεί από τον προϋπολογισμό, ένα κόμμα ευρωπαϊκού επιπέδου πρέπει να υποβάλλει αίτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάθε χρόνο. Οποιαδήποτε χρήματα ληφθούν με τον τρόπο αυτό μπορούν να διατεθούν μόνο για την κάλυψη δαπανών που συνδέονται άμεσα με τους στόχους που έχει θέσει το κόμμα στο πολιτικό του πρόγραμμα και δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται για την άμεση ή την έμμεση χρηματοδότηση εθνικών πολιτικών κομμάτων.

Τα ευρωπαϊκά κόμματα πρέπει επίσης να δημοσιεύουν κάθε χρόνο την κατάσταση εσόδων και εξόδων τους και να δηλώνουν τις άλλες πηγές χρηματοδότησής τους παρουσιάζοντας κατάλογο δωρητών και δωρεών που υπερβαίνουν τα 500 ευρώ από κάθε δωρητή. Τα κόμματα δεν επιτρέπεται να δέχονται ανώνυμες δωρεές, δωρεές από νομικά πρόσωπα στα οποία το κράτος διατηρεί άνω του 50% του κεφαλαίου, ούτε δωρεές που υπερβαίνουν τα 12.000 ευρώ ετησίως από άτομα ή οργανισμούς.



 

 

 
  Publishing deadline: 2 April 2004